بلخ: تفاوت میان نسخه‌ها

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر تفاوت با ویرایش جدیدتر ←

دیداریویکی‌متن

@@ خط ۵۰: / خط ۵۰: @@
 بلخ از دوران پیشدادیان تا عصر اسلامی، فراز و فرودهای بسیاری را پشت سر گذاشته، اما همواره چهارراه تمدن‌های شرق و غرب بوده است. آریایی‌ها از پنج هزار سال پیش‌از میلاد در بلخ سکونت داشتند و دژها و روستاهای متعددی بنا نهادند.<ref>خلیق، جاذبه‌های گردشگری بلخ، ۱۳۹۹ش، ص۶۴۳.</ref> در اوستا، نخستین سلسلهٔ پادشاهان آریایی در بلخ با ویژگی‌های ایزدی توصیف شده و جمشید به‌عنوان بنیان‌گذار شهر بلخ در نوروز ۳۵۸۹ پیش از میلاد معرفی شده است. در دوران کیانیان، آیین مهر رواج داشت و معبد باشکوه آناهیتا در بلخ شهرت یافت. پس‌از آن، امپراتوری اسپه‌ها قدرت یافتند و گشتاسپ، معاصر [[زرتشت]]، به پادشاهی رسید.<ref>خلیق، جاذبه‌های گردشگری بلخ، ۱۳۹۹ش، ص۸۳.</ref>
-در دورهٔ [[هخامنشیان]]، [[کوروش]] در ۵۴۴ پیش از میلاد بلخ را فتح کرد و [[داریوش|داریوش یکم]] در کتیبهٔ بیستون از آن به‌عنوان یکی از ایالات تحت فرمان خود یاد کرده است.<ref>پیرنیا و دیگران، تاریخ ایران قبل از اسلام و پس از اسلام، ۱۳۸۹ش، ص۸۵–۹۲.</ref> [[اسکندر]] با تأسیس هشت شهر جدید، یونانیان را در بلخ سکونت داد و با ازدواج با رخشانه، پیوند فرهنگی شرق و غرب را شکل داد. در دورهٔ سلوکیان، آیین بودایی با فرهنگ هلنیستی درآمیخت و هنر یونانی-بودایی پدید آمد. دورهٔ یونانی-باختری (۲۳۰–۱۲۵ پیش از میلاد) اوج شکوفایی شهری و فرهنگی بلخ بود. اشکانیان نیز که از مردم بلخ بودند، این شهر را به مرکز سیاسی-فرهنگی مهمی تبدیل کردند.<ref>خلیق، جاذبه‌های گردشگری بلخ، ۱۳۹۹ش، ص۸۶–۸۹.</ref>
+در دورهٔ [[هخامنشیان]]، [[کوروش]] در ۵۴۴ پیش از میلاد بلخ را فتح کرد و [[داریوش]] در کتیبهٔ [[بیستون]] از آن به‌عنوان یکی از ایالات تحت فرمان خود یاد کرده است.<ref>پیرنیا و دیگران، تاریخ ایران قبل از اسلام و پس از اسلام، ۱۳۸۹ش، ص۸۵–۹۲.</ref> [[اسکندر]] با تأسیس هشت شهر جدید، یونانیان را در بلخ سکونت داد و با ازدواج با رخشانه، پیوند فرهنگی شرق و غرب را شکل داد. در دورهٔ [[سلوکیان]]، آیین بودایی با فرهنگ هلنیستی درآمیخت و هنر یونانی-بودایی پدید آمد. دورهٔ یونانی-باختری (۲۳۰–۱۲۵ پیش از میلاد) اوج شکوفایی شهری و فرهنگی بلخ بود. اشکانیان نیز که از مردم بلخ بودند، این شهر را به مرکز سیاسی-فرهنگی مهمی تبدیل کردند.<ref>خلیق، جاذبه‌های گردشگری بلخ، ۱۳۹۹ش، ص۸۶–۸۹.</ref>
 امپراتوری کوشانیان در ۱۲۸ پیش‌از میلاد در بلخ تأسیس شد و آن را به مرکز یکی از بزرگ‌ترین امپراتوری‌های باستان تبدیل کردند. در این دوره، زبان باختری به‌عنوان زبان رسمی تثبیت شد و معبد نوبهار بلخ به مرکز برگزاری جشن‌های نوروزی شهرت یافت.<ref>کهزاد، تاریخ افغانستان، ۱۳۸۵ش، ص۴۲۶–۴۵۷.</ref> در سدهٔ سوم میلادی، بلخ تحت حاکمیت ساسانیان و سپس به مرکز قدرت یفتلیان تبدیل شد و تا نیمهٔ سدهٔ ششم دوام آورد.<ref>خلیق، جاذبه‌های گردشگری بلخ، ۱۳۹۹ش، ص۹۰–۹۱.</ref>