پرش به محتوا

پیش‌نویس:فلسطین: تفاوت میان نسخه‌ها

از ایران پدیا
→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌ترتفاوت با ویرایش جدیدتر ←
دیداریویکی‌متن
بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۴۰: خط ۴۰:


در حوزهٔ قوهٔ مقننه، مجلس قانون‌گذاری فلسطین به‌عنوان پارلمان تشکیلات خودگردان، آخرین بار در سال ۲۰۰۶م انتخاب شد. اما این مجلس از سال ۲۰۰۷م و پس از تسلط جنبش حماس بر نوار غزه، عملاً از کار افتاده و جلسات آن برگزار نشده است. نظام قضایی فلسطین نیز که بر اساس قانون، نهادی مستقل با دیوان عالی و دادگاه‌های بدوی و تجدیدنظر است، در سال ۲۰۱۸م با انحلال دادگاه قانون اساسی توسط رئیس‌جمهور، با چالش جدی مواجه شد. چالش اصلی این ساختار، انشعاب جغرافیایی و سیاسی عمیق آن است: از یک سو، تشکیلات خودگردان به رهبری محمود عباس بر بخش‌هایی از کرانهٔ باختری حکمرانی می‌کند و از سوی دیگر، جنبش حماس به صورت ''دفاکتو'' بر نوار غزه تسلط دارد.<ref>{{پک/بن|f11|ک=website United States Department of State|ف=Israel, West Bank and Gaza: West Bank and Gaza|زبان=en}}</ref>
در حوزهٔ قوهٔ مقننه، مجلس قانون‌گذاری فلسطین به‌عنوان پارلمان تشکیلات خودگردان، آخرین بار در سال ۲۰۰۶م انتخاب شد. اما این مجلس از سال ۲۰۰۷م و پس از تسلط جنبش حماس بر نوار غزه، عملاً از کار افتاده و جلسات آن برگزار نشده است. نظام قضایی فلسطین نیز که بر اساس قانون، نهادی مستقل با دیوان عالی و دادگاه‌های بدوی و تجدیدنظر است، در سال ۲۰۱۸م با انحلال دادگاه قانون اساسی توسط رئیس‌جمهور، با چالش جدی مواجه شد. چالش اصلی این ساختار، انشعاب جغرافیایی و سیاسی عمیق آن است: از یک سو، تشکیلات خودگردان به رهبری محمود عباس بر بخش‌هایی از کرانهٔ باختری حکمرانی می‌کند و از سوی دیگر، جنبش حماس به صورت ''دفاکتو'' بر نوار غزه تسلط دارد.<ref>{{پک/بن|f11|ک=website United States Department of State|ف=Israel, West Bank and Gaza: West Bank and Gaza|زبان=en}}</ref>
=== روابط و سیاست خارجی ===
دولت فلسطین به‌عنوان یکی از اعضای ناظر غیرعضو سازمان ملل متحد، از جایگاه دیپلماتیک ویژه‌ای در نظام بین‌الملل برخوردار است و روابط خود را بر پایهٔ حمایت از حق تعیین‌سرنوشت، پایان اشغالگری و تشکیل کشور مستقل با پایتختی بیت‌المقدس شرقی تنظیم می‌کند.<ref>{{پک/بن|فلسطین۱۸|ک=خبرگزاری ایرنا|ف=مجمع عمومی سازمان ملل حق تعیین سرنوشت فلسطینیان را تایید کرد}}</ref><ref>{{پک/بن|فلسطین۰۰۰۷|ک=أخبار الأمم المتحدة|ف=كل ما تحتاجون معرفته عن قرار الجمعية العامة بشأن عضوية فلسطين في الأمم المتحدة|زبان=ar}}</ref> در سال ۲۰۲۴م، مجمع عمومی سازمان ملل با ۱۴۳ رأی موافق، ۹ رأی مخالف و ۲۵ رأی ممتنع، قطعنامه‌ای را به تصویب رساند که فلسطین را واجد شرایط عضویت کامل در این سازمان تشخیص داد، هرچند شورای امنیت به دلیل وتوی ایالات متحده آمریکا، تاکنون از صدور رأی مثبت برای عضویت کامل فلسطین خودداری کرده است.<ref>{{پک/بن|فلسطین۱۷|ک=پایگاه خبری تحلیلی تابناک|ف=قطعنامه عضویت کامل فلسطین در سازمان ملل به تصویب مجمع عمومی رسید}}</ref> روابط فلسطین با برخی کشورهای عربی تحت تأثیر روند عادی‌سازی روابط آنها با اسرائیل قرار گرفته است و فلسطینیان بارها از کشورهای عربی خواسته‌اند تا هرگونه ارتباط با رژیم صهیونیستی را قطع کنند.<ref>{{پک/بن|فلسطین۱۹|ک=خبرگزاری خبر آنلاین|ف=دومینوی قطع روابط کشورهای عربی با اسرائیل/ چرا این قطع ارتباط مهم است؟}}</ref><ref>{{پک/بن|فلسطین۲۰|ک=خبرگزاری ایرنا|ف=رژیم صهیونیستی و جهان عرب؛ هشت جنگ و پنج پیمان}}</ref> در سطح اسلامی، سازمان همکاری اسلامی نیز با ۵۷ کشور عضو، همواره بر مرکزیت قضیهٔ فلسطین و حمایت از ایجاد دولت مستقل فلسطین تأکید داشته است.<ref>{{پک/بن|فلسطین۲۱|ک=پایگاه خبری تحلیلی تابناک|ف=در مورد سازمان همکاری اسلامی در ویکی تابناک بیشتر بخوانید}}</ref><ref>{{پک/بن|فلسطین۰۰۰۸|ک=واس (وکالة الأنباء السعودیة)|ف=منظمة التعاون الإسلامی تُرحب باعتماد مجلس حقوق الإنسان القرارات المتعلقة بفلسطين|زبان=ar}}</ref>
'''روابط فلسطین با ایالات متحده آمریکا:''' با وجود حمایت‌های مالی واشنگتن از تشکیلات خودگردان، همواره با چالش‌های جدی مواجه بوده است. سیاست‌های یک‌جانبهٔ آمریکا در قبال قدس و حمایت این کشور از اسرائیل، از موانع اصلی پیشرفت مذاکرات صلح به شمار می‌رود. با این حال، در سال ۲۰۲۶ میلادی، گزارش‌هایی از احتمال به‌رسمیت‌شناسی کشور فلسطین توسط آمریکا منتشر شده است. در مقابل، روابط فلسطین با روسیه از سابقه‌ای طولانی برخوردار است و مسکو همواره از راه‌حل دو کشوری بر اساس مرزهای ۱۹۶۷ حمایت کرده است. در ژوئیه ۲۰۲۶ میلادی، محمود عباس، رئیس تشکیلات خودگردان فلسطین، در سفری به روسیه با ولادیمیر پوتین دیدار کرد و بر تعمیق همکاری‌های دو جانبه تأکید شد. همچنین چین، به عنوان یکی از بازیگران مهم بین‌المللی، در سال ۲۰۲۴ میلادی میزبان مذاکرات وحدت میان گروه‌های فلسطینی بود و از عضویت کامل فلسطین در سازمان ملل حمایت کرده است.
'''فلسطین در اتحادیه اروپا:''' به عنوان یکی از بزرگ‌ترین حامیان مالی فلسطین، از سال ۱۹۹۴ میلادی تاکنون نزدیک به ۳۰ میلیارد یورو به فلسطین کمک کرده است. در سال ۲۰۲۶ میلادی، اتحادیه اروپا برنامهٔ جامع چندساله‌ای به ارزش ۱/۶ میلیارد یورو برای حمایت از بازسازی و تاب‌آوری فلسطین تصویب کرد و در نشست گروه کمک‌کنندگان به فلسطین که در ژوئیه ۲۰۲۶ در بروکسل برگزار شد، بر تعهد خود برای حمایت از دولت فلسطین و بازسازی غزه تأکید نمود. با این حال، اتحادیه اروپا سیاست دیرینهٔ خود مبنی بر به‌رسمیت‌نشناختن حاکمیت اسرائیل بر سرزمین‌های اشغالی از ژوئن ۱۹۶۷ را حفظ کرده و بر توقف شهرک‌سازی‌های اسرائیل تأکید دارد.
'''روابط فلسطین با جمهوری اسلامی ایران:''' از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است و ایران همواره از حامیان اصلی آرمان فلسطین به شمار می‌رود. ایران، مسئلهٔ فلسطین را نه صرفاً یک موضوع انسانی یا منطقه‌ای، بلکه «معیار سنجش عدالت و آزمون واقعی کارآمدی حقوق بین‌الملل» می‌داند و بر ضرورت پایان اشغالگری، بازگشت آوارگان فلسطینی و تشکیل کشور مستقل و متحد فلسطین با پایتختی قدس تأکید دارد. در سال ۲۰۲۶ میلادی، وزیر امور خارجه ایران در نشست فوق‌العاده سازمان همکاری اسلامی، بر نقش محوری فلسطین در امنیت پایدار غرب آسیا تأکید کرد و ایران و اردن نیز بر لزوم هم‌افزایی کشورهای اسلامی برای حمایت از حقوق مردم فلسطین تأکید نمودند.
با وجود حمایت‌های گستردهٔ بین‌المللی، سیاست خارجی فلسطین با چالش‌های متعددی از جمله اشغال نظامی، تداوم شهرک‌سازی‌های اسرائیل، اختلافات داخلی میان جناح‌های فلسطینی و عدم تحقق وحدت ملی، و نیز سیاست‌های یک‌جانبهٔ برخی قدرت‌های جهانی مواجه است. با این حال، فلسطین با بهره‌گیری از ظرفیت‌های دیپلماتیک خود در سازمان ملل، اتحادیه عرب، سازمان همکاری اسلامی و همکاری با قدرت‌های منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای، به دنبال تحکیم جایگاه بین‌المللی خود و تحقق حقوق ملی و تاریخی ملت فلسطین است.


== نظام اجتماعی ==
== نظام اجتماعی ==
خط ۸۲: خط ۹۳:
* {{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی۱=جودکی|نام۱=حسین|تاریخ=۱۳۹۷|عنوان=تشریح محورهای منازعه بین فلسطین و اسرائیل|پیوند=https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1447638/%D8%AA%D8%B4%D8%B1%DB%8C%D8%AD-%D9%85%D8%AD%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B2%D8%B9%D9%87-%D8%A8%DB%8C%D9%86-%D9%81%D9%84%D8%B3%D8%B7%DB%8C%D9%86-%D9%88-%D8%A7%D8%B3%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%8C%D9%84|ژورنال=پژوهش ملل|دوره=چهارم|شماره=سی و نهم|صفحات=۳۹-۵۴|نام۲=علی|نام خانوادگی۲=فلاحی سیف‌الدین|نام۳=|نام خانوادگی۳=}}
* {{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی۱=جودکی|نام۱=حسین|تاریخ=۱۳۹۷|عنوان=تشریح محورهای منازعه بین فلسطین و اسرائیل|پیوند=https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1447638/%D8%AA%D8%B4%D8%B1%DB%8C%D8%AD-%D9%85%D8%AD%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B2%D8%B9%D9%87-%D8%A8%DB%8C%D9%86-%D9%81%D9%84%D8%B3%D8%B7%DB%8C%D9%86-%D9%88-%D8%A7%D8%B3%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%8C%D9%84|ژورنال=پژوهش ملل|دوره=چهارم|شماره=سی و نهم|صفحات=۳۹-۵۴|نام۲=علی|نام خانوادگی۲=فلاحی سیف‌الدین|نام۳=|نام خانوادگی۳=}}
* {{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی۱=خاقانی|نام۱=محمد|تاریخ=۲۰۰۹|عنوان=شیعة فلسطین وعودة الحق|پیوند=|ژورنال=صدی المهدی-مرکز الدراسات التخصصیة فی الإمام المهدی|دوره=|شماره=رابعُ|صفحات=}}
* {{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی۱=خاقانی|نام۱=محمد|تاریخ=۲۰۰۹|عنوان=شیعة فلسطین وعودة الحق|پیوند=|ژورنال=صدی المهدی-مرکز الدراسات التخصصیة فی الإمام المهدی|دوره=|شماره=رابعُ|صفحات=}}
* {{یادکرد وب|عنوان=در مورد سازمان همکاری اسلامی در ویکی تابناک بیشتر بخوانید|نشانی=https://www.tabnak.ir/fa/tags/16241/1/%D8%B3%D8%A7%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86-%D9%87%D9%85%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C|تاریخ=|تاریخ بازبینی=۱ مرداد ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|فلسطین۲۱}}|وبگاه=پایگاه خبری تحلیلی تابناک}}
* {{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی۱=دهقانی|نام۱=حمیدرضا|تاریخ=۱۳۸۸|عنوان=قطعنامه تقسیم فلسطین مبنای «راه حل دو دولت» و ملاکی برای «راه حل همه‌پرسی»|پیوند=https://ensani.ir/fa/article/549742/%D9%82%D8%B7%D8%B9%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%AA%D9%82%D8%B3%DB%8C%D9%85-%D9%81%D9%84%D8%B3%D8%B7%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A8%D9%86%D8%A7%DB%8C-%D8%B1%D8%A7%D9%87-%D8%AD%D9%84-%D8%AF%D9%88-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA-%D9%88-%D9%85%D9%84%D8%A7%DA%A9%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B1%D8%A7%D9%87-%D8%AD%D9%84-%D9%87%D9%85%D9%87-%D9%BE%D8%B1%D8%B3%DB%8C-|ژورنال=سیاست خارجی|دوره=بیست و سوم|شماره=چهارم|صفحات=۱۰۱۵-۱۰۳۲}}
* {{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی۱=دهقانی|نام۱=حمیدرضا|تاریخ=۱۳۸۸|عنوان=قطعنامه تقسیم فلسطین مبنای «راه حل دو دولت» و ملاکی برای «راه حل همه‌پرسی»|پیوند=https://ensani.ir/fa/article/549742/%D9%82%D8%B7%D8%B9%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%AA%D9%82%D8%B3%DB%8C%D9%85-%D9%81%D9%84%D8%B3%D8%B7%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A8%D9%86%D8%A7%DB%8C-%D8%B1%D8%A7%D9%87-%D8%AD%D9%84-%D8%AF%D9%88-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA-%D9%88-%D9%85%D9%84%D8%A7%DA%A9%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B1%D8%A7%D9%87-%D8%AD%D9%84-%D9%87%D9%85%D9%87-%D9%BE%D8%B1%D8%B3%DB%8C-|ژورنال=سیاست خارجی|دوره=بیست و سوم|شماره=چهارم|صفحات=۱۰۱۵-۱۰۳۲}}
* {{یادکرد وب|عنوان=دومینوی قطع روابط کشورهای عربی با اسرائیل/ چرا این قطع ارتباط مهم است؟|نشانی=https://www.khabaronline.ir/news/1832815/%D8%AF%D9%88%D9%85%DB%8C%D9%86%D9%88%DB%8C-%D9%82%D8%B7%D8%B9-%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B7-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B9%D8%B1%D8%A8%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%A7%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%A6%DB%8C%D9%84-%DA%86%D8%B1%D8%A7-%D8%A7%DB%8C%D9%86-%D9%82%D8%B7%D8%B9-%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D8%B7|تاریخ=۱۴ آبان ۱۴۰۲|تاریخ بازبینی=۱ مرداد ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|فلسطین۱۹}}|وبگاه=خبرگزاری خبر آنلاین}}
* {{یادکرد وب|عنوان=دولت جدید فلسطین / 4 وزیر زن / نخست وزیر با سابقه بانک جهانی / زن ارمنی، وزیر شد|نشانی=https://www.asriran.com/fa/news/955268/%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D9%81%D9%84%D8%B3%D8%B7%DB%8C%D9%86-4-%D9%88%D8%B2%DB%8C%D8%B1-%D8%B2%D9%86-%D9%86%D8%AE%D8%B3%D8%AA-%D9%88%D8%B2%DB%8C%D8%B1-%D8%A8%D8%A7-%D8%B3%D8%A7%D8%A8%D9%82%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D9%86%DA%A9-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B2%D9%86-%D8%A7%D8%B1%D9%85%D9%86%DB%8C-%D9%88%D8%B2%DB%8C%D8%B1-%D8%B4%D8%AF|تاریخ=۱۳ فروردین ۱۴۰۳|تاریخ بازبینی=۱ مرداد ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|فلسطین۱۵}}|وبگاه=سایت تحلیلی خبری عصر ایران}}
* {{یادکرد وب|عنوان=دولت جدید فلسطین / 4 وزیر زن / نخست وزیر با سابقه بانک جهانی / زن ارمنی، وزیر شد|نشانی=https://www.asriran.com/fa/news/955268/%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D9%81%D9%84%D8%B3%D8%B7%DB%8C%D9%86-4-%D9%88%D8%B2%DB%8C%D8%B1-%D8%B2%D9%86-%D9%86%D8%AE%D8%B3%D8%AA-%D9%88%D8%B2%DB%8C%D8%B1-%D8%A8%D8%A7-%D8%B3%D8%A7%D8%A8%D9%82%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D9%86%DA%A9-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B2%D9%86-%D8%A7%D8%B1%D9%85%D9%86%DB%8C-%D9%88%D8%B2%DB%8C%D8%B1-%D8%B4%D8%AF|تاریخ=۱۳ فروردین ۱۴۰۳|تاریخ بازبینی=۱ مرداد ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|فلسطین۱۵}}|وبگاه=سایت تحلیلی خبری عصر ایران}}
* {{یادکرد وب|عنوان=دیوان بین‌المللی دادگستری اشغال اراضی فلسطینی توسط اسرائیل را «غیرقانونی» خواند|نشانی=https://www.bbc.com/persian/articles/c4ng02m0116o|تاریخ=۱۹ ژوئیه ۲۰۲۴|تاریخ بازبینی=۳۰ تیر ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|فلسطین۱}}|وبگاه=وب‌سایت بی‌بی‌سی فارسی}}
* {{یادکرد وب|عنوان=دیوان بین‌المللی دادگستری اشغال اراضی فلسطینی توسط اسرائیل را «غیرقانونی» خواند|نشانی=https://www.bbc.com/persian/articles/c4ng02m0116o|تاریخ=۱۹ ژوئیه ۲۰۲۴|تاریخ بازبینی=۳۰ تیر ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|فلسطین۱}}|وبگاه=وب‌سایت بی‌بی‌سی فارسی}}
* {{یادکرد وب|عنوان=رژیم صهیونیستی و جهان عرب؛ هشت جنگ و پنج پیمان|نشانی=https://www.irna.ir/news/84086300/%D8%B1%DA%98%DB%8C%D9%85-%D8%B5%D9%87%DB%8C%D9%88%D9%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA%DB%8C-%D9%88-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86-%D8%B9%D8%B1%D8%A8-%D9%87%D8%B4%D8%AA-%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D9%88-%D9%BE%D9%86%D8%AC-%D9%BE%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86|تاریخ=۳ آبان ۱۳۹۹|تاریخ بازبینی=۱ مرداد ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|فلسطین۲۰}}|وبگاه=خبرگزاری ایرنا}}
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=زیدآبادی|نام=احمد|عنوان=دین و دولت در اسرائیل|سال=۱۳۸۱|مکان=تهران|ناشر=روزنگار|پیوند نویسنده=|پیوند=|کوشش=|مترجم=|شابک=|دوره=}}
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=زیدآبادی|نام=احمد|عنوان=دین و دولت در اسرائیل|سال=۱۳۸۱|مکان=تهران|ناشر=روزنگار|پیوند نویسنده=|پیوند=|کوشش=|مترجم=|شابک=|دوره=}}
* {{یادکرد وب|عنوان=السلطة الفلسطينية: ما هي؟ وما صلاحياتها؟|نشانی=https://www.bbc.com/arabic/articles/c9wg2qj4kweo.lite|تاریخ=۲۷ ژوئیه ۲۰۲۵|تاریخ بازبینی=۱ مرداد ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|فلسطین۰۰۰۲}}|کد زبان=ar|وبگاه=BBC News عربي}}
* {{یادکرد وب|عنوان=السلطة الفلسطينية: ما هي؟ وما صلاحياتها؟|نشانی=https://www.bbc.com/arabic/articles/c9wg2qj4kweo.lite|تاریخ=۲۷ ژوئیه ۲۰۲۵|تاریخ بازبینی=۱ مرداد ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|فلسطین۰۰۰۲}}|کد زبان=ar|وبگاه=BBC News عربي}}
خط ۹۷: خط ۱۱۱:
* فوزبورغ، یوحنا، وصف الأراضی المقدسة فی فلسطین، ترجمه سعید البیشاوی، عمان، دارالشروق، ۱۹۹۷م.
* فوزبورغ، یوحنا، وصف الأراضی المقدسة فی فلسطین، ترجمه سعید البیشاوی، عمان، دارالشروق، ۱۹۹۷م.
* {{یادکرد وب|عنوان=قبایل، عشایر و خانواده‌های سرشناس فلسطینی(قسمت اول) محدودشدن قبیله‌گرایی در میان فلسطینی‌ها|نشانی=https://qodsna.com/fa/153705/print|تاریخ=۲۰ آبان ۱۳۹۱|تاریخ بازبینی=۱ مرداد ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|فلسطین۱۶}}|وبگاه=خبرگزاری بین‌المللی قدس}}
* {{یادکرد وب|عنوان=قبایل، عشایر و خانواده‌های سرشناس فلسطینی(قسمت اول) محدودشدن قبیله‌گرایی در میان فلسطینی‌ها|نشانی=https://qodsna.com/fa/153705/print|تاریخ=۲۰ آبان ۱۳۹۱|تاریخ بازبینی=۱ مرداد ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|فلسطین۱۶}}|وبگاه=خبرگزاری بین‌المللی قدس}}
* {{یادکرد وب|عنوان=قطعنامه عضویت کامل فلسطین در سازمان ملل به تصویب مجمع عمومی رسید|نشانی=https://www.tabnak.ir/fa/news/1236554/%D9%82%D8%B7%D8%B9%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%B9%D8%B6%D9%88%DB%8C%D8%AA-%DA%A9%D8%A7%D9%85%D9%84-%D9%81%D9%84%D8%B3%D8%B7%DB%8C%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86-%D9%85%D9%84%D9%84-%D8%A8%D9%87-%D8%AA%D8%B5%D9%88%DB%8C%D8%A8-%D9%85%D8%AC%D9%85%D8%B9-%D8%B9%D9%85%D9%88%D9%85%DB%8C-%D8%B1%D8%B3%DB%8C%D8%AF-%D8%AC%D8%B2%D8%A6%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D8%AA%D9%88%D8%B6%DB%8C%D8%AD-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B1%D8%A3%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D9%82%D8%B7%D8%B9%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%B9%D8%B6%D9%88%DB%8C%D8%AA-%DA%A9%D8%A7%D9%85%D9%84-%D9%81%D9%84%D8%B3%D8%B7%DB%8C%D9%86-%D8%AE%D8%B1%D8%AF-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86-%D9%85%D9%86%D8%B4%D9%88%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86-%D9%85%D9%84%D9%84-%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B7-%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%A6%DB%8C%D9%84-%D8%AF%D8%B1-%D9%86%D8%B4%D8%B3%D8%AA-%D9%85%D8%AC%D9%85%D8%B9-%D8%B9%D9%85%D9%88%D9%85%DB%8C|تاریخ=۲۱ اردیبهشت ۱۴۰۳|تاریخ بازبینی=۱ مرداد ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|فلسطین۱۷}}|وبگاه=پایگاه خبری تحلیلی تابناک}}
* {{یادکرد وب|عنوان=کشور فلسطینی؛ چه کشورهایی به رسمیت شناخته‌اند و چرا مهم است؟|نشانی=https://www.dw.com/fa-ir/%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1-%D9%81%D9%84%D8%B3%D8%B7%DB%8C%D9%86%DB%8C-%DA%86%D9%87-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B1%D8%B3%D9%85%DB%8C%D8%AA-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D9%87%D8%A7%D9%86%D8%AF-%D9%88-%DA%86%D8%B1%D8%A7-%D9%85%D9%87%D9%85-%D8%A7%D8%B3%D8%AA|تاریخ=۱ مهر ۱۴۰۴|تاریخ بازبینی=۳۰ تیر ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|فلسطین۳}}|وبگاه=وب‌سایت دویچه وله}}
* {{یادکرد وب|عنوان=کشور فلسطینی؛ چه کشورهایی به رسمیت شناخته‌اند و چرا مهم است؟|نشانی=https://www.dw.com/fa-ir/%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1-%D9%81%D9%84%D8%B3%D8%B7%DB%8C%D9%86%DB%8C-%DA%86%D9%87-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B1%D8%B3%D9%85%DB%8C%D8%AA-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D9%87%D8%A7%D9%86%D8%AF-%D9%88-%DA%86%D8%B1%D8%A7-%D9%85%D9%87%D9%85-%D8%A7%D8%B3%D8%AA|تاریخ=۱ مهر ۱۴۰۴|تاریخ بازبینی=۳۰ تیر ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|فلسطین۳}}|وبگاه=وب‌سایت دویچه وله}}
* {{یادکرد وب|عنوان=كل ما تحتاجون معرفته عن قرار الجمعية العامة بشأن عضوية فلسطين في الأمم المتحدة|نشانی=https://news.un.org/ar/story/2024/05/1130876|تاریخ=۱۰ مه ۲۰۲۴|تاریخ بازبینی=۱ مرداد ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|فلسطین۰۰۰۷}}|کد زبان=ar|وبگاه=أخبار الأمم المتحدة}}
* «ماجرای فلسطین و استراتژی جمهوری اسلامی ایران»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: ۲۷ آبان ۱۴۰۲ش.
* «ماجرای فلسطین و استراتژی جمهوری اسلامی ایران»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: ۲۷ آبان ۱۴۰۲ش.
* {{یادکرد وب|عنوان=مجمع عمومی سازمان ملل حق تعیین سرنوشت فلسطینیان را تایید کرد|نشانی=https://www.irna.ir/news/86027174/%D9%85%D8%AC%D9%85%D8%B9-%D8%B9%D9%85%D9%88%D9%85%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86-%D9%85%D9%84%D9%84-%D8%AD%D9%82-%D8%AA%D8%B9%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D8%B3%D8%B1%D9%86%D9%88%D8%B4%D8%AA-%D9%81%D9%84%D8%B3%D8%B7%DB%8C%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D8%A7-%D8%AA%D8%A7%DB%8C%DB%8C%D8%AF-%DA%A9%D8%B1%D8%AF|تاریخ=۲۵ آذر ۱۴۰۴|تاریخ بازبینی=۱ مرداد ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|فلسطین۱۸}}|وبگاه=خبرگزاری ایرنا}}
* {{یادکرد کتاب|عنوان=گیتاشناسی کشورها: جغرافیای طبیعی سیاسی اقتصادی و تاریخی|سال=بی‌تا|مکان=قم|ناشر=موسسه جغرافیایی و کارتوگرافی گیتاشناسی|پیوند=|کوشش=|نام۱=محمود|نام۲=فرامرز|نام خانوادگی۱=محجوب|نام خانوادگی۲=یاوری|پیوند نویسنده۱=|پیوند نویسنده۲=|دوره=|شابک=}}
* {{یادکرد کتاب|عنوان=گیتاشناسی کشورها: جغرافیای طبیعی سیاسی اقتصادی و تاریخی|سال=بی‌تا|مکان=قم|ناشر=موسسه جغرافیایی و کارتوگرافی گیتاشناسی|پیوند=|کوشش=|نام۱=محمود|نام۲=فرامرز|نام خانوادگی۱=محجوب|نام خانوادگی۲=یاوری|پیوند نویسنده۱=|پیوند نویسنده۲=|دوره=|شابک=}}
* {{یادکرد وب|عنوان=محمود عباس: به مذاکرات برای تشکیل دو کشور بر اساس مرزهای ۱۹۶۷ پایبندیم|نشانی=https://old.iranintl.com/%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86/%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D8%AF-%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D8%B0%D8%A7%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%B4%DA%A9%DB%8C%D9%84-%D8%AF%D9%88-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1-%D8%A8%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3-%D9%85%D8%B1%D8%B2%D9%87%D8%A7%DB%8C-%C2%A0%DB%B1%DB%B9%DB%B6%DB%B7-%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%A8%D9%86%D8%AF%DB%8C%D9%85|تاریخ=۲۱ بهمن ۱۳۹۶|تاریخ بازبینی=۳۱ تیر ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|فلسطین۷}}|وبگاه=وب‌سایت ایران اینترنشنال}}
* {{یادکرد وب|عنوان=محمود عباس: به مذاکرات برای تشکیل دو کشور بر اساس مرزهای ۱۹۶۷ پایبندیم|نشانی=https://old.iranintl.com/%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86/%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D8%AF-%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D8%B0%D8%A7%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%B4%DA%A9%DB%8C%D9%84-%D8%AF%D9%88-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1-%D8%A8%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3-%D9%85%D8%B1%D8%B2%D9%87%D8%A7%DB%8C-%C2%A0%DB%B1%DB%B9%DB%B6%DB%B7-%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%A8%D9%86%D8%AF%DB%8C%D9%85|تاریخ=۲۱ بهمن ۱۳۹۶|تاریخ بازبینی=۳۱ تیر ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|فلسطین۷}}|وبگاه=وب‌سایت ایران اینترنشنال}}
خط ۱۰۴: خط ۱۲۱:
* {{یادکرد وب|عنوان=مروری بر تاریخ مبارزات مردمی فلسطین از ۱۹۶۷ تا ۲۰۲۲|نشانی=https://irdc.ir/fa/news/8317/%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D9%85%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%B2%D8%A7%D8%AA-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85%DB%8C-%D9%81%D9%84%D8%B3%D8%B7%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%DB%B1%DB%B9%DB%B6%DB%B7-%D8%AA%D8%A7-%DB%B2%DB%B0%DB%B2%DB%B2|تاریخ=۹ بهمن ۱۴۰۱|تاریخ بازبینی=۳۱ تیر ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|فلسطین۸}}|وبگاه=وب‌سایت مرکز اسناد انقلاب اسلامی}}
* {{یادکرد وب|عنوان=مروری بر تاریخ مبارزات مردمی فلسطین از ۱۹۶۷ تا ۲۰۲۲|نشانی=https://irdc.ir/fa/news/8317/%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D9%85%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%B2%D8%A7%D8%AA-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85%DB%8C-%D9%81%D9%84%D8%B3%D8%B7%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%DB%B1%DB%B9%DB%B6%DB%B7-%D8%AA%D8%A7-%DB%B2%DB%B0%DB%B2%DB%B2|تاریخ=۹ بهمن ۱۴۰۱|تاریخ بازبینی=۳۱ تیر ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|فلسطین۸}}|وبگاه=وب‌سایت مرکز اسناد انقلاب اسلامی}}
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=مطهری|نام=مرتضی|عنوان=مجموعه آثار استاد شهید مطهری|سال=۱۳۷۶|مکان=تهران|ناشر=صدرا|پیوند نویسنده=|پیوند=|کوشش=|مترجم=|شابک=|دوره=}}
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=مطهری|نام=مرتضی|عنوان=مجموعه آثار استاد شهید مطهری|سال=۱۳۷۶|مکان=تهران|ناشر=صدرا|پیوند نویسنده=|پیوند=|کوشش=|مترجم=|شابک=|دوره=}}
* {{یادکرد وب|عنوان=منظمة التعاون الإسلامی تُرحب باعتماد مجلس حقوق الإنسان القرارات المتعلقة بفلسطين|نشانی=https://www.spa.gov.sa/N2550076|تاریخ=۲۳ ژوئیه ۲۰۲۶|تاریخ بازبینی=۱ مرداد ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|فلسطین۰۰۰۸}}|کد زبان=ar|وبگاه=واس (وکالة الأنباء السعودیة)}}
* {{یادکرد وب|عنوان=نقشه فلسطین و مساحت غزه|نشانی=https://fa.alalam.ir/news/6723238|تاریخ=۲۰ مهر ۱۴۰۲|تاریخ بازبینی=۳۰ تیر ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|فلسطین۲}}|وبگاه=وب‌سایت شبکه العالم}}
* {{یادکرد وب|عنوان=نقشه فلسطین و مساحت غزه|نشانی=https://fa.alalam.ir/news/6723238|تاریخ=۲۰ مهر ۱۴۰۲|تاریخ بازبینی=۳۰ تیر ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|فلسطین۲}}|وبگاه=وب‌سایت شبکه العالم}}
* {{یادکرد وب|عنوان=الخليلي تثمّن قرار مجلس الوزراء تعزيز تمثيل النساء في اللجان ومجالس الإدارة بنسبة 30%|نشانی=https://api.wafa.ps/Pages/Details/120826|تاریخ=۹ مارس ۲۰۲۵|تاریخ بازبینی=۱ مرداد ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|فلسطین۰۰۰۵}}|کد زبان=ar|وبگاه=الوكالة الأنباء والمعلومات الفلسطينية}}
* {{یادکرد وب|عنوان=الخليلي تثمّن قرار مجلس الوزراء تعزيز تمثيل النساء في اللجان ومجالس الإدارة بنسبة 30%|نشانی=https://api.wafa.ps/Pages/Details/120826|تاریخ=۹ مارس ۲۰۲۵|تاریخ بازبینی=۱ مرداد ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|فلسطین۰۰۰۵}}|کد زبان=ar|وبگاه=الوكالة الأنباء والمعلومات الفلسطينية}}

نسخهٔ ۱ مرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۲:۵۸

فلسطین؛ کشوری در جنوب‌غربی آسیا در کرانهٔ شرقی دریای مدیترانه.

جغرافیا و اقلیم

بحرالمیت (دریای مرده)
بحرالمیت (دریای مرده)

فلسطین کشوری با مساحت ۶,۰۲۰ کیلومتر مربع است که در نیمکره شمالی و شرقی، در جنوب غربی قاره آسیا در خاورمیانه واقع شده است.[۱][۲] این کشور از نظر وسعت رتبه ۱۶۳ را در دنیا دارد و بیت‌المقدس پایتخت آن است.[۳] فلسطین از شمال و شرق با اسرائیل، از شرق در کرانهٔ باختری با اردن، از جنوب غرب در نوار غزه با مصر، و از غرب با دریای مدیترانه مرز مشترک دارد.[۴]

بلندترین قلهٔ فلسطین، کوه جرموق است که ارتفاع آن به ۱٬۲۰۴ متر می‌رسد.[۵] مهم‌ترین رود این سرزمین، رود اردن است که از به‌هم‌پیوستن سه شاخه‌رود در دامنه‌های کوه حرمون در مرز سوریه و لبنان سرچشمه گرفته و با طولی حدود ۲۵۱ کیلومتر، به دریای مرده می‌ریزد. از دیگر رودهای این منطقه می‌توان به رود یرموک، رود العوجه و رود المقطع یا نهر حِیفا اشاره کرد.[۶][۷] دریاچه‌های مهم فلسطین نیز شامل دریاچهٔ طبریا، دریای مرده و دریاچهٔ حوله است که در شمال این سرزمین واقع شده بوده است. فلسطین در اقلیم معتدل مدیترانه‌ای قرار دارد، اما به دلیل تنوع جغرافیایی، آب‌وهوای یکسانی در همهٔ نقاط آن حاکم نیست و اقلیم‌های نیمه‌خشک و خشک را نیز در بر می‌گیرد.[۸]

نام‌گذاری

فلسطین از دوران پارینه‌سنگی تا کنون، همواره محل سکونت بشریت بوده است. کهن‌ترین نام شناخته‌شدهٔ این سرزمین، کنعان است که برگرفته از کنعانیان، نخستین گروه ساکن آن، در هزاره‌های سوم و چهارم پیش از میلاد، نامیده شده است. تحول نام این سرزمین به فلسطین به مهاجرت اقوام جنگ‌جوی پلست Pelest در حدود ۱۲۰۰ قبل از میلاد از غرب آسیا از جزیرهٔ کرت و منطقهٔ دریای اژه به سواحل جنوبی کنعان بازمی‌گردد که نام خود را بر این سرزمین نهادند و آن را در تاریخ تثبیت کردند. هرودوت نخستین کسی بود که نام فلسطین را برای این قوم و سپس برای این سرزمین به کار برد. پیش از این نام‌گذاری، حتی در عهد عتیق یا تورات نیز از این سرزمین با عنوان سرزمین کنعان یاد شده است.[۹][۱۰][۱۱]

تاریخ

پس از جنگ جهانی اول و فروپاشی امپراتوری عثمانی، در سال ۱۹۲۲م جامعه ملل، ادارهٔ سرزمین فلسطین را به بریتانیا سپرد. بریتانیا پیش‌تر در بیانیهٔ بالفور در سال ۱۹۱۷م از تأسیس خانهٔ ملی برای قوم یهود در فلسطین حمایت کرده بود. این سیاست با مخالفت و مقاومت روزافزون اعراب فلسطینی مواجه شد؛ به‌گونه‌ای که در سال ۱۹۳۷م، اعتراضات و شورش‌های گسترده‌ای شکل گرفت و درگیری‌های میان دو طرف تا سال ۱۹۴۷م و طرح تقسیم فلسطین، به‌طور پیوسته ادامه یافت.[۱۲]

در ۲۹ نوامبر ۱۹۴۷م، سازمان ملل طرح تقسیم فلسطین به دو کشور را تصویب و بیت‌المقدس را تحت اداره بین‌المللی قرار داد.[۱۳] طبق طرح تقسیم، ۵۶/۴٪ سرزمین به یهودی‌ها که حدود ۳۰٪ جمعیت را تشکیل می‌دادند و ۴۲/۸٪ به عرب و کشورهای عربی اعطا شد.[۱۴] اسرائیل در ۱۴ مه ۱۹۴۸م اعلام استقلال کرد و روز بعد کشورهای عربی همزمان به آن حمله نمودند که با شکست عرب‌ها، به گسترش خشونت در فلسطین منجر شد.[۱۵] متعاقباً جنگ‌های ۱۹۵۶،[۱۶] ۱۹۶۷[۱۷] و ۱۹۷۳م[۱۸] رخ داد. در ۱۹۶۷م به دنبال جنگ شش روزه اسرائیل با چهار کشور عربی اردن، سوریه، عراق، مصر و شکست اعراب، مناطق مختلفی مانند بخش شرقی بیت‌المقدس، نوار غزه، صحرای سینا، ساحل غربی رود اردن، شهر قًنَیْطَره و بلندی‌های جَوْلان در سوریه توسط اسرائیل تصرف شد.[۱۹] تشکیلات خودگردان فلسطین، سازمان ملل و نهادهای بین‌المللی، بیت‌المقدس شرقی را بخشی از کرانه باختری می‌دانند، هرچند اسرائیل اقتدار خود را بر آن اعمال می‌کند که بر اساس کنوانسیون چهارم ژنو، غیرقانونی تلقی می‌شود.[۲۰]

از زمان اشغال فلسطین و به ویژه اشغال قدس در سال ۱۹۶۷م، مردم فلسطین بارها در قالب قیام‌های مردمی و مبارزات مسلحانه علیه اسرائیل دست به اعتراض زدند که از آن جمله می‌توان به خیزش قدس، قیام روز زمین در سال ۱۹۷۶م و خیزش تونل در سال ۱۹۹۶م اشاره کرد. به دنبال تداوم اعتراضات و مبارزات، سه موج بزرگ اعتراضی تحت عنوان انتفاضه در فلسطین شکل گرفت. نخستین انتفاضه که به انتفاضه سنگ معروف است، در سال ۱۹۸۷م آغاز شد و با امضای توافقنامه اسلو در سال ۱۹۹۳م به پایان رسید. دومین انتفاضه با نام انتفاضة الاقصی از سپتامبر سال ۲۰۰۰م شروع شد و در سال ۲۰۰۵م با خروج نیروهای اسرائیلی از شهرک‌های نوار غزه پایان یافت. سومین انتفاضه با عنوان انتفاضه قدس در اول اکتبر سال ۲۰۱۵م آغاز شد که تا کنون ادامه دارد.[۲۱]

در نوامبر ۲۰۱۲م، مجمع عمومی سازمان ملل با قطعنامه ۶۷/۱۹،[۲۲] حق فلسطین برای تعیین سرنوشت را تأیید و به آن جایگاه دولت ناظر غیرعضو اعطا کرد. یک ماه بعد، یادداشت قانونی سازمان ملل، نام دولت فلسطین را به رسمیت شناخت.[۲۳] سازمان بین‌المللی استانداردسازی نیز در ۲۰۱۳م این تغییر نام را اعمال کرد.[۲۴] با این حال، شورای امنیت همچنان با فلسطین به‌عنوان نهاد غیرحاکم رفتار کرده و از عضویت کامل آن جلوگیری می‌کند.[۲۵] کابینه اسرائیل این منطقه را درگیر اختلاف سرزمینی می‌داند، در حالیکه تشکیلات خودگردان بر خط سبز، مرزهای ۱۹۶۷م به‌عنوان مبنای مذاکرات تأکید دارد.[۲۶] از ۱۹۸۸م، دولت فلسطین توسط بسیاری از کشورها به رسمیت شناخته شده، اما اسرائیل و بیشتر کشورهای غربی از جمله ایالات متحده آمریکا آن را به رسمیت نمی‌شناسند.[۲۷] در ۲۰۱۴م، فتح و حماس توافق اتحاد کردند، اما این دولت پس از نبرد ۲۰۱۴م غزه و انحلال در ژوئن ۲۰۱۵م دوام نیاورد.[۲۸][۲۹] براساس گزارش‌ها، در مجامع بین‌المللی تا سال ۲۰۲۳م کمتر از ۱۵٪ از این سرزمین شامل نوار غزه و بخش‌های پراکنده‌ای از منطقه کرانه باختری در اختیار فلسطینی‌ها است و سایر مناطق توسط رژیم صهیونیستی اشغال شده است.[۳۰][۳۱] همچنین دادگاه بین‌المللی دادگستری در لاهه، در سال ۲۰۲۴م، تصرف سرزمین‌های فلسطین از سوی اسرائیل را برخلاف قوانین بین‌المللی اعلام کرد و از اسرائیل خواست تا به اشغال و شهرک‌سازی غیرقانونی‌اش در فلسطین پایان دهد.[۳۲]

جمعیت‌

بر اساس جدیدترین داده‌های منتشرشده از سوی سازمان ملل متحد، جمعیت کنونی دولت فلسطین در سال ۲۰۲۶م بالغ بر ۵,۶۸۷,۳۲۸ نفر برآورد شده است. این جمعیت، معادل ۰/۰۶۹ درصد از کل جمعیت جهان را تشکیل داده و رتبه ۱۱۹ را از نظر تعداد جمعیت در میان کشورهای جهان به خود اختصاص داده است. از نظر ساختار جمعیتی، ۸۴/۹۸٪ از ساکنان معادل ۴,۸۳۷,۸۳۵ نفر در مناطق شهری سکونت داشته و میانگین سنی جمعیت این کشور تنها ۲۰/۳ سال است که معرف جامعه‌ای بسیار جوان و در حال رشد است.[۳۳]

زبان و دین رسمی

زبان رسمی و اداری فلسطین، زبان عربی است و مردم این سرزمین به گویش عربی فلسطینی که یکی از گویش‌های عربی شامی به شمار می‌رود، سخن می‌گویند. زبان‌های غیربومی رایج در فلسطین شامل عبری، انگلیسی و فرانسوی است که به‌ویژه در میان گروه‌های تحصیل‌کرده و جوامع مهاجر رواج دارد.[۳۴] دین رسمی فلسطین اسلام است.[۳۵]

اسلام

ورود اسلام به فلسطین در سدهٔ نخست هجری و در جریان فتوحات مسلمانان صورت گرفت. اگرچه روابط اولیه در زمان خلافت ابوبکر آغاز شد،[۳۶] اما فتح نظامی این سرزمین در سال ۱۳ق و در زمان خلافت عمر بن خطاب انجام گرفت. لشکرکشی مسلمانان برای فتح فلسطین با نبردهای مهمی همچون نبرد اجنادین به فرماندهی خالد بن ولید همراه بود. همچنین خلفای اُمویان، عباسيان، فاطميان و عثمانيان بر این سرزمين حکومت داشتند.[۳۷] جمعیت مسلمانان فلسطین در سال ۲۰۲۶م حدود ۴.۳ میلیون نفر است که بیش از ۹۷٪ از جمعیت کل این کشور را تشکیل می‌دهند.[۳۸][۳۹] از میان مذاهب اسلامی موجود در فلسطین، اکثریت مسلمانان پیرو مذهب شافعی هستند.[۴۰] برخی منابع، نسبت ناصبی‌گری به فلسطینیان را یک ادعای بی‌اساس و ساخته‌شدهٔ یهودیان دانسته‌اند که هدف از آن، تضعیف و از بین بردن همدردی با فلسطینیان است.[۴۱]

تشیع

پیشینه حضور شیعه در فلسطین به حضور ابوذر غفاری در شام برمی‌گردد. در برخی منابع تاریخی نقل شده است که در دورانی بیشتر جمعیت فلسطین را شیعیان تشکیل می‌دادند. مذهب شیعه در قرن چهارم و در عصر حکومت فاطمیان تا زمان اشغال فلسطین توسط مسیحیان در فلسطین رونق یافت.[۴۲] در عصر عثمانی شیعیان فلسطین دوباره در عرصه ظاهر شدند و نخستین سرکوب شیعیان فلسطین در دوران صلاح‌الدین ایوبی رخ‌ داد.[۴۳] امروزه شیعیان و پیروان فرقهٔ احمدیه، اقلیت‌های بسیار کوچکی را در فلسطین تشکیل می‌دهند.[۴۴] به دلیل ارتباط گروه‌های فلسطینی با حزب‌الله لبنان تأثیر و نفوذ شیعیان بر فلسطین بیشتر شده است.[۴۵] هرچند گروه‌هایی از جمله ابن‌بار الخیریه الاسلامیه و جنبش جهاد سَلَفی در فلسطین علیه شیعه فعالیت می‌کنند.[۴۶]

مسیحیت

مسیحیان فلسطینی دارای پیشینه‌ای کهن در این سرزمین هستند که به دوران روم و بیزانس بازمی‌گردد. با این حال، از سال ۱۹۴۸م، جمعیت آنها به شدت کاهش یافته و امروزه حدود ۱ تا ۲٪ از جمعیت فلسطین را تشکیل می‌دهند.[۴۷] بیشتر مسیحیان فلسطینی پیرو کلیسای ارتدکس یونانی هستند و اقلیت‌هایی از کاتولیک‌های رومی، کاتولیک‌های یونانی ملکیت، اُرتدکس‌های سریانی، اُرتدکس‌های ارمنی و پروتستان‌ها نیز در این کشور سکونت دارند.[۴۸] همچنین اقلیت‌های کوچکی از سامری‌ها حدود ۴۰۰ نفر در نزدیکی شهر نابلس در کرانهٔ باختری زندگی می‌کنند.[۴۹][۵۰]

نظام سیاسی و ساختار حکومتی

نظام سیاسی فلسطین، ساختاری پیچیده و دوگانه دارد که ریشه در دو نهاد کلیدی سازمان آزادی‌بخش فلسطین با نام مختصر ساف به‌عنوان نمایندهٔ رسمی ملت فلسطین و تشکیلات خودگردان فلسطین به‌عنوان نهاد حاکم بر بخش‌هایی از کرانهٔ باختری دارد.[۵۱] این نظام که بر اساس قانون اساسی موقت و اصلاح‌شدهٔ ۲۰۰۳م عمدتاً به شکل نیمه‌ریاستی طراحی شده است، در عمل به دلیل انسداد سیاسی و اشغال نظامی، با چالش‌های اساسی در کارکرد دموکراتیک خود مواجه است.[۵۲]

قوهٔ مجریه، متشکل از رئیس‌جمهور به‌عنوان رئیس تشکیلات خودگردان و نخست‌وزیر، توسط رئیس‌جمهور که خود مستقیماً انتخاب می‌شود، رهبری می‌شود. اگرچه آخرین انتخابات ریاست‌جمهوری در سال ۲۰۰۵م برگزار شد و محمود عباس از آن زمان تاکنون در این سمت باقی مانده است،[۵۳] اما بر اساس اعلامیهٔ قانون اساسی جدید در سال ۲۰۲۵م، در صورت خالی شدن این سمت و عدم فعالیت مجلس قانون‌گذاری، معاون رئیس‌جمهور که هم‌زمان معاون کمیتهٔ اجرایی سازمان آزادی‌بخش فلسطین است به مدت ۹۰ روز جانشین وی شده و تا برگزاری انتخابات جدید، ادارهٔ امور را بر عهده خواهد داشت.[۵۴]

در حوزهٔ قوهٔ مقننه، مجلس قانون‌گذاری فلسطین به‌عنوان پارلمان تشکیلات خودگردان، آخرین بار در سال ۲۰۰۶م انتخاب شد. اما این مجلس از سال ۲۰۰۷م و پس از تسلط جنبش حماس بر نوار غزه، عملاً از کار افتاده و جلسات آن برگزار نشده است. نظام قضایی فلسطین نیز که بر اساس قانون، نهادی مستقل با دیوان عالی و دادگاه‌های بدوی و تجدیدنظر است، در سال ۲۰۱۸م با انحلال دادگاه قانون اساسی توسط رئیس‌جمهور، با چالش جدی مواجه شد. چالش اصلی این ساختار، انشعاب جغرافیایی و سیاسی عمیق آن است: از یک سو، تشکیلات خودگردان به رهبری محمود عباس بر بخش‌هایی از کرانهٔ باختری حکمرانی می‌کند و از سوی دیگر، جنبش حماس به صورت دفاکتو بر نوار غزه تسلط دارد.[۵۵]

روابط و سیاست خارجی

دولت فلسطین به‌عنوان یکی از اعضای ناظر غیرعضو سازمان ملل متحد، از جایگاه دیپلماتیک ویژه‌ای در نظام بین‌الملل برخوردار است و روابط خود را بر پایهٔ حمایت از حق تعیین‌سرنوشت، پایان اشغالگری و تشکیل کشور مستقل با پایتختی بیت‌المقدس شرقی تنظیم می‌کند.[۵۶][۵۷] در سال ۲۰۲۴م، مجمع عمومی سازمان ملل با ۱۴۳ رأی موافق، ۹ رأی مخالف و ۲۵ رأی ممتنع، قطعنامه‌ای را به تصویب رساند که فلسطین را واجد شرایط عضویت کامل در این سازمان تشخیص داد، هرچند شورای امنیت به دلیل وتوی ایالات متحده آمریکا، تاکنون از صدور رأی مثبت برای عضویت کامل فلسطین خودداری کرده است.[۵۸] روابط فلسطین با برخی کشورهای عربی تحت تأثیر روند عادی‌سازی روابط آنها با اسرائیل قرار گرفته است و فلسطینیان بارها از کشورهای عربی خواسته‌اند تا هرگونه ارتباط با رژیم صهیونیستی را قطع کنند.[۵۹][۶۰] در سطح اسلامی، سازمان همکاری اسلامی نیز با ۵۷ کشور عضو، همواره بر مرکزیت قضیهٔ فلسطین و حمایت از ایجاد دولت مستقل فلسطین تأکید داشته است.[۶۱][۶۲]

روابط فلسطین با ایالات متحده آمریکا: با وجود حمایت‌های مالی واشنگتن از تشکیلات خودگردان، همواره با چالش‌های جدی مواجه بوده است. سیاست‌های یک‌جانبهٔ آمریکا در قبال قدس و حمایت این کشور از اسرائیل، از موانع اصلی پیشرفت مذاکرات صلح به شمار می‌رود. با این حال، در سال ۲۰۲۶ میلادی، گزارش‌هایی از احتمال به‌رسمیت‌شناسی کشور فلسطین توسط آمریکا منتشر شده است. در مقابل، روابط فلسطین با روسیه از سابقه‌ای طولانی برخوردار است و مسکو همواره از راه‌حل دو کشوری بر اساس مرزهای ۱۹۶۷ حمایت کرده است. در ژوئیه ۲۰۲۶ میلادی، محمود عباس، رئیس تشکیلات خودگردان فلسطین، در سفری به روسیه با ولادیمیر پوتین دیدار کرد و بر تعمیق همکاری‌های دو جانبه تأکید شد. همچنین چین، به عنوان یکی از بازیگران مهم بین‌المللی، در سال ۲۰۲۴ میلادی میزبان مذاکرات وحدت میان گروه‌های فلسطینی بود و از عضویت کامل فلسطین در سازمان ملل حمایت کرده است.

فلسطین در اتحادیه اروپا: به عنوان یکی از بزرگ‌ترین حامیان مالی فلسطین، از سال ۱۹۹۴ میلادی تاکنون نزدیک به ۳۰ میلیارد یورو به فلسطین کمک کرده است. در سال ۲۰۲۶ میلادی، اتحادیه اروپا برنامهٔ جامع چندساله‌ای به ارزش ۱/۶ میلیارد یورو برای حمایت از بازسازی و تاب‌آوری فلسطین تصویب کرد و در نشست گروه کمک‌کنندگان به فلسطین که در ژوئیه ۲۰۲۶ در بروکسل برگزار شد، بر تعهد خود برای حمایت از دولت فلسطین و بازسازی غزه تأکید نمود. با این حال، اتحادیه اروپا سیاست دیرینهٔ خود مبنی بر به‌رسمیت‌نشناختن حاکمیت اسرائیل بر سرزمین‌های اشغالی از ژوئن ۱۹۶۷ را حفظ کرده و بر توقف شهرک‌سازی‌های اسرائیل تأکید دارد.

روابط فلسطین با جمهوری اسلامی ایران: از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است و ایران همواره از حامیان اصلی آرمان فلسطین به شمار می‌رود. ایران، مسئلهٔ فلسطین را نه صرفاً یک موضوع انسانی یا منطقه‌ای، بلکه «معیار سنجش عدالت و آزمون واقعی کارآمدی حقوق بین‌الملل» می‌داند و بر ضرورت پایان اشغالگری، بازگشت آوارگان فلسطینی و تشکیل کشور مستقل و متحد فلسطین با پایتختی قدس تأکید دارد. در سال ۲۰۲۶ میلادی، وزیر امور خارجه ایران در نشست فوق‌العاده سازمان همکاری اسلامی، بر نقش محوری فلسطین در امنیت پایدار غرب آسیا تأکید کرد و ایران و اردن نیز بر لزوم هم‌افزایی کشورهای اسلامی برای حمایت از حقوق مردم فلسطین تأکید نمودند.

با وجود حمایت‌های گستردهٔ بین‌المللی، سیاست خارجی فلسطین با چالش‌های متعددی از جمله اشغال نظامی، تداوم شهرک‌سازی‌های اسرائیل، اختلافات داخلی میان جناح‌های فلسطینی و عدم تحقق وحدت ملی، و نیز سیاست‌های یک‌جانبهٔ برخی قدرت‌های جهانی مواجه است. با این حال، فلسطین با بهره‌گیری از ظرفیت‌های دیپلماتیک خود در سازمان ملل، اتحادیه عرب، سازمان همکاری اسلامی و همکاری با قدرت‌های منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای، به دنبال تحکیم جایگاه بین‌المللی خود و تحقق حقوق ملی و تاریخی ملت فلسطین است.

نظام اجتماعی

نظام اجتماعی فلسطین، علیرغم پیچیدگی‌های سیاسی و اشغال، ریشه در ساختارهای کهن قبیله‌ای و خانوادگی دارد که همچنان در عرصه‌های گوناگون حیات اجتماعی و سیاسی این سرزمین نقش‌آفرین است. جامعه فلسطین در کرانه باختری و نوار غزه، متشکل از سه نوع ساختار خانوادگی اصلی است: قبایل، عشایر و خاندان‌های سرشناس.[۶۳] ساختارهای قبیله‌ای و خانوادگی در فلسطین جایگزین نظام سیاسی فلسطین نیستند،[۶۴] بلکه این ساختارها که بر پایه پیوندهای خویشاوندی، همبستگی جمعی و وفاداری به بزرگ‌خانواده استوارند، با وجود مدرنیزاسیون، همچنان یکی از ارکان اصلی هویت و نظم اجتماعی به شمار می‌روند. قبایل در فلسطین به اندازهٔ سوریه، عراق و اردن، از نظر اقتصادی و سیاسی نقش‌آفرین نیستند. با این حال، هنجارهای فرهنگی و آداب و رسوم ازدواج همچنان ریشه‌ای استوار در سنت‌های قبیله‌ای دارد.[۶۵]

جایگاه زنان

نقش زنان در ساختار حکومتی فلسطین با وجود سهم بالای آنان در جمعیت و آموزش عالی، همچنان با نابرابری ساختاری در سطوح عالی قدرت روبه‌رو است. بر اساس آمار سال ۲۰۲۵م، زنان حدود ۴۹٪ از جمعیت فلسطین و بیش از ۶۰٪ از دانش‌آموختگان دانشگاهی را تشکیل می‌دهند، با این حال، سهم آنان در مناصب رهبری سیاسی به طور قابل‌توجهی پایین‌تر است و تنها ۱۴.۹٪ از پست‌های رهبری را در اختیار دارند.[۶۶] در دولت نوزدهم فلسطین که در سال ۲۰۲۴م تشکیل شد، چهار وزیر زن حضور دارند که از جمله آنها می‌توان به إيناس دحادحة وزیر کار، مونا الخليلي وزیر امور زنان، وارسن وارتان آقابکیان وزیر مشاور در امور خارجه و سماح أبو عون وزیر توسعه اجتماعی اشاره کرد.[۶۷] سهم زنان در هیئت وزیران تنها حدود ۱۲٪ است. در بخش قضایی و اداری نیز با وجود اینکه زنان نیمی از کارمندان بخش عمومی را تشکیل می‌دهند،[۶۸] سهم آنان در پست‌های عالی مدیریتی مانند معاون وزیر و بالاتر به ۱۷.۳٪ می‌رسد[۶۹] و تنها ۴.۸٪ از سمت‌های معاونت وزارتخانه‌ها را در اختیار دارند.[۷۰] نبود مجلس قانون‌گذاری فعال از سال ۲۰۰۶م، که پیش از آن ۲۰٪ کرسی‌های آن در اختیار زنان بود،[۷۱] یکی از موانع اصلی مشارکت سیاسی زنان به شمار می‌رود. در اقدامی برای جبران این نابرابری، دولت فلسطین در مه ۲۰۲۵م تصمیم گرفت سهمیه حداقل ۳۰درصدی برای حضور زنان در تمام کمیته‌های وزراتخانه‌ها، هیئت‌های مدیره و کمیته‌های ملی را تصویب کند.[۷۲] با این حال، موانع ساختاری همچون سلطهٔ ساختارهای پدرسالارانه، نبود ارادهٔ سیاسی کافی و مهم‌تر از همه، اشغالگری اسرائیل به‌عنوان بزرگترین مانع، روند دستیابی زنان به جایگاهی متناسب با توانمندی‌هایشان در نظام حکومتی فلسطین را با دشواری جدی مواجه کرده است.[۷۳]

نقش زنان در نهضت فلسطین

زنان پیش از سال ۱۸۸۰م حضوری کمرنگ در عرصه‌های عمومی داشتند. نخستین نشانه‌های آگاهی و کنش‌پذیری سیاسی خود را با تخریب دهکده‌های صهیونیست‌نشین در سال ۱۸۸۴م به نمایش گذاشتند. سپس در جریان جنگ جهانی دوم و متعاقب آن، پیمان اسکایز-پایکت و بیانیهٔ بالفور در نوامبر ۱۹۱۷م، بر دامنهٔ حضور خود افزودند. عملکرد زنان فلسطینی طی انتفاضه، به‌ویژه در عرصهٔ سیاسی-نظامی، نقشی برجسته و بی‌بدیل داشت. آنان با انجام عملیات‌های استشهادی در بیت‌المقدس، در فاصلهٔ ماه‌های فوریه تا آوریل ۲۰۰۲م، حضور خویش را در مبارزات ملی و آزادی‌بخش به اثبات رساندند. همچنین با تشکیل انجمن‌ها، سازمان‌های حقوقی و توزیع نشریات فرهنگی، در جهت ارتقای جایگاه سیاسی و اجتماعی خود گام برداشتند که نشان‌دهندهٔ بهبود و گسترش مشارکت سیاسی-اجتماعی زنان فلسطین است. در حالی که دغدغه‌های زنان عرب، به‌ویژه در هزارهٔ جدید، عمدتاً بر آزادی در امور مختلف، برابری حقوقی با مردان و مسائل مشابه متمرکز است، محور نگرانی‌های زن فلسطینی، مسئلهٔ ملی و آرمان آزادی‌بخش، به‌ویژه اشغال وطن، بوده است. اولویت نخست آنان در تربیت فرزندان، آموزش عشق به وطن، چیرگی بر تنگدستی و سختی‌های زندگی در خیمه‌ها و اردوگاه‌ها بوده است.[۷۴]

اهمیت و جایگاه فلسطین

  1. فلسطین سرزمین انبیای بزرگ و محل ظهور و گسترش ادیان الهی، همواره کانون توجه و احترام پیروان ادیان و مذاهب بزرگ دنیا و همهٔ ملل جهان بوده است.[۷۵]
  2. فلسطین در بین سه دین از ادیان بزرگ معاصر یعنی اسلام، مسیحیت و یهودیت اهمیت فراوانی دارد و مقدس شمرده می‌شود.
    مسجد الاقصی
    مسجد الاقصی
    کشور فلسطین به‌دلیل وجود مسجد الاقصی (نخستین قبلهٔ مسلمانان) در این سرزمین، موقعیت ویژه‌ای برای همهٔ مسلمانان جهان دارد.[۷۶]
  3. در منابع دینی از جمله در قرآن کریم، سرزمین فلسطین با عنوان «ارض مقدسة» و «ارض مبارکة» یاد شده است و برخی از مفسّران، این عناوین را فلسطین یا شام دانسته‌اند.[۷۷]
  4. به نظر پژوهشگران دینی، مقدس و مبارک‌بودن فلسطین به‌دلیل تأثیر شگرف آن در تاریخ بشر و اهتمام موسی پیامبر برای ورود به این سرزمین بوده است.[۷۸]
  5. قدس که بخشی از سرزمین فلسطین و نقطهٔ درخشان آن محسوب می‌شود، به نظر مفسران پنج بار در قرآن توصیف شده است و گروهی از مفسران نیز مصداق «وَٱلتِّینِ وَٱلزَّیْتُونِ * وَطُورِ سِینِینَ * وَهَـذَا ٱلْبَلَدِ ٱلأَمِینِ»[۷۹] را پایتخت فلسطین، بیت‌المقدس دانسته‌اند.[۸۰]
  6. فلسطین محل دفن تعدادی از انبیاء و بزرگان دینی است. به‌عنوان نمونه یحیی در شهر سامریه[۸۱] و ابراهیم در شهر الخلیل[۸۲] و مادر عیسی مسیح، مریم در شهر ناصره، دفن هستند. بیت‌المقدس پایتخت فلسطین نیز محل ظهور ادیان یهودیت و مسیحیت بوده است. مقبرهٔ داوود نبی، مقام موسی پیامبر، مسجدالاقصی و مسجد صخره در این شهر قرار دارند.[۸۳]
  7. فلسطین از نظر استراتژیک، موقعیت بسیار حساس و مهمی دارد. این کشور به‌مثابه پلی است که آسیا را به آفریقا متصل می‌کند و راه ارتباط جزیرةالعرب به دریای مدیترانه را هموار می‌کند. موقعیت استراتژیکی این سرزمین موجب شده است تا استعمارگران نقشهٔ جدایی بین دو بخش عمدهٔ جهان اسلام را طرح و اجرا کنند.[۸۴]
  8. فلسطین قطعه‌ای از خاک اسلامی است و همهٔ مذاهب اسلامی معتقدند که اگر قطعه‌ای از خاک اسلامی به‌وسیله دشمن جدا و تصرف شود، همه باید بکوشند تا حاکمیت اسلام به آن سرزمین برگردد.[۸۵]
  9. روح تمدن غرب با محوریت بریتانیا و آمریکا از آن رو که تحمل هیچ رقیب فکری را ندارند، به هدف جنگ با اسلام و نابودی آن با کشف ظرفیت یهود در ایجاد صهیونیسم، تصمیم گرفتند تا در کنار تلاش‌های فرهنگی و سیاسی، یک پادگان پیشرفتهٔ نظامی به نام «اسرائیل» را در عمق جامعه و جغرافیای اسلامی (فلسطین) ایجاد کنند.[۸۶]
  10. به گفتهٔ سید علی خامنه‌ای، رهبر انقلاب اسلامی ایران، مسئلهٔ فلسطین فقط مسئلهٔ جغرافیا و تنها مسئلهٔ تاکتیکی یا یک استراتژی سیاسی نیست؛ بلکه مسئله انسانیت، عقیده، دل و مسئلهٔ ایمان است.[۸۷]
  11. سرزمین فلسطین نقطهٔ استراتژیک و ژیوپولیتیکی جهان است که در مقاطع مختلف تاریخی تمام قدرت‌های جهان درصدد رسیدن به این منطقه بوده‌اند. به نظر تحلیل‌گران هر قدرتی که بر آن سیطره پیدا کند، محوریت جهان را به دست آورده و از تمدن و نفت کشورهای خاورمیانه برخوردار می‌شود.[۸۸]

پانویس

  1. ↑ «اطلاعات ضروری کشور فلسطین ۲۰۲۶»، وب‌سایت گو تو تی آر.
  2. ↑ زعیتر، سرگذشت فلسطین یا کارنامهٔ سیاه استعمار،، ۴۲.
  3. ↑ “Palestine's Total Size & Land Area: size rank & territory types”, website Georank.
  4. ↑ جنگجوی مهرانگیز، «نگاهی به نقش و جایگاه منابع آبی در اقتصاد و امنیت تلآویو / آب، پاشنه آشیل امنیت ملی اسراییل»، وب‌سایت مگ ایران - روزنامه سرمایه.
  5. ↑ محجوب و یاوری، گیتاشناسی کشورها: جغرافیای طبیعی سیاسی اقتصادی و تاریخی، ۲۲۱.
  6. ↑ زعیتر، سرگذشت فلسطین یا کارنامهٔ سیاه استعمار،، ۴۲.
  7. ↑ شیرودی، فلسطین و صهیونیسم، ۱۳-۱۴.
  8. ↑ زعیتر، سرگذشت فلسطین یا کارنامهٔ سیاه استعمار،، ۴۷.
  9. ↑ «تاريخ باستان و معاصر فلسطين»، وب‌سایت المركز الفلسطينی للإعلام.
  10. ↑ صالح، فلسطین، ۱۱-۱۲.
  11. ↑ خان، تاریخ فلسطین القدیم، ۲۴.
  12. ↑ واعظ، خداوردی و دهشیری، «بررسی وضعیت و جایگاه مسأله فلسطین در عادی‌سازی روابط عربستان سعودی و رژیم اسرائیل»، مطالعات بین‌المللی، ۱۴۰.
  13. ↑ زیدآبادی، دین و دولت در اسرائیل، ۱۲۷-۱۲۸.
  14. ↑ دهقانی، «قطعنامه تقسیم فلسطین مبنای «راه حل دو دولت» و ملاکی برای «راه حل همه‌پرسی»»، سیاست خارجی، ۱۰۱۵-۱۰۱۸.
  15. ↑ دهقانی، «قطعنامه تقسیم فلسطین مبنای «راه حل دو دولت» و ملاکی برای «راه حل همه‌پرسی»»، سیاست خارجی، ۱۰۲۶-۱۰۲۷.
  16. ↑ صفاتاج، ماجرای فلسطین و اسرائیل، ۲۰۵.
  17. ↑ صفاتاج، ماجرای فلسطین و اسرائیل، ۲۰۹.
  18. ↑ صفاتاج، ماجرای فلسطین و اسرائیل، ۲۱۸-۲۱۹.
  19. ↑ صفاتاج، ماجرای فلسطین و اسرائیل، ۲۰۹.
  20. ↑ Korman, The Right of Conquest: The Acquisition of Territory by Force in International Law and Practice, 249-266 و 304.
  21. ↑ «مروری بر تاریخ مبارزات مردمی فلسطین از ۱۹۶۷ تا ۲۰۲۲»، وب‌سایت مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
  22. ↑ “Status of Palestine in the UN/non-member observer State status – GA resolution”, website Question of Palestine.
  23. ↑ “Non-Member-States”, website United Nations.
  24. ↑ “ISO 3166-1 Newsletter VI-14 (2013-02-06) Name change for State of Palestine and other minor corrections”, News Agency ISO 3166-1 Newsletter.
  25. ↑ «آمریکا با عضویت کامل فلسطین در سازمان ملل مخالفت کرد»، وب‌سایت ایران اینترنشنال.
  26. ↑ «محمود عباس: به مذاکرات برای تشکیل دو کشور بر اساس مرزهای ۱۹۶۷ پایبندیم»، وب‌سایت ایران اینترنشنال.
  27. ↑ «کشور فلسطینی؛ چه کشورهایی به رسمیت شناخته‌اند و چرا مهم است؟»، وب‌سایت دویچه وله.
  28. ↑ “In Gaza, senior UN envoy pledges support as Palestinian unity government takes shape”, website UN News.
  29. ↑ “Palestinians weigh fate of consensus government”, website Al Jazeera.
  30. ↑ جودکی و فلاحی سیف‌الدین، «تشریح محورهای منازعه بین فلسطین و اسرائیل»، پژوهش‌ ملل، ۴۴.
  31. ↑ «نقشه فلسطین و مساحت غزه»، وب‌سایت شبکه العالم.
  32. ↑ «دیوان بین‌المللی دادگستری اشغال اراضی فلسطینی توسط اسرائیل را «غیرقانونی» خواند»، وب‌سایت بی‌بی‌سی فارسی.
  33. ↑ “State of Palestine Population (2026)”, website Worldometer.
  34. ↑ “Palestine”, website Minority Rights Group.
  35. ↑ ایوبی، «پاسخ به شبهه‌ای قدیمی»، فتح، ۴.
  36. ↑ ابو خلیل، أطلس دول العالم الإسلامی، ۸۵.
  37. ↑ صالح، فلسطین، ۱۳-۱۴.
  38. ↑ “Muslim Majority Countries 2026”, website World Population Review.
  39. ↑ “Palestine”, website Minority Rights Group.
  40. ↑ ایوبی، «پاسخ به شبهه‌ای قدیمی»، فتح، ۴.
  41. ↑ مطهری، مجموعه آثار، ۲۶:‎ ۴۰۶.
  42. ↑ خاقانی، "شیعة فلسطین وعودة الحق"، صدی المهدی-مرکز الدراسات التخصصیة فی الإمام المهدی، ٣.
  43. ↑ شحاده، الموسوعه الشامله، ۳:‎ ۱۸۶-۱۸۷.
  44. ↑ “International Religious Freedom Reports – Custom Report Excerpt: Israel, West Bank, and Gaza”, website U.S. Department of State.
  45. ↑ خاقانی، "شیعة فلسطین وعودة الحق"، صدی المهدی-مرکز الدراسات التخصصیة فی الإمام المهدی، ٣.
  46. ↑ "غزة تحت مظلة التشیع والولی الفقیه"، العربیه.
  47. ↑ “Facts about Palestinian Christians”, website Embassy of the State of Palestine.
  48. ↑ “International Religious Freedom Reports – Custom Report Excerpt: Israel, West Bank, and Gaza”, website U.S. Department of State.
  49. ↑ “International Religious Freedom Reports – Custom Report Excerpt: Israel, West Bank, and Gaza”, website U.S. Department of State.
  50. ↑ “Palestine”, website Minority Rights Group.
  51. ↑ "السلطة الفلسطينية: ما هي؟ وما صلاحياتها؟"، BBC News عربی.
  52. ↑ “Israel, West Bank and Gaza: West Bank and Gaza”, website United States Department of State.
  53. ↑ “Israel, West Bank and Gaza: West Bank and Gaza”, website United States Department of State.
  54. ↑ “AMAN Position Paper: The Constitutional Declaration Regarding the Deputy Chair of the PLO Executive Committee”, website AMAN.
  55. ↑ “Israel, West Bank and Gaza: West Bank and Gaza”, website United States Department of State.
  56. ↑ «مجمع عمومی سازمان ملل حق تعیین سرنوشت فلسطینیان را تایید کرد»، خبرگزاری ایرنا.
  57. ↑ "كل ما تحتاجون معرفته عن قرار الجمعية العامة بشأن عضوية فلسطين في الأمم المتحدة"، أخبار الأمم المتحدة.
  58. ↑ «قطعنامه عضویت کامل فلسطین در سازمان ملل به تصویب مجمع عمومی رسید»، پایگاه خبری تحلیلی تابناک.
  59. ↑ «دومینوی قطع روابط کشورهای عربی با اسرائیل/ چرا این قطع ارتباط مهم است؟»، خبرگزاری خبر آنلاین.
  60. ↑ «رژیم صهیونیستی و جهان عرب؛ هشت جنگ و پنج پیمان»، خبرگزاری ایرنا.
  61. ↑ «در مورد سازمان همکاری اسلامی در ویکی تابناک بیشتر بخوانید»، پایگاه خبری تحلیلی تابناک.
  62. ↑ "منظمة التعاون الإسلامی تُرحب باعتماد مجلس حقوق الإنسان القرارات المتعلقة بفلسطين"، واس (وکالة الأنباء السعودیة).
  63. ↑ «قبایل، عشایر و خانواده‌های سرشناس فلسطینی(قسمت اول) محدودشدن قبیله‌گرایی در میان فلسطینی‌ها»، خبرگزاری بین‌المللی قدس.
  64. ↑ "عشائر وعائلات غزة: نرفض أن نكون بديلا عن أی نظام سياسی"، خبرگزاری شفقنا (العربی).
  65. ↑ Hilal, “Pride”, website Goethe-Institut (Palestine Office).
  66. ↑ "المرأة الفلسطينية في الدبلوماسية والقيادة السياسية"، القدس.
  67. ↑ «دولت جدید فلسطین / 4 وزیر زن / نخست وزیر با سابقه بانک جهانی / زن ارمنی، وزیر شد»، سایت تحلیلی خبری عصر ایران.
  68. ↑ "وزارة شؤون المرأة تصدر تقریراً تحلیلیاً حول المشاركة السياسية للمرأة بمناسبة الثامن من مارس ۲۰۲۵-۲۰۲۶"، شبکة رایا الإعلامیة.
  69. ↑ “Key Statistics on Women in Palestine”, website Palestinian Central Bureau of Statistics (PCBS).
  70. ↑ "المرأة الفلسطينية في الدبلوماسية والقيادة السياسية"، القدس.
  71. ↑ "وزارة شؤون المرأة تصدر تقریراً تحلیلیاً حول المشاركة السياسية للمرأة بمناسبة الثامن من مارس ۲۰۲۵-۲۰۲۶"، شبکة رایا الإعلامیة.
  72. ↑ "الخليلي تثمّن قرار مجلس الوزراء تعزيز تمثيل النساء في اللجان ومجالس الإدارة بنسبة 30%"، الوكالة الأنباء و المعلومات الفلسطينية.
  73. ↑ "المرأة الفلسطينية في الدبلوماسية والقيادة السياسية"، القدس.
  74. ↑ علم، حزباوی و حمیدی‌نسب، «نقش و جایگاه زن در نهضت فلسطین»، زن و فرهنگ، ۶۶.
  75. ↑ «چرا فلسطین برای ما مسلمان‌ها مهم است؟»، وب‌سایت مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
  76. ↑ صالح، فلسطین، ۳۰.
  77. ↑ طبری، جامع البیان فی تفسیر القرآن، ۱۷:‎ ۶۱.
  78. ↑ دل‌آرا نعمتی، «ارض مقدس و مختصات آن در قرآن کریم و تورات، 1389ش، ص140-141.
  79. ↑ سورهٔ تین، آیهٔ 1-3.
  80. ↑ «چرا فلسطین برای ما مسلمان‌ها مهم است؟»، وب‌سایت مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
  81. ↑ فوزبورغ، وصف الأراضی المقدسة، ۱۹۹۷م، ص۲۹.
  82. ↑ آغا، مدائن فلسطین، ۱۹۹۳م، ص۸۱.
  83. ↑ آغا، مدائن فلسطین، ۱۹۹۳م، ص۴۸ و ۴۹.
  84. ↑ شیرودی، فلسطین و صهونیزم، بی‌تا، ص15.
  85. ↑ شیرودی، «مسائل جهان اسلام از دیدگاه مقام معظم رهبری»، 1385ش، ص168.
  86. ↑ «ماجرای فلسطین و استراتژی جمهوری اسلامی ایران»، خبرگزاری فارس.
  87. ↑ «مسئله فلسطین / مسئله فلسطین/مسئله قدس»، وب‌سایت دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله العظمی خامنه‌ای.
  88. ↑ حقجو، «فلسطین نقطه استراتژیک و ژیوپولیتیکی جهان»، وب‌سایت شبکۀ اطلاع‌رسانی افغانستان.

منابع

برگرفته از «https://iranpedia.net/w/index.php?title=پیش‌نویس:فلسطین&oldid=67550»