| خط ۴: | خط ۴: | ||
==تعریف مدگرایی زنانه== | ==تعریف مدگرایی زنانه== | ||
مدگرایی زنانه با مفاهیمی چون آراستگی، [[آرایش]]، [[مد]]، [[مدلینگ]]، [[صنعت مد]] و [[الگوی مصرف پوشاک|الگوهای مصرف پوشاک]] در میان زنان و مردان ارتباط دارد. این مفهوم به نقش زنان در فرایندهای مرتبط با مد، بهویژه در جایگاه مصرفکننده و مخاطب محصولات مد میپردازد.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20121212084749-9419-25.pdf کارپرور، «زنان و اصلاح الگوی مصرف»، 1390ش، ص137-136.]</ref> مدگرایی زنانه در برخی رویکردهای نظری بهعنوان پدیدهای مرتبط با برداشتهای زنان از هویت زنانه و شیوههای بازنمایی آن در فضای اجتماعی | مدگرایی زنانه با مفاهیمی چون آراستگی، [[آرایش]]، [[مد]]، [[مدلینگ]]، [[صنعت مد]] و [[الگوی مصرف پوشاک|الگوهای مصرف پوشاک]] در میان زنان و مردان ارتباط دارد. این مفهوم به نقش زنان در فرایندهای مرتبط با مد، بهویژه در جایگاه مصرفکننده و مخاطب محصولات مد میپردازد.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20121212084749-9419-25.pdf کارپرور، «زنان و اصلاح الگوی مصرف»، 1390ش، ص137-136.]</ref> مدگرایی زنانه در برخی رویکردهای نظری بهعنوان پدیدهای مرتبط با برداشتهای زنان از هویت زنانه و شیوههای بازنمایی آن در فضای اجتماعی <ref>[https://ideaschool.academy/%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%85%D8%AF-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%8C-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87-%D9%88-%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C%D8%AA-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%9F/ مقصودیپور، «جایگاه مد در سیاست، جامعه و جنسیت چیست؟»، وبسایت مدرسه هنری ایده.] </ref><ref group="دیدگاه">من خوب متوجه نشدم که مدگرایی چست؟ خوب بود که مد تعریف و سپس به تبع آن مدگرایی زنانه تعریف شود و بعد تمایز و همانندی آن با مفاهیم دیگر روشن شود. </ref> و بهعنوان یکی از ابزارهای بیان هویت تلقی شود.<ref > [https://jpf.dte.ir/article_76988_e1454f32cfee3ea1576a58f069cbc1ac.pdf موسوی، «مدگرایی زنان در مردانهپوشی»، 1403ش، ص25-22.]</ref> برخلاف مدلینگ که به فعالیتهایی اطلاق میشود که با هدف معرفی و تبلیغ پوشاک و سایر محصولات مرتبط با مد با استفاده از جذابیتهای جنسی زنان انجام میشود.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20121212084749-9419-25.pdf کارپرور، «زنان و اصلاح الگوی مصرف»، 1390ش، ص137-136.]</ref> | ||
==تاریخچه مدگرایی زنان== | ==تاریخچه مدگرایی زنان== | ||
مدگرایی زنان بهمعنای خودآرایی متظاهرانه | مدگرایی زنان بهمعنای خودآرایی متظاهرانه و انطباق با مدلهای رایج زنانه در فرهنگهای مختلفی [[جامعه سنتی|جوامع سنتی]]، دارای قدمت تاریخی است. در برخی منابع [[آرایش|آرایش چشم]] از حدود 4500 سال قبل از میلاد در [[ایران]] گزارش شده است و زنان ایرانی، در 2000 سال قبل از میلاد از [[رژلب]] (ماتیک)، استخوان حیوانات و سنگهای رنگی برای زیباسازی خود استفاده میکردند. زنان ایرانی بهدلیل اعتقاد به [[عدد هفت]] با هفتقلم آرایش؛ [[سرمه]]، [[حنا]]، [[خضاب]]، [[سفیداب]]، [[وسمه]]، [[زرک]] و [[خال]] خود را منطبق با مد زمانه آرایش میکردند. طبق گزارش برخی محققین؛ علاقه زنان ایرانی به [[لوازم آرایشی]] در گذشته حتی بیش از امروز بوده است.<ref>[https://journal.alzahra.ac.ir/article_4238_fa8c61679daf6f1841cc9c710bccff49.pdf گنجی و دیگران، «تبارشناسی اجتماعی دستکاری بدن در زنان ایرانی»، 1398ش، 225-224.]</ref><ref group="دیدگاه">بهتر نیست که مباحث تاریخی را که در مدگرایی در ایران مطرح کردید در همینجا بیاید. </ref> در چین باستان؛ خمیدگی پا بهمثابه مد تلقی شده و زنان پاهایشان را شکسته و آنها را خمیدهتر میساختند.<ref>[https://www.imna.ir/news/671264/%D9%BE%D8%A7%D8%B4%DA%A9%D9%86%DB%8C-%D8%B1%D8%B3%D9%85-%D8%AF%D8%B1%D8%AF%D9%86%D8%A7%DA%A9-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%DA%86%DB%8C%D9%86-%D8%A8%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B2%DB%8C%D8%A8%D8%A7 «پاشکنی، رسم دردناک زنان چین باستان برای زیبایی»، وبسایت خبرگزاری ایمنا.]</ref> در روم باستان، زنان به آراستگی ظاهری خود اهمیت داده و موهایشان را متناسب با مدهای آن زمان، رنگ میکردند.<ref>[https://rasekhoon.net/article/show/1347074 مظاهری، «دین و زندگی در امپراتوری روم»، وبسایت راسخون.]</ref> | ||
==تغییرات مدگرایی زنانه== | ==تغییرات مدگرایی زنانه== | ||
بر اساس برخی مطالعات تاریخی، مدگرایی در گذشته بهطور مستقیم با [[فرهنگ]] و [[جنسیت]] ارتباط داشته است. در برخی جوامع، نقشمایههای مورد استفاده در [[خالکوبی زنان]] با طرحهایی که میان مردان رواج داشته تفاوت داشته است و برخلاف مردان که علاقهمند به طراحی نمادهای قدرت بودند؛ طرحی از بوته گل، گنجشک، سرو یا خالی را در بدن خود خالکوبی میکردند.<ref>[https://journal.alzahra.ac.ir/article_4238_fa8c61679daf6f1841cc9c710bccff49.pdf گنجی و دیگران، «تبارشناسی اجتماعی دستکاری بدن در زنان ایرانی»، 1398ش، 226-225.]</ref> در [[دوره مدرن|دورهٔ مدرن]]، با گسترش الگوهای جهانی مد و تضعیف مرزهای سنتی جنسیتی، استفاده از عناصری که پیشتر بهطور سنتی مردانه یا زنانه تلقی میشدند، از میان رفته و زنان تشویق به استفاده از [[مد مردانه|مدهای مردانه]] نیز میشوند.<ref>[https://jpf.dte.ir/article_76988_e1454f32cfee3ea1576a58f069cbc1ac.pdf موسوی، «مدگرایی زنان در مردانهپوشی»، 1403ش، ص24.]</ref> | بر اساس برخی مطالعات تاریخی، مدگرایی در گذشته بهطور مستقیم با [[فرهنگ]] و [[جنسیت]] ارتباط داشته است. در برخی جوامع، نقشمایههای مورد استفاده در [[خالکوبی زنان]] با طرحهایی که میان مردان رواج داشته تفاوت داشته است و برخلاف مردان که علاقهمند به طراحی نمادهای قدرت بودند؛ طرحی از بوته گل، گنجشک، سرو یا خالی را در بدن خود خالکوبی میکردند.<ref>[https://journal.alzahra.ac.ir/article_4238_fa8c61679daf6f1841cc9c710bccff49.pdf گنجی و دیگران، «تبارشناسی اجتماعی دستکاری بدن در زنان ایرانی»، 1398ش، 226-225.]</ref> در [[دوره مدرن|دورهٔ مدرن]]، با گسترش الگوهای جهانی مد و تضعیف مرزهای سنتی جنسیتی، استفاده از عناصری که پیشتر بهطور سنتی مردانه یا زنانه تلقی میشدند، از میان رفته و زنان تشویق به استفاده از [[مد مردانه|مدهای مردانه]] نیز میشوند.<ref>[https://jpf.dte.ir/article_76988_e1454f32cfee3ea1576a58f069cbc1ac.pdf موسوی، «مدگرایی زنان در مردانهپوشی»، 1403ش، ص24.]</ref> | ||
| خط ۲۲: | خط ۱۹: | ||
برخی فمینیستها مد را منشأ [[استثمار جنسیتی زنان]] میدانند و مد را ابزار [[سرکوب جنسیتی زنان]] از معرفی کردهاند.<ref>[https://faculty.kashanu.ac.ir/file/download/page/1580729658-.-.pdf یعقوبی، بررسی نقش شبکههای اجتماعی مجازی در گرایش دختران به مد وخودآرایی، 8931ش، ص60.]</ref> طبق رویکرد جدید فمینیستی، مدگرایی زنانه نشانه قرار گرفتن زنان در چارچوب [[فانتزیهای جنسی مردسالارانه]] و وسیلهای برای اعمال عاملیت مؤثر زن است؛ لذا زنان به جراحیهای زیباییای خطرناک و در برخی موارد کشنده روی میآورند.<ref>[https://journal.alzahra.ac.ir/article_4238_fa8c61679daf6f1841cc9c710bccff49.pdf گنجی و دیگران، «تبارشناسی اجتماعی دستکاری بدن در زنان ایرانی»، 1398ش،222.]</ref><ref group="دیدگاه">خیلی مناسب است که دیدگاه بوردیو در این زمینه دیده شود. مخصوصا کتاب تمایز</ref> | برخی فمینیستها مد را منشأ [[استثمار جنسیتی زنان]] میدانند و مد را ابزار [[سرکوب جنسیتی زنان]] از معرفی کردهاند.<ref>[https://faculty.kashanu.ac.ir/file/download/page/1580729658-.-.pdf یعقوبی، بررسی نقش شبکههای اجتماعی مجازی در گرایش دختران به مد وخودآرایی، 8931ش، ص60.]</ref> طبق رویکرد جدید فمینیستی، مدگرایی زنانه نشانه قرار گرفتن زنان در چارچوب [[فانتزیهای جنسی مردسالارانه]] و وسیلهای برای اعمال عاملیت مؤثر زن است؛ لذا زنان به جراحیهای زیباییای خطرناک و در برخی موارد کشنده روی میآورند.<ref>[https://journal.alzahra.ac.ir/article_4238_fa8c61679daf6f1841cc9c710bccff49.pdf گنجی و دیگران، «تبارشناسی اجتماعی دستکاری بدن در زنان ایرانی»، 1398ش،222.]</ref><ref group="دیدگاه">خیلی مناسب است که دیدگاه بوردیو در این زمینه دیده شود. مخصوصا کتاب تمایز</ref> | ||
در برخی منابع، [[مدگرایی زنانه]] در چارچوب نظامهای فرهنگی مختلف بررسی و گونهبندیهایی از آن ارائه شده است؛ از جمله در متون اسلامی، الگوهای پوشش و مد زنانه در سنجش با هنجارهای [[حجاب]] تبیین شده است.<ref> [https://jpf.dte.ir/article_76988_e1454f32cfee3ea1576a58f069cbc1ac.pdf موسوی، «مدگرایی زنان در مردانهپوشی»، 1403ش، ص25-22.]</ref> | |||
==تیپشناسی مدگرایی زنانه== | ==تیپشناسی مدگرایی زنانه== | ||
| خط ۴۳: | خط ۴۲: | ||
===تبلیغات رسانهای<ref group="دیدگاه">وقتی وارد جزئیات می شوید متن از حالت ویکی به سمت متن رسانه ای و خبری شفت میکند. نتیجه را بیان کنید کافی است و لازم نست که جزیات بیان شود. </ref> === | ===تبلیغات رسانهای<ref group="دیدگاه">وقتی وارد جزئیات می شوید متن از حالت ویکی به سمت متن رسانه ای و خبری شفت میکند. نتیجه را بیان کنید کافی است و لازم نست که جزیات بیان شود. </ref> === | ||
در تیپ ایدهآل رسانهای؛ زیبایی، لاغری، قدبلند و داشتن جذابیتهای جنسی بهعنوان اولویتهای مدل زنانه بازنمایی میشوند.<ref> [https://socialstudy.ihcs.ac.ir/article_4938_ec16c57ed363c5ca91a3e5e5b88fe502.pdf عبداللهیان و دیگران، «بازنمایی مردانگی در آگهیهای تبلیغاتی مجلات خانوادگی»، 1398ش، ص77.]</ref> زن ایدهآل زنی است که زیبایی ظاهری اولویت اصلی او شمرده<ref group="دیدگاه">زیبایی ظاهرا لزوما ممکن است به مدگرایی ختم نشود یا یکسان نباشد</ref> میشود.<ref>[https://www.sid.ir/paper/160608/fa#downloadbottom مکنون و عطائی آشتیانی، «شکل گیري مبانی «نظام الگوي مصرف»، «انتخاب نیاز» و «جنسیت»، 1390ش، ص63.]</ref> با کمرنگ شدن مرزهای جنسیتی، [[زنان مردنما]] نیز الگوی مطلوب معرفی و زنان تشویق به پوشش مردانه میشوند.<ref>[https://jpf.dte.ir/article_76988_e1454f32cfee3ea1576a58f069cbc1ac.pdf موسوی، «مدگرایی زنان در مردانهپوشی»، 1403ش، ص24.]</ref> رسانهها برای ترویج این الگوها عمدتا از مدلشدن زنان استفاده میکنند.<ref>[https://socialstudy.ihcs.ac.ir/article_4938_ec16c57ed363c5ca91a3e5e5b88fe502.pdf عبداللهیان و دیگران، «بازنمایی مردانگی در آگهیهای تبلیغاتی مجلات خانوادگی»، 1398ش، ص77.]</ref> برخی زنان با الگوگیری از این مدلها، اندام ظاهری خود را درک کرده و تصمیم به مصرف مدهای مناسب با آن میگیرند.<ref>[https://ideaschool.academy/%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%85%D8%AF-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%8C-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87-%D9%88-%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C%D8%AA-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%9F/ مقصودیپور، «جایگاه مد در سیاست، جامعه و جنسیت چیست؟»، وبسایت مدرسه هنری ایده.] </ref> طبق برخی مطالعات، افزایش توجه به مد در میان زنان بهعنوان یکی از پیامدهای گسترش این بازنماییها و مصرف مد بهعنوان یکی از مؤلفههای هویت جنسیتی زنانه معرفی شده است.<ref>[https://faculty.kashanu.ac.ir/file/download/page/1580729658-.-.pdf یعقوبی، بررسی نقش شبکههای اجتماعی مجازی در گرایش دختران به مد وخودآرایی، 8931ش، ص29.]</ref> | در تیپ ایدهآل رسانهای؛ زیبایی، لاغری، قدبلند و داشتن جذابیتهای جنسی بهعنوان اولویتهای مدل زنانه بازنمایی میشوند.<ref> [https://socialstudy.ihcs.ac.ir/article_4938_ec16c57ed363c5ca91a3e5e5b88fe502.pdf عبداللهیان و دیگران، «بازنمایی مردانگی در آگهیهای تبلیغاتی مجلات خانوادگی»، 1398ش، ص77.]</ref> زن ایدهآل رسانهای زنی است که زیبایی ظاهری اولویت اصلی او شمرده<ref group="دیدگاه">زیبایی ظاهرا لزوما ممکن است به مدگرایی ختم نشود یا یکسان نباشد</ref> میشود.<ref>[https://www.sid.ir/paper/160608/fa#downloadbottom مکنون و عطائی آشتیانی، «شکل گیري مبانی «نظام الگوي مصرف»، «انتخاب نیاز» و «جنسیت»، 1390ش، ص63.]</ref> با کمرنگ شدن مرزهای جنسیتی، [[زنان مردنما]] نیز الگوی مطلوب معرفی و زنان تشویق به پوشش مردانه میشوند.<ref>[https://jpf.dte.ir/article_76988_e1454f32cfee3ea1576a58f069cbc1ac.pdf موسوی، «مدگرایی زنان در مردانهپوشی»، 1403ش، ص24.]</ref> رسانهها برای ترویج این الگوها عمدتا از مدلشدن زنان استفاده میکنند.<ref>[https://socialstudy.ihcs.ac.ir/article_4938_ec16c57ed363c5ca91a3e5e5b88fe502.pdf عبداللهیان و دیگران، «بازنمایی مردانگی در آگهیهای تبلیغاتی مجلات خانوادگی»، 1398ش، ص77.]</ref> برخی زنان با الگوگیری از این مدلها، اندام ظاهری خود را درک کرده و تصمیم به مصرف مدهای مناسب با آن میگیرند.<ref>[https://ideaschool.academy/%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%85%D8%AF-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%8C-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87-%D9%88-%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C%D8%AA-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%9F/ مقصودیپور، «جایگاه مد در سیاست، جامعه و جنسیت چیست؟»، وبسایت مدرسه هنری ایده.] </ref> طبق برخی مطالعات، افزایش توجه به مد در میان زنان بهعنوان یکی از پیامدهای گسترش این بازنماییها و مصرف مد بهعنوان یکی از مؤلفههای هویت جنسیتی زنانه معرفی شده است.<ref>[https://faculty.kashanu.ac.ir/file/download/page/1580729658-.-.pdf یعقوبی، بررسی نقش شبکههای اجتماعی مجازی در گرایش دختران به مد وخودآرایی، 8931ش، ص29.]</ref> | ||
===فشارهای اجتماعی === | ===فشارهای اجتماعی === | ||
| خط ۸۰: | خط ۷۹: | ||
{{پانویس پیشنویس}} | {{پانویس پیشنویس}} | ||
==منابع== | ==منابع== | ||
* قرآن کریم. | |||
* آقایی، سیدعلی، «تغییر سبک زندگی و علل و انگیزههای مدگرایی»، وبسایت مؤسسه فرهنگی هنری سبکزندگی آل یاسین، تاریخ درج مطلب: 10 دی 1397ش. | * آقایی، سیدعلی، «تغییر سبک زندگی و علل و انگیزههای مدگرایی»، وبسایت مؤسسه فرهنگی هنری سبکزندگی آل یاسین، تاریخ درج مطلب: 10 دی 1397ش. | ||
* «بانوی اول اردن، ملکه مد خاورمیانه»، سایت تحلیلی خبری عصر ایران، تاریخ درج مطلب: 14 مهر 1402ش. | * «بانوی اول اردن، ملکه مد خاورمیانه»، سایت تحلیلی خبری عصر ایران، تاریخ درج مطلب: 14 مهر 1402ش. | ||