حمید گلزار (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
حمید گلزار (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
'''ترور''' (قتل سیاسی) | '''ترور''' (قتل سیاسی)؛ سلب حیات عمدی، برنامهریزیشده و غافلگیرانه شخصیتهای برجسته به انگیزههای سیاسی، مذهبی یا عقیدتی. | ||
'''ترور''' یا قتل سیاسی یکی از پدیدههای دیرینه و جنجالبرانگیز در تاریخ مناسبات سیاسی و امنیتی جوامع بشری است که با هدف حذف فیزیکی مهرههای کلیدی رقیب و تغییر موازنه قدرت صورت میگیرد. این پدیده اگرچه در استفاده از خشونت یا تهدید به آن با جریان تروریسم تشابه ظاهری دارد، اما از حیث دامنه قربانیان، انگیزهها و پیامدها تفاوتهای بنیادینی با آن دارد. معادلهای فقهی ترور مانند «فتک» (کشتن ناگهانی) و «اغتیال» (کشتن با حیله و مکر) در فقه مذاهب اسلامی، بهویژه فقه شیعه و احناف، به دلیل مغایرت با عهد و پیمان، اصول اخلاقی و مصلحت عمومی جامعه به طور مطلق حرام اعلام شده است. واکاوی سیره عملی پیشوایان مذهبی و رهبران سیاسی نشان میدهد که همواره تمایز قاطعی میان ترور با مجازاتهای قانونی و شرعی صادرشده از مجاری صالحه قضایی وجود دارد و اقدامات غافلگیرانه حذف فیزیکی افراد به عنوان راهبرد مبارزاتی به طور ساختارمند طرد گردیده است. | |||
== تفاوتهای مفهومی ترور و تروریسم == | == تفاوتهای مفهومی ترور و تروریسم == | ||
| خط ۲۷: | خط ۲۹: | ||
* '''آیات قرآنی حرمت قتل نفس:''' آیه ۳۲ سوره مائده با صراحت اعلام میدارد که کشتن یک انسان بیگناه بدون ارتکاب قتل یا فساد در زمین، به منزله کشتن تمامی بشریت است<ref>{{پک/بن|نصیریان۱۴۰۲|ف=بررسی مبانی و ادله فقهی حرمت ترور از منظر فقه شیعه و احناف|ک=پژوهشهای فقه و حقوق اسلامی}}</ref>. این آیه هرگونه سلب حیات خودسرانه را نفی میکند. | * '''آیات قرآنی حرمت قتل نفس:''' آیه ۳۲ سوره مائده با صراحت اعلام میدارد که کشتن یک انسان بیگناه بدون ارتکاب قتل یا فساد در زمین، به منزله کشتن تمامی بشریت است<ref>{{پک/بن|نصیریان۱۴۰۲|ف=بررسی مبانی و ادله فقهی حرمت ترور از منظر فقه شیعه و احناف|ک=پژوهشهای فقه و حقوق اسلامی}}</ref>. این آیه هرگونه سلب حیات خودسرانه را نفی میکند. | ||
* '''سنت نبوی در نهی از فتک:''' در احادیث متعدد پیامبر اسلام و امامان معصوم، ترور پنهانی به شدت نهی شده است. در حدیثی مشهور از پیامبر اکرم آمده است: «ایمان، کشتن غافلگیرانه (فتک) را به بند کشیده است و مؤمن ترور (فتک) نمیکند»<ref>{{پک/بن|شیرودی۱۳۸۲|ف=اسلام و مساله ترور|ک=رواق اندیشه}}</ref>.<ref>{{پک/بن| | * '''سنت نبوی در نهی از فتک:''' در احادیث متعدد پیامبر اسلام و امامان معصوم، ترور پنهانی به شدت نهی شده است. در حدیثی مشهور از پیامبر اکرم آمده است: «ایمان، کشتن غافلگیرانه (فتک) را به بند کشیده است و مؤمن ترور (فتک) نمیکند»<ref>{{پک/بن|شیرودی۱۳۸۲|ف=اسلام و مساله ترور|ک=رواق اندیشه}}</ref>.<ref>{{پک/بن|نصیریان۱۴۰۲|ف=بررسی مبانی و ادله فقهی حرمت ترور از منظر فقه شیعه و احناف|ک=پژوهشهای فقه و حقوق اسلامی}}</ref> | ||
* '''سیره علوی:''' حضرت علی در پاسخ به پیشنهادهای عباس و ابوسفیان پس از رحلت پیامبر، فرمود که اگر پایبندی به اسلام و نهی از غافلگیری (فتک) نبود، مسیر دیگری اتخاذ میکرد<ref>{{پک/بن|شیرودی۱۳۸۵|ف=مواجهه سنت نبوی با مقوله ترور|ک=نشریه زمانه}}</ref>۔ همچنین در جریان جنگ جمل، زمانی که عمرو بن جرموز زبیر بن عوام را در حال کنارهگیری از جنگ به صورت غیله (غافلگیرانه) کشت، امام قاتل وی را به آتش بشارت داد؛ زیرا زبیر در پناه امان بود و کشتن او مصداق فتک و غدر تلقی میشد<ref>{{پک/بن|نصیریان۱۴۰۲|ف=بررسی مبانی و ادله فقهی حرمت ترور از منظر فقه شیعه و احناف|ک=پژوهشهای فقه و حقوق اسلامی}}</ref>۔ | * '''سیره علوی:''' حضرت علی در پاسخ به پیشنهادهای عباس و ابوسفیان پس از رحلت پیامبر، فرمود که اگر پایبندی به اسلام و نهی از غافلگیری (فتک) نبود، مسیر دیگری اتخاذ میکرد<ref>{{پک/بن|شیرودی۱۳۸۵|ف=مواجهه سنت نبوی با مقوله ترور|ک=نشریه زمانه}}</ref>۔ همچنین در جریان جنگ جمل، زمانی که عمرو بن جرموز زبیر بن عوام را در حال کنارهگیری از جنگ به صورت غیله (غافلگیرانه) کشت، امام قاتل وی را به آتش بشارت داد؛ زیرا زبیر در پناه امان بود و کشتن او مصداق فتک و غدر تلقی میشد<ref>{{پک/بن|نصیریان۱۴۰۲|ف=بررسی مبانی و ادله فقهی حرمت ترور از منظر فقه شیعه و احناف|ک=پژوهشهای فقه و حقوق اسلامی}}</ref>۔ | ||
* '''پاسخ امام صادق به درخواست ترور:''' ابوصباح کنانی از امام جعفر صادق درباره همسایهای که به امام علی دشنام میداد رخصت خواست تا او را به صورت پنهانی بکشد. امام صادق در پاسخ فرمود: «این کار ترور (فتک) است و رسول خدا از ترور نهی | * '''پاسخ امام صادق به درخواست ترور:''' ابوصباح کنانی از امام جعفر صادق درباره همسایهای که به امام علی دشنام میداد رخصت خواست تا او را به صورت پنهانی بکشد. امام صادق در پاسخ فرمود: «این کار ترور (فتک) است و رسول خدا از ترور نهی فرمود; همانا اسلام مانع ترور است»<ref>{{پک/بن|شیرودی۱۳۸۵|ف=مواجهه سنت نبوی با مقوله ترور|ک=نشریه زمانه}}</ref>۔ | ||
== تمایز ترور با مجازاتهای شرعی == | == تمایز ترور با مجازاتهای شرعی == | ||
| خط ۶۱: | خط ۶۳: | ||
* {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|اقبالی۱۴۰۳}}|عنوان=رویارویی حقوق بینالملل با پدیده بیوتروریسم از رژیمهای سنتی مادهمحور تا ضرورت توسعه رویکردهای نوین|وبگاه=پژوهشکده قوه قضاییه|تاریخ=۱ اسفند ۱۴۰۳|تاریخ بازبینی=۱۹ تیر ۱۴۰۵|نشانی=https://www.sid.ir/FileServer/SF/9651397H01200.pdf}} | * {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|اقبالی۱۴۰۳}}|عنوان=رویارویی حقوق بینالملل با پدیده بیوتروریسم از رژیمهای سنتی مادهمحور تا ضرورت توسعه رویکردهای نوین|وبگاه=پژوهشکده قوه قضاییه|تاریخ=۱ اسفند ۱۴۰۳|تاریخ بازبینی=۱۹ تیر ۱۴۰۵|نشانی=https://www.sid.ir/FileServer/SF/9651397H01200.pdf}} | ||
* {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|رحمانیان۱۴۰۳}}|عنوان=کاربست راهبرد قتلهای هدفمند علیه رهبران تروریسم نقدی حقوقی بر توجیهات نظامی|وبگاه=فصلنامه مطالعات بینالمللی|تاریخ=۱ فروردین ۱۴۰۳|تاریخ بازبینی=۱۹ تیر ۱۴۰۵|نشانی=https://www.isjq.ir/article_182069.html}} | * {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|رحمانیان۱۴۰۳}}|عنوان=کاربست راهبرد قتلهای هدفمند علیه رهبران تروریسم نقدی حقوقی بر توجیهات نظامی|وبگاه=فصلنامه مطالعات بینالمللی|تاریخ=۱ فروردین ۱۴۰۳|تاریخ بازبینی=۱۹ تیر ۱۴۰۵|نشانی=https://www.isjq.ir/article_182069.html}} | ||
* {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|شیرودی۱۳۸۵}}|عنوان=مواجهه سنت نبوی با مقوله ترور|وبگاه=نشریه زمانه|تاریخ=۱ آذر ۱۳۸۵|تاریخ بازبینی=۱۹ تیر ۱۴۰۵|نشانی=https://ensani.ir/fa/article/11396/%D9%85%D9%85%D9%88%D8%A7%D8%AC%D9%87%D9%87-%D8%B3%D9%86%D8%AA-%D9%86%D8%A8%D9%88%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D9%85%D9%82%D9%88%D9%84%D9%87-%D8%AA%D8%B1%D9% | * {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|شیرودی۱۳۸۵}}|عنوان=مواجهه سنت نبوی با مقوله ترور|وبگاه=نشریه زمانه|تاریخ=۱ آذر ۱۳۸۵|تاریخ بازبینی=۱۹ تیر ۱۴۰۵|نشانی=https://ensani.ir/fa/article/11396/%D9%85%D9%85%D9%88%D8%A7%D8%AC%D9%87%D9%87-%D8%B3%D9%86%D8%AA-%D9%86%D8%A8%D9%88%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D9%85%D9%82%D9%88%D9%84%D9%87-%D8%AA%D8%B1%D9%8ور}} | ||
* {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|میری۱۴۰۱}}|عنوان=موجبات پیدایش قوانین و مقررات بین المللی دولت ها در مقابله با تروریسم|وبگاه=پژوهشهای سیاسی و بینالمللی|تاریخ=۱ خرداد ۱۴۰۱|تاریخ بازبینی=۱۹ تیر ۱۴۰۵|نشانی=https://ensani.ir/fa/article/4018513911604}} | * {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|میری۱۴۰۱}}|عنوان=موجبات پیدایش قوانین و مقررات بین المللی دولت ها در مقابله با تروریسم|وبگاه=پژوهشهای سیاسی و بینالمللی|تاریخ=۱ خرداد ۱۴۰۱|تاریخ بازبینی=۱۹ تیر ۱۴۰۵|نشانی=https://ensani.ir/fa/article/4018513911604}} | ||
