خط ۲۳: خط ۲۳:
اقدام به حذف فیزیکی رقیب سیاسی سابقه‌ای طولانی در تاریخ بشر دارد. در امپراتوری روم باستان و دوران بیزانس، دسیسه‌چینی برای کشتن اشراف و رقبای سیاسی امری متداول بود و امپراتورانی نظیر نرون مسئولیت قتل‌های سیاسی متعددی را بر عهده داشتند.<ref>{{پک|محمدی ده چشمه|1397|ک=نشریه علمی پژوهش‌های حقوقی|ف=تروریسم دولتی: پندار یا واقعیت؟!|ص=37-67}}</ref> در تاریخ ایران باستان نیز شاهانی همچون خسرو پرویز به دست درباریان به قتل رسیدند۔<ref>{{پک|شیرودی|1385|ک=زمانه|ف=مواجهه سنت نبوی با مقوله ترور}}</ref> یکی از سازمان‌یافته‌ترین جریان‌های ترور در قرون وسطی، فرقه اسماعیلیان نزاری به رهبری حسن صباح (معروف به حشاشین) بود که مخالفان سیاسی و وزرای برجسته‌ای همچون خواجه نظام‌الملک طوسی را به صورت مخفیانه و برنامه‌ریزی‌شده ترور می‌کردند۔ در تاریخ معاصر ایران نیز ترور ناصرالدین شاه قاجار به دست میرزا رضای کرمانی از برجسته‌ترین نمونه‌های قتل سیاسی به شمار می‌رود۔<ref>{{پک|شیرودی|1385|ک=زمانه|ف=مواجهه سنت نبوی با مقوله ترور}}</ref>
اقدام به حذف فیزیکی رقیب سیاسی سابقه‌ای طولانی در تاریخ بشر دارد. در امپراتوری روم باستان و دوران بیزانس، دسیسه‌چینی برای کشتن اشراف و رقبای سیاسی امری متداول بود و امپراتورانی نظیر نرون مسئولیت قتل‌های سیاسی متعددی را بر عهده داشتند.<ref>{{پک|محمدی ده چشمه|1397|ک=نشریه علمی پژوهش‌های حقوقی|ف=تروریسم دولتی: پندار یا واقعیت؟!|ص=37-67}}</ref> در تاریخ ایران باستان نیز شاهانی همچون خسرو پرویز به دست درباریان به قتل رسیدند۔<ref>{{پک|شیرودی|1385|ک=زمانه|ف=مواجهه سنت نبوی با مقوله ترور}}</ref> یکی از سازمان‌یافته‌ترین جریان‌های ترور در قرون وسطی، فرقه اسماعیلیان نزاری به رهبری حسن صباح (معروف به حشاشین) بود که مخالفان سیاسی و وزرای برجسته‌ای همچون خواجه نظام‌الملک طوسی را به صورت مخفیانه و برنامه‌ریزی‌شده ترور می‌کردند۔ در تاریخ معاصر ایران نیز ترور ناصرالدین شاه قاجار به دست میرزا رضای کرمانی از برجسته‌ترین نمونه‌های قتل سیاسی به شمار می‌رود۔<ref>{{پک|شیرودی|1385|ک=زمانه|ف=مواجهه سنت نبوی با مقوله ترور}}</ref>


در دوران معاصر، پدیده ترور و حذف فیزیکی مهره‌های اثرگذار علمی، سیاسی و نظامی ابعاد نوینی یافته است. ترور سید حسن نصرالله، دبیرکل حزب‌الله لبنان، که از سال ۱۹۹۲م رهبری جبهه مقاومت اسلامی را بر عهده داشت و هدایت نبردهای مهمی چون جنگ سال ۲۰۰۶م را عهده‌دار بود، از جمله این موارد است؛ وی سرانجام در جریان حمله هوایی و سنگین رژیم صهیونیستی به ضاحیه بیروت به شهادت رسید<ref>{{پک/بن|شحنه۱۴۰۳|ف=آیت الله جوادی آملی شهادت سید حسن نصرالله را تسلیت گفت|ک=خبرگزاری ایرنا}}</ref>. همچنین در اسفندماه ۱۴۰۴ش، حضرت آیت‌الله سید علی خامنه‌ای، رهبر انقلاب اسلامی، در پی حملات خصمانه آمریکا و صهیونیست‌ها به شهادت رسید که این واقعه طبق بیانیه رسمی شورای عالی امنیت ملی، موج عظیمی از خونخواهی و مقاومت را در جهان اسلام رقم زد<ref>{{پک/بن|شورای‌عالی‌امنیت۱۴۰۴|ف=اطلاعیه شهادت حضرت آیت‌الله العظمی سیدعلی حسینی خامنه‌ای رهبر انقلاب اسلامی|ک=پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله‌العظمی خامنه‌ای}}</ref>.
در دوران معاصر، پدیده ترور و حذف فیزیکی مهره‌های اثرگذار علمی، سیاسی و نظامی ابعاد نوینی یافته است. ترور سید حسن نصرالله، دبیرکل حزب‌الله لبنان، که از سال ۱۹۹۲م رهبری جبهه مقاومت اسلامی را بر عهده داشت و هدایت نبردهای مهمی چون جنگ سال ۲۰۰۶م را عهده‌دار بود، از جمله این موارد است؛ وی سرانجام در جریان حمله هوایی و سنگین رژیم صهیونیستی به ضاحیه بیروت به شهادت رسید.<ref>{{پک/بن|شحنه۱۴۰۳|ف=آیت الله جوادی آملی شهادت سید حسن نصرالله را تسلیت گفت|ک=خبرگزاری ایرنا}}</ref> همچنین در اسفندماه ۱۴۰۴ش، حضرت آیت‌الله سید علی خامنه‌ای، رهبر انقلاب اسلامی، در پی حملات خصمانه آمریکا و صهیونیست‌ها به شهادت رسید که این واقعه طبق بیانیه رسمی شورای عالی امنیت ملی، موج عظیمی از خونخواهی و مقاومت را در جهان اسلام رقم زد.<ref>{{پک/بن|شورای‌عالی‌امنیت۱۴۰۴|ف=اطلاعیه شهادت حضرت آیت‌الله العظمی سیدعلی حسینی خامنه‌ای رهبر انقلاب اسلامی|ک=پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله‌العظمی خامنه‌ای}}</ref>  


نمونه بارز دیگر از ترورهای دولتی و هدفمند، ترور و شهادت دانشمندان برجسته علمی و هسته‌ای ایران از جمله دکتر محسن فخری‌زاده است که از منظر نظام حقوق بین‌الملل، نقض فاحش حق بنیادین حیات قلمداد می‌شود<ref>{{پک/بن|رضوانه‌پور۱۴۰۱|ف=شهادت دکتر محسن فخری‌زاده از منظر نظام بین‌الملل بشر حق حیات|ک=مطالعات حقوق بشر اسلامی}}</ref>. افزون بر این، در تاریخ معاصر نمونه‌هایی از ترور بیولوژیکی با استفاده از سموم زیستی به وقوع پیوسته است؛ مانند ترور جورجی مارکوف (بلغاری مخالف) در سال ۱۹۷۸م با سم ریسین شلیک‌شده از نوک چتر مخصوص در لندن، و ترور الکساندر ایوانف در سال ۲۰۱۴م در امارات با عوامل توکسین بیولوژیکی<ref>{{پک/بن|کنعانی۱۴۰۳|ف=بیوتروریسم تروریسم بیولوژیکی تهدید فرا روی حقوق بین الملل به مثابه نقض حقوق بشر|ک=مطالعات علمی حقوق بشر اسلامی}}</ref>.
نمونه بارز دیگر از ترورهای دولتی و هدفمند، ترور و شهادت دانشمندان برجسته علمی و هسته‌ای ایران از جمله دکتر محسن فخری‌زاده است که از منظر نظام حقوق بین‌الملل، نقض فاحش حق بنیادین حیات قلمداد می‌شود.<ref name=":023">{{پک|ستایش پور|هاشمی|1401|ک=مطالعات حقوق بشر اسلامی|ف=شهادت دکتر محسن فخری زاده از منظر نظام بین المللی حقوق بشر: حق حیات|ص=7-23}}</ref> افزون بر این، در تاریخ معاصر نمونه‌هایی از ترور بیولوژیکی با استفاده از سموم زیستی به وقوع پیوسته است؛ مانند ترور جورجی مارکوف (بلغاری مخالف) در سال ۱۹۷۸م با سم ریسین شلیک‌شده از نوک چتر مخصوص در لندن، و ترور الکساندر ایوانف در سال ۲۰۱۴م در امارات با عوامل توکسین بیولوژیکی<ref>{{پک/بن|کنعانی۱۴۰۳|ف=بیوتروریسم تروریسم بیولوژیکی تهدید فرا روی حقوق بین الملل به مثابه نقض حقوق بشر|ک=مطالعات علمی حقوق بشر اسلامی}}</ref>.


== حرمت شرعی ترور در فقه اسلامی ==
== حرمت شرعی ترور در فقه اسلامی ==
خط ۶۶: خط ۶۶:
* {{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی۱=شیرودی|نام۱=مرتضی|تاریخ=1385|عنوان=مواجهه سنت نبوی با مقوله ترور|پیوند=https://www.ensani.ir/fa/article/11396/%D9%85%D9%88%D8%A7%D8%AC%D9%87%D9%87-%D8%B3%D9%86%D8%AA-%D9%86%D8%A8%D9%88%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D9%85%D9%82%D9%88%D9%84%D9%87-%D8%AA%D8%B1%D9%88%D8%B1|ژورنال=زمانه|شماره=پنجاه و یک}}
* {{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی۱=شیرودی|نام۱=مرتضی|تاریخ=1385|عنوان=مواجهه سنت نبوی با مقوله ترور|پیوند=https://www.ensani.ir/fa/article/11396/%D9%85%D9%88%D8%A7%D8%AC%D9%87%D9%87-%D8%B3%D9%86%D8%AA-%D9%86%D8%A8%D9%88%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D9%85%D9%82%D9%88%D9%84%D9%87-%D8%AA%D8%B1%D9%88%D8%B1|ژورنال=زمانه|شماره=پنجاه و یک}}
* {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|اقبالی۱۴۰۳}}|عنوان=رویارویی حقوق بین‌الملل با پدیده بیوتروریسم از رژیم‌های سنتی ماده‌محور تا ضرورت توسعه رویکردهای نوین|وبگاه=پژوهشکده قوه قضاییه|تاریخ=۱ اسفند ۱۴۰۳|تاریخ بازبینی=۱۸ تیر ۱۴۰۵|نشانی=https://www.sid.ir/FileServer/SF/9651397H01200.pdf}}
* {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|اقبالی۱۴۰۳}}|عنوان=رویارویی حقوق بین‌الملل با پدیده بیوتروریسم از رژیم‌های سنتی ماده‌محور تا ضرورت توسعه رویکردهای نوین|وبگاه=پژوهشکده قوه قضاییه|تاریخ=۱ اسفند ۱۴۰۳|تاریخ بازبینی=۱۸ تیر ۱۴۰۵|نشانی=https://www.sid.ir/FileServer/SF/9651397H01200.pdf}}
* {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|رضوانه‌پور۱۴۰۱}}|عنوان=شهادت دکتر محسن فخری‌زاده از منظر نظام بین‌الملل بشر حق حیات|وبگاه=مطالعات حقوق بشر اسلامی|تاریخ=۱ دی ۱۴۰۱|تاریخ بازبینی=۱۸ تیر ۱۴۰۵|نشانی=https://www.sid.ir/fileserver/jf/4018513922108.pdf}}
* {{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی۱=ستایش پور|نام۱=محمد|تاریخ=1401|عنوان=شهادت دکتر محسن فخری زاده از منظر نظام بین المللی حقوق بشر: حق حیات|پیوند=https://www.ensani.ir/fa/article/553013/%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D9%85%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D9%81%D8%AE%D8%B1%DB%8C-%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%D9%85%D9%86%D8%B8%D8%B1-%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85-%D8%A8%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%D9%84%DB%8C-%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82-%D8%A8%D8%B4%D8%B1-%D8%AD%D9%82-%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%AA|ژورنال=مطالعات حقوق بشر اسلامی|شماره=بیست و هفت|صفحات=7-23|نام۲=رضوانه السادات|نام خانوادگی۲=هاشمی}}
* {{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی۱=ابراهیم‌زاده|نام۱=پوریا|تاریخ=1403|عنوان=کاربست راهبرد قتل‌های هدفمند علیه رهبران تروریسم: نقدی حقوقی بر توجیهات نظامی با تأکید بر ضوابط حقوقی بین‌المللی قابل اعمال|پیوند=https://www.isjq.ir/article_182069.html|ژورنال=فصلنامه مطالعات بین‌المللی|دوره=20|شماره=4|صفحات=89-109|نام۲=سمیه|نام خانوادگی۲=رحمانیان}}
* {{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی۱=ابراهیم‌زاده|نام۱=پوریا|تاریخ=1403|عنوان=کاربست راهبرد قتل‌های هدفمند علیه رهبران تروریسم: نقدی حقوقی بر توجیهات نظامی با تأکید بر ضوابط حقوقی بین‌المللی قابل اعمال|پیوند=https://www.isjq.ir/article_182069.html|ژورنال=فصلنامه مطالعات بین‌المللی|دوره=20|شماره=4|صفحات=89-109|نام۲=سمیه|نام خانوادگی۲=رحمانیان}}
* {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|میری۱۴۰۱}}|عنوان=موجبات پیدایش قوانین و مقررات بین‌المللی دولت‌ها در مقابله با تروریسم|وبگاه=پژوهش‌های سیاسی و بین‌المللی|تاریخ=۱ خرداد ۱۴۰۱|تاریخ بازبینی=۱۸ تیر ۱۴۰۵|نشانی=https://ensani.ir/fa/article/4018513911604}}
* {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|میری۱۴۰۱}}|عنوان=موجبات پیدایش قوانین و مقررات بین‌المللی دولت‌ها در مقابله با تروریسم|وبگاه=پژوهش‌های سیاسی و بین‌المللی|تاریخ=۱ خرداد ۱۴۰۱|تاریخ بازبینی=۱۸ تیر ۱۴۰۵|نشانی=https://ensani.ir/fa/article/4018513911604}}
* {{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی۱=امینی زارع|نام۱=امین|تاریخ=1400|عنوان=موجبات پیدایش قوانین و مقررات بین المللی دولت ها در مقابله با تروریسم از منظر حقوق بین الملل|پیوند=https://www.ensani.ir/file/download/article/1771157663-6991b89f4d3f4-10957-1403-424.pdf|ژورنال=پژوهش‌های سیاسی و بین المللی|شماره=چهل و شش|صفحات=25-49|نام۲=ابومحمد|نام خانوادگی۲=عسگرخانی|نام۳=مریم|نام خانوادگی۳=مرادی}}
* {{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی۱=امینی زارع|نام۱=امین|تاریخ=1400|عنوان=موجبات پیدایش قوانین و مقررات بین المللی دولت ها در مقابله با تروریسم از منظر حقوق بین الملل|پیوند=https://www.ensani.ir/file/download/article/1771157663-6991b89f4d3f4-10957-1403-424.pdf|ژورنال=پژوهش‌های سیاسی و بین المللی|شماره=چهل و شش|صفحات=25-49|نام۲=ابومحمد|نام خانوادگی۲=عسگرخانی|نام۳=مریم|نام خانوادگی۳=مرادی}}