بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
'''بخارادوزی؛''' دوخت نقوش روی پارچه با نخ گلدوزی. | '''بخارادوزی؛''' دوخت نقوش روی پارچه با نخ گلدوزی. | ||
بخارادوزی یکی از انواع رودوزیهای سنتی و از شاخههای صنایعدستی تزیینیـکاربردی ایرانی است که خاستگاه آن به منطقهٔ بخارا در | بخارادوزی یکی از انواع رودوزیهای سنتی و از شاخههای [[صنایعدستی]] تزیینیـکاربردی ایرانی است که خاستگاه آن به منطقهٔ [[بخارا]] در [[ازبکستان]] نسبت داده میشود. این [[هنر دستی]] با بهرهگیری از [[نخ]] و [[سوزن]] بر روی پارچههای ساده اجرا میشود و در طول [[تاریخ]]، در میان [[اقوام ایرانی]] و [[ترک]]<ref group="دیدگاه">قوم ترک از اقوام ایرانی نیست؟ عطف با واو دوگانه سازی را می رساند نه عام بعد از خاص</ref> رواج داشته است. بخارادوزی در دورههای سلجوقی، تیموری، صفوی و قاجار، دستخوش تحولاتی در شیوهٔ اجرا، نقوش و کاربرد شده و امروزه بهعنوان بخشی از میراث صنایعدستی، در برخی مناطق تولید میشود. | ||
== '''تعریف بخارادوزی''' == | == '''تعریف بخارادوزی''' == | ||
بخارادوزی یکی از انواع رودوزیهای سنتی | در بخارادوزی بهعنوان یکی از انواع [[رودوزی|رودوزیهای]] سنتی و صنایع دستی تزیینیکاربردی،<ref>[https://www.sanaat.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D8%A7-%D8%AF%D9%88%D8%B2%DB%8C-%D8%B4%DB%8C%D9%88%D9%87%E2%80%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%D8%A8%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%87%D8%A7-%D8%AF/ «بخاردوزی هنر ابداعی بخاراییها»، وبسایت مشاغل صنعت و صنایع]</ref> پارچههای ساده با نخ و سوزن به پارچههایی با طرحهای زیبا و رنگی تبدیل میشوند<ref>[https://www.iribnews.ir/fa/news/3026029/%D8%A2%D8%B4%D9%86%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D9%87%D9%86%D8%B1-%D8%A8%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D8%A7-%D8%AF%D9%88%D8%B2%DB%8C «آشنایی با هنر بخارادوزی»، خبرگزاری صداوسیما.]</ref> که به ظرافت، دقت و وقت زیاد نیاز دارد. مبدأ این هنر، شهر بخارا در ازبکستان است؛ چراکه در این شهر ابریشم و پنبه تولید میشده و محصول آن بهقدری زیاد بوده که از آن هنر سنتی بخارادوزی را ابداع کردهاند<ref group="دیدگاه">از ابتدای عبارت مبدا تا پایان به نظرم به بخش تاریخچه منتقل شود. </ref>.<ref>[https://www.visitiran.ir/fa/handicraft/%D8%A8%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%AF%D9%88%D8%B2%DB%8C-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86 «بخارادوزی ((تهران))»، وبسایت ایران.]</ref> | ||
== تاریخچه == | == تاریخچه == | ||
بخارادوزی یکی از قدیمیترین سوزندوزیها در میان اقوام ترک و ایرانی ساکن آسیای مرکزی است.<ref>[https://haftdast.com/node/1046 «شکلگیری و تکامل بخارادوزی در آسیای میانه»، وبسایت خانۀ هفتدست.]</ref> بهگفته برخی منابع، این نوع سوزندوزی تاریخ مشخصی ندارد ولی در دورۀ | بخارادوزی یکی از قدیمیترین سوزندوزیها در میان اقوام ترک و ایرانی ساکن آسیای مرکزی است.<ref>[https://haftdast.com/node/1046 «شکلگیری و تکامل بخارادوزی در آسیای میانه»، وبسایت خانۀ هفتدست.]</ref> بهگفته برخی منابع، این نوع سوزندوزی تاریخ مشخصی ندارد ولی در [[دوره سلجوقیان|دورۀ سلجوقی]] از رواج کاملی برخوردار بوده و آثاری از آن نیز در موزههای جهان دیده میشود.<ref>[https://www.visitiran.ir/fa/handicraft/%D8%A8%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%AF%D9%88%D8%B2%DB%8C-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86 «بخارادوزی ((تهران))»، وبسایت ایران.]</ref> قدیمیترین نمونۀ بخارادوزی مربوط به [[دوره تیموری|دورۀ تیموری]] است که سفیر اسپانیا در سفرنامۀ خود پس از رفتن به دربار تیمور گرگانی، اشارهای به آن میکند.<ref name=":0">[https://haftdast.com/node/1046 «شکلگیری و تکامل بخارادوزی در آسیای میانه»، وبسایت خانۀ هفتدست.]</ref> در دورهٔ تیموری، با توجه به جایگاه شهر بخارا بهعنوان یکی از مراکز تجمع علما و هنرمندان<ref group="دیدگاه">این عبارت: شهر بخارا بهعنوان یکی از مراکز تجمع علما و هنرمندان. اگر با بخارادوزی ارتباط ندارد بهتر است که حذف شود</ref>، هنر بخارادوزی گسترش یافت و بخارادوزان این دوره موفق شدند که آن را بر روی پارچهٔ [[تافته]] و بهصورت دو رو اجرا کنند.<ref>[https://www.visitiran.ir/fa/handicraft/%D8%A8%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%AF%D9%88%D8%B2%DB%8C-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86 «بخارادوزی ((تهران))»، وبسایت ایران.]</ref> | ||
در دورهٔ صفویه | در [[دوره صفویه|دورهٔ صفویه]]، بخارادوزی بهعنوان یکی از هنرهای رایج و دارای تنوع شناخته میشد و در تزیین [[پوشاک]] و [[منسوجات]]، بهویژه در میان طبقات درباری و اشراف، کاربرد داشت. در [[دوره قاجار|دورهٔ قاجار]]، تغییراتی در طرحها و نقشپردازیهای این هنر متناسب با [[سلیقه|سلیقهٔ]] رایج آن دوره ایجاد شد.<ref>[https://honariran.org/%D9%87%D9%86%D8%B1-%D8%A8%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D8%A7-%D8%AF%D9%88%D8%B2%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87%D8%8C-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1%D8%AF%D9%87%D8%A7-%D9%88-%D9%81%D8%B1%D8%B5/ «هنر بخارادوزی: تاریخچه، کاربردها و فرصتهای درآمدزایی از این هنر زیبا»، وبسایت هنر ایران.]</ref> امروزه این هنر در شهرهایی مانند تهران احیا شده است.<ref>[https://www.visitiran.ir/fa/handicraft/%D8%A8%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%AF%D9%88%D8%B2%DB%8C-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86 «بخارادوزی ((تهران))»، وبسایت ایران.]</ref> | ||
== پارچههای مناسب بخارادوزی == | == پارچههای مناسب بخارادوزی == | ||
