زهرا غلامی (بحث | مشارکتها) |
زهرا غلامی (بحث | مشارکتها) ابرابزار |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{جعبه اطلاعات مفهوم | {{جعبه اطلاعات مفهوم | ||
| تصویر = خامهدوزی.png | | تصویر = خامهدوزی.png | ||
| زیرنویس تصویر = | | زیرنویس تصویر = پارچه ابروبادی خامهدوزی شده | ||
| image_alt =پارچه ابروبادی خامهدوزی شده | | image_alt =پارچه ابروبادی خامهدوزی شده | ||
| فایل پادکست = | | فایل پادکست = | ||
| حجم فایلپادکست = | | حجم فایلپادکست = | ||
| تاریخ پادکست = | | تاریخ پادکست = | ||
| زیرنویس عنوان = | | زیرنویس عنوان = | ||
| عنوان اصلی = | |||
| عنوان اصلی = | | عنوان انگلیسی = | ||
| عنوان انگلیسی = | | عنوان عربی = | ||
| عنوان عربی = | | عنوان علمی = | ||
| عنوان علمی = | | شاخه علمی = | ||
| شاخه علمی = | | نوع مفهوم = | ||
| نوع مفهوم = | | معنای اصطلاحی = | ||
| معنای اصطلاحی = | | حوزه کاربرد = | ||
| حوزه کاربرد = | | گستره جغرافیایی = | ||
| گستره جغرافیایی = | | منشأ تاریخی = | ||
| منشأ تاریخی = | | نخستین کاربرد = | ||
| ریشه واژه = | |||
| نخستین کاربرد = | | مرتبط با = | ||
| ریشه واژه = | | اهمیت = | ||
| مرتبط با = | | مبدع = | ||
| اهمیت = | | مروج = | ||
| مبدع = | | مقدس برای = | ||
| مروج = | | مورد احترام = | ||
| مقدس برای = | | آثار مرتبط = | ||
| مورد احترام = | |||
| آثار مرتبط = | |||
}} | }} | ||
'''خامهدوزی؛''' گلدوزی نقشهای زیبا و ظریف روی پارچه با استفاده از نخ ابریشم. | '''خامهدوزی؛''' گلدوزی نقشهای زیبا و ظریف روی پارچه با استفاده از نخ ابریشم. | ||
| خط ۳۴: | خط ۳۲: | ||
== معرفی == | == معرفی == | ||
خامهدوزی یا خامکدوزی نوعی تکنیک گلدوزی با نخ ابریشم است. این هنر در گذشته بهدلیل استفاده از نخ ابریشم سفیدرنگ، سفیددوزی نیز نامیده میشد.<ref>[https://honari.com/blog/آموزش-انواع-تکنیک-های-سوزن-دوزی/خامه-دوزی/ «خامهدوزی»، وبسایت هنری.]</ref> رنگ سفید در ایران باستان بسیار مقدس بوده و استفاده از آن، فرد را به رعایت پاکیزگی ملزم میکرده است.<ref>[https://civilica.com/doc/1856723/ قاسمی و دیگران، «بررسی تکنیکهای دوخت و معرفی نقوش رایج خمکدوزی در پوشاک معاصر»، 1402ش، ص3.]</ref> نامگذاری این هنر به خامک به این دلیل است که در گذشته، ابریشم را بهصورت خام و بدون سفیدکاری، رنگرزی و پخت به کار میگرفتند و تنها با تابیدن آن به شکل نخ، اثر خامهدوزی پدید میآمد.<ref>[https://honari.com/blog/ | خامهدوزی یا خامکدوزی نوعی تکنیک گلدوزی با نخ ابریشم است. این هنر در گذشته بهدلیل استفاده از نخ ابریشم سفیدرنگ، سفیددوزی نیز نامیده میشد.<ref>[https://honari.com/blog/آموزش-انواع-تکنیک-های-سوزن-دوزی/خامه-دوزی/ «خامهدوزی»، وبسایت هنری.]</ref> رنگ سفید در ایران باستان بسیار مقدس بوده و استفاده از آن، فرد را به رعایت پاکیزگی ملزم میکرده است.<ref>[https://civilica.com/doc/1856723/ قاسمی و دیگران، «بررسی تکنیکهای دوخت و معرفی نقوش رایج خمکدوزی در پوشاک معاصر»، 1402ش، ص3.]</ref> نامگذاری این هنر به خامک به این دلیل است که در گذشته، ابریشم را بهصورت خام و بدون سفیدکاری، رنگرزی و پخت به کار میگرفتند و تنها با تابیدن آن به شکل نخ، اثر خامهدوزی پدید میآمد.<ref>[https://honari.com/blog/آموزش-انواع-تکنیک-های-سوزن-دوزی/خامه-دوزی/ «خامهدوزی»، وبسایت هنری.]</ref> | ||
== تاریخچه == | == تاریخچه == | ||
| خط ۴۲: | خط ۴۰: | ||
== ابزار و مواد خامهدوزی == | == ابزار و مواد خامهدوزی == | ||
برای اجرای هنر خامهدوزی، به ابزار و مواد زیر نیاز است:<ref>ابراهیمی و حسامی، «تحلیل نقوش خامکدوزی هرات دیدگاه هندسهٔ فرکتال»، 1399ش، ص4.</ref> | برای اجرای هنر خامهدوزی، به ابزار و مواد زیر نیاز است:<ref>[https://jih-tabriziau.ir/article-1-105-fa.html ابراهیمی و حسامی، «تحلیل نقوش خامکدوزی هرات دیدگاه هندسهٔ فرکتال»، 1399ش، ص4.]</ref> | ||
# '''پارچه''': پارچهٔ مورد استفاده در خامهدوزی از جنس [[پنبه]] و [[کتان]] و به رنگ سفید است. این پارچه با داشتن تاروپود منظم و عمود برهم، به هنرمند کمک میکند تا نقش را براساس شمارش تاروپود اجرا کند. امروزه از پارچهٔ گاندی برای این کار استفاده میشود.<ref>[https://civilica.com/doc/1856723/ قاسمی و دیگران، «بررسی تکنیکهای دوخت و معرفی نقوش رایج خمکدوزی در پوشاک معاصر»، 1402ش، ص6.]</ref> | |||
# '''پارچه''': پارچهٔ مورد استفاده در خامهدوزی از جنس [[پنبه]] و [[کتان]] و به رنگ سفید است. این پارچه با داشتن تاروپود منظم و عمود | |||
# '''سوزن''': برای انجام خامهدوزی از سوزن نیدل پانچ استفاده میشود.<ref>[https://honari.com/blog/آموزش-انواع-تکنیک-های-سوزن-دوزی/خامه-دوزی/ «خامهدوزی»، وبسایت هنری.]</ref> | # '''سوزن''': برای انجام خامهدوزی از سوزن نیدل پانچ استفاده میشود.<ref>[https://honari.com/blog/آموزش-انواع-تکنیک-های-سوزن-دوزی/خامه-دوزی/ «خامهدوزی»، وبسایت هنری.]</ref> | ||
# '''تار (نخ)''': در گذشته، نخ ابریشمی | # '''تار (نخ)''': در گذشته، نخ ابریشمی به کار میرفت، اما امروزه از نخ سند (ریمس) استفاده میشود. | ||
# '''تارکن''': وسیلهای است که برای کندن دوختهای اشتباه به کار میرود. | # '''تارکن''': وسیلهای است که برای کندن دوختهای اشتباه به کار میرود. | ||
# '''انگشتانه''': وسیلهای فلزی است که از انگشت در برابر آسیب سوزن محافظت میکند. | # '''انگشتانه''': وسیلهای فلزی است که از انگشت در برابر آسیب سوزن محافظت میکند. | ||
# '''کارگاه''': دو سازهٔ چوبی سبک و حلقوی است که پارچه میان آن قرار میگیرد تا بدون حرکت و صاف بماند و دوخت بهآسانی انجام شود. خامکدوزان معمولاً کارگاه را در یک دست و سوزن را در دست دیگر میگیرند و گاهی نیز پارچه را روی زانو گذاشته و کار را آغاز میکنند.<ref>ابراهیمی و حسامی، «تحلیل نقوش خامکدوزی هرات دیدگاه هندسهٔ فرکتال»، 1399ش، ص4.</ref> | # '''کارگاه''': دو سازهٔ چوبی سبک و حلقوی است که پارچه میان آن قرار میگیرد تا بدون حرکت و صاف بماند و دوخت بهآسانی انجام شود. خامکدوزان معمولاً کارگاه را در یک دست و سوزن را در دست دیگر میگیرند و گاهی نیز پارچه را روی زانو گذاشته و کار را آغاز میکنند.<ref>[https://jih-tabriziau.ir/article-1-105-fa.html ابراهیمی و حسامی، «تحلیل نقوش خامکدوزی هرات دیدگاه هندسهٔ فرکتال»، 1399ش، ص4.]</ref> | ||
== روشهای اجرای خامهدوزی == | == روشهای اجرای خامهدوزی == | ||
| خط ۵۵: | خط ۵۲: | ||
در روش سنتی، زنان خامهدوز این هنر را به سه شیوه اجرا میکنند: | در روش سنتی، زنان خامهدوز این هنر را به سه شیوه اجرا میکنند: | ||
* '''روش اول''': ابتدا تارهای پارچه شمرده شده و سپس طرح مورد نظر روی آن دوخته میشود. بانوان خامهدوز با مهارت ویژهٔ خود، نقشه و طرح را بهصورت مستقیم روی پارچه پیاده میکنند. | |||
* '''روش اول''': ابتدا تارهای پارچه شمرده شده و سپس طرح مورد نظر روی آن دوخته میشود. بانوان خامهدوز با مهارت | |||
* '''روش دوم''': هنرمند طرح و نقشه را ابتدا روی پارچه کپی کرده و سپس خامهدوزی را مطابق آن ادامه میدهد. | * '''روش دوم''': هنرمند طرح و نقشه را ابتدا روی پارچه کپی کرده و سپس خامهدوزی را مطابق آن ادامه میدهد. | ||
* '''روش سوم''': ابتدا دوخت روی پارچهٔ جالی (توری) انجام میشود که بهدلیل سهولت در شمارش نخهای توری، کار را آسانتر میکند و سپس پارچهٔ توری خامهدوزیشده، به پارچهٔ اصلی متصل میشود. این روش، هرچند سادهتر است، اما ظرافت روش اول را ندارد.<ref>ابراهیمی و حسامی، «تحلیل نقوش خامکدوزی هرات دیدگاه هندسهٔ فرکتال»، 1399ش، | * '''روش سوم''': ابتدا دوخت روی پارچهٔ جالی (توری) انجام میشود که بهدلیل سهولت در شمارش نخهای توری، کار را آسانتر میکند و سپس پارچهٔ توری خامهدوزیشده، به پارچهٔ اصلی متصل میشود. این روش، هرچند سادهتر است، اما ظرافت روش اول را ندارد.<ref>[https://jih-tabriziau.ir/article-1-105-fa.html ابراهیمی و حسامی، «تحلیل نقوش خامکدوزی هرات دیدگاه هندسهٔ فرکتال»، 1399ش، ص3-4.]</ref> | ||
افراد حرفهای در این هنر معمولاً به طراحی اولیه روی پارچه نیازی ندارند و طرحهای متنوع را در ذهن خلاق خود آماده کرده و مستقیماً روی پارچه اعمال میکنند.<ref>[https://www.awna.af/?p=37007 ابراهیمی، «خامکدوزی هنر دستان زنان افغانستانی؛ بازتابدهندۀ هویت فرهنگی»، خبرگزاری بانوان افغانستان.]</ref>[[پرونده:خامهدوزی۱.jpg|جایگزین= | افراد حرفهای در این هنر معمولاً به طراحی اولیه روی پارچه نیازی ندارند و طرحهای متنوع را در ذهن خلاق خود آماده کرده و مستقیماً روی پارچه اعمال میکنند.<ref>[https://www.awna.af/?p=37007 ابراهیمی، «خامکدوزی هنر دستان زنان افغانستانی؛ بازتابدهندۀ هویت فرهنگی»، خبرگزاری بانوان افغانستان.]</ref>[[پرونده:خامهدوزی۱.jpg|جایگزین=خامه دوزی|بندانگشتی|یک زن در حال خامهدوزی]] | ||
== نقوش خامهدوزی == | == نقوش خامهدوزی == | ||
| خط ۶۶: | خط ۶۲: | ||
مهمترین نقوش خامهدوزی عبارتند از: | مهمترین نقوش خامهدوزی عبارتند از: | ||
* '''چوبَک''': کوکهای یکسان و هماندازهٔ دوخته شده پشت سر هم؛ | |||
* '''چوبَک''': کوکهای یکسان و | * '''مثلث''': از مهمترین نقوش هندسی که در سیستان نماد خانواده است؛ رأس بالا نماد پدر و دو رأس دیگر نماد مادر و فرزند؛<ref>[https://hsi.kashanu.ac.ir/article_113672.html خورسند و درویشی، تبیین مبنای طراحی و ظرفیتهای بصری نقوش هنر خمکدوزی سیستان، 1400ش، ص71.]</ref> | ||
* '''مثلث''': از مهمترین نقوش هندسی که در سیستان نماد خانواده است؛ رأس بالا نماد پدر و دو رأس دیگر نماد مادر و فرزند؛<ref>[https://hsi.kashanu.ac.ir/article_113672.html | |||
* '''خالَک یا نگینَک''': نقش لوزی کوچک با کوکهای افقی و عمودی؛ | * '''خالَک یا نگینَک''': نقش لوزی کوچک با کوکهای افقی و عمودی؛ | ||
* '''جووَک''': به معنای جو در زبان محلی، با فرمی شبیه لوزی؛<ref>رهدار و خدری، بررسی هنر خامهدوزی سیستان و بلوچستان با تأکید نقوش، 1396ش، ص42.</ref> | * '''جووَک''': به معنای جو در زبان محلی، با فرمی شبیه لوزی؛<ref>رهدار و خدری، بررسی هنر خامهدوزی سیستان و بلوچستان با تأکید نقوش، 1396ش، ص42.</ref> | ||
* '''خشت و نیمخشت''': الهامگرفته از معماری بومی سیستان؛ | * '''خشت و نیمخشت''': الهامگرفته از معماری بومی سیستان؛ | ||
* '''خطوط زیگزاگی و پلکانی''': شامل کوکهای افقی یا عمودی بهصورت پلکانی و زیگزاگ؛ | * '''خطوط زیگزاگی و پلکانی''': شامل کوکهای افقی یا عمودی بهصورت پلکانی و زیگزاگ؛ | ||
* '''گل هشتپر''': نماد خورشید که در زبان محلی گل قَتُلمهای نام دارد | * '''گل هشتپر''': نماد خورشید که در زبان محلی گل قَتُلمهای نام دارد.<ref>[https://hsi.kashanu.ac.ir/article_113672.html خورسند و درویشی، تبیین مبنای طراحی و ظرفیتهای بصری نقوش هنر خمکدوزی سیستان، 1400ش، ص71.]</ref> | ||
در خامکدوزی نقشها دو گونه است: | در خامکدوزی نقشها دو گونه است: | ||
# نقشهایی که برای تاقبندی (اسکلتبندی) بهکار میرود و شامل آوه، چهاربسته، نختک، شبکه، دبست و نباتریز است. | # نقشهایی که برای تاقبندی (اسکلتبندی) بهکار میرود و شامل آوه، چهاربسته، نختک، شبکه، دبست و نباتریز است. | ||
# برخی از نقشها که با استفاده از آن تاقها پر میشود، شامل نختک، تخمک، مارپیچ، لَیس ساده، لیس دودندانه (دندان موش)، لیس چهاردندانه، پشت ماهی و هشتفرق (هشتبرگ) است.<ref>ابراهیمی و حسامی، «تحلیل نقوش خامکدوزی هرات دیدگاه هندسهٔ فرکتال»، 1399ش، ص5.</ref> | # برخی از نقشها که با استفاده از آن تاقها پر میشود، شامل نختک، تخمک، مارپیچ، لَیس ساده، لیس دودندانه (دندان موش)، لیس چهاردندانه، پشت ماهی و هشتفرق (هشتبرگ) است.<ref>[https://jih-tabriziau.ir/article-1-105-fa.html ابراهیمی و حسامی، «تحلیل نقوش خامکدوزی هرات دیدگاه هندسهٔ فرکتال»، 1399ش، ص5.]</ref> | ||
=== نمادشناسی نقوش === | === نمادشناسی نقوش === | ||
هنرمند خامکدوز با استفاده از نقشهای هندسی و گرهها، نظمی منطقی و متعادل در طرح | هنرمند خامکدوز با استفاده از نقشهای هندسی و گرهها، نظمی منطقی و متعادل در طرح پدیدمیآورد که وحدت در کثرت و کثرت در وحدت را آشکار میسازد. این هنر نشاندهندهٔ ذهن ظریف و مفهومپرداز زن شرقی و بازتابدهندهٔ هویت فردی و جمعی او است.<ref>[https://www.awna.af/?p=37007 ابراهیمی، «خامکدوزی هنر دستان زنان افغانستانی؛ بازتابدهندۀ هویت فرهنگی»، خبرگزاری بانوان افغانستان.]</ref> | ||
نقوش هندسی به اثر خامکدوزی شده، ابهت و نجابت میبخشند. برای نمونه، لباس عروس و داماد با نقوش متمایز، از سایر لباسها تفکیک میشود. | نقوش هندسی به اثر خامکدوزی شده، ابهت و نجابت میبخشند. برای نمونه، لباس عروس و داماد با نقوش متمایز، از سایر لباسها تفکیک میشود. همچنین ظرافت نقوش لباس زنانه، با لطافت خاص خود، از لباس مردانه متمایز است. در این هنر، برای افراد بانفوذ، نقوش پرکاربردتر؛ برای عارفمسلکان، طرحهای ملایمتر؛ و برای انسانهای بدکردار، نقشهای خشنتر تزئین میشده است که از نگاه معنوی و جهانبینی هنرمند خامهدوز حکایت دارد.<ref>[https://jih-tabriziau.ir/article-1-105-fa.html ابراهیمی و حسامی، «تحلیل نقوش خامکدوزی هرات دیدگاه هندسهٔ فرکتال»، 1399ش، ص9-10.]</ref>[[پرونده:خامهدوزی۳.png|جایگزین=روبالشتی خامهدوزی شده|بندانگشتی|روبالشتی خامهدوزی شده]] | ||
== کاربردهای خامهدوزی == | == کاربردهای خامهدوزی == | ||
=== کاربردهای سنتی و تزئینی === | === کاربردهای سنتی و تزئینی === | ||
خامهدوزی در فرهنگ مردم سیستان و بلوچستان، جایگاهی ویژه داشته است. در گذشته، قسمت جلوی پیراهن مردانه با ابریشم سفید خامهدوزی تزئین میشد<ref> | خامهدوزی در فرهنگ مردم سیستان و بلوچستان، جایگاهی ویژه داشته است. در گذشته، قسمت جلوی پیراهن مردانه با ابریشم سفید خامهدوزی تزئین میشد<ref>[http://old.alef.ir/prtefp8f.jh8ezi9bbj.html عمرانی نسب، «پوشاک مردمان سیستان و بلوچستان»، وبسایت الف.]</ref> و این هنر بر روی یقه و کلاه مردان نیز به کار میرفت که نشاندهندهٔ احترام زنان به مردانشان بوده است.<ref>پزشکی، ابریشمدوزیهای ایرانی، 1396ش، ص56.</ref> همچنین یقه و لبهٔ آستین لباس [[حاجی|حجاج]]، پساز بازگشت از سفر [[حج]]، با خامک تزئین میشد.<ref>[https://civilica.com/doc/1856723/ قاسمی و دیگران، «بررسی تکنیکهای دوخت و معرفی نقوش رایج خمکدوزی در پوشاک معاصر»، 1402ش، ص4.]</ref> امروزه از خامهدوزی برای تزئین [[دامن]]، [[شال]]،<ref>[https://honari.com/blog/آموزش-انواع-تکنیک-های-سوزن-دوزی/خامه-دوزی/ «خامهدوزی»، وبسایت هنری.]</ref> چادر، مانتو و روسری،<ref>[https://khamakshop.com/خامک-دوزی،-هنر-اصیل-زنان-افغانستان/ صادقی، «خامکدوزی افغانستان، هنر اصیل زنان این مرز و بوم»، وبسایت مجلۀ خامک.]</ref> عرقچین، لباس عروس و داماد،<ref>[https://jih-tabriziau.ir/article-1-105-fa.html ابراهیمی و حسامی، «تحلیل نقوش خامکدوزی هرات دیدگاه هندسهٔ فرکتال»، 1399ش، ص4.]</ref> رومیزی، روبالشتی، پتو، کوسن، [[جانماز]]، وسایل دکوری منزل،<ref>[https://honari.com/blog/آموزش-انواع-تکنیک-های-سوزن-دوزی/خامه-دوزی/ «خامهدوزی»، وبسایت هنری.]</ref> روی پارچهٔ توری، پرده، پارچههای تزئینی [[جهیزیه]]، دستمال،<ref>[https://khamakshop.com/خامک-دوزی،-هنر-اصیل-زنان-افغانستان/ صادقی، «خامکدوزی افغانستان، هنر اصیل زنان این مرز و بوم»، وبسایت مجلۀ خامک.]</ref> پیشبند، بالش، تشک، واسکت (جلیقه) و روتختی نیز استفاده میشود.<ref>[https://jih-tabriziau.ir/article-1-105-fa.html ابراهیمی و حسامی، «تحلیل نقوش خامکدوزی هرات دیدگاه هندسهٔ فرکتال»، 1399ش، ص3.]</ref> | ||
=== انتقال نسلی و کاربردهای آیینی === | === انتقال نسلی و کاربردهای آیینی === | ||
خامهدوزی بهعنوان میراثی فرهنگی،<ref>[https://www.beytoote.com/art/handicrafts/afghan8-handicrafts.html «صنایع دستی افغانستان»، وبسایت بیتوته.]</ref> از نسلی به نسل دیگر توسط خانوادهها منتقل میشود و دختران از [[کودکی]] این هنر را از مادران خود میآموزند. در برخی مناطق افغانستان، براساس رسوم کهن، دختران پیشاز نامزدی، لباس شب عقد داماد را خامکدوزی میکنند تا حاصل هنرمندی خود را در شب آغازین زندگی مشترک بر تن همسر آیندهشان ببینند.<ref>ابراهیمی و حسامی، «تحلیل نقوش خامکدوزی هرات دیدگاه هندسهٔ فرکتال»، 1399ش، ص4.</ref> | خامهدوزی بهعنوان میراثی فرهنگی،<ref>[https://www.beytoote.com/art/handicrafts/afghan8-handicrafts.html «صنایع دستی افغانستان»، وبسایت بیتوته.]</ref> از نسلی به نسل دیگر توسط خانوادهها منتقل میشود و دختران از [[کودکی]] این هنر را از مادران خود میآموزند. در برخی مناطق افغانستان، براساس رسوم کهن، دختران پیشاز نامزدی، لباس شب عقد داماد را خامکدوزی میکنند تا حاصل هنرمندی خود را در شب آغازین زندگی مشترک بر تن همسر آیندهشان ببینند.<ref>[https://jih-tabriziau.ir/article-1-105-fa.html ابراهیمی و حسامی، «تحلیل نقوش خامکدوزی هرات دیدگاه هندسهٔ فرکتال»، 1399ش، ص4.]</ref> | ||
== کارکردها == | == کارکردها == | ||
خامهدوزی افزون بر جنبهٔ هنری، کارکردهای فردی، اجتماعی و اقتصادی دارد که ازجمله میتوان به ایجاد آرامش روانی در شرایط بحرانی،<ref>[https:// | خامهدوزی افزون بر جنبهٔ هنری، کارکردهای فردی، اجتماعی و اقتصادی دارد که ازجمله میتوان به ایجاد آرامش روانی در شرایط بحرانی،<ref>[https://fa2.ifilmtv.ir/News/Content/64222/هنرمندان-افغانستانی-با-کمترین-امکانات-بیشترین-خلاقیت-را-خلق-می-کنند?شب-صنایع-دستی «ششمین شب از هفته هنر افغانستان با عنوان شب صنایع دستی برگزار شد»، وبسایت آیفیلم2.]</ref> تقویت اعتمادبهنفس زنان محروم،<ref>[https://af.shafaqna.com/FA/50439 «صنایع دستی افغانستان؛ هنری که حامی دارد و به بازار»، وبسایت شفقنا.]</ref><ref>[https://www.awna.af/?p=37007 ابراهیمی، «خامکدوزی هنر دستان زنان افغانستانی؛ بازتابدهندۀ هویت فرهنگی»، خبرگزاری بانوان افغانستان.]</ref>معرفی فرهنگ بومی،<ref>[https://fa2.ifilmtv.ir/News/Content/64222/هنرمندان-افغانستانی-با-کمترین-امکانات-بیشترین-خلاقیت-را-خلق-می-کنند?شب-صنایع-دستی «ششمین شب از هفته هنر افغانستان با عنوان شب صنایع دستی برگزار شد»، وبسایت آیفیلم2.]</ref> درآمدزایی و صادرات صنایع دستی و رونق [[گردشگری]] اشاره کرد.<ref>[https://khamakshop.com/خامک-دوزی،-هنر-اصیل-زنان-افغانستان/ صادقی، «خامکدوزی افغانستان، هنر اصیل زنان این مرز و بوم»، وبسایت مجلۀ خامک.]</ref> | ||
== شهر ملی خامهدوزی == | == شهر ملی خامهدوزی == | ||
[[پرونده:خامهدوزی۲.png|جایگزین= ادیمی - شهر ملی خامه دوزی|بندانگشتی|تابلوی ورودی شهر ادیمی]] | [[پرونده:خامهدوزی۲.png|جایگزین= ادیمی - شهر ملی خامه دوزی|بندانگشتی|تابلوی ورودی شهر ادیمی]] | ||
شهر اَدیمی واقع در شمال سیستان و بلوچستان بهعنوان شهر ملی خامهدوزی در فهرست شهرهای ملی صنایع دستی ثبت شده است.<ref>[https://www.chtn.ir/news/1402052801574/ | شهر اَدیمی واقع در شمال سیستان و بلوچستان بهعنوان شهر ملی خامهدوزی در فهرست شهرهای ملی صنایع دستی ثبت شده است.<ref>[https://www.chtn.ir/news/1402052801574/ادیمی-میراث-دار-خامه-دوزی-سیستان کوهکن، «ادیمی؛ میراثدار خامهدوزی سیستان»، خبرگزاری میراث آریا.]</ref> | ||
== جایگاه و ثبت جهانی == | == جایگاه و ثبت جهانی == | ||
خامهدوزی بهعنوان یکی از [[صنایع دستی]] مهم [[سیستان و بلوچستان]] شناخته میشود و در جشنوارهها و نمایشگاههای صنایع دستی استان و کشور به نمایش گذاشته میشود. این هنر در [[میراث جهانی یونسکو در ایران|فهرست میراث جهانی یونسکو]] به ثبت رسیده<ref>[https://honari.com/blog/آموزش-انواع-تکنیک-های-سوزن-دوزی/خامه-دوزی/ «خامهدوزی»، وبسایت هنری.]</ref> و با کسب چندین نشان مرغوبیت از این نهاد، اعتبار جهانی یافته است.<ref>[https://www.irna.ir/news/83089230/ | خامهدوزی بهعنوان یکی از [[صنایع دستی]] مهم [[سیستان و بلوچستان]] شناخته میشود و در جشنوارهها و نمایشگاههای صنایع دستی استان و کشور به نمایش گذاشته میشود. این هنر در [[میراث جهانی یونسکو در ایران|فهرست میراث جهانی یونسکو]] به ثبت رسیده<ref>[https://honari.com/blog/آموزش-انواع-تکنیک-های-سوزن-دوزی/خامه-دوزی/ «خامهدوزی»، وبسایت هنری.]</ref> و با کسب چندین نشان مرغوبیت از این نهاد، اعتبار جهانی یافته است.<ref>[https://www.irna.ir/news/83089230/سه-اثر-صنايع-دستي-سيستان-و-بلوچستان-نشان-يونسكو-گرفتند «سه اثر صنایع دستی سیستان و بلوچستان نشان یونسکو گرفتند»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.]</ref> دریافت نشانهای معتبر توسط هنرمندان برجستهای چون شهین شهرکی و همچنین ثبت اثر مریم قادری در سال ۱۳۹۷ش، گواهی بر کیفیت و اصالت بیبدیل این صنایع دستی است.<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/525973/مهر-اصالت-یونسکو-بر-۷-اثر-صنایع-دستی-سیستان-و-بلوچستان «مهر اصالت یونسکو بر هفت اثر صنایع دستی سیستان و بلوچستان»، همشهری آنلاین.]</ref> | ||
== پانویس == | == پانویس == | ||
| خط ۱۰۷: | خط ۱۰۱: | ||
== منابع == | == منابع == | ||
{{آغاز منابع}} | {{آغاز منابع}} | ||
* | * ابراهیمی، آزیتا، «خامکدوزی- هنر دستان زنان افغانستانی؛ بارتابدهندهٔ هویت فرهنگی»، خبرگزاری بانوان افغانستان، تاریخ درج مطلب: ۲۶ جدی (دی) ۱۴۰۲ش. | ||
* ابراهیمی، آزیتا و حسامی، منصور، «تحلیل نقوش خامکدوزی هرات دیدگاه هندسهٔ فرکتال»، در دوفصلنامه هنرهای صنایع اسلامی، شماره دوم، سال چهارم، پاییز و زمستان ۱۳۹۹ش. | |||
* پزشکی، شهین، ابریشمدوزیهای ایرانی، تهران، شادرنگ، ۱۳۹۶ش. | |||
* «خامهدوزی»، وبسایت هنری، تاریخ بازدید: ۱ خرداد ۱۴۰۵ش. | * «خامهدوزی»، وبسایت هنری، تاریخ بازدید: ۱ خرداد ۱۴۰۵ش. | ||
* خورسند، سارا و درویشی، محمد، تبیین مبنای طراحی و ظرفیتهای بصری نقوش هنر خمکدوزی سیستان، پایاننامهٔ دورهٔ کارشناسی ارشد، نیشابور، دانشکدهٔ تحصیلات تکمیلی دانشگاه نیشابور، اسفند ۱۴۰۰ش. | |||
* رهدار، علیاکبر و خدری، عصمت، بررسی هنر خامهدوزی سیستان و بلوچستان با تأکید نقوش، تهران، مبصر، ۱۳۹۶ش. | |||
* «سه اثر صنایع دستی سیستان و بلوچستان نشان یونسکو گرفتند»، خبرگزاری جمهوری اسلامی، تاریخ درج مطلب: ۱۳ آبان ۱۳۹۷ش. | |||
* «ششمین شب از هفته هنر افغانستان با عنوان شب صنایع دستی برگزار شد»، وبسایت آیفیلم۲، تاریخ درج مطلب: ۲۸ آذر ۱۳۹۹ش. | |||
* «صنایع دستی افغانستان»، وبسایت بیتوته، تاریخ بازدید: ۲۹ بهمن ۱۴۰۲ش. | * «صنایع دستی افغانستان»، وبسایت بیتوته، تاریخ بازدید: ۲۹ بهمن ۱۴۰۲ش. | ||
* «صنایع دستی افغانستان؛ هنری که نه حامی دارد و نه بازار»، وبسایت شفقنا، تاریخ درج مطلب: ۱۷ ژانویهٔ ۲۰۱۵م. | * «صنایع دستی افغانستان؛ هنری که نه حامی دارد و نه بازار»، وبسایت شفقنا، تاریخ درج مطلب: ۱۷ ژانویهٔ ۲۰۱۵م. | ||
* صادقی، «خامکدوزی افغانستان، هنر اصیل زنان این مرز و بوم»، وبسایت مجلهٔ خامک، تاریخ بازدید: ۲۹ بهمن ۱۴۰۲ش. | * صادقی، «خامکدوزی افغانستان، هنر اصیل زنان این مرز و بوم»، وبسایت مجلهٔ خامک، تاریخ بازدید: ۲۹ بهمن ۱۴۰۲ش. | ||
* | * عمرانی نسب، اشرف السادات، «پوشاک مردمان سیستان و بلوچستان»، وبسایت الف، تاریخ درج مطلب: ۱۸ خرداد ۱۳۸۹ش. | ||
* قاسمی، مرضیه و دیگران، «بررسی تکنیکهای دوخت و معرفی نقوش رایج خمکدوزی در پوشاک معاصر»، دومین کنفرانس ملی پوشاک، طراحی پارچه و لباس، | * قاسمی، مرضیه و دیگران، «بررسی تکنیکهای دوخت و معرفی نقوش رایج خمکدوزی در پوشاک معاصر»، دومین کنفرانس ملی پوشاک، طراحی پارچه و لباس، ۱۴۰۲ش. | ||
* کرمانی، ذوالفقار، جغرافیای نیمروز، تهران، عطارد، ۱۳۷۴ش. | * کرمانی، ذوالفقار، جغرافیای نیمروز، تهران، عطارد، ۱۳۷۴ش. | ||
* کوهکن، نصرالله، «ادیمی؛ میراثدار خامهدوزی سیستان»، خبرگزاری میراث آریا، تاریخ درج مطلب: ۲۸ مرداد ۱۴۰۲ش. | * کوهکن، نصرالله، «ادیمی؛ میراثدار خامهدوزی سیستان»، خبرگزاری میراث آریا، تاریخ درج مطلب: ۲۸ مرداد ۱۴۰۲ش. | ||
* | * «مهر اصالت یونسکو بر هفت اثر صنایع دستی سیستان و بلوچستان»، همشهری آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۷ تیر ۱۳۹۹ش. | ||
{{ | {{پایان منابع}} | ||
