بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۶۰: | خط ۶۰: | ||
== جایگاه حضرت معصومه نزد ایرانیان == | == جایگاه حضرت معصومه نزد ایرانیان == | ||
سالروز ورود فاطمه معصومه به شهر قم، که با عنوان «[[روز قم]]» در فهرست مناسبتهای ملی ایران ثبت شده است، هر ساله با برگزاری مراسم و آیینهایی از سوی مردم، گرامی داشته | سالروز ورود فاطمه معصومه به شهر قم، که با عنوان «[[روز قم]]» در فهرست مناسبتهای ملی ایران ثبت شده است، هر ساله با برگزاری مراسم و آیینهایی از سوی مردم، گرامی داشته میشود؛ از جمله آیینهای استقبال از کاروان نمادین ورود حضرت معصومه به قم و مراسم خطبهخوانی.<ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1403/07/06/3166303/استÙباÙ-باشکÙÙ-از-کارÙاÙ-ÙÙ
ادÛÙ-ÙرÙد-ØØ «استقبال باشکوه از کاوران نمادین ورود حضرت معصومه به قم»، خبرگزاری تسنیم]</ref> از دیگر [[آداب]] قمیها و بلکه ایرانیان، پناه بردن به حرم فاطمه معصومه در شرایط خاص اجتماعی بوده است که از آن با نام [[بستنشینی]] یاد میشود.<ref>فقیهی، تاریخ مذهبی قم، 1378ش، ص226.</ref> | ||
در سال ۱۳۸۵ش، [[شورای عالی انقلاب فرهنگی]]، بنا بر پیشنهاد [[فرهنگسرای دختران]]، روز تولد فاطمه معصومه را بهعنوان «ر[[وز ملی دختران]]» تصویب کرد. در روز دختر، برنامههای فرهنگی متنوعی با محوریت موضوعات مرتبط با دختران در نقاط مختلف ایران برگزار میشود و این مناسبت بازتابی در رسانههای خبری و شبکههای اجتماعی دارد. همچنین در میان برخی [[خانواده ایرانی|خانوادههای ایرانی]]، این روز بهعنوان فرصتی برای توجه به فرزندان دختر و برگزاری برنامههای خانوادگی، از جمله اهدای [[هدیه]]، مورد توجه قرار میگیرد.<ref>[http://«در%20مورد%20روز%20دختر%20در%20ویکی%20تابناک%20بیشتر%20بخوانید»،%20خبرگذاری%20تابناکhttps://www.tabnak.ir/fa/tags/7997/1/روز-دختر «در مورد روز دختر در ویکی تابناک بیشتر بخوانید»، خبرگزاری تابناک]</ref> شاعران نیز در آثار خود به توصیف شخصیت فاطمهٔ معصومه پرداختهاند و سرودههایی در این زمینه نقل شده است؛ از جمله: | در سال ۱۳۸۵ش، [[شورای عالی انقلاب فرهنگی]]، بنا بر پیشنهاد [[فرهنگسرای دختران]]، روز تولد فاطمه معصومه را بهعنوان «ر[[وز ملی دختران]]» تصویب کرد. در روز دختر، برنامههای فرهنگی متنوعی با محوریت موضوعات مرتبط با دختران در نقاط مختلف ایران برگزار میشود و این مناسبت بازتابی در رسانههای خبری و شبکههای اجتماعی دارد. همچنین در میان برخی [[خانواده ایرانی|خانوادههای ایرانی]]، این روز بهعنوان فرصتی برای توجه به فرزندان دختر و برگزاری برنامههای خانوادگی، از جمله اهدای [[هدیه]]، مورد توجه قرار میگیرد.<ref>[http://«در%20مورد%20روز%20دختر%20در%20ویکی%20تابناک%20بیشتر%20بخوانید»،%20خبرگذاری%20تابناکhttps://www.tabnak.ir/fa/tags/7997/1/روز-دختر «در مورد روز دختر در ویکی تابناک بیشتر بخوانید»، خبرگزاری تابناک]</ref> شاعران نیز در آثار خود به توصیف شخصیت فاطمهٔ معصومه پرداختهاند و سرودههایی در این زمینه نقل شده است؛ از جمله: | ||
| خط ۶۹: | خط ۶۹: | ||
=== کنگره بزرگداشت === | === کنگره بزرگداشت === | ||
در سال ۱۳۸۴ش، کنگرهای برای بزرگداشت شخصیت حضرت فاطمه معصومه و جایگاه فرهنگی قم در حرم | در سال ۱۳۸۴ش، کنگرهای برای بزرگداشت شخصیت حضرت فاطمه معصومه و جایگاه فرهنگی قم در حرم وی برگزار شد. در این مراسم شخصیتهایی همانند [[ناصر مکارم شیرازی]]، احمد عابدی، [[جعفر سبحانی]]، [[علی دوانی]]، [[رضا استادی]] و [[عبدالله جوادی آملی]] به سخنرانی پرداختند. بر اساس گزارش دبیر کنگره، این رویداد منجر به چاپ ۵۴ جلد کتاب در موضوعات مرتبط با شخصیت حضرت معصومه شد؛ از جمله تاریخ تولد، وفات و ورود او به قم، تأثیر ورود وی و آمدن [[فرهنگ تشیع]] توسط علویان و اشعریان و برخی مباحث علمی پیرامون مرتبط آنها.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/75626/ شرافت، «کنگره بزرگداشت حضرت فاطمه معصومه(س) و مکانت فرهنگی قم»، ص۱۴۶-۱۳۹.]</ref> | ||
=== فیلم سینمایی === | === فیلم سینمایی === | ||
[[فیلم سینمایی]] [[اخت الرضا]] ساخته شده در سال ۱۴۰۰ش، با محوریت شرح تاریخی سفر حضرت فاطمه معصومه از مدینه به قم و اتفاقات تاریخی و فضای سیاسی حاکم در آن دوران به کارگردانی [[سیدمجتبی طباطبایی]]، در | [[فیلم سینمایی]] [[اخت الرضا]] ساخته شده در سال ۱۴۰۰ش، با محوریت شرح تاریخی سفر حضرت فاطمه معصومه از مدینه به قم و اتفاقات تاریخی و فضای سیاسی حاکم در آن دوران به کارگردانی [[سیدمجتبی طباطبایی]]، در ۱۸ مهر ۱۴۰۲ش در شهر قم اکران شد. این فیلم اولین محصول مشترک فرهنگی بین عتبه امام حسین و عتبه حضرت معصومه است که با مشارکت [[حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی]] و [[شرکت سینمایی نور تابان]] وابسته به [[بنیاد مستضعفان]] تهیه شده است.<ref>[https://news.amfm.ir/2023/02/01/عنایت-حضرت-معصومهس-را-در-تولید-اخت-ال/ حسنی، «عنایت حضرت معصومه(س) را در تولید «اخت الرضا» لمس کردم»، وبسایت خبری آستان مقدس حضرت معصومه.]</ref> | ||
=== کتابشناسی === | === کتابشناسی === | ||
آنطور که در برخی تحقیقات بیان شده، کتابشناسی حضرت معصومه به [[زبان فارسی|زبانهای فارسی]] و عربی بر سه محور اصلی متمرکز است. نخست، زندگینامهها و سیرهنگاریها که به تبیین تاریخ زندگانی، نسب، مهاجرت و فضایل او میپردازند. دوم، آثار مربوط به کرامات، زیارت و جایگاه اعتقادی که به بررسی روایات ثواب زیارت، کرامات منسوب و نقش وی در منظومه امامت شیعه اختصاص دارند. سوم، مطالعات مربوط به حرم، تاریخ معماری و موقوفات که توسعه تاریخی، هنر معماری و نهادهای وابسته به آستان مقدس را بررسی میکنند.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/58188/ حسینی، «راز عدم ازدواج حضرت معصومه(ع)»، ص۱۰۵-۱۰۳.]</ref> | |||
== پانویس == | == پانویس == | ||
| خط ۸۵: | خط ۸۵: | ||
* برقعی، سیدعلیاکبر، راهنمای قم، قم، دفتر آستانه قم، ۱۳۱۷ش. | * برقعی، سیدعلیاکبر، راهنمای قم، قم، دفتر آستانه قم، ۱۳۱۷ش. | ||
* تشید، علیاکبر، هدیه اسماعیل یا قیام سادات علوی برای تصاحب خلافت (دخالت ایرانیان در سیاست اسلامی)، تهران، دارالکتب الاسلامیه، ۱۳۸۶ش. | * تشید، علیاکبر، هدیه اسماعیل یا قیام سادات علوی برای تصاحب خلافت (دخالت ایرانیان در سیاست اسلامی)، تهران، دارالکتب الاسلامیه، ۱۳۸۶ش. | ||
* حسینی، سیدجواد، «راز عدم ازدواج حضرت معصومه (ع)»، فرهنگ کوثر، | * حسینی، سیدجواد، «راز عدم ازدواج حضرت معصومه (ع)»، فرهنگ کوثر، سال ۱۰، شماره ۶۹، ۱۳۸۶ش. | ||
* حسنی، حسین، «عنایت حضرت معصومه (س) را در تولید «اخت الرضا» لمس کردم»، وبسایت خبری آستان مقدس حضرت معصومه، تاریخ درج مطلب: ۱۲ بهمن ۱۴۰۱ش. | * حسنی، حسین، «عنایت حضرت معصومه (س) را در تولید «اخت الرضا» لمس کردم»، وبسایت خبری آستان مقدس حضرت معصومه، تاریخ درج مطلب: ۱۲ بهمن ۱۴۰۱ش. | ||
* حمیدیان، محمدهادی، «کرامات حضرت فاطمه معصومه»، وبسایت فلاح، تاریخ بازدید: ۱۸ دی ۱۴۰۴ش. | * حمیدیان، محمدهادی، «کرامات حضرت فاطمه معصومه»، وبسایت فلاح، تاریخ بازدید: ۱۸ دی ۱۴۰۴ش. | ||
* «در مورد روز دختر در ویکی تابناک بیشتر بخوانید»، خبرگزاری تابناک، تاریخ بازدید: ۱۸ دی ۱۴۰۴ش. | * «در مورد روز دختر در ویکی تابناک بیشتر بخوانید»، خبرگزاری تابناک، تاریخ بازدید: ۱۸ دی ۱۴۰۴ش. | ||
* ربانی خلخالی، علی، چهره درخشان کریمه اهلبیت حضرت فاطمه معصومه (س)، قم، مکتب الحسین، ۱۳۸۸ش. | * ربانی خلخالی، علی، چهره درخشان کریمه اهلبیت حضرت فاطمه معصومه (س)، قم، مکتب الحسین، ۱۳۸۸ش. | ||
* رضاییندوشن، | * رضاییندوشن، محمد و دیگران، «سیر تحول حرم حضرت معصومه (س) با تأکید بر سلسلهمراتب ورود (تشرف) از دوره صفوی تا دوره قاجار»، مطالعات معماری ایران، سال ۸، شماره ۱۶، ۱۳۹۸ش. | ||
* سپهر، محمدتقی بن محمدعلی، ناسخ التواریخ، تهران، اساطیر، ۱۳۸۰ش. | * سپهر، محمدتقی بن محمدعلی، ناسخ التواریخ، تهران، اساطیر، ۱۳۸۰ش. | ||
* سجادی، صادق، «آستانه حضرت معصومه»، دانشنامه بزرگ اسلامی، تهران، مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، ۱۳۸۸ش. | * سجادی، صادق، «آستانه حضرت معصومه»، دانشنامه بزرگ اسلامی، تهران، مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، ۱۳۸۸ش. | ||
* شرافت، امیرحسین، «کنگره بزرگداشت حضرت فاطمه معصومه (س) و مکانت فرهنگی قم»، وقف میراث جاوید، | * شرافت، امیرحسین، «کنگره بزرگداشت حضرت فاطمه معصومه (س) و مکانت فرهنگی قم»، وقف میراث جاوید، شماره ۵۲، ۱۳۸۴ش. | ||
* شهیدی پاک، محمدرضا، «اوضاع فرهنگی قم هنگام ورود فاطمه معصومه، انسانشناسی فرهنگی کنشگران فرهنگی قم از ۱۸۰–۲۳۰»، دستاوردهای نوین در مطالعات علوم انسانی، | * شهیدی پاک، محمدرضا، «اوضاع فرهنگی قم هنگام ورود فاطمه معصومه، انسانشناسی فرهنگی کنشگران فرهنگی قم از ۱۸۰–۲۳۰»، دستاوردهای نوین در مطالعات علوم انسانی، سال ۴، شماره ۳۷، ۱۴۰۰ش. | ||
* صدوق، محمد | * صدوق، محمد بن علی، عیون أخبار الرضا (ع)، بیروت، مؤسسه الأعلمی للمطبوعات، ۱۴۰۴ق. | ||
* عابدی، محمد، «مناسبتهای ماه: بانوی کرامت: بررسی و مروری بر کرامتهای حضرت معصومه به مناسبت سالروز»، مبلغان، | * عابدی، محمد، «مناسبتهای ماه: بانوی کرامت: بررسی و مروری بر کرامتهای حضرت معصومه به مناسبت سالروز»، مبلغان، شماره ۱۳، ۱۳۷۹ش. | ||
* عاملی، جعفر مرتضی، الحیاه السیاسیه للامام الرضا، قم، دارالتبلیغ اسلامی، ۱۳۹۸ق. | * عاملی، جعفر مرتضی، الحیاه السیاسیه للامام الرضا، قم، دارالتبلیغ اسلامی، ۱۳۹۸ق. | ||
* عظیمی | * عظیمی هاشمی و دیگران، «مؤلفههای اجتماعی - فرهنگی شهر زیارتی پایدار مورد مطالعه: شهر مشهد»، مطالعات اجتماعی ایران، سال ۶، شماره ۴ و ۳، ۱۳۹۱ش. | ||
* علوی علیآبادی، فاطمه سادات، «مهاجرت حضرت فاطمه معصومه (ع) به ایران (علل، انگیزهها و پیامدها)»، مطالعات پژوهشی زنان، | * علوی علیآبادی، فاطمه سادات، «مهاجرت حضرت فاطمه معصومه (ع) به ایران (علل، انگیزهها و پیامدها)»، مطالعات پژوهشی زنان، سال ۵، شماره ۸، ۱۳۹۷ش. | ||
* فقیهی، علیاصغر، تاریخ مذهبی قم، قم، زائر، ۱۳۸۶ش. | * فقیهی، علیاصغر، تاریخ مذهبی قم، قم، زائر، ۱۳۸۶ش. | ||
* قمی، حسن | * قمی، حسن بن محمد بنحسن، تاریخ قم، ترجمه حسن بنعلی قمی، تصحیح سیدجلالالدین طهرانی، تهران، توس، ۱۳۶۱ش. | ||
* قمی، شیخ عباس، منتهی الآمال، قم، مؤسسه هجرت، ۱۳۸۶ش. | * قمی، شیخ عباس، منتهی الآمال، قم، مؤسسه هجرت، ۱۳۸۶ش. | ||
* کچوئیقمی، محمدعلی، انوار المشعشعیین، تحقیق محمدرضا انصاری قمی، قم، کتابخانه آیتالله مرعشی نجفی، ۱۳۸۱ش. | * کچوئیقمی، محمدعلی، انوار المشعشعیین، تحقیق محمدرضا انصاری قمی، قم، کتابخانه آیتالله مرعشی نجفی، ۱۳۸۱ش. | ||
* کیانی، یوسف، «مجموعه حرم حضرت معصومه (س)»، مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی، | * کیانی، یوسف، «مجموعه حرم حضرت معصومه (س)»، مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی، سال ۱۵۱، شماره ۱۴۴۸، ۱۳۷۸ش. | ||
* محلاتی، ذبیحالله، ریاحین الشریعه در ترجمه دانشمندان بانوان شیعه، تهران، دارالکتب الاسلامیه، ۱۳۲۹ش. | * محلاتی، ذبیحالله، ریاحین الشریعه در ترجمه دانشمندان بانوان شیعه، تهران، دارالکتب الاسلامیه، ۱۳۲۹ش. | ||
* مجلسی، محمدباقر، تحفه الزائر، قم، پیام امام هادی (ع)، ۱۳۸۶ش. | * مجلسی، محمدباقر، تحفه الزائر، قم، پیام امام هادی (ع)، ۱۳۸۶ش. | ||
| خط ۱۱۰: | خط ۱۱۰: | ||
* مجلسی، محمدباقر، زاد المعاد، مصحح علاءالدین اعلمی، بیروت، مؤسسه اعلمی للمطبوعات، ۱۴۲۳ق. | * مجلسی، محمدباقر، زاد المعاد، مصحح علاءالدین اعلمی، بیروت، مؤسسه اعلمی للمطبوعات، ۱۴۲۳ق. | ||
* «مجموعه اشعار مدح و منقبت حضرت فاطمه معصومه»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: ۹ خرداد ۱۴۰۴ش. | * «مجموعه اشعار مدح و منقبت حضرت فاطمه معصومه»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: ۹ خرداد ۱۴۰۴ش. | ||
* مدرسی طباطبایی، حسین، «مدارس قم در دوره صفویه»، وحید، | * مدرسی طباطبایی، حسین، «مدارس قم در دوره صفویه»، وحید، شماره ۹۴، ۱۳۵۰ش. | ||
* مقیسه، حسین، «پژوهشی در زیارتنامه فاطمه معصومه(ع)»، فرهنگ کوثر، | * مقیسه، حسین، «پژوهشی در زیارتنامه فاطمه معصومه (ع)»، فرهنگ کوثر، شماره ۲۵، ۱۳۷۸ش. | ||
* ملکالکتاب شیرازی، محمد بن محمدرفیع، ریاض الانساب و مجمع الاعقاب، بمبئی، داودی، ۱۳۳۵ق. | * ملکالکتاب شیرازی، محمد بن محمدرفیع، ریاض الانساب و مجمع الاعقاب، بمبئی، داودی، ۱۳۳۵ق. | ||
* مهدیپور، علیاکبر، زندگانی کریمه اهلبیت (ع)، قم، حاذق، ۱۳۹۲ش. | * مهدیپور، علیاکبر، زندگانی کریمه اهلبیت (ع)، قم، حاذق، ۱۳۹۲ش. | ||
