بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۱۲: خط ۱۲:


* '''فتک:''' به معنای یورش ناگهانی به کسی و کشتن اوست.<ref name=":03">{{پک|نصیریان مفیدی|شمس ناتری|شیدائیان|1402|ک=فصلنامه پژوهش‌های فقه و حقوق اسلامی|ف=بررسی مبانی و ادله فقهی حرمت ترور از منظر فقه شیعه و احناف|ص=۲۸۹}}</ref>
* '''فتک:''' به معنای یورش ناگهانی به کسی و کشتن اوست.<ref name=":03">{{پک|نصیریان مفیدی|شمس ناتری|شیدائیان|1402|ک=فصلنامه پژوهش‌های فقه و حقوق اسلامی|ف=بررسی مبانی و ادله فقهی حرمت ترور از منظر فقه شیعه و احناف|ص=۲۸۹}}</ref>
* '''اغتیال:''' به معنای قتل غافلگیرانه از طریق خدعه، مکر و فریب پنهانی است.<ref>{{پک|نصیریان مفیدی|شمس ناتری|شیدائیان|1402|ک=فصلنامه پژوهش‌های فقه و حقوق اسلامی|ف=بررسی مبانی و ادله فقهی حرمت ترور از منظر فقه شیعه و احناف|ص=۲۹۳}}</ref>  
* '''اغتیال:''' به معنای قتل غافلگیرانه از طریق خدعه، مکر و فریب پنهانی است.<ref>{{پک|نصیریان مفیدی|شمس ناتری|شیدائیان|1402|ک=فصلنامه پژوهش‌های فقه و حقوق اسلامی|ف=بررسی مبانی و ادله فقهی حرمت ترور از منظر فقه شیعه و احناف|ص=۲۹۳}}</ref>  یکی از مغالطات رایج<ref>این اصطلاحات جهت گیری درد</ref>، برابر دانستن فرامین قتل در صدر اسلام با پدیده ترور پنهانی است. در تبیین فقهی، تمایزهای بنیادینی میان این دو وجود دارد:
** '''اذن حاکم و شأن قضاوت:''' مجازات‌های اسلامی نظیر قصاص، اعدام مفسد فی‌الارض یا حد محارب، صرفاً پس از اثبات جرم در دادگاه صالح، احراز مجرمیت فرد و به اذن حاکم عادل یا قاضی منصوب به صورت آشکار اجرا می‌شود.  در حالی که ترور اقدامی پنهانی، خودسرانه، بدون طی تشریفات قضایی و مخل امنیت عمومی است۔<ref>{{پک|شیرودی|1382|ک=رواق اندیشه|ف=اسلام و مساله ترور}}</ref>
** '''دستورهای پیامبر و ائمه:''' احکامی که پیامبر اسلام صادر نمود نظیر حکم قتل کعب بن اشرف یا دستور امام جواد مبنی بر مجازات ابوالسمهری، تصمیماتی حکومتی در مقام حاکم شرع و قاضی جامعه اسلامی به دلیل سلب امنیت عمومی، غلو، کذب و خیانت آنان بود و ماهیت ترور سیاسی نداشت۔<ref>{{پک|شیرودی|1385|ک=زمانه|ف=مواجهه سنت نبوی با مقوله ترور}}</ref>


=== تفاوت‌ ترور و تروریسم ===
=== تفاوت‌ ترور و تروریسم ===
خط ۳۷: خط ۳۹:
* '''سنت:''' در احادیث متعدد پیامبر اسلام و امامان معصوم، ترور پنهانی به شدت نهی شده است. در حدیثی مشهور از پیامبر اکرم آمده است: «ایمان، کشتن غافلگیرانه (فتک) را به بند کشیده است و مؤمن ترور (فتک) نمی‌کند».<ref>{{پک|شیرودی|1382|ک=رواق اندیشه|ف=اسلام و مساله ترور}}</ref> امام علی در پاسخ به پیشنهادهای عباس و ابوسفیان پس از رحلت پیامبر، فرمود که اگر پایبندی به اسلام و نهی از غافلگیری (فتک) نبود، مسیر دیگری اتخاذ می‌کرد۔<ref>{{پک|شیرودی|1385|ک=زمانه|ف=مواجهه سنت نبوی با مقوله ترور}}</ref> همچنین در جریان جنگ جمل، زمانی که عمرو بن جرموز زبیر بن عوام را در حال کناره‌گیری از جنگ به صورت غیله (غافلگیرانه) کشت، امام قاتل وی را به آتش بشارت داد؛ زیرا زبیر در امان بود و کشتن او مصداق فتک و غدر تلقی می‌شد۔<ref>{{پک|نصیریان مفیدی|شمس ناتری|شیدائیان|1402|ک=فصلنامه پژوهش‌های فقه و حقوق اسلامی|ف=بررسی مبانی و ادله فقهی حرمت ترور از منظر فقه شیعه و احناف|ص=۲۹۵}}</ref> ابوصباح کنانی از امام جعفر صادق درباره همسایه‌ای که به امام علی دشنام می‌داد رخصت خواست تا او را به صورت پنهانی بکشد. امام صادق در پاسخ فرمود: «این کار ترور (فتک) است و رسول خدا از ترور نهی فرمود؛ همانا اسلام مانع ترور است»۔<ref>{{پک|شیرودی|1385|ک=زمانه|ف=مواجهه سنت نبوی با مقوله ترور}}</ref>
* '''سنت:''' در احادیث متعدد پیامبر اسلام و امامان معصوم، ترور پنهانی به شدت نهی شده است. در حدیثی مشهور از پیامبر اکرم آمده است: «ایمان، کشتن غافلگیرانه (فتک) را به بند کشیده است و مؤمن ترور (فتک) نمی‌کند».<ref>{{پک|شیرودی|1382|ک=رواق اندیشه|ف=اسلام و مساله ترور}}</ref> امام علی در پاسخ به پیشنهادهای عباس و ابوسفیان پس از رحلت پیامبر، فرمود که اگر پایبندی به اسلام و نهی از غافلگیری (فتک) نبود، مسیر دیگری اتخاذ می‌کرد۔<ref>{{پک|شیرودی|1385|ک=زمانه|ف=مواجهه سنت نبوی با مقوله ترور}}</ref> همچنین در جریان جنگ جمل، زمانی که عمرو بن جرموز زبیر بن عوام را در حال کناره‌گیری از جنگ به صورت غیله (غافلگیرانه) کشت، امام قاتل وی را به آتش بشارت داد؛ زیرا زبیر در امان بود و کشتن او مصداق فتک و غدر تلقی می‌شد۔<ref>{{پک|نصیریان مفیدی|شمس ناتری|شیدائیان|1402|ک=فصلنامه پژوهش‌های فقه و حقوق اسلامی|ف=بررسی مبانی و ادله فقهی حرمت ترور از منظر فقه شیعه و احناف|ص=۲۹۵}}</ref> ابوصباح کنانی از امام جعفر صادق درباره همسایه‌ای که به امام علی دشنام می‌داد رخصت خواست تا او را به صورت پنهانی بکشد. امام صادق در پاسخ فرمود: «این کار ترور (فتک) است و رسول خدا از ترور نهی فرمود؛ همانا اسلام مانع ترور است»۔<ref>{{پک|شیرودی|1385|ک=زمانه|ف=مواجهه سنت نبوی با مقوله ترور}}</ref>
* '''عقل:''' عقل، کشتنِ انسانِ بی‌گناه و بدون مجوز را ظلم می‌داند و به‌طور مستقل، زشتیِ ظلم را درک می‌کند؛ بنابراین حرمت چنین کاری را نیز تأیید می‌کند. بر همین اساس، ترور که با سلب ناگهانیِ جان و برهم‌زدنِ امنیتِ انسان‌ها همراه است، از نظر عقل عملی کاری ناپسند و ممنوع است.<ref>{{پک|نصیریان مفیدی|شمس ناتری|شیدائیان|1402|ک=فصلنامه پژوهش‌های فقه و حقوق اسلامی|ف=بررسی مبانی و ادله فقهی حرمت ترور از منظر فقه شیعه و احناف|ص=۲۹۸}}</ref>
* '''عقل:''' عقل، کشتنِ انسانِ بی‌گناه و بدون مجوز را ظلم می‌داند و به‌طور مستقل، زشتیِ ظلم را درک می‌کند؛ بنابراین حرمت چنین کاری را نیز تأیید می‌کند. بر همین اساس، ترور که با سلب ناگهانیِ جان و برهم‌زدنِ امنیتِ انسان‌ها همراه است، از نظر عقل عملی کاری ناپسند و ممنوع است.<ref>{{پک|نصیریان مفیدی|شمس ناتری|شیدائیان|1402|ک=فصلنامه پژوهش‌های فقه و حقوق اسلامی|ف=بررسی مبانی و ادله فقهی حرمت ترور از منظر فقه شیعه و احناف|ص=۲۹۸}}</ref>
== تمایز ترور با مجازات‌های شرعی<ref group="دیدگاه">فرق ترور با انتحار و عملیاتی استشهادی چیست؟ ماوقع لم یقصد و ماقصد لم یقع</ref> ==
یکی از مغالطات رایج<ref>این اصطلاحات جهت گیری درد</ref>، برابر دانستن فرامین قتل در صدر اسلام با پدیده ترور پنهانی است. در تبیین فقهی، تمایزهای بنیادینی میان این دو وجود دارد:
* '''اذن حاکم و شأن قضاوت:''' مجازات‌های اسلامی نظیر قصاص، اعدام مفسد فی‌الارض یا حد محارب، صرفاً پس از اثبات جرم در دادگاه صالح، احراز مجرمیت فرد و به اذن حاکم عادل یا قاضی منصوب به صورت آشکار اجرا می‌شود.  در حالی که ترور اقدامی پنهانی، خودسرانه، بدون طی تشریفات قضایی و مخل امنیت عمومی است۔<ref>{{پک|شیرودی|1382|ک=رواق اندیشه|ف=اسلام و مساله ترور}}</ref>
* '''دستورهای پیامبر و ائمه:''' احکامی که پیامبر اسلام صادر نمود نظیر حکم قتل کعب بن اشرف یا دستور امام جواد مبنی بر مجازات ابوالسمهری، تصمیماتی حکومتی در مقام حاکم شرع و قاضی جامعه اسلامی به دلیل سلب امنیت عمومی، غلو، کذب و خیانت آنان بود و ماهیت ترور سیاسی نداشت۔<ref>{{پک|شیرودی|1385|ک=زمانه|ف=مواجهه سنت نبوی با مقوله ترور}}</ref>


== نمونه‌های تاریخی نفی ترور در تاریخ اسلام و ایران ==
== نمونه‌های تاریخی نفی ترور در تاریخ اسلام و ایران ==