آبانگاه: تفاوت میان نسخهها
حسین صبوری (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
حسین صبوری (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{جعبه اطلاعات مفهوم | {{جعبه اطلاعات مفهوم | تصویر = | ||
| تصویر = | | زیرنویس تصویر =جشن باران آبانگاه - حرمسرای سلطان حسین میرزا بایقرا، نقاشی شاه مظفر، هرات - دیوان امیرخسرو دهلوی | ||
| زیرنویس تصویر = جشن باران آبانگاه - حرمسرای سلطان حسین میرزا بایقرا، نقاشی شاه مظفر، هرات - دیوان امیرخسرو دهلوی | | image_alt =جشن باران آبانگاه - حرمسرای سلطان حسین میرزا بایقرا، نقاشی شاه مظفر، هرات - دیوان امیرخسرو دهلوی | فایل پادکست =آبانگاه.ogg | ||
| image_alt = جشن باران آبانگاه - حرمسرای سلطان حسین میرزا بایقرا، نقاشی شاه مظفر، هرات - دیوان امیرخسرو دهلوی | | حجم فایلپادکست =11/2 | ||
| فایل پادکست = آبانگاه.ogg | | تاریخ پادکست =22-2-1405 | ||
| حجم فایلپادکست = 11/2 | | زیرنویس عنوان = | ||
| تاریخ پادکست = 22-2-1405 | |||
| زیرنویس عنوان = | |||
| عنوان اصلی = آبانگاه | | عنوان اصلی = آبانگاه | ||
| عنوان انگلیسی = | | عنوان انگلیسی = | عنوان عربی = | عنوان علمی = | شاخه علمی = | ||
| عنوان عربی = | |||
| عنوان علمی = | |||
| شاخه علمی = | |||
| نوع مفهوم = [[جشن]] باستانی | | نوع مفهوم = [[جشن]] باستانی | ||
| معنای اصطلاحی = بزرگداشت | | معنای اصطلاحی = بزرگداشت آب و باران | ||
| حوزه کاربرد = | | حوزه کاربرد = فرهنگ ایرانی | ||
| گستره جغرافیایی = [[ایران باستان]] | | گستره جغرافیایی = [[ایران باستان]] {{سخ}} هند | ||
| منشأ تاریخی = [[ایران باستان]] | | منشأ تاریخی = [[ایران باستان]] | ||
| نخستین کاربرد = | | نخستین کاربرد = [[دوران باستان]] | ||
| ریشه واژه = جمع [[آب]] | | ریشه واژه = آبان (جمع واژهٔ [[آب]]) | ||
| مرتبط با = [[آبانگان]] | | مرتبط با = [[آب]] {{سخ}} باران {{سخ}} [[آناهیتا]] {{سخ}} آبانگان {{سخ}} [[جشن نوروز]] {{سخ}} [[جشن مهرگان]] {{سخ}} جشنهای آتش {{سخ}} گاهنبارها {{سخ}} فروردگان | ||
| اهمیت = بزرگداشت [[آب]] و | | اهمیت = بزرگداشت [[آب]] و باران | ||
| مبدع = | | مبدع = | مروج = | ||
| مروج = | | مقدس برای = [[آناهیتا]] | ||
| مقدس برای = | | مورد احترام = [[آب]] | ||
| مورد احترام = [[ | | آثار مرتبط = }} | ||
| آثار مرتبط = | |||
}} | |||
{{درشت|'''آبانگاه'''}}؛ جشن باستانی ایرانیان برای بزرگداشت آب در روز دهم فروردین. | {{درشت|'''آبانگاه'''}}؛ جشن باستانی ایرانیان برای بزرگداشت آب در روز دهم فروردین. | ||
ایرانیان در دوران | ایرانیان در [[دوران باستان]]، روز [[۱۰ فروردین|دهم فروردین]] را که نخستین آبانروز در سال شناخته میشد، [[جشن]] میگرفتند و این جشن را آبانگاه مینامیدند. جشن آبانگاه در [[ایران باستان]] برای بزرگداشت باران و [[آب]] برگزار میشد. در نقاط دیگری از جهان، ازجمله هند نیز نخستین آبانروز گرامی داشته میشود. ایرانیان در دوران باستان، علاوه بر جشن آبانگاه، جشن دیگری را با نام آبانگان در روز [[۱۰ آبان|دهم ماه آبان]] برگزار میکردند. | ||
== مفهومشناسی == | == مفهومشناسی == | ||
آبان, جمع واژهٔ [[آب]]، در [[ایران باستان]] به هشتمین ماه از سال و دهمین روز از هر ماه اطلاق میشده است. در روز [[۱۰ فروردین|دهم فروردین]] که اولین آبان از هر سال بوده، جشنی مخصوص بهنام آبانگاه گرفته شده و در آن، به بزرگداشت آب و باران میپرداختند.<ref>[https://weblight.ir/جشن-آبانگاه-؛-جشنی-برای-باران،-جشنی-برا/ «جشن آبانگاه؛ جشنی برای باران، جشنی برای آب»، وبسایت مجلۀ فرهنگی وبلایت.]</ref> | |||
== پیشینه == | == پیشینه == | ||
ایرانیان، از دیرباز، نگاهی تقدسگرایانه به آب داشته و در دوران | ایرانیان، از دیرباز، نگاهی تقدسگرایانه به آب داشته و در [[دوران باستان]]، یکی از مهمترین فرشتهها و ایزدبانوان را بهنام [[آناهیتا]]، نگهبان آب دانسته و برای او احترام ویژهای قائل بودند.<ref>[https://weblight.ir/جشن-آبانگاه-؛-جشنی-برای-باران،-جشنی-برا/ «جشن آبانگاه؛ جشنی برای باران، جشنی برای آب»، وبسایت مجلۀ فرهنگی وبلایت.]</ref> برخی بر این باورند که جشن آبانگان در ستایش ناهید یا آناهیتا، فرشتهٔ موکل آب بوده است. آنها معتقدند که ناهید در ابتدا سیاره بوده و پس از آن به [[ایزدبانو]]ی نگهبان آبهای روان و پاکیزگی آبها تبدیل شده است. از آن جاییکه در چنین روزی، این ایزدبانو به زمین آمده و موجب فراوانی آب میشود، روز دهم فروردین را [[جشن]] گرفته و آب را گرامی میدارند.<ref>[https://boomneshin.com/جشن-باستانی-آبانگاه-در-دهم-فروردین-اهم/ «جشن باستانی آبانگاه در دهم فروردین/ اهمیت آب و الهه آن برای ایرانیان»، وبسایت بومنشین.]</ref> | ||
== آدابورسوم == | == آدابورسوم == | ||
جشن آبانگاه در | جشن آبانگاه در فرهنگ ایرانی, مانند [[جشن نوروز]]، [[جشن مهرگان]]، جشنهای آتش, گاهنبارها، آبانگان و فروردگان، یک جشن مهم تلقی میشده است.<ref>[https://salamdonya.com/art/what-day-is-the-water-sprinkling-festival همدانی، «جشن آبانگاه چه روزی است؛ آداب، رسوم و علت نامگذاری 10 فروردین به نام آبانگاه»، وبسایت دنیای من.]</ref> ایرانیان، برای برپایی این جشن، در روز دهم فروردین، به کنار آبهای روان مانند رود، دریا و نهرها رفته و همزمان با [[شادی]] و مراسم ویژه، به نیایش و [[دعا]] میپرداختند. آنها، در این عید میان مهمانان، شیرینی و [[شربت]] نیز توزیع میکردند.<ref>[https://weblight.ir/جشن-آبانگاه-؛-جشنی-برای-باران،-جشنی-برا/ «جشن آبانگاه؛ جشنی برای باران، جشنی برای آب»، وبسایت مجلۀ فرهنگی وبلایت.]</ref> | ||
ازجمله آدابورسوم این روز، آبپاشی است که به نوعی نوید و انتظار برای بارش | ازجمله آدابورسوم این روز، آبپاشی است که به نوعی نوید و انتظار برای بارش باران در سال جدید بهشمار میرود. آیین آبپاشی، امروزه، در برخی نقاط دیگر جهان ازجمله ایتالیا و اسپانیا نیز مرسوم است.<ref>[https://www.safaraneh.com/fa/blog/جشن-آبانگاه-چیست «جشن آبانگاه چیست؟ جشن آبپاشی از آیینهای ایرانیان باستان»، وبسایت سفرگونه.]</ref> | ||
علاوه بر آن، ایرانیان در دوران باستان بر این باور بودند که اگر در این روز باران ببارد، آبانگاه مردان بوده و مردان باید به آب داخل شوند و در صورت عدم بارش | علاوه بر آن، ایرانیان در دوران باستان بر این باور بودند که اگر در این روز باران ببارد، آبانگاه مردان بوده و مردان باید به آب داخل شوند و در صورت عدم بارش باران، آن را آبانگاه زنان میدانستند که میبایست در آب داخل شوند. آنها این عمل را بر خود مبارک میدانستند.<ref>[https://www.irandeserts.com/article/جشن-آبانگاه/ «جشن آبانگاه»، وبسایت کویرها و بیابانهای ایران.]</ref> ایرانیان، در این جشن از خداوند، [[برکت]]، رحمت و فراوانی و نگهداری آب را طلب میکردند.<ref>[https://www.kojaro.com/history-art-culture/192497-abangan-ancient-persian-celebration/ حکمت شعار، «جشن آبانگان/ آدابورسوم+ تاریخ برگزاری»، وبسایت کجارو.]</ref> | ||
== تفاوت آبانگاه و آبانگان == | == تفاوت آبانگاه و آبانگان == | ||
جشن آبانگاه و جشن آبانگان در دو تاریخ متفاوت برگزار شده و یکی نیستند. آبانگاه، به اولین آبانروز از سال شمسی اطلاق شده و آبانگان جشنی است که در دهمین روز از ماه آبان (آبانروز از آبانماه) برگزار میشود. امروزه، جشن آبانگاه از شهرت کمتری نسبت به آبانگان برخوردار است. وجه تشابه هر دو جشن را نیز در بزرگداشت آب توسط ایرانیان و برگزاری جشن و نیایش میدانند.<ref>[https://boomneshin.com/جشن-باستانی-آبانگاه-در-دهم-فروردین-اهم/ «جشن باستانی آبانگاه در دهم فروردین/ اهمیت آب و الهه آن برای ایرانیان»، وبسایت بومنشین.]</ref> در جشن آبانگان که بهمناسبت نکوداشت آناهیتا، فرشتهٔ موکل بر آب برپا میشود، | جشن آبانگاه و جشن آبانگان در دو تاریخ متفاوت برگزار شده و یکی نیستند. آبانگاه، به اولین آبانروز از سال شمسی اطلاق شده و آبانگان جشنی است که در دهمین روز از ماه آبان (آبانروز از آبانماه) برگزار میشود. امروزه، جشن آبانگاه از شهرت کمتری نسبت به آبانگان برخوردار است. وجه تشابه هر دو جشن را نیز در بزرگداشت آب توسط ایرانیان و برگزاری جشن و نیایش میدانند.<ref>[https://boomneshin.com/جشن-باستانی-آبانگاه-در-دهم-فروردین-اهم/ «جشن باستانی آبانگاه در دهم فروردین/ اهمیت آب و الهه آن برای ایرانیان»، وبسایت بومنشین.]</ref> در جشن آبانگان که بهمناسبت نکوداشت آناهیتا، فرشتهٔ موکل بر آب برپا میشود، زرتشتیان به خوانش سرودهایی از [[اوستا]] و چیدمان سفرهای مقدس با حضور نمادهایی از ایزدبانو آناهیتا میپردازند.<ref>[https://www.kojaro.com/history-art-culture/192497-abangan-ancient-persian-celebration/ حکمت شعار، «جشن آبانگان/ آدابورسوم+ تاریخ برگزاری»، وبسایت کجارو.]</ref> | ||
== وضعیت امروزی جشن آبانگاه == | == وضعیت امروزی جشن آبانگاه == | ||
| خط ۵۸: | خط ۵۱: | ||
* «جشن آبانگاه؛ جشنی برای باران، جشنی برای آب»، وبسایت مجلهٔ فرهنگی وبلایت، تاریخ بارگذاری: ۲ آذر ۱۴۰۱ش. | * «جشن آبانگاه؛ جشنی برای باران، جشنی برای آب»، وبسایت مجلهٔ فرهنگی وبلایت، تاریخ بارگذاری: ۲ آذر ۱۴۰۱ش. | ||
* «جشن آبانگاه چیست؟ جشن آبپاشی از آیینهای ایرانیان باستان»، وبسایت سفرگونه، تاریخ بازدید: ۱۱ شهریور ۱۴۰۲ش. | * «جشن آبانگاه چیست؟ جشن آبپاشی از آیینهای ایرانیان باستان»، وبسایت سفرگونه، تاریخ بازدید: ۱۱ شهریور ۱۴۰۲ش. | ||
* «جشن باستانی آبانگاه در دهم فروردین/ اهمیت آب و الهه آن برای ایرانیان»، وبسایت | * «جشن باستانی آبانگاه در دهم فروردین/ اهمیت آب و الهه آن برای ایرانیان»، وبسایت بومنشین, تاریخ بازدید: ۱۱ شهریور ۱۴۰۲ش. | ||
* حکمت شعار، فاطمه، «جشن آبانگان/ آدابورسوم+ تاریخ برگزاری»، وبسایت کجارو، تاریخ بارگذاری: ۱ آبان ۱۴۰۰ش. | * حکمت شعار، فاطمه، «جشن آبانگان/ آدابورسوم+ تاریخ برگزاری»، وبسایت کجارو، تاریخ بارگذاری: ۱ آبان ۱۴۰۰ش. | ||
* همدانی، پریناز، «جشن آبانگاه چه روزی است؛ آداب، رسوم و علت نامگذاری ۱۰ فروردین به نام آبانگاه»، وبسایت دنیای من، تاریخ بازدید: ۴ شهریور ۱۴۰۴ش. {{پایان منابع}} | * همدانی، پریناز، «جشن آبانگاه چه روزی است؛ آداب، رسوم و علت نامگذاری ۱۰ فروردین به نام آبانگاه»، وبسایت دنیای من، تاریخ بازدید: ۴ شهریور ۱۴۰۴ش. {{پایان منابع}} | ||
<!-- | <!-- | ||
== تغییر مسیرهای پیشنهادی == | == تغییر مسیرهای پیشنهادی == | ||
آبانگاه{{سخ}} | آبانگاه{{سخ}} | ||
آبانگاه{{سخ}} | |||
ابامگاه{{سخ}} | |||
ابأنگاه{{سخ}} | |||
جشن آبانگاه{{سخ}} | جشن آبانگاه{{سخ}} | ||
جشن آبانگاه{{سخ}} | جشن آبانگاه{{سخ}} | ||
جشن ابانگاه{{سخ}} | جشن ابانگاه{{سخ}} | ||
جشن ابانگاه{{سخ}} | جشن ابانگاه{{سخ}} | ||
آبانگاه باستانی{{سخ}} | |||
آبانکاه{{سخ}} | |||
آبانکاه{{سخ}} | |||
ابانکاه{{سخ}} | |||
ابانکاه{{سخ}} | |||
--> | --> | ||
[[رده:اصلاح رباتیک]] | [[رده:اصلاح رباتیک]] | ||
[[رده: | [[رده:جشنهای ایرانیان باستان]] | ||
[[رده: | [[رده:آیینهای باستانی ایرانی]] | ||
[[رده: | [[رده:۱۰ فروردین]] | ||
نسخهٔ کنونی تا ۱۱ شهریور ۱۴۰۵، ساعت ۱۹:۳۹
پادکست مقاله | 🡇
| |
| عنوان اصلی | آبانگاه |
|---|---|
| نوع مفهوم | جشن باستانی |
| معنای اصطلاحی | بزرگداشت آب و باران |
| حوزه کاربرد | فرهنگ ایرانی |
| گستره جغرافیایی | ایران باستان هند |
| منشأ تاریخی | ایران باستان |
| نخستین کاربرد | دوران باستان |
| ریشه واژه | آبان (جمع واژهٔ آب) |
| مرتبط با | آب باران آناهیتا آبانگان جشن نوروز جشن مهرگان جشنهای آتش گاهنبارها فروردگان |
| اهمیت | بزرگداشت آب و باران |
| مقدس برای | آناهیتا |
| مورد احترام | آب |
آبانگاه؛ جشن باستانی ایرانیان برای بزرگداشت آب در روز دهم فروردین.
ایرانیان در دوران باستان، روز دهم فروردین را که نخستین آبانروز در سال شناخته میشد، جشن میگرفتند و این جشن را آبانگاه مینامیدند. جشن آبانگاه در ایران باستان برای بزرگداشت باران و آب برگزار میشد. در نقاط دیگری از جهان، ازجمله هند نیز نخستین آبانروز گرامی داشته میشود. ایرانیان در دوران باستان، علاوه بر جشن آبانگاه، جشن دیگری را با نام آبانگان در روز دهم ماه آبان برگزار میکردند.
مفهومشناسی
آبان, جمع واژهٔ آب، در ایران باستان به هشتمین ماه از سال و دهمین روز از هر ماه اطلاق میشده است. در روز دهم فروردین که اولین آبان از هر سال بوده، جشنی مخصوص بهنام آبانگاه گرفته شده و در آن، به بزرگداشت آب و باران میپرداختند.[۱]
پیشینه
ایرانیان، از دیرباز، نگاهی تقدسگرایانه به آب داشته و در دوران باستان، یکی از مهمترین فرشتهها و ایزدبانوان را بهنام آناهیتا، نگهبان آب دانسته و برای او احترام ویژهای قائل بودند.[۲] برخی بر این باورند که جشن آبانگان در ستایش ناهید یا آناهیتا، فرشتهٔ موکل آب بوده است. آنها معتقدند که ناهید در ابتدا سیاره بوده و پس از آن به ایزدبانوی نگهبان آبهای روان و پاکیزگی آبها تبدیل شده است. از آن جاییکه در چنین روزی، این ایزدبانو به زمین آمده و موجب فراوانی آب میشود، روز دهم فروردین را جشن گرفته و آب را گرامی میدارند.[۳]
آدابورسوم
جشن آبانگاه در فرهنگ ایرانی, مانند جشن نوروز، جشن مهرگان، جشنهای آتش, گاهنبارها، آبانگان و فروردگان، یک جشن مهم تلقی میشده است.[۴] ایرانیان، برای برپایی این جشن، در روز دهم فروردین، به کنار آبهای روان مانند رود، دریا و نهرها رفته و همزمان با شادی و مراسم ویژه، به نیایش و دعا میپرداختند. آنها، در این عید میان مهمانان، شیرینی و شربت نیز توزیع میکردند.[۵]
ازجمله آدابورسوم این روز، آبپاشی است که به نوعی نوید و انتظار برای بارش باران در سال جدید بهشمار میرود. آیین آبپاشی، امروزه، در برخی نقاط دیگر جهان ازجمله ایتالیا و اسپانیا نیز مرسوم است.[۶]
علاوه بر آن، ایرانیان در دوران باستان بر این باور بودند که اگر در این روز باران ببارد، آبانگاه مردان بوده و مردان باید به آب داخل شوند و در صورت عدم بارش باران، آن را آبانگاه زنان میدانستند که میبایست در آب داخل شوند. آنها این عمل را بر خود مبارک میدانستند.[۷] ایرانیان، در این جشن از خداوند، برکت، رحمت و فراوانی و نگهداری آب را طلب میکردند.[۸]
تفاوت آبانگاه و آبانگان
جشن آبانگاه و جشن آبانگان در دو تاریخ متفاوت برگزار شده و یکی نیستند. آبانگاه، به اولین آبانروز از سال شمسی اطلاق شده و آبانگان جشنی است که در دهمین روز از ماه آبان (آبانروز از آبانماه) برگزار میشود. امروزه، جشن آبانگاه از شهرت کمتری نسبت به آبانگان برخوردار است. وجه تشابه هر دو جشن را نیز در بزرگداشت آب توسط ایرانیان و برگزاری جشن و نیایش میدانند.[۹] در جشن آبانگان که بهمناسبت نکوداشت آناهیتا، فرشتهٔ موکل بر آب برپا میشود، زرتشتیان به خوانش سرودهایی از اوستا و چیدمان سفرهای مقدس با حضور نمادهایی از ایزدبانو آناهیتا میپردازند.[۱۰]
وضعیت امروزی جشن آبانگاه
در حال حاضر، این جشن در میان ایرانیان برگزار نمیشود و آبانگاه جزو جشنهای غیرمرسوم شناخته میشود. امروزه این جشن با نامهای دیگر در کشورهای مختلفی همچون ایتالیا و اسپانیا برگزار میشود.[۱۱]
پانویس
- ↑ «جشن آبانگاه؛ جشنی برای باران، جشنی برای آب»، وبسایت مجلۀ فرهنگی وبلایت.
- ↑ «جشن آبانگاه؛ جشنی برای باران، جشنی برای آب»، وبسایت مجلۀ فرهنگی وبلایت.
- ↑ «جشن باستانی آبانگاه در دهم فروردین/ اهمیت آب و الهه آن برای ایرانیان»، وبسایت بومنشین.
- ↑ همدانی، «جشن آبانگاه چه روزی است؛ آداب، رسوم و علت نامگذاری 10 فروردین به نام آبانگاه»، وبسایت دنیای من.
- ↑ «جشن آبانگاه؛ جشنی برای باران، جشنی برای آب»، وبسایت مجلۀ فرهنگی وبلایت.
- ↑ «جشن آبانگاه چیست؟ جشن آبپاشی از آیینهای ایرانیان باستان»، وبسایت سفرگونه.
- ↑ «جشن آبانگاه»، وبسایت کویرها و بیابانهای ایران.
- ↑ حکمت شعار، «جشن آبانگان/ آدابورسوم+ تاریخ برگزاری»، وبسایت کجارو.
- ↑ «جشن باستانی آبانگاه در دهم فروردین/ اهمیت آب و الهه آن برای ایرانیان»، وبسایت بومنشین.
- ↑ حکمت شعار، «جشن آبانگان/ آدابورسوم+ تاریخ برگزاری»، وبسایت کجارو.
- ↑ [۱]همدانی، «جشن آبانگاه چه روزی است؛ آداب، رسوم و علت نامگذاری 10 فروردین به نام آبانگاه»، وبسایت دنیای من.
منابع
- «جشن آبانگاه»، وبسایت کویرها و بیابانهای ایران، تاریخ بارگذاری: ۱۰ اردیبهشت ۱۳۹۱ش.
- «جشن آبانگاه؛ جشنی برای باران، جشنی برای آب»، وبسایت مجلهٔ فرهنگی وبلایت، تاریخ بارگذاری: ۲ آذر ۱۴۰۱ش.
- «جشن آبانگاه چیست؟ جشن آبپاشی از آیینهای ایرانیان باستان»، وبسایت سفرگونه، تاریخ بازدید: ۱۱ شهریور ۱۴۰۲ش.
- «جشن باستانی آبانگاه در دهم فروردین/ اهمیت آب و الهه آن برای ایرانیان»، وبسایت بومنشین, تاریخ بازدید: ۱۱ شهریور ۱۴۰۲ش.
- حکمت شعار، فاطمه، «جشن آبانگان/ آدابورسوم+ تاریخ برگزاری»، وبسایت کجارو، تاریخ بارگذاری: ۱ آبان ۱۴۰۰ش.
- همدانی، پریناز، «جشن آبانگاه چه روزی است؛ آداب، رسوم و علت نامگذاری ۱۰ فروردین به نام آبانگاه»، وبسایت دنیای من، تاریخ بازدید: ۴ شهریور ۱۴۰۴ش.