پرش به محتوا

حسینقلی‌خان بختیاری: تفاوت میان نسخه‌ها

از ایران پدیا
→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌ترتفاوت با ویرایش جدیدتر ←
دیداریویکی‌متن
برچسب‌ها: ویرایش همراه ویرایش از وبگاه همراه
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۱: خط ۱:
{{جعبه اطلاعات افراد
| تصویر            =
| زیرنویس تصویر    =
| image_alt        =
| فایل پادکست      =
| حجم فایلپادکست    =
| تاریخ پادکست      =
| زیرنویس عنوان    =
| نام              = حسینقلی
| نام خانوادگی      = بختیاری
| زادهٔ              = ۱۲۳۷ق (چهارمحال و بختیاری)
| ناپدید شدن        =
| درگذشت            = ۲۷ رجب ۱۲۹۹ق (اصفهان)
| علت مرگ          = مسمومیت (قهوه قجری به دستور ناصرالدین شاه)
| مدفن              = تکیه میر، تخت‌فولاد اصفهان
| محل زندگی        = خوزستان{{سخ}}بختیاری
| ملیت              = ایرانی
| دیگر نام‌ها        = ایلخانی بختیاری
| تحصیلات            =
| محل تحصیل        =
| شناخته‌شده برای    = مقتدرترین ایلخان و متحدکننده ایل بختیاری
| آثار              = سروده‌های لری و فارسی با تخلص «سیّاره»
| منصب              = ایلخانی بختیاری
| دوره              = قاجار
| پس از            =
| پیش از            =
| همسر              =
| فرزندان          = اسفندیار خان{{سخ}}علیقلی‌خان سردار اسعد{{سخ}}نجف‌قلی‌خان صمصام‌السلطنه{{سخ}}حاج خسرو خان{{سخ}}یوسف‌خان امیر مجاهد{{سخ}}امیرقلی{{سخ}}بی‌بی مریم بختیاری
| پدر              = جعفرقلی‌خان بختیاری
| مادر              = بی‌بی شاه‌پسند
| خویشاوندان        =
| جوایز            =
| افتخارات          =
| درجه نظامی        =
| درجه علمی        =
}}
<big>'''حسینقلی‌‌خان بختیاری؛'''</big> مقتدر‌ترین ایلخان در تاریخ ایل بختیاری.
<big>'''حسینقلی‌‌خان بختیاری؛'''</big> مقتدر‌ترین ایلخان در تاریخ ایل بختیاری.
'''حسینقلی‌خان بختیاری''' (۱۲۳۷-۱۲۹۹ق) از خوانین نامدار طایفه دورکی و مقتدرترین ایلخان در تاریخ [[ایل بختیاری]] بود که با اتحاد طوایف بختیاری، ایجاد ثبات و امنیت و نزدیک‌شدن به دربار [[قاجار]]، نقش مهمی در تاریخ سیاسی ایران ایفا کرد.


حسینقلی‌‌خان بختیاری نقش مهمی در اتحاد و یکپارچگی [[ایل بختیاری]] داشته است. وی با نزدیک شدن به دربار قاجار بر دامنۀ قدرت و نفوذ خود افزود، اما از این قدرت برای عدالت‌خواهی و ظلم‌ستیزی بهره گرفت. اقدامات سیاسی و اجتماعی متعدد وی موجب شد که ناصرالدین شاه دستور قتل وی را صادر کند.  
حسینقلی‌‌خان بختیاری نقش مهمی در اتحاد و یکپارچگی [[ایل بختیاری]] داشته است. وی با نزدیک شدن به دربار قاجار بر دامنۀ قدرت و نفوذ خود افزود، اما از این قدرت برای عدالت‌خواهی و ظلم‌ستیزی بهره گرفت. اقدامات سیاسی و اجتماعی متعدد وی موجب شد که ناصرالدین شاه دستور قتل وی را صادر کند.  
==معرفی==
==معرفی==
حسینقلی‌خان بختیاری از خوانین معروف طایفه دورَکیِ هفت‌لنگ بختیاری بود.<ref>  [https://fa.wikifeqh.ir/%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%E2%80%8C%D9%82%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D8%AE%D8%A7%D9%86_%D8%A8%D9%86_%D8%AC%D8%B9%D9%81%D8%B1%D9%82%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D8%AE%D8%A7%D9%86_%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%8C_%D8%A8%D8%AE%D8%AA%DB%8C%D8 . «حسینقلی‌خان بن جعفرقلی‌‌خان ایلخانی بختیاری»، ویکی‌فقه.]</ref>  وی در سال 1237ق <ref>  [https://ensani.ir/fa/article/179310/%D9%82%D8%AA%D9%84-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%82%D9%84%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%AE%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%88-%D9%86%D9%82%D8%B4-%D9%85%D8%B9%D8%AA%D9%85%D . غفارپور، «قتل حسینقلی‌خان، ایلخانی بختیاری و نقش معتمدالدوله حاکم فارس در آن»، 1382ش، ص74.]</ref> در چهار محال و بختیاری متولد شد.<ref>[https://www.iichs.ir/fa/news/887/%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D9%82%D9%84%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%AE%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B1%DB%8C . حبیبی، «حسینقلی‌خان ایلخانی بختیاری»، پژوهشکده تاریخ معاصر.]</ref>  حسینقلی‌خان، فرزند جعفرقلی‌خان بختیاری یکی از خوانین معروف بختیاری و بی‌بی شاه‌پسند بوده<ref>[https://ensani.ir/fa/article/179310/%D9%82%D8%AA%D9%84-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%82%D9%84%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%AE%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%88-%D9%86%D9%82%D8%B4-%D9%85%D8%B9%D8%AA%D9%85%D . غفارپور، «قتل حسینقلی‌خان، ایلخانی بختیاری و نقش معتمدالدوله حاکم فارس در آن»، 1382ش، ص74.]</ref>  که پس از مرگ پدر در سال ۱۲۵۲ق به همرا برادرانش تحت سرپرستی عموی خود قرار گرفتند.<ref>[https://fa.wikifeqh.ir/%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%E2%80%8C%D9%82%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D8%AE%D8%A7%D9%86_%D8%A8%D9%86_%D8%AC%D8%B9%D9%81%D8%B1%D9%82%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D8%AE%D8%A7%D9%86_%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%8C_%D8%A8%D8%AE%D8%AA%DB%8C%D8 . «حسینقلی‌خان بن جعفرقلی‌‌خان ایلخانی بختیاری»، ویکی‌فقه.]</ref>  وی در سن 24 سالگی با دوراندیشی، مأمور ادارۀ مناطق دیناران، دورکی و بابادی شد. <ref>[https://www.iichs.ir/fa/news/887/%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D9%82%D9%84%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%AE%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B1%DB%8C . حبیبی، «حسینقلی‌خان ایلخانی بختیاری»، پژوهشکده تاریخ معاصر.]</ref> او همچنین خود را به معتمد‌الدوله ارمنی، حاکم وقت [[اصفهان]]، نزدیک کرد  <ref>[https://ensani.ir/fa/article/179310/%D9%82%D8%AA%D9%84-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%82%D9%84%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%AE%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%88-%D9%86%D9%82%D8%B4-%D9%85%D8%B9%D8%AA%D9%85%D . غفارپور، «قتل حسینقلی‌خان، ایلخانی بختیاری و نقش معتمدالدوله حاکم فارس در آن»، 1382ش، ص74.]</ref>و از این راه، حاکمیت منطقۀ بختیاری به عموی او، مهدی‌قلی‌خان، رسید.<ref>  [https://www.iichs.ir/fa/news/887/%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D9%82%D9%84%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%AE%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B1%DB%8C . حبیبی، «حسینقلی‌خان ایلخانی بختیاری»، پژوهشکده تاریخ معاصر.]</ref>  حسینقلی‌خان پس از دو سال، ادارۀ طایفۀ چهارلنگ بختیاری را بر عهده گرفت <ref>[https://ensani.ir/fa/article/179310/%D9%82%D8%AA%D9%84-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%82%D9%84%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%AE%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%88-%D9%86%D9%82%D8%B4-%D9%85%D8%B9%D8%AA%D9%85%D . غفارپور، «قتل حسینقلی‌خان، ایلخانی بختیاری و نقش معتمدالدوله حاکم فارس در آن»، 1382ش، ص74.]</ref> و با حمایت برادران و تدبیر و شجاعت خود، همۀ حریفان و مخالفان را ناکام گذاشت و ابتدا به‌عنوان ناظم بختیاری و سپس به‌عنوان ایلخانی بختیاری تا سال 1299‌ق، نقش‌آفرینی کرد. حسینقلی‌خان علاوه بر ادارۀ ایل بختیاری در منطقۀ خوزستان و جنوب ایران، مسئول اخذ مالیات و سرکوب برخی آشوب‌ها در ایلات لرستان و قشقایی و کهکیلویه بود.<ref>  [http://pahlaviha.pchi.ir/show.php?page=contents&id=18286 . معتضد، «حسینقلی‌خان بختیاری مالی بود یا نبود!؟»، وب‌سایت پایگاه جامع تاریخ معاصر ایران.]</ref>
حسینقلی‌خان بختیاری از خوانین معروف طایفه دورَکیِ هفت‌لنگ بختیاری بود.<ref>  [https://fa.wikifeqh.ir/%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%E2%80%8C%D9%82%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D8%AE%D8%A7%D9%86_%D8%A8%D9%86_%D8%AC%D8%B9%D9%81%D8%B1%D9%82%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D8%AE%D8%A7%D9%86_%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%8C_%D8%A8%D8%AE%D8%AA%DB%8C%D8 . «حسینقلی‌خان بن جعفرقلی‌‌خان ایلخانی بختیاری»، ویکی‌فقه.]</ref>  وی در سال 1237ق <ref>  [https://ensani.ir/fa/article/179310/%D9%82%D8%AA%D9%84-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%82%D9%84%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%AE%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%88-%D9%86%D9%82%D8%B4-%D9%85%D8%B9%D8%AA%D9%85%D . غفارپور، «قتل حسینقلی‌خان، ایلخانی بختیاری و نقش معتمدالدوله حاکم فارس در آن»، 1382ش، ص74.]</ref> در چهار محال و بختیاری متولد شد.<ref>[https://www.iichs.ir/fa/news/887/%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D9%82%D9%84%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%AE%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B1%DB%8C . حبیبی، «حسینقلی‌خان ایلخانی بختیاری»، پژوهشکده تاریخ معاصر.]</ref>  حسینقلی‌خان، فرزند جعفرقلی‌خان بختیاری یکی از خوانین معروف بختیاری و بی‌بی شاه‌پسند بوده<ref>[https://ensani.ir/fa/article/179310/%D9%82%D8%AA%D9%84-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%82%D9%84%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%AE%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%88-%D9%86%D9%82%D8%B4-%D9%85%D8%B9%D8%AA%D9%85%D . غفارپور، «قتل حسینقلی‌خان، ایلخانی بختیاری و نقش معتمدالدوله حاکم فارس در آن»، 1382ش، ص74.]</ref>  که پس از مرگ پدر در سال ۱۲۵۲ق به همرا برادرانش تحت سرپرستی عموی خود قرار گرفتند.<ref>[https://fa.wikifeqh.ir/%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%E2%80%8C%D9%82%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D8%AE%D8%A7%D9%86_%D8%A8%D8%... . «حسینقلی‌خان بن جعفرقلی‌‌خان ایلخانی بختیاری»، ویکی‌فقه.]</ref>  وی در سن 24 سالگی با دوراندیشی، مأمور ادارۀ مناطق دیناران، دورکی و بابادی شد. <ref>[https://www.iichs.ir/fa/news/887/%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D9%82%D9%84%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%AE%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B1%DB%8C . حبیبی، «حسینقلی‌خان ایلخانی بختیاری»، پژوهشکده تاریخ معاصر.]</ref> او همچنین خود را به معتمد‌الدوله ارمنی، حاکم وقت [[اصفهان]]، نزدیک کرد  <ref>[https://ensani.ir/fa/article/179310/%D9%82%D8%AA%D9%84-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%82%D9%84%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%AE%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%88-%D9%86%D9%82%D8%B4-%D9%85%D8%B9%D8%AA%D9%85%D . غفارپور، «قتل حسینقلی‌خان، ایلخانی بختیاری و نقش معتمدالدوله حاکم فارس در آن»، 1382ش، ص74.]</ref>و از این راه، حاکمیت منطقۀ بختیاری به عموی او، مهدی‌قلی‌خان، رسید.<ref>  [https://www.iichs.ir/fa/news/887/%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D9%82%D9%84%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%AE%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B1%DB%8C . حبیبی، «حسینقلی‌خان ایلخانی بختیاری»، پژوهشکده تاریخ معاصر.]</ref>  حسینقلی‌خان پس از دو سال، ادارۀ طایفۀ چهارلنگ بختیاری را بر عهده گرفت <ref>[https://ensani.ir/fa/article/179310/%D9%82%D8%AA%D9%84-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%82%D9%84%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%AE%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%88-%D9%86%D9%82%D8%B4-%D9%85%D8%B9%D8%AA%D9%85%D . غفارپور، «قتل حسینقلی‌خان، ایلخانی بختیاری و نقش معتمدالدوله حاکم فارس در آن»، 1382ش، ص74.]</ref> و با حمایت برادران و تدبیر و شجاعت خود، همۀ حریفان و مخالفان را ناکام گذاشت و ابتدا به‌عنوان ناظم بختیاری و سپس به‌عنوان ایلخانی بختیاری تا سال 1299‌ق، نقش‌آفرینی کرد. حسینقلی‌خان علاوه بر ادارۀ ایل بختیاری در منطقۀ خوزستان و جنوب ایران، مسئول اخذ مالیات و سرکوب برخی آشوب‌ها در ایلات لرستان و قشقایی و کهکیلویه بود.<ref>  [http://pahlaviha.pchi.ir/show.php?page=contents&id=18286 . معتضد، «حسینقلی‌خان بختیاری مالی بود یا نبود!؟»، وب‌سایت پایگاه جامع تاریخ معاصر ایران.]</ref>


==ازدواج==  
==ازدواج==  
حسینقلی‌خان بنا بر رسم آن روزگار، در طول حیات خود ۱۰ [[همسر]] اختیار کرد که از آنها صاحب دوازده دختر و شش پسر شد. فرزندان پسر او عبارت‌اند از:
حسینقلی‌خان بنا بر رسم آن روزگار، در طول حیات خود ۱۰ [[همسر]] اختیار کرد که از آنها صاحب دوازده دختر و شش پسر شد. فرزندان پسر او عبارت‌اندتند از:
# اسفندیار خان (سردار اسعد اول)؛<ref>  [https://www.iichs.ir/fa/news/887/%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D9%82%D9%84%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%AE%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B1%DB%8C . حبیبی، «حسینقلی‌خان ایلخانی بختیاری»، پژوهشکده تاریخ معاصر.]</ref>  
# اسفندیار خان (سردار اسعد اول)؛<ref>  [https://www.iichs.ir/fa/news/887/%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D9%82%D9%84%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%AE%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B1%DB%8C . حبیبی، «حسینقلی‌خان ایلخانی بختیاری»، پژوهشکده تاریخ معاصر.]</ref>
# علیقلی‌خان سردار اسعد (از سران نهضت مشروطه)؛
# علیقلی‌خان سردار اسعد (از سران نهضت مشروطه)؛
# نجف‌قلی‌خان صمصام‌السلطنه (رئیس‌الوزرای ایران در دو دوره در عهد قاجار)؛<ref>  [http://mostafasatary.blogfa.com/post/125 ستاری، «حسینقلی‌خان ایلخانی بزرگان لر»، وب‌سایت مصطفی ستاری]</ref>  
# نجف‌قلی‌خان صمصام‌السلطنه (رئیس‌الوزرای ایران در دو دوره در عهد قاجار)؛<ref>  [http://mostafasatary.blogfa.com/post/125 ستاری، «حسینقلی‌خان ایلخانی بزرگان لر»، وب‌سایت مصطفی ستاری]</ref>
# حاج خسرو خان (سردار ظفر)؛
# حاج خسرو خان (سردار ظفر)؛
# یوسف‌خان امیر مجاهد؛
# یوسف‌خان امیر مجاهد؛
# امیرقلی.<ref>[https://www.iichs.ir/fa/news/887/%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D9%82%D9%84%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%AE%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B1%DB%8C . حبیبی، «حسینقلی‌خان ایلخانی بختیاری»، پژوهشکده تاریخ معاصر.]</ref>
# امیرقلی.<ref>[https://www.iichs.ir/fa/news/887/%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D9%82%D9%84%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%AE%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B1%DB%8C . حبیبی، «حسینقلی‌خان ایلخانی بختیاری»، پژوهشکده تاریخ معاصر.]</ref>
   
   
[[بی‌بی مریم بختیاری]] نیز دختر شجاع و دلیر حسینقلی‌خان بود که نقش سازنده‌ای در تاریخ ایران داشته است.<ref>  [https://qajartime.com/%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%82%D9%84%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B3%D8%A8%D8%A8-%D8%A7%D8%AA%D8%AD%D8%A7%D8%AF-%D8%A8%D8%AE%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D9%87%D8%A7/ . مهرآبادی، «حسینقلی‌خان؛ نخستین کسی که بختیاری را متحد کرد»، وب‌سایت قجرتایم.]</ref>
[[بی‌بی مریم بختیاری]] نیز دختر شجاع و دلیر حسینقلی‌خان بود که نقش سازنده‌ای در تاریخ ایران داشته است.<ref>  [https://qajartime.com/%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%82%D9%84%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B3%D8%A8%D8%A8-%D8%A7%D8%AA%D8%... . مهرآبادی، «حسینقلی‌خان؛ نخستین کسی که بختیاری را متحد کرد»، وب‌سایت قجرتایم.]</ref>


==اتحاد طوایف بختیاری==
==اتحاد طوایف بختیاری==
حسینقلی‌خان در یکپارچگی [[ایل بختیاری]] نقش بسزایی داشت. اقدامات و فعالیت‌های سیاسی -اجتماعی و نزدیکی وی به دربار حکومتی سبب امتیازهایی برای ایل بختیاری شد. در آن دوران قتل، آشوب و غارت در میان طوایف ایل بختیاری امری مرسوم بود و این امر سبب چند دستگی و ایجاد دشمنی میان طوایف و تیره‌های مختلف ایل بختیاری شد. با انتصاب حسینقلی‌خان به‌عنوان ایلخان بختیاری وی به مبارزه با ظلم و غارت و بی‌ثباتی در ایل بختیاری پرداخت و با این کار امنیت، آرامش، صلح و اتحاد را میان طوایف بختیاری برقرار کرد. وی با تایید امیر‌کبیر، ایل هفت‌لنگ و چهار‌لنگ را زیر یک پرچم متحد کرد و کنفدراسیون بختیاری را بنیان‌ نهاد. اتحاد طوایف بختیاری، سال‌ها بعد در جنبش مشروطیت نقش مؤثری داشت.<ref>  [https://sedayehammihan.ir/political/11682/%D8%B4%D8%AA%D8%A7%D8%A8%D8%B2%D8%AF%D9%87-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%82%D9%84%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%AE/ . «شتابزده درباره حسینقلی‌خان ایلخانی بختیاری»، وب‌سایت صدای هم‌میهن.]</ref>
حسینقلی‌خان در یکپارچگی [[ایل بختیاری]] نقش بسزایی داشت. اقدامات و فعالیت‌های سیاسی -اجتماعی و نزدیکی وی به دربار حکومتی سبب امتیازهایی برای ایل بختیاری شد. در آن دوران قتل، آشوب و غارت در میان طوایف ایل بختیاری امری مرسوم بود و این امر سبب چند دستگی و ایجاد دشمنی میان طوایف و تیره‌های مختلف ایل بختیاری شد. با انتصاب حسینقلی‌خان به‌عنوان ایلخان بختیاری وی به مبارزه با ظلم و غارت و بی‌ثباتی در ایل بختیاری پرداخت و با این کار امنیت، آرامش، صلح و اتحاد را میان طوایف بختیاری برقرار کرد. وی با تایید امیر‌کبیر، ایل هفت‌لنگ و چهار‌لنگ را زیر یک پرچم متحد کرد و کنفدراسیون بختیاری را بنیان‌ نهاد. اتحاد طوایف بختیاری، سال‌ها بعد در جنبش مشروطیت نقش مؤثری داشت.<ref>  [https://sedayehammihan.ir/political/11682/%D8%B4%D8%AA%D8%A7%D8%A8%D8%B2%D8%... . «شتابزده درباره حسینقلی‌خان ایلخانی بختیاری»، وب‌سایت صدای هم‌میهن.]</ref>


==کنش‌های سیاسی==
==کنش‌های سیاسی==
حسینقلی‌خان با تکیه بر جایگاه اجتماعی خود، اقدامات سیاسی متعددی انجام داد<ref>  [https://fa.wikifeqh.ir/%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%E2%80%8C%D9%82%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D8%AE%D8%A7%D9%86_%D8%A8%D9%86_%D8%AC%D8%B9%D9%81%D8%B1%D9%82%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D8%AE%D8%A7%D9%86_%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%8C_%D8%A8%D8%AE%D8%AA%DB%8C%D8 . «حسینقلی‌خان بن جعفرقلی‌‌خان ایلخانی بختیاری»، ویکی‌فقه.]</ref>  و به‌منظور عدالت‌خواهی و مقابله با استکبار خود را به دربار [[قاجار]] نزدیک کرد تا بتواند به دادخواهی مردم بپردازد.<ref>  [https://ensani.ir/fa/article/179310/%D9%82%D8%AA%D9%84-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%82%D9%84%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%AE%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%88-%D9%86%D9%82%D8%B4-%D9%85%D8%B9%D8%AA%D9%85%D . غفارپور، «قتل حسینقلی‌خان، ایلخانی بختیاری و نقش معتمدالدوله حاکم فارس در آن»، 1382ش، ص-73 75.]</ref>  وی نقش تعیین کننده‌ای در اتحاد و همدلی طوایف بختیاری، تشکیل جنبش‌ها و حرکت‌های سیاسی و مقابله با ظلم حاکمان داشت.<ref>[https://fa.wikifeqh.ir/%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%E2%80%8C%D9%82%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D8%AE%D8%A7%D9%86_%D8%A8%D9%86_%D8%AC%D8%B9%D9%81%D8%B1%D9%82%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D8%AE%D8%A7%D9%86_%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%8C_%D8%A8%D8%AE%D8%AA%DB%8C%D8 . «حسینقلی‌خان بن جعفرقلی‌‌خان ایلخانی بختیاری»، ویکی‌فقه.]</ref> از جمله اقدامات حسینقلی‌خان عبارت‌اند از:
حسینقلی‌خان با تکیه بر جایگاه اجتماعی خود، اقدامات سیاسی متعددی انجام داد<ref>  [https://fa.wikifeqh.ir/%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%E2%80%8C%D9%82%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D8%AE%D8%A7%D9%86_%D8%A8%D8%... . «حسینقلی‌خان بن جعفرقلی‌‌خان ایلخانی بختیاری»، ویکی‌فقه.]</ref>  و به‌منظور عدالت‌خواهی و مقابله با استکبار خود را به دربار [[قاجار]] نزدیک کرد تا بتواند به دادخواهی مردم بپردازد.<ref>  [https://ensani.ir/fa/article/179310/%D9%82%D8%AA%D9%84-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%82%D9%84%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%AE%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%88-%D9%86%D9%82%D8%B4-%D9%85%D8%B9%D8%AA%D9%85%D . غفارپور، «قتل حسینقلی‌خان، ایلخانی بختیاری و نقش معتمدالدوله حاکم فارس در آن»، 1382ش، ص-73 75.]</ref>  وی نقش تعیین کننده‌ای در اتحاد و همدلی طوایف بختیاری، تشکیل جنبش‌ها و حرکت‌های سیاسی و مقابله با ظلم حاکمان داشت.<ref>[https://fa.wikifeqh.ir/%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%E2%80%8C%D9%82%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D8%AE%D8%A7%D9%86_%D8%A8%D8%... . «حسینقلی‌خان بن جعفرقلی‌‌خان ایلخانی بختیاری»، ویکی‌فقه.]</ref>  از جمله اقدامات حسینقلی‌خان عبارت‌اند از:
# همکاری با معتمدالدوله، حاکم [[اصفهان]]؛
# همکاری با معتمدالدوله، حاکم [[اصفهان]]؛ 
# سرکوب سران یاغی بختیاری مانند موسی‌خان، رئیس طوایف بابادی به اتهام دزدی و قتل و غارت؛<ref>  [https://www.iichs.ir/fa/news/887/%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D9%82%D9%84%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%AE%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B1%DB%8C . حبیبی، «حسینقلی‌خان ایلخانی بختیاری»، پژوهشکده تاریخ معاصر.]</ref> 
# سرکوب سران یاغی بختیاری مانند موسی‌خان، رئیس طوایف بابادی به اتهام دزدی و قتل و غارت؛<ref>  [https://www.iichs.ir/fa/news/887/%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D9%82%D9%84%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%AE%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B1%DB%8C . حبیبی، «حسینقلی‌خان ایلخانی بختیاری»، پژوهشکده تاریخ معاصر.]</ref>  
# تصدی جایگاه نایب‌الحکومه منطقۀ بختیاری؛<ref>[https://ensani.ir/fa/article/179310/%D9%82%D8%AA%D9%84-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%82%D9%84%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%AE%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%88-%D9%86%D9%82%D8%B4-%D9%85%D8%B9%D8%AA%D9%85%D . غفارپور، «قتل حسینقلی‌خان، ایلخانی بختیاری و نقش معتمدالدوله حاکم فارس در آن»، 1382ش، ص-73 74.]</ref>   
# تصدی جایگاه نایب‌الحکومه منطقۀ بختیاری؛<ref>[https://ensani.ir/fa/article/179310/%D9%82%D8%AA%D9%84-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%82%D9%84%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%AE%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%88-%D9%86%D9%82%D8%B4-%D9%85%D8%B9%D8%AA%D9%85%D . غفارپور، «قتل حسینقلی‌خان، ایلخانی بختیاری و نقش معتمدالدوله حاکم فارس در آن»، 1382ش، ص-73 74.]</ref> 
# غلبه بر خوانین ایل بختیاری و برگزیده شدن به مدت ۴۰ سال به‌عنوان ایلخانی تمام منطقۀ بختیاری؛ <ref>[https://fa.wikifeqh.ir/%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%E2%80%8C%D9%82%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D8%AE%D8%A7%D9%86_%D8%A8%D9%86_%D8%AC%D8%B9%D9%81%D8%B1%D9%82%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D8%AE%D8%A7%D9%86_%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%8C_%D8%A8%D8%AE%D8%AA%DB%8C%D8 . «حسینقلی‌خان بن جعفرقلی‌‌خان ایلخانی بختیاری»، ویکی‌فقه.]</ref>  
# غلبه بر خوانین ایل بختیاری و برگزیده شدن به مدت ۴۰ سال به‌عنوان ایلخانی تمام منطقۀ بختیاری؛ <ref>[https://fa.wikifeqh.ir/%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%E2%80%8C%D9%82%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D8%AE%D8%A7%D9%86_%D8%A8%D8%... . «حسینقلی‌خان بن جعفرقلی‌‌خان ایلخانی بختیاری»، ویکی‌فقه.]</ref>   
# سرکوبی شورشیان و مخالفان دولت مرکزی؛
# سرکوبی شورشیان و مخالفان دولت مرکزی؛ 
# ایجاد امنیت و ثبات در منطقه بختیاری؛<ref>[https://ensani.ir/fa/article/179310/%D9%82%D8%AA%D9%84-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%82%D9%84%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%AE%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%88-%D9%86%D9%82%D8%B4-%D9%85%D8%B9%D8%AA%D9%85%D . غفارپور، «قتل حسینقلی‌خان، ایلخانی بختیاری و نقش معتمدالدوله حاکم فارس در آن»، 1382ش، ص-73 74.]</ref> 
# ایجاد امنیت و ثبات در منطقه بختیاری؛<ref>[https://ensani.ir/fa/article/179310/%D9%82%D8%AA%D9%84-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%82%D9%84%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%AE%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%88-%D9%86%D9%82%D8%B4-%D9%85%D8%B9%D8%AA%D9%85%D . غفارپور، «قتل حسینقلی‌خان، ایلخانی بختیاری و نقش معتمدالدوله حاکم فارس در آن»، 1382ش، ص-73 74.]</ref>  
# سرکوب طایفۀ بنی‌ابدالخان در [[خوزستان]] که بعضی از [[شیعیان]] در [[شوشتر]] را سر بریده بودند؛ این اقدام حسینقلی‌خان، در پی فتوای شیخ جعفر مجتهد، عالم شوشتر بود.<ref>  [https://sedayehammihan.ir/political/11682/%D8%B4%D8%AA%D8%A7%D8%A8%D8%B2%D8%AF%D9%87-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%82%D9%84%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%AE/ . «شتابزده درباره حسینقلی‌خان ایلخانی بختیاری»، وب‌سایت صدای هم‌میهن.]</ref> 
# سرکوب طایفۀ بنی‌ابدالخان در [[خوزستان]] که بعضی از [[شیعیان]] در [[شوشتر]] را سر بریده بودند؛ این اقدام حسینقلی‌خان، در پی فتوای شیخ جعفر مجتهد، عالم شوشتر بود.<ref>  [https://sedayehammihan.ir/political/11682/%D8%B4%D8%AA%D8%A7%D8%A8%D8%B2%D8%... . «شتابزده درباره حسینقلی‌خان ایلخانی بختیاری»، وب‌سایت صدای هم‌میهن.]</ref> 
# دفع حملۀ انگلیسی‌ها برای اشغال خرمشهر در زمانی که هرات توسط شاه قاجار محاصره شده بود و انگلیسی‌ها با فشار نظامی، خواستار پذیرش جدایی هرات توسط دولت ایران بودند.<ref>[https://sedayehammihan.ir/political/11682/%D8%B4%D8%AA%D8%A7%D8%A8%D8%B2%D8%AF%D9%87-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%82%D9%84%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%AE/ . «شتابزده درباره حسینقلی‌خان ایلخانی بختیاری»، وب‌سایت صدای هم‌میهن.]</ref>
# دفع حملۀ انگلیسی‌ها برای اشغال خرمشهر در زمانی که هرات توسط شاه قاجار محاصره شده بود و انگلیسی‌ها با فشار نظامی، خواستار پذیرش جدایی هرات توسط دولت ایران بودند.<ref>[https://sedayehammihan.ir/political/11682/%D8%B4%D8%AA%D8%A7%D8%A8%D8%B2%D8%... . «شتابزده درباره حسینقلی‌خان ایلخانی بختیاری»، وب‌سایت صدای هم‌میهن.]</ref>


==قتل حسینقلی‌خان==
==قتل حسینقلی‌خان==
عدالت‌خواهی و ظلم‌ستیزی حسینقلی‌خان موجب شد که [[ناصر‌الدین شاه]]، از میزان نفوذ و تأثیر حسینقلی‌خان در ایل بختیاری و دربار احساس خطر کرده و اقدامات و قدرت وی را تهدیدی برای حکومت [[قاجار]] قلمداد کند و سرانجام تصمیم به نابودی او گرفت.<ref>  [https://fa.wikifeqh.ir/%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%E2%80%8C%D9%82%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D8%AE%D8%A7%D9%86_%D8%A8%D9%86_%D8%AC%D8%B9%D9%81%D8%B1%D9%82%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D8%AE%D8%A7%D9%86_%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%8C_%D8%A8%D8%AE%D8%AA%DB%8C%D8 . «حسینقلی‌خان بن جعفرقلی‌‌خان ایلخانی بختیاری»، ویکی‌فقه.]</ref>  مسعود میرزا ظل‌السلطان، فرزند ناصرالدین شاه که حاکم وقت اصفهان بود، مأمور قتل حسینقلی‌خان شد. حسینقلی‌خان به دعوت ظل‌السلطان به اصفهان رفت و پس از تماشای مشق سربازان در میدان شاه، به‌همراه ظل‌السلطان به عمارت دولتی دعوت شد و به شیوۀ رایج در دربار قاجار با قهوۀ قجری مسموم<ref>  [https://www.iichs.ir/fa/news/887/%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D9%82%D9%84%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%AE%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B1%DB%8C . حبیبی، «حسینقلی‌خان ایلخانی بختیاری»، پژوهشکده تاریخ معاصر.]</ref>  در ۲۷ رجب ۱۲۹۹ق به قتل رسید. جسد حسینقلی‌خان در تکیه میر در قبرستان تخت‌فولاد اصفهان به خاک سپرده شد. <ref>[https://fa.wikifeqh.ir/%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%E2%80%8C%D9%82%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D8%AE%D8%A7%D9%86_%D8%A8%D9%86_%D8%AC%D8%B9%D9%81%D8%B1%D9%82%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D8%AE%D8%A7%D9%86_%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%8C_%D8%A8%D8%AE%D8%AA%DB%8C%D8 . «حسینقلی‌خان بن جعفرقلی‌‌خان ایلخانی بختیاری»، ویکی‌فقه.]</ref> در روز خاکسپاری وی زن‌های بختیاری لباس‌ها را پاره‌پاره کرده و به‌رسم بختیاری در مراسم سوگواری دلیر‌مردان، گیسوان خود را می‌بریدند.<ref>[https://www.iichs.ir/fa/news/887/%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D9%82%D9%84%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%AE%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B1%DB%8C . حبیبی، «حسینقلی‌خان ایلخانی بختیاری»، پژوهشکده تاریخ معاصر.]</ref>
عدالت‌خواهی و ظلم‌ستیزی حسینقلی‌خان موجب شد که [[ناصر‌الدین شاه]]، از میزان نفوذ و تأثیر حسینقلی‌خان در ایل بختیاری و دربار احساس خطر کرده و اقدامات و قدرت وی را تهدیدی برای حکومت [[قاجار]] قلمداد کند و سرانجام تصمیم به نابودی او گرفت.<ref>  [https://fa.wikifeqh.ir/%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%E2%80%8C%D9%82%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D8%AE%D8%A7%D9%86_%D8%A8%D8%... . «حسینقلی‌خان بن جعفرقلی‌‌خان ایلخانی بختیاری»، ویکی‌فقه.]</ref>  مسعود میرزا ظل‌السلطان، فرزند ناصرالدین شاه که حاکم وقت اصفهان بود، مأمور قتل حسینقلی‌خان شد. حسینقلی‌خان به دعوت ظل‌السلطان به اصفهان رفت و پس از تماشای مشق سربازان در میدان شاه، به‌همراه ظل‌السلطان به عمارت دولتی دعوت شد و به شیوۀ رایج در دربار قاجار با قهوۀ قجری مسموم<ref>  [https://www.iichs.ir/fa/news/887/%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D9%82%D9%84%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%AE%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B1%DB%8C . حبیبی، «حسینقلی‌خان ایلخانی بختیاری»، پژوهشکده تاریخ معاصر.]</ref>  در ۲۷ رجب ۱۲۹۹ق به قتل رسید. جسد حسینقلی‌خان در تکیه میر در قبرستان تخت‌فولاد اصفهان به خاک سپرده شد. <ref>[https://fa.wikifeqh.ir/%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%E2%80%8C%D9%82%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D8%AE%D8%A7%D9%86_%D8%A8%D8%... . «حسینقلی‌خان بن جعفرقلی‌‌خان ایلخانی بختیاری»، ویکی‌فقه.]</ref> در روز خاکسپاری وی زن‌های بختیاری لباس‌ها را پاره‌پاره کرده و به‌رسم بختیاری در مراسم سوگواری دلیر‌مردان، گیسوان خود را می‌بریدند.<ref>[https://www.iichs.ir/fa/news/887/%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D9%82%D9%84%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%AE%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B1%DB%8C . حبیبی، «حسینقلی‌خان ایلخانی بختیاری»، پژوهشکده تاریخ معاصر.]</ref>


==تأثیرات قتل حسینقلی‌خان بختیاری بر تاریخ ایران==
==تأثیرات قتل حسینقلی‌خان بختیاری بر تاریخ ایران==
خط ۴۱: خط ۷۹:
ابروی کج تو در همه خلق *** دادُم مو نشان که هو مه نو
ابروی کج تو در همه خلق *** دادُم مو نشان که هو مه نو
مُو با دل زار سی تو آیُم *** تو بانگ زنی که‌ای کره نو
مُو با دل زار سی تو آیُم *** تو بانگ زنی که‌ای کره نو
یارُم تو بساز کلک و کشتی *** تَسُمِت که بِگِریُمِت اُو<ref>  [https://fa.wikifeqh.ir/%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%E2%80%8C%D9%82%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D8%AE%D8%A7%D9%86_%D8%A8%D9%86_%D8%AC%D8%B9%D9%81%D8%B1%D9%82%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D8%AE%D8%A7%D9%86_%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%8C_%D8%A8%D8%AE%D8%AA%DB%8C%D8 . «حسینقلی‌خان بن جعفرقلی‌‌خان ایلخانی بختیاری»، ویکی‌فقه.]</ref>
یارُم تو بساز کلک و کشتی *** تَسُمِت که بِگِریُمِت اُو<ref>  [https://fa.wikifeqh.ir/%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%E2%80%8C%D9%82%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D8%AE%D8%A7%D9%86_%D8%A8%D8%... . «حسینقلی‌خان بن جعفرقلی‌‌خان ایلخانی بختیاری»، ویکی‌فقه.]</ref>


==پانویس==
==پانویس==
خط ۵۳: خط ۹۱:
* معتضد، خسرو، «حسینقلی‌خان بختیاری مالی بود یا نبود!؟»، وب‌سایت پایگاه جامع تاریخ معاصر ایران، تاریخ بازدید: 4 بهمن 1402ش.
* معتضد، خسرو، «حسینقلی‌خان بختیاری مالی بود یا نبود!؟»، وب‌سایت پایگاه جامع تاریخ معاصر ایران، تاریخ بازدید: 4 بهمن 1402ش.
* مهرآبادی، فرهاد، «حسینقلی‌خان؛ نخستین کسی که بختیاری را متحد کرد»، وب‌سایت قجرتایم، تاریخ درج مطلب: 30 خرداد 1401ش.
* مهرآبادی، فرهاد، «حسینقلی‌خان؛ نخستین کسی که بختیاری را متحد کرد»، وب‌سایت قجرتایم، تاریخ درج مطلب: 30 خرداد 1401ش.
<!--
==تغییر مسیرهای پیشنهادی==
حسینقلی‌خان بختیاری{{سخ}}
حسینقلی خان بختیاری{{سخ}}
حسینقلی‌خان ایلخانی{{سخ}}
ایلخانی بختیاری{{سخ}}
-->
[[رده:خوانین بختیاری]]
[[رده:درگذشتگان ۱۲۹۹ (قمری)]]
[[رده:زادگان ۱۲۳۷ (قمری)]]
[[رده:مدفونان در تخت فولاد]]
[[رده:اصلاح رباتیک]]
[[رده:هندسه بحث رباتیک]]

نسخهٔ ۱۲ شهریور ۱۴۰۵، ساعت ۱۷:۱۳

حسینقلی‌خان بختیاری
نامحسینقلی
نام خانوادگیبختیاری
علت مرگمسمومیت (قهوه قجری به دستور ناصرالدین شاه)
مدفنتکیه میر، تخت‌فولاد اصفهان
محل زندگیخوزستان
بختیاری
ملیتایرانی
شناخته‌شده
برای		مقتدرترین ایلخان و متحدکننده ایل بختیاری
آثارسروده‌های لری و فارسی با تخلص «سیّاره»
منصبایلخانی بختیاری
دورهقاجار
فرزنداناسفندیار خان
علیقلی‌خان سردار اسعد
نجف‌قلی‌خان صمصام‌السلطنه
حاج خسرو خان
یوسف‌خان امیر مجاهد
امیرقلی
بی‌بی مریم بختیاری
پدرجعفرقلی‌خان بختیاری
مادربی‌بی شاه‌پسند

حسینقلی‌‌خان بختیاری؛ مقتدر‌ترین ایلخان در تاریخ ایل بختیاری.

حسینقلی‌خان بختیاری (۱۲۳۷-۱۲۹۹ق) از خوانین نامدار طایفه دورکی و مقتدرترین ایلخان در تاریخ ایل بختیاری بود که با اتحاد طوایف بختیاری، ایجاد ثبات و امنیت و نزدیک‌شدن به دربار قاجار، نقش مهمی در تاریخ سیاسی ایران ایفا کرد.

حسینقلی‌‌خان بختیاری نقش مهمی در اتحاد و یکپارچگی ایل بختیاری داشته است. وی با نزدیک شدن به دربار قاجار بر دامنۀ قدرت و نفوذ خود افزود، اما از این قدرت برای عدالت‌خواهی و ظلم‌ستیزی بهره گرفت. اقدامات سیاسی و اجتماعی متعدد وی موجب شد که ناصرالدین شاه دستور قتل وی را صادر کند.

معرفی

حسینقلی‌خان بختیاری از خوانین معروف طایفه دورَکیِ هفت‌لنگ بختیاری بود.[۱] وی در سال 1237ق [۲] در چهار محال و بختیاری متولد شد.[۳] حسینقلی‌خان، فرزند جعفرقلی‌خان بختیاری یکی از خوانین معروف بختیاری و بی‌بی شاه‌پسند بوده[۴] که پس از مرگ پدر در سال ۱۲۵۲ق به همرا برادرانش تحت سرپرستی عموی خود قرار گرفتند.[۵] وی در سن 24 سالگی با دوراندیشی، مأمور ادارۀ مناطق دیناران، دورکی و بابادی شد. [۶] او همچنین خود را به معتمد‌الدوله ارمنی، حاکم وقت اصفهان، نزدیک کرد [۷]و از این راه، حاکمیت منطقۀ بختیاری به عموی او، مهدی‌قلی‌خان، رسید.[۸] حسینقلی‌خان پس از دو سال، ادارۀ طایفۀ چهارلنگ بختیاری را بر عهده گرفت [۹] و با حمایت برادران و تدبیر و شجاعت خود، همۀ حریفان و مخالفان را ناکام گذاشت و ابتدا به‌عنوان ناظم بختیاری و سپس به‌عنوان ایلخانی بختیاری تا سال 1299‌ق، نقش‌آفرینی کرد. حسینقلی‌خان علاوه بر ادارۀ ایل بختیاری در منطقۀ خوزستان و جنوب ایران، مسئول اخذ مالیات و سرکوب برخی آشوب‌ها در ایلات لرستان و قشقایی و کهکیلویه بود.[۱۰]

ازدواج

حسینقلی‌خان بنا بر رسم آن روزگار، در طول حیات خود ۱۰ همسر اختیار کرد که از آنها صاحب دوازده دختر و شش پسر شد. فرزندان پسر او عبارت‌اندتند از:

  1. اسفندیار خان (سردار اسعد اول)؛[۱۱]
  2. علیقلی‌خان سردار اسعد (از سران نهضت مشروطه)؛
  3. نجف‌قلی‌خان صمصام‌السلطنه (رئیس‌الوزرای ایران در دو دوره در عهد قاجار)؛[۱۲]
  4. حاج خسرو خان (سردار ظفر)؛
  5. یوسف‌خان امیر مجاهد؛
  6. امیرقلی.[۱۳]

بی‌بی مریم بختیاری نیز دختر شجاع و دلیر حسینقلی‌خان بود که نقش سازنده‌ای در تاریخ ایران داشته است.[۱۴]

اتحاد طوایف بختیاری

حسینقلی‌خان در یکپارچگی ایل بختیاری نقش بسزایی داشت. اقدامات و فعالیت‌های سیاسی -اجتماعی و نزدیکی وی به دربار حکومتی سبب امتیازهایی برای ایل بختیاری شد. در آن دوران قتل، آشوب و غارت در میان طوایف ایل بختیاری امری مرسوم بود و این امر سبب چند دستگی و ایجاد دشمنی میان طوایف و تیره‌های مختلف ایل بختیاری شد. با انتصاب حسینقلی‌خان به‌عنوان ایلخان بختیاری وی به مبارزه با ظلم و غارت و بی‌ثباتی در ایل بختیاری پرداخت و با این کار امنیت، آرامش، صلح و اتحاد را میان طوایف بختیاری برقرار کرد. وی با تایید امیر‌کبیر، ایل هفت‌لنگ و چهار‌لنگ را زیر یک پرچم متحد کرد و کنفدراسیون بختیاری را بنیان‌ نهاد. اتحاد طوایف بختیاری، سال‌ها بعد در جنبش مشروطیت نقش مؤثری داشت.[۱۵]

کنش‌های سیاسی

حسینقلی‌خان با تکیه بر جایگاه اجتماعی خود، اقدامات سیاسی متعددی انجام داد[۱۶] و به‌منظور عدالت‌خواهی و مقابله با استکبار خود را به دربار قاجار نزدیک کرد تا بتواند به دادخواهی مردم بپردازد.[۱۷] وی نقش تعیین کننده‌ای در اتحاد و همدلی طوایف بختیاری، تشکیل جنبش‌ها و حرکت‌های سیاسی و مقابله با ظلم حاکمان داشت.[۱۸] از جمله اقدامات حسینقلی‌خان عبارت‌اند از:

  1. همکاری با معتمدالدوله، حاکم اصفهان؛
  2. سرکوب سران یاغی بختیاری مانند موسی‌خان، رئیس طوایف بابادی به اتهام دزدی و قتل و غارت؛[۱۹]
  3. تصدی جایگاه نایب‌الحکومه منطقۀ بختیاری؛[۲۰]
  4. غلبه بر خوانین ایل بختیاری و برگزیده شدن به مدت ۴۰ سال به‌عنوان ایلخانی تمام منطقۀ بختیاری؛ [۲۱]
  5. سرکوبی شورشیان و مخالفان دولت مرکزی؛
  6. ایجاد امنیت و ثبات در منطقه بختیاری؛[۲۲]
  7. سرکوب طایفۀ بنی‌ابدالخان در خوزستان که بعضی از شیعیان در شوشتر را سر بریده بودند؛ این اقدام حسینقلی‌خان، در پی فتوای شیخ جعفر مجتهد، عالم شوشتر بود.[۲۳]
  8. دفع حملۀ انگلیسی‌ها برای اشغال خرمشهر در زمانی که هرات توسط شاه قاجار محاصره شده بود و انگلیسی‌ها با فشار نظامی، خواستار پذیرش جدایی هرات توسط دولت ایران بودند.[۲۴]

قتل حسینقلی‌خان

عدالت‌خواهی و ظلم‌ستیزی حسینقلی‌خان موجب شد که ناصر‌الدین شاه، از میزان نفوذ و تأثیر حسینقلی‌خان در ایل بختیاری و دربار احساس خطر کرده و اقدامات و قدرت وی را تهدیدی برای حکومت قاجار قلمداد کند و سرانجام تصمیم به نابودی او گرفت.[۲۵] مسعود میرزا ظل‌السلطان، فرزند ناصرالدین شاه که حاکم وقت اصفهان بود، مأمور قتل حسینقلی‌خان شد. حسینقلی‌خان به دعوت ظل‌السلطان به اصفهان رفت و پس از تماشای مشق سربازان در میدان شاه، به‌همراه ظل‌السلطان به عمارت دولتی دعوت شد و به شیوۀ رایج در دربار قاجار با قهوۀ قجری مسموم[۲۶] در ۲۷ رجب ۱۲۹۹ق به قتل رسید. جسد حسینقلی‌خان در تکیه میر در قبرستان تخت‌فولاد اصفهان به خاک سپرده شد. [۲۷] در روز خاکسپاری وی زن‌های بختیاری لباس‌ها را پاره‌پاره کرده و به‌رسم بختیاری در مراسم سوگواری دلیر‌مردان، گیسوان خود را می‌بریدند.[۲۸]

تأثیرات قتل حسینقلی‌خان بختیاری بر تاریخ ایران

قتل حسینقلی‌خان سبب دشمنی بازماندگان ایلخانی با سلسلۀ قاجاریه شد. برخی فتح تهران توسط بختیاری‌ها و حمایت آنها از مشروطه‌خواهی را نوعی انتقام‌گیری ایل بختیاری از سلسلۀ قاجار به‌حساب آورده‌اند. همچنین قتل حسینقلی‌خان بختیاری سبب آشفتگی و کاهش امنیت و آرامش در ایل بختیاری ساکن در منطقۀ زاگرس به‌خصوص خوزستان شد و میزان ناامنی، آشوب و جنگ قدرت میان طوایف بختیاری را افزایش داد.[۲۹] برخی فرزندان وی مانند علیقلی‌خان سردار اسعد و بی‌بی مریم نیز نقش بسزایی در تاریخ ایران و ایل بختیاری ایفا کرده و از پایه‌گزاران جنبش مشروطیت بودند.[۳۰]

ذوق ادبی حسینقلی‌خان

حسینقلی‌خان علاوه بر روحیۀ مبارزه‌طلبی و سیاسی، در عرصۀ شعر و ادب نیز مهارت داشته و اشعار و ترانه‌های متعددی را به فارسی و لُری با تخلص «سیّاره» سروده است؛ ابیات زیر، از جمله اشعار وی است: دونی ز چه سر نزیده اُفتُو *** یارُم نَوِریستاده از خو ابروی کج تو در همه خلق *** دادُم مو نشان که هو مه نو مُو با دل زار سی تو آیُم *** تو بانگ زنی که‌ای کره نو یارُم تو بساز کلک و کشتی *** تَسُمِت که بِگِریُمِت اُو[۳۱]

پانویس

  1. ↑ . «حسینقلی‌خان بن جعفرقلی‌‌خان ایلخانی بختیاری»، ویکی‌فقه.
  2. ↑ . غفارپور، «قتل حسینقلی‌خان، ایلخانی بختیاری و نقش معتمدالدوله حاکم فارس در آن»، 1382ش، ص74.
  3. ↑ . حبیبی، «حسینقلی‌خان ایلخانی بختیاری»، پژوهشکده تاریخ معاصر.
  4. ↑ . غفارپور، «قتل حسینقلی‌خان، ایلخانی بختیاری و نقش معتمدالدوله حاکم فارس در آن»، 1382ش، ص74.
  5. ↑ . «حسینقلی‌خان بن جعفرقلی‌‌خان ایلخانی بختیاری»، ویکی‌فقه.
  6. ↑ . حبیبی، «حسینقلی‌خان ایلخانی بختیاری»، پژوهشکده تاریخ معاصر.
  7. ↑ . غفارپور، «قتل حسینقلی‌خان، ایلخانی بختیاری و نقش معتمدالدوله حاکم فارس در آن»، 1382ش، ص74.
  8. ↑ . حبیبی، «حسینقلی‌خان ایلخانی بختیاری»، پژوهشکده تاریخ معاصر.
  9. ↑ . غفارپور، «قتل حسینقلی‌خان، ایلخانی بختیاری و نقش معتمدالدوله حاکم فارس در آن»، 1382ش، ص74.
  10. ↑ . معتضد، «حسینقلی‌خان بختیاری مالی بود یا نبود!؟»، وب‌سایت پایگاه جامع تاریخ معاصر ایران.
  11. ↑ . حبیبی، «حسینقلی‌خان ایلخانی بختیاری»، پژوهشکده تاریخ معاصر.
  12. ↑ ستاری، «حسینقلی‌خان ایلخانی بزرگان لر»، وب‌سایت مصطفی ستاری
  13. ↑ . حبیبی، «حسینقلی‌خان ایلخانی بختیاری»، پژوهشکده تاریخ معاصر.
  14. ↑ . مهرآبادی، «حسینقلی‌خان؛ نخستین کسی که بختیاری را متحد کرد»، وب‌سایت قجرتایم.
  15. ↑ . «شتابزده درباره حسینقلی‌خان ایلخانی بختیاری»، وب‌سایت صدای هم‌میهن.
  16. ↑ . «حسینقلی‌خان بن جعفرقلی‌‌خان ایلخانی بختیاری»، ویکی‌فقه.
  17. ↑ . غفارپور، «قتل حسینقلی‌خان، ایلخانی بختیاری و نقش معتمدالدوله حاکم فارس در آن»، 1382ش، ص-73 75.
  18. ↑ . «حسینقلی‌خان بن جعفرقلی‌‌خان ایلخانی بختیاری»، ویکی‌فقه.
  19. ↑ . حبیبی، «حسینقلی‌خان ایلخانی بختیاری»، پژوهشکده تاریخ معاصر.
  20. ↑ . غفارپور، «قتل حسینقلی‌خان، ایلخانی بختیاری و نقش معتمدالدوله حاکم فارس در آن»، 1382ش، ص-73 74.
  21. ↑ . «حسینقلی‌خان بن جعفرقلی‌‌خان ایلخانی بختیاری»، ویکی‌فقه.
  22. ↑ . غفارپور، «قتل حسینقلی‌خان، ایلخانی بختیاری و نقش معتمدالدوله حاکم فارس در آن»، 1382ش، ص-73 74.
  23. ↑ . «شتابزده درباره حسینقلی‌خان ایلخانی بختیاری»، وب‌سایت صدای هم‌میهن.
  24. ↑ . «شتابزده درباره حسینقلی‌خان ایلخانی بختیاری»، وب‌سایت صدای هم‌میهن.
  25. ↑ . «حسینقلی‌خان بن جعفرقلی‌‌خان ایلخانی بختیاری»، ویکی‌فقه.
  26. ↑ . حبیبی، «حسینقلی‌خان ایلخانی بختیاری»، پژوهشکده تاریخ معاصر.
  27. ↑ . «حسینقلی‌خان بن جعفرقلی‌‌خان ایلخانی بختیاری»، ویکی‌فقه.
  28. ↑ . حبیبی، «حسینقلی‌خان ایلخانی بختیاری»، پژوهشکده تاریخ معاصر.
  29. ↑ . غفارپور، «قتل حسینقلی‌خان، ایلخانی بختیاری و نقش معتمدالدوله حاکم فارس در آن»، 1382ش، ص-73 74.
  30. ↑ . معتضد، «حسینقلی‌خان بختیاری مالی بود یا نبود!؟»، وب‌سایت پایگاه جامع تاریخ معاصر ایران.
  31. ↑ . «حسینقلی‌خان بن جعفرقلی‌‌خان ایلخانی بختیاری»، ویکی‌فقه.

منابع

  • حبیبی، میراندا، «حسین‌قلی‌خان ایلخانی بختیاری»، پژوهشکده تاریخ معاصر، تاریخ درج مطلب: 28 اردیبهشت 1394ش.
  • «حسینقلی‌خان بن جعفرقلی‌‌خان ایلخانی بختیاری»، ویکی‌فقه، تاریخ بازدید: 4 بهمن 1402ش.
  • ستاری، مصطفی، «حسینقلی‌خان ایلخانی، بزرگان لر»، وب‌سایت mostafasatary، تاریخ درج مطلب: 10 آذر 1394ش.
  • «شتاب‌زده درباره حسینقلی‌خان ایلخانی بختیاری»، وب‌سایت صدای هم‌میهن، تاریخ درج مطلب: 26 مهر 1398ش.
  • غفارپور، بختیار، «قتل حسینقلی‌خان، ایلخانی بختیاری و نقش معتمدالدوله حاکم فارس در آن»، فصلنامۀ گنجینۀ اسناد، شمارۀ 51 و 52، 1382ش.
  • معتضد، خسرو، «حسینقلی‌خان بختیاری مالی بود یا نبود!؟»، وب‌سایت پایگاه جامع تاریخ معاصر ایران، تاریخ بازدید: 4 بهمن 1402ش.
  • مهرآبادی، فرهاد، «حسینقلی‌خان؛ نخستین کسی که بختیاری را متحد کرد»، وب‌سایت قجرتایم، تاریخ درج مطلب: 30 خرداد 1401ش.
برگرفته از «https://iranpedia.net/w/index.php?title=حسینقلی‌خان_بختیاری&oldid=84720»