پیشنویس:کالابرگ الکترونیک: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
'''کالابرگ | '''کالابرگ الکترونیکی'''<ref group="دیدگاه">عنوان مدخل کالا برگ الکترونیک است اما در متن به کرّات از الکترونیکی استفاده میشود.</ref>'''؛''' سیاست حمایتی دولت برای تقویت وضعیت معیشتی خانوارهای ایرانی<ref group="دیدگاه">برخی مباحث مهم در این مقاله مغفول مانده است که بدون آنها، این مقاله با محتوای بسیاری از سایتها تفاوت بنیادینی ندارد | ||
1- آثار عینی و آماری اجرای طرح | |||
2- چالش ها و محدودیت های طرح | |||
== کالابرگ الکترونیکی به چه اقلامی تعلق میگیرد؟ == | 3- دیدگاه های انتقادی و مخالفت هایی که با طرح بوده و در مقابل دفاعیات موافقین | ||
برنج ایرانی، روغن مایع و جامد، تخممرغ، شیر و ماست، پنیر سفید، شکر، مرغ و ماکارونی کالاهایی است که کالابرگ الکترونیکی به آن تعلق میگیرد.<ref>[https://virgool.io/@HabiburRahman/کالابرگ-الکترونیکی-چیست-هرآنچه-باید-بدانید-momlx3vsoeng «کالابرگ الکترونیکی چیست؟ هرآنچه باید بدانید»، وبسایت ویرگول.]</ref> | |||
4- عکس العمل مردم و واکنش هایی که به این طرح داشتن.</ref> | |||
کالابرگ الکترونیکی طرحی است که از سوی دولت چهاردهم جمهوری اسلامی ایران برای حمایت از معیشت خانوارها اجرا شده و به افراد این امکان را میدهد تا کالاهای اساسی را با قیمت یارانهای خریداری کنند. ارزش<ref group="دیدگاه">ارزشش یا مقدارش؟</ref> کالابرگ مبتنی بر تعداد و سطح دهکبندی خانوار متفاوت است. | |||
== کالابرگ الکترونیکی چیست؟<ref group="دیدگاه">عنوان به صورت سؤال؟؟؟</ref> == | |||
کالابرگ الکترونیکی یا یارانه کالابرگ، یک سیستم اعتبار الکترونیکی است که توسط دولت برای خرید کالاهای اساسی در اختیار خانوارها قرار میگیرد. این اعتبار به حساب سرپرستان خانوار واریز میشود و فقط برای خرید اقلام مشخصی<ref group="دیدگاه">تعبیر کالاهای اساسی بهتر نیست؟</ref> قابل استفاده است. این طرح، جایگزین بخشی از یارانههای نقدی است و بر مصرف کالاهای اساسی تمرکز دارد.<ref>[https://blog.hafezbroker.ir/کالابرگ-الکترونیکی-چیست؟-راهنمای-کام/ «کالابرگ الکترونیکی چیست؟»، وبسایت کارگزاری حافظ.]</ref> | |||
== کالابرگ الکترونیکی به چه اقلامی تعلق میگیرد؟<ref group="دیدگاه">عنوان به صورت سؤال؟؟؟</ref> == | |||
برنج ایرانی، روغن مایع و جامد، تخممرغ، شیر و ماست، پنیر سفید، شکر، مرغ و ماکارونی کالاهایی است که کالابرگ الکترونیکی به آن تعلق میگیرد.<ref>[https://virgool.io/@HabiburRahman/کالابرگ-الکترونیکی-چیست-هرآنچه-باید-بدانید-momlx3vsoeng «کالابرگ الکترونیکی چیست؟ هرآنچه باید بدانید»، وبسایت ویرگول.]</ref><ref group="دیدگاه">اساس کالابرگ به اقلام خوراکی و مصرف خانوار و کالاهای اساسی تعلق دارد. | |||
بهتر است همانطور که در انتهای بند قبل آمده، بر کالاهای اساسی تمرکز شود تا نام بردن از ریز کالاها. بنابراین، این بند اضافه است.</ref> | |||
== مبنای قانونی کالابرگ الکترونیکی در ایران == | == مبنای قانونی کالابرگ الکترونیکی در ایران == | ||
قانون کالابرگ الکترونیکی، در برنامه<ref group="دیدگاه">عناوین دقیق استفاده شود. قانون برنامه پنجساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران</ref> هفتم توسعه جمهوری اسلامی ایران (۱۴۰۳ تا ۱۴۰۷ش) مطرح شده است. در متن برنامه هفتم توسعه، دولت موظف شده است بهمنظور حمایت از معیشت خانوارهای کمدرآمد، به تدریج یارانه نقدی را به کالابرگ الکترونیکی تبدیل کند. این طرح ابتدا بهصورت آزمایشی در چارچوب قانون بودجه سال ۱۴۰۲ش اجرا شد، اما در برنامه هفتم توسعه، به صورت دائمی و ساختاری دیده شده است تا زیر نظر وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی گسترش یابد.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/5796425/%25D8%25AA%25D8%25A7%25DA%25A9%25DB%258C%25D8%25AF-%25D8%25A8%25D8%25B1-%25D8%25B5%25D8%25AF%25D9%2588%25D8%25B1-%25DA%25A9%25D8%25A7%25D9%2584%25D8%25A7%25D8%25A8%25D8%25B1%25DA%25AF-%25D8%25A7%25D9%2584%25DA%25A9%25D8%25AA%25D8%25B1%25D9%2588%25D9%2586%25DB%258C%25DA%25A9%25DB%258C-%25D8%25AF%25D8%25B1-%25D8%25A8%25D8%25B1%25D9%2586%25D8%25A7%25D9%2585%25D9%2587-%25D9%2587%25D9%2581%25D8%25AA%25D9%2585-%25D8%25AA%25D9%2588%25D8%25B3%25D8%25B9%25D9%2587 «تأکید بر صدور کالابرگ الکترونیکی در برنامه هفتم توسعه»، وبسایت خبرگزاری مهر.]</ref>ماده ۲۰ قانون برنامه هفتم توسعه بخش رفاه اجتماعی و حمایت از معیشت خانوارها دولت را موظف کرده تا یارانههای نقدی را به صورت تدریجی و هوشمند به کالابرگ الکترونیکی تبدیل کند تا کالاهای اساسی با نرخ یارانهای در اختیار خانوارها قرار گیرد.<ref>[https://www.icana.ir/news/406072/طرح-کالابرگ-الکترونیکی-باید-در-آبان-ماه-اجرا-شود-اولویت-مجلس «طرح کالابرگ الکترونیکی باید در آبان ماه اجرا شود»، وبسایت خبرگزاری خانه ملت.]</ref> | قانون کالابرگ الکترونیکی، در برنامه<ref group="دیدگاه">عناوین دقیق استفاده شود. قانون برنامه پنجساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران</ref> هفتم توسعه جمهوری اسلامی ایران (۱۴۰۳ تا ۱۴۰۷ش) مطرح شده است. در متن برنامه هفتم توسعه، دولت موظف شده است بهمنظور حمایت از معیشت خانوارهای کمدرآمد، به تدریج یارانه نقدی را به کالابرگ الکترونیکی تبدیل کند. این طرح ابتدا بهصورت آزمایشی در چارچوب قانون بودجه سال ۱۴۰۲ش اجرا شد، اما در برنامه هفتم توسعه، به صورت دائمی و ساختاری دیده شده است تا زیر نظر وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی گسترش یابد.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/5796425/%25D8%25AA%25D8%25A7%25DA%25A9%25DB%258C%25D8%25AF-%25D8%25A8%25D8%25B1-%25D8%25B5%25D8%25AF%25D9%2588%25D8%25B1-%25DA%25A9%25D8%25A7%25D9%2584%25D8%25A7%25D8%25A8%25D8%25B1%25DA%25AF-%25D8%25A7%25D9%2584%25DA%25A9%25D8%25AA%25D8%25B1%25D9%2588%25D9%2586%25DB%258C%25DA%25A9%25DB%258C-%25D8%25AF%25D8%25B1-%25D8%25A8%25D8%25B1%25D9%2586%25D8%25A7%25D9%2585%25D9%2587-%25D9%2587%25D9%2581%25D8%25AA%25D9%2585-%25D8%25AA%25D9%2588%25D8%25B3%25D8%25B9%25D9%2587 «تأکید بر صدور کالابرگ الکترونیکی در برنامه هفتم توسعه»، وبسایت خبرگزاری مهر.]</ref>ماده ۲۰ قانون برنامه هفتم توسعه بخش رفاه اجتماعی و حمایت از معیشت خانوارها دولت را موظف کرده تا یارانههای نقدی را به صورت تدریجی و هوشمند به کالابرگ الکترونیکی تبدیل کند تا کالاهای اساسی با نرخ یارانهای در اختیار خانوارها قرار گیرد.<ref>[https://www.icana.ir/news/406072/طرح-کالابرگ-الکترونیکی-باید-در-آبان-ماه-اجرا-شود-اولویت-مجلس «طرح کالابرگ الکترونیکی باید در آبان ماه اجرا شود»، وبسایت خبرگزاری خانه ملت.]</ref><ref group="دیدگاه">منابعی که در این پاراگراف آمده است با محتوا تطبیق ندارد. گویا مطالب از منابع دیگری نیز آمده است که در اینجا درج نشده است.</ref> | ||
== هدف از اجرای کالابرگ الکترونیکی در ایران == | == هدف از اجرای کالابرگ الکترونیکی در ایران == | ||
وضعیت فقر و توزیع درآمد در ایران نشان میدهد که یارانههای پرداختی اعم از مستقیم و غیرمستقیم، به شکل بهینه توزیع نشده و در میزان اصابت به هدف با مشکل اساسی روبهرو است. بهطور ویژه یارانه ارزی که در سال ۱۳۹۷ش به کالاهای اساسی وارداتی اختصاص پیدا کرد | وضعیت فقر<ref group="دیدگاه">این مدل طرح مسأله، ضد شناختی است. بنیان طرح مدیریت یارانه ها بر اساس توزیع عدالت بوده نه فقر.</ref> و توزیع درآمد در ایران نشان میدهد که یارانههای پرداختی اعم از مستقیم و غیرمستقیم، به شکل بهینه توزیع نشده و در میزان اصابت به هدف با مشکل اساسی روبهرو است. بهطور ویژه یارانه ارزی که در سال ۱۳۹۷ش به کالاهای اساسی وارداتی اختصاص پیدا کرد نهتنها در شیوه اجرا دارای اشکال بوده و هدررفت منابع را در پی داشته، بلکه در شناسایی و اصابت به گروههای هدف نیز دارای ایراد اساسی است. این مسئله زمینه استفاده از طرح کالابرگ الکترونیکی را فراهم کرد.<ref>[https://csr.ir/fa/news/1074/نقد-و-بررسی-طرح-اعطای-کالابرگ-الکترونیک «نقد و بررسی طرح اعطای کالابرگ الکترونیک»، وبسایت پژوهشکده تحقیقات راهبردی.]</ref><ref group="دیدگاه">این مطلب هدف نیست. </ref> حفظ قدرت خرید مردم، افزایش دسترسی مردم به کالاهای اساسی، جلوگیری از تورم و گرانی کالاهای ضروری، کاهش وابستگی به یارانه نقدی و کمک به معیشت اقشار کمدرآمد از مهمترین دلایل اجرای این طرح میباشد.<ref>[https://www.toseeirani.ir/بخش-چرتکه-3/75170-کالابرگ-با-چالش-های-جدی-در-تأمین-مالی-اجرا-روبه-رو-شد «کالابرگ با چالشهای جدی در تأمین مالی و اجرا روبهرو شد»، وبسایت روزنامه توسعه ایران.]</ref> | ||
== پیشینه و روند شکلگیری کالابرگ الکترونیکی در ایران == | == پیشینه و روند شکلگیری کالابرگ الکترونیکی در ایران<ref group="دیدگاه">این بحث و بحث بعدی را باید قبل از مبنای قانونی و هدف بیاورید</ref> == | ||
پس از جنگ ایران و عراق (۱۳۵۹ش–۱۳۶۷ش) و در پی کمبود کالاها، دولت طرح کوپن را برای توزیع عادلانه کالاهای ضروری (مانند برنج، روغن، قند، شکر، گوشت، و پوشاک) اجرا کرد. این سیستم تا سال ۱۳۸۸ش بهصورت محدود ادامه داشت. با اجرای قانون هدفمندی یارانهها در دولت دهم (۱۳۸۹ش)، پرداخت نقدی جایگزین یارانههای کالایی شد. با این حال، نقدی شدن یارانهها باعث تورم و کاهش قدرت خرید دهکهای پایین شد، که زمینه بازگشت مجدد ایدهٔ کالابرگ را فراهم کرد.<ref>[https://www.etemadonline.com/بخش-اقتصادی-22/551785-از-کوپن-های-دهه-تا-کالابرگ-الکترونیکی-دولت-رئیسی-حتی-دهه-هم-نان-مردم-کوپنی-سهمیه-بندی-نشد-کوپنی-کردن-سیستم-اقتصادی-در-شرایط-غیرجنگی-موافقان-زیادی-ندارد «از کوپنهای دهه ۶۰ تا کالابرگ الکترونیکی دولت رئیسی»، وبسایت اعتماد آنلاین.]</ref> در اردیبهشت ۱۴۰۱، با حذف ارز ۴۲۰۰ تومانی برای کالاهای اساسی، دولت سیزدهم (ابراهیم رئیسی) تصمیم گرفت برای جبران آثار تورمی این سیاست، طرح کالابرگ الکترونیک را اجرا کند. پاییز ۱۴۰۱ش این طرح به صورت آزمایشی در چند استان از جمله هرمزگان، قزوین و گیلان اجرا شد و در سال ۱۴۰۲ش به صورت سراسری اجرا شد. کالابرگ الکترونیک تا اردیبهشت ۱۴۰۳ش ادامه داشت.<ref>[https://fararu.com/fa/news/834962/کالابرگ-الکترونیک-همه-چیز-درباره-یارانه-نیم-میلیونی «کالابرگ الکترونیک؛ همهچیز درباره یارانه نیممیلیونی»، وبسایت فرارو.]</ref> با تغییر دولت و با یک وقفه حدوداً یکساله، در دولت چهاردهم همزمان با حذف ارز یارانهای معروف به ارز ۲۸۵۰۰ تومانی، اعتبار طرح کالابرگ الکترونیکی با افزایش قابل توجه همراه شد. دولت چهاردهم مدعی شد ارز ترجیحی حذف نشده و از این به بعد به انتهای زنجیره مصرف منتقل شده است. دولت با هدف یکسانسازی نرخ ارز به هر فرد جهت خرید کالاهای اساسی اعتبار یک میلیون تومانی در قالب کالابرگ الکترونیکی اختصاص داد. طرح جدید به گفته وزیر اقتصاد انعطافپذیر بوده و در صورت افزایش تورم و قیمت کالاهای اساسی قابلیت افزایش را دارد.<ref name=":0">[https://dolat.ir/detail/475736 «ارز ترجیحی حذف نمیشود»، وبسایت پایگاه اطلاعرسانی دولت.]</ref> | پس از جنگ ایران و عراق (۱۳۵۹ش–۱۳۶۷ش) و در پی کمبود کالاها، دولت طرح کوپن را برای توزیع عادلانه کالاهای ضروری (مانند برنج، روغن، قند، شکر، گوشت، و پوشاک) اجرا کرد. این سیستم تا سال ۱۳۸۸ش بهصورت محدود ادامه داشت. با اجرای قانون هدفمندی یارانهها در دولت دهم (۱۳۸۹ش)، پرداخت نقدی جایگزین یارانههای کالایی شد. با این حال، نقدی شدن یارانهها باعث تورم و کاهش قدرت خرید دهکهای پایین شد، که زمینه بازگشت مجدد ایدهٔ کالابرگ را فراهم کرد.<ref>[https://www.etemadonline.com/بخش-اقتصادی-22/551785-از-کوپن-های-دهه-تا-کالابرگ-الکترونیکی-دولت-رئیسی-حتی-دهه-هم-نان-مردم-کوپنی-سهمیه-بندی-نشد-کوپنی-کردن-سیستم-اقتصادی-در-شرایط-غیرجنگی-موافقان-زیادی-ندارد «از کوپنهای دهه ۶۰ تا کالابرگ الکترونیکی دولت رئیسی»، وبسایت اعتماد آنلاین.]</ref><ref group="دیدگاه">به طور دقیق با منبع تطبیق ندارد</ref> در اردیبهشت ۱۴۰۱، با حذف ارز ۴۲۰۰ تومانی برای کالاهای اساسی، دولت سیزدهم (ابراهیم رئیسی) تصمیم گرفت برای جبران آثار تورمی این سیاست، طرح کالابرگ الکترونیک را اجرا کند. پاییز ۱۴۰۱ش<ref group="دیدگاه">قبلتر گفتید اجرای آزمایشی سال 402 بوده</ref> این طرح به صورت آزمایشی در چند استان از جمله هرمزگان، قزوین و گیلان اجرا شد و در سال ۱۴۰۲ش به صورت سراسری اجرا شد. کالابرگ الکترونیک تا اردیبهشت ۱۴۰۳ش ادامه داشت.<ref>[https://fararu.com/fa/news/834962/کالابرگ-الکترونیک-همه-چیز-درباره-یارانه-نیم-میلیونی «کالابرگ الکترونیک؛ همهچیز درباره یارانه نیممیلیونی»، وبسایت فرارو.]</ref> با تغییر دولت و با یک وقفه حدوداً یکساله،<ref group="دیدگاه">این جمله در منبع شما نیست و ضمنا نیاز به بررسی دارد.</ref> در دولت چهاردهم همزمان با حذف ارز یارانهای معروف به ارز ۲۸۵۰۰ تومانی، اعتبار طرح کالابرگ الکترونیکی با افزایش قابل توجه همراه شد. دولت چهاردهم مدعی شد ارز ترجیحی حذف نشده و از این به بعد به انتهای زنجیره مصرف منتقل شده است. دولت با هدف یکسانسازی نرخ ارز به هر فرد جهت خرید کالاهای اساسی اعتبار یک میلیون تومانی در قالب کالابرگ الکترونیکی اختصاص داد. طرح جدید به گفته وزیر اقتصاد انعطافپذیر بوده و در صورت افزایش تورم و قیمت کالاهای اساسی قابلیت افزایش را دارد.<ref name=":0">[https://dolat.ir/detail/475736 «ارز ترجیحی حذف نمیشود»، وبسایت پایگاه اطلاعرسانی دولت.]</ref> | ||
== کالابرگ الکترونیکی در کشورهای دیگر == | == کالابرگ الکترونیکی در کشورهای دیگر == | ||
برنامه کمک به تغذیه مکمل در آمریکا موسوم به «SNAP» که از قدیم بهعنوان برنامه «کالابرگ غذا» در آمریکا شناخته میشود. این طرح کمکهایی را برای تهیه غذا در اختیار مردم کمدرآمد یا بدون درآمد قرار میدهد. در روسیه نیز پس از فروپاشی شوروی در سال ۱۹۹۱م با مشکل بزرگ کمبود موادغذایی مواجه شده بود، تا مدتی از نظام توزیع نان با کالابرگ استفاده میکرد. اتحادیه اروپا نیز در سال ۲۰۰۴م «برنامه توزیع غذا برای افراد محروم» (MDP) را برای تأمین موادغذایی افراد کم درآمد جامعه تصویب کرد. براساس این برنامه توزیع غذا، مقدار و مدت ارائه بنهای حمایتی غذا بستگی به وضعیت اقتصادی هر فرد و ساختار خانواده او داشت.<ref>[https://farhikhtegandaily.com/news/26376/تجربه-موفق-دنیا-در-توزیع-کالابرگ/ «تجربه موفق دنیا در توزیع کالابرگ»، وبسایت روزنامه فرهیختگان.]</ref> | برنامه کمک به تغذیه مکمل در آمریکا موسوم به «SNAP» که از قدیم بهعنوان برنامه «کالابرگ غذا» در آمریکا شناخته میشود. این طرح کمکهایی را برای تهیه غذا در اختیار مردم کمدرآمد یا بدون درآمد قرار میدهد. در روسیه نیز پس از فروپاشی شوروی در سال ۱۹۹۱م با مشکل بزرگ کمبود موادغذایی مواجه شده بود، تا مدتی از نظام توزیع نان با کالابرگ استفاده میکرد. اتحادیه اروپا نیز در سال ۲۰۰۴م «برنامه توزیع غذا برای افراد محروم» (MDP) را برای تأمین موادغذایی افراد کم درآمد جامعه تصویب کرد. براساس این برنامه توزیع غذا، مقدار و مدت ارائه بنهای حمایتی غذا بستگی به وضعیت اقتصادی هر فرد و ساختار خانواده او داشت.<ref>[https://farhikhtegandaily.com/news/26376/تجربه-موفق-دنیا-در-توزیع-کالابرگ/ «تجربه موفق دنیا در توزیع کالابرگ»، وبسایت روزنامه فرهیختگان.]</ref><ref group="دیدگاه">کشورهای مهم دیگری هم هستند که میتوان در پیشینه افزود | ||
مثلا این منبع و جدولی که در آن درج شده را ببینید: | |||
https://tejaratnews.com/%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AE%D8%AA-%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%88-%DA%A9%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%A8%D8%B1%DA%AF-%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D9%87%D8%A7</ref> | |||
== تفاوت کالابرگ الکترونیکی با کوپن == | == تفاوت کالابرگ الکترونیکی با کوپن == | ||
بسیاری بر این نکته تأکید میکنند که کالابرگ الکترونیکی همان نظام کوپندهی در گذشته است، در حالی که ارائه کالابرگ با سیستم کوپندهی دوران جنگ تفاوتهایی دارد. کوپندهی در دوران جنگ تحمیلی، در شرایطی اجرا شد که کشور با کمبود شدید کالاهای اساسی و شکلگیری بازار سیاه مواجه بود. در آن دوران، دولت ناگزیر بود با توزیع کوپن، کالاهای محدود را به صورت عادلانهتر میان مردم تقسیم کند. دو ویژگی اصلی کوپنها عبارت بودند از: | بسیاری بر این نکته تأکید میکنند که کالابرگ الکترونیکی همان نظام کوپندهی در گذشته است، در حالی که ارائه کالابرگ با سیستم کوپندهی دوران جنگ تفاوتهایی دارد. کوپندهی در دوران جنگ تحمیلی، در شرایطی اجرا شد که کشور با کمبود شدید کالاهای اساسی و شکلگیری بازار سیاه مواجه بود. در آن دوران، دولت ناگزیر بود با توزیع کوپن، کالاهای محدود را به صورت عادلانهتر میان مردم تقسیم کند. دو <ref group="دیدگاه">دو ویژگی یا سه تا؟</ref>ویژگی اصلی کوپنها عبارت بودند از: | ||
۱. کمبود کالاها: به دلیل شرایط جنگی و تحریمها، بسیاری از کالاهای اساسی در کشور نایاب بودند. | ۱. کمبود کالاها: به دلیل شرایط جنگی و تحریمها، بسیاری از کالاهای اساسی در کشور نایاب بودند. | ||
۲. توزیع عمومی: کوپنها بین همه افراد جامعه توزیع میشد تا اطمینان حاصل شود که همه به حداقل کالاهای مورد نیاز دسترسی دارند.<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/2025233/چهار-نکته-مهم-درباره-اجرای-سیاست-کالابرگ-در-کشور-از-نگاه-سخنگوی «چرا کالابرگ همان کوپن نیست؟» وبسایت خبرآنلاین.]</ref> | ۲. توزیع عمومی: کوپنها بین همه افراد جامعه توزیع میشد تا اطمینان حاصل شود که همه به حداقل کالاهای مورد نیاز دسترسی دارند.<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/2025233/چهار-نکته-مهم-درباره-اجرای-سیاست-کالابرگ-در-کشور-از-نگاه-سخنگوی «چرا کالابرگ همان کوپن نیست؟» وبسایت خبرآنلاین.]</ref><ref group="دیدگاه">مطالب صدر پاراگراف و این دو مورد اول تکرار دارد. با عبارت کوتاه تری بیان شود</ref> | ||
۳. با توجه به تجهیز زیرساختها، اعم از فروشگاههای بزرگ زنجیرهای تخصیص و اجرای کالابرگ الکترونیکی مشکلات و محدودیتهای نظام کوپنی را ندارد.<ref>[https://www.isna.ir/news/99042921725/تفاوت-کوپن-با-کالابرگ-الکترونیکی-چیست «تفاوت کوپن با کالابرگ الکترونیکی چیست؟» وبسایت خبرگزاری ایسنا.]</ref> | ۳. با توجه به تجهیز زیرساختها، اعم از فروشگاههای بزرگ زنجیرهای تخصیص و اجرای کالابرگ الکترونیکی مشکلات و محدودیتهای نظام کوپنی را ندارد.<ref>[https://www.isna.ir/news/99042921725/تفاوت-کوپن-با-کالابرگ-الکترونیکی-چیست «تفاوت کوپن با کالابرگ الکترونیکی چیست؟» وبسایت خبرگزاری ایسنا.]</ref> | ||
== تفاوت کالابرگ الکترونیکی با یارانه نقدی == | == تفاوت کالابرگ الکترونیکی با یارانه نقدی == | ||
کالابرگ الکترونیک با یارانه نقدی تفاوت دارد و امکان برداشت پول از طریق دستگاههای خودپرداز وجود ندارد. این اعتبار صرفاً برای خرید اقلام مشخصشده در فروشگاههای طرف قرارداد قابل استفاده است.<ref>[https://www.sharghdaily.com/بخش-اقتصادی-12/976083-کالابرگ-الکترونیک-چیست «کالابرگ الکترونیک چیست؟»، وبسایت شبکه شرق.]</ref> | کالابرگ الکترونیک با یارانه نقدی تفاوت دارد و امکان برداشت پول از طریق دستگاههای خودپرداز وجود ندارد. این اعتبار صرفاً برای خرید اقلام مشخصشده در فروشگاههای طرف قرارداد قابل استفاده است.<ref>[https://www.sharghdaily.com/بخش-اقتصادی-12/976083-کالابرگ-الکترونیک-چیست «کالابرگ الکترونیک چیست؟»، وبسایت شبکه شرق.]</ref><ref group="دیدگاه">نیازی به درج عنوام مستقل دارد؟ در مفهوم شناسی میتواند اضافه شود</ref> | ||
=== مبلغ اعتبار کالابرگ الکترونیکی === | === مبلغ اعتبار کالابرگ الکترونیکی === | ||
مبلغ اعتبار کالابرگ الکترونیکی براساس جایگاه دهک خانوار میباشد و از ابتدای اجرا تاکنون چندبار دستخوش تغییر شده است. در آغاز اجرا این اعتبار برای افراد حاضر در دهک اول تا سوم، نفری ۵۰۰ هزار تومان و برای دهک چهار تا هفت ۳۵۰ هزار تومان به ازای هر نفر در نظر گرفته شده بود. این اعتبار در اردیبهشت ۱۴۰۴ش با کمی تغییر و افزایش اعتبار برای دهکهای اول تا سوم همراه شد و اعتبار آنان از ۵۰۰ هزارتومان به ۶۲۰ هزار تومان افزایش یافت در حالی که اعتبار دهکهای چهارم تا هفتم بدون تغییر ماند.<ref>[https://www.etemadonline.com/بخش-اقتصادی-22/752071-کالابرگ-الکترونیک-کالا «با ۶۲۰ هزار تومان کالابرگ الکترونیک چه چیزهایی میتوان خرید؟»، وبسایت اعتماد آنلاین.]</ref> | مبلغ اعتبار کالابرگ الکترونیکی براساس جایگاه دهک خانوار میباشد و از ابتدای اجرا تاکنون چندبار دستخوش تغییر شده است. در آغاز اجرا این اعتبار برای افراد حاضر در دهک اول تا سوم، نفری ۵۰۰ هزار تومان و برای دهک چهار تا هفت ۳۵۰ هزار تومان به ازای هر نفر در نظر گرفته شده بود. این اعتبار در اردیبهشت ۱۴۰۴ش با کمی تغییر و افزایش اعتبار برای دهکهای اول تا سوم همراه شد و اعتبار آنان از ۵۰۰ هزارتومان به ۶۲۰ هزار تومان افزایش یافت در حالی که اعتبار دهکهای چهارم تا هفتم بدون تغییر ماند.<ref>[https://www.etemadonline.com/بخش-اقتصادی-22/752071-کالابرگ-الکترونیک-کالا «با ۶۲۰ هزار تومان کالابرگ الکترونیک چه چیزهایی میتوان خرید؟»، وبسایت اعتماد آنلاین.]</ref> | ||
دولت چهاردهم در یک جراحی اقتصادی با حذف ارز ترجیحی با هدف یکسانسازی نرخ ارز مدعی شد ارز ترجیحی از این به بعد به انتهای زنجیره مصرف یعنی خود مردم منتقل خواهد شد و به هر فرد جهت خرید کالاهای اساسی اعتبار یک میلیون تومانی در قالب کالابرگ الکترونیکی اختصاص داد. در این طرح، همه دهکهای درآمدی مشمول دریافت کالابرگ الکترونیکی میشوند. طرح جدید به گفته وزیر اقتصاد انعطافپذیر بوده و در صورت افزایش تورم و قیمت کالاهای اساسی قابلیت افزایش را دارد.<ref name=":0"/> | دولت چهاردهم در یک جراحی اقتصادی با حذف ارز ترجیحی با هدف یکسانسازی نرخ ارز مدعی شد ارز ترجیحی از این به بعد به انتهای زنجیره مصرف یعنی خود مردم منتقل خواهد شد و به هر فرد جهت خرید کالاهای اساسی اعتبار یک میلیون تومانی در قالب کالابرگ الکترونیکی اختصاص داد. در این طرح، همه دهکهای درآمدی مشمول دریافت کالابرگ الکترونیکی میشوند. طرح جدید به گفته وزیر اقتصاد انعطافپذیر بوده و در صورت افزایش تورم و قیمت کالاهای اساسی قابلیت افزایش را دارد.<ref name=":0"/><ref group="دیدگاه">این بند در انتهای پیشینه نیز وجود داشت و تکراری است</ref> | ||
== پانویس == | == پانویس == | ||
نسخهٔ ۹ بهمن ۱۴۰۴، ساعت ۰۹:۲۰
کالابرگ الکترونیکی[دیدگاه ۱]؛ سیاست حمایتی دولت برای تقویت وضعیت معیشتی خانوارهای ایرانی[دیدگاه ۲]
کالابرگ الکترونیکی طرحی است که از سوی دولت چهاردهم جمهوری اسلامی ایران برای حمایت از معیشت خانوارها اجرا شده و به افراد این امکان را میدهد تا کالاهای اساسی را با قیمت یارانهای خریداری کنند. ارزش[دیدگاه ۳] کالابرگ مبتنی بر تعداد و سطح دهکبندی خانوار متفاوت است.
کالابرگ الکترونیکی چیست؟[دیدگاه ۴]
کالابرگ الکترونیکی یا یارانه کالابرگ، یک سیستم اعتبار الکترونیکی است که توسط دولت برای خرید کالاهای اساسی در اختیار خانوارها قرار میگیرد. این اعتبار به حساب سرپرستان خانوار واریز میشود و فقط برای خرید اقلام مشخصی[دیدگاه ۵] قابل استفاده است. این طرح، جایگزین بخشی از یارانههای نقدی است و بر مصرف کالاهای اساسی تمرکز دارد.[۱]
کالابرگ الکترونیکی به چه اقلامی تعلق میگیرد؟[دیدگاه ۶]
برنج ایرانی، روغن مایع و جامد، تخممرغ، شیر و ماست، پنیر سفید، شکر، مرغ و ماکارونی کالاهایی است که کالابرگ الکترونیکی به آن تعلق میگیرد.[۲][دیدگاه ۷]
مبنای قانونی کالابرگ الکترونیکی در ایران
قانون کالابرگ الکترونیکی، در برنامه[دیدگاه ۸] هفتم توسعه جمهوری اسلامی ایران (۱۴۰۳ تا ۱۴۰۷ش) مطرح شده است. در متن برنامه هفتم توسعه، دولت موظف شده است بهمنظور حمایت از معیشت خانوارهای کمدرآمد، به تدریج یارانه نقدی را به کالابرگ الکترونیکی تبدیل کند. این طرح ابتدا بهصورت آزمایشی در چارچوب قانون بودجه سال ۱۴۰۲ش اجرا شد، اما در برنامه هفتم توسعه، به صورت دائمی و ساختاری دیده شده است تا زیر نظر وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی گسترش یابد.[۳]ماده ۲۰ قانون برنامه هفتم توسعه بخش رفاه اجتماعی و حمایت از معیشت خانوارها دولت را موظف کرده تا یارانههای نقدی را به صورت تدریجی و هوشمند به کالابرگ الکترونیکی تبدیل کند تا کالاهای اساسی با نرخ یارانهای در اختیار خانوارها قرار گیرد.[۴][دیدگاه ۹]
هدف از اجرای کالابرگ الکترونیکی در ایران
وضعیت فقر[دیدگاه ۱۰] و توزیع درآمد در ایران نشان میدهد که یارانههای پرداختی اعم از مستقیم و غیرمستقیم، به شکل بهینه توزیع نشده و در میزان اصابت به هدف با مشکل اساسی روبهرو است. بهطور ویژه یارانه ارزی که در سال ۱۳۹۷ش به کالاهای اساسی وارداتی اختصاص پیدا کرد نهتنها در شیوه اجرا دارای اشکال بوده و هدررفت منابع را در پی داشته، بلکه در شناسایی و اصابت به گروههای هدف نیز دارای ایراد اساسی است. این مسئله زمینه استفاده از طرح کالابرگ الکترونیکی را فراهم کرد.[۵][دیدگاه ۱۱] حفظ قدرت خرید مردم، افزایش دسترسی مردم به کالاهای اساسی، جلوگیری از تورم و گرانی کالاهای ضروری، کاهش وابستگی به یارانه نقدی و کمک به معیشت اقشار کمدرآمد از مهمترین دلایل اجرای این طرح میباشد.[۶]
پیشینه و روند شکلگیری کالابرگ الکترونیکی در ایران[دیدگاه ۱۲]
پس از جنگ ایران و عراق (۱۳۵۹ش–۱۳۶۷ش) و در پی کمبود کالاها، دولت طرح کوپن را برای توزیع عادلانه کالاهای ضروری (مانند برنج، روغن، قند، شکر، گوشت، و پوشاک) اجرا کرد. این سیستم تا سال ۱۳۸۸ش بهصورت محدود ادامه داشت. با اجرای قانون هدفمندی یارانهها در دولت دهم (۱۳۸۹ش)، پرداخت نقدی جایگزین یارانههای کالایی شد. با این حال، نقدی شدن یارانهها باعث تورم و کاهش قدرت خرید دهکهای پایین شد، که زمینه بازگشت مجدد ایدهٔ کالابرگ را فراهم کرد.[۷][دیدگاه ۱۳] در اردیبهشت ۱۴۰۱، با حذف ارز ۴۲۰۰ تومانی برای کالاهای اساسی، دولت سیزدهم (ابراهیم رئیسی) تصمیم گرفت برای جبران آثار تورمی این سیاست، طرح کالابرگ الکترونیک را اجرا کند. پاییز ۱۴۰۱ش[دیدگاه ۱۴] این طرح به صورت آزمایشی در چند استان از جمله هرمزگان، قزوین و گیلان اجرا شد و در سال ۱۴۰۲ش به صورت سراسری اجرا شد. کالابرگ الکترونیک تا اردیبهشت ۱۴۰۳ش ادامه داشت.[۸] با تغییر دولت و با یک وقفه حدوداً یکساله،[دیدگاه ۱۵] در دولت چهاردهم همزمان با حذف ارز یارانهای معروف به ارز ۲۸۵۰۰ تومانی، اعتبار طرح کالابرگ الکترونیکی با افزایش قابل توجه همراه شد. دولت چهاردهم مدعی شد ارز ترجیحی حذف نشده و از این به بعد به انتهای زنجیره مصرف منتقل شده است. دولت با هدف یکسانسازی نرخ ارز به هر فرد جهت خرید کالاهای اساسی اعتبار یک میلیون تومانی در قالب کالابرگ الکترونیکی اختصاص داد. طرح جدید به گفته وزیر اقتصاد انعطافپذیر بوده و در صورت افزایش تورم و قیمت کالاهای اساسی قابلیت افزایش را دارد.[۹]
کالابرگ الکترونیکی در کشورهای دیگر
برنامه کمک به تغذیه مکمل در آمریکا موسوم به «SNAP» که از قدیم بهعنوان برنامه «کالابرگ غذا» در آمریکا شناخته میشود. این طرح کمکهایی را برای تهیه غذا در اختیار مردم کمدرآمد یا بدون درآمد قرار میدهد. در روسیه نیز پس از فروپاشی شوروی در سال ۱۹۹۱م با مشکل بزرگ کمبود موادغذایی مواجه شده بود، تا مدتی از نظام توزیع نان با کالابرگ استفاده میکرد. اتحادیه اروپا نیز در سال ۲۰۰۴م «برنامه توزیع غذا برای افراد محروم» (MDP) را برای تأمین موادغذایی افراد کم درآمد جامعه تصویب کرد. براساس این برنامه توزیع غذا، مقدار و مدت ارائه بنهای حمایتی غذا بستگی به وضعیت اقتصادی هر فرد و ساختار خانواده او داشت.[۱۰][دیدگاه ۱۶]
تفاوت کالابرگ الکترونیکی با کوپن
بسیاری بر این نکته تأکید میکنند که کالابرگ الکترونیکی همان نظام کوپندهی در گذشته است، در حالی که ارائه کالابرگ با سیستم کوپندهی دوران جنگ تفاوتهایی دارد. کوپندهی در دوران جنگ تحمیلی، در شرایطی اجرا شد که کشور با کمبود شدید کالاهای اساسی و شکلگیری بازار سیاه مواجه بود. در آن دوران، دولت ناگزیر بود با توزیع کوپن، کالاهای محدود را به صورت عادلانهتر میان مردم تقسیم کند. دو [دیدگاه ۱۷]ویژگی اصلی کوپنها عبارت بودند از:
۱. کمبود کالاها: به دلیل شرایط جنگی و تحریمها، بسیاری از کالاهای اساسی در کشور نایاب بودند.
۲. توزیع عمومی: کوپنها بین همه افراد جامعه توزیع میشد تا اطمینان حاصل شود که همه به حداقل کالاهای مورد نیاز دسترسی دارند.[۱۱][دیدگاه ۱۸]
۳. با توجه به تجهیز زیرساختها، اعم از فروشگاههای بزرگ زنجیرهای تخصیص و اجرای کالابرگ الکترونیکی مشکلات و محدودیتهای نظام کوپنی را ندارد.[۱۲]
تفاوت کالابرگ الکترونیکی با یارانه نقدی
کالابرگ الکترونیک با یارانه نقدی تفاوت دارد و امکان برداشت پول از طریق دستگاههای خودپرداز وجود ندارد. این اعتبار صرفاً برای خرید اقلام مشخصشده در فروشگاههای طرف قرارداد قابل استفاده است.[۱۳][دیدگاه ۱۹]
مبلغ اعتبار کالابرگ الکترونیکی
مبلغ اعتبار کالابرگ الکترونیکی براساس جایگاه دهک خانوار میباشد و از ابتدای اجرا تاکنون چندبار دستخوش تغییر شده است. در آغاز اجرا این اعتبار برای افراد حاضر در دهک اول تا سوم، نفری ۵۰۰ هزار تومان و برای دهک چهار تا هفت ۳۵۰ هزار تومان به ازای هر نفر در نظر گرفته شده بود. این اعتبار در اردیبهشت ۱۴۰۴ش با کمی تغییر و افزایش اعتبار برای دهکهای اول تا سوم همراه شد و اعتبار آنان از ۵۰۰ هزارتومان به ۶۲۰ هزار تومان افزایش یافت در حالی که اعتبار دهکهای چهارم تا هفتم بدون تغییر ماند.[۱۴]
دولت چهاردهم در یک جراحی اقتصادی با حذف ارز ترجیحی با هدف یکسانسازی نرخ ارز مدعی شد ارز ترجیحی از این به بعد به انتهای زنجیره مصرف یعنی خود مردم منتقل خواهد شد و به هر فرد جهت خرید کالاهای اساسی اعتبار یک میلیون تومانی در قالب کالابرگ الکترونیکی اختصاص داد. در این طرح، همه دهکهای درآمدی مشمول دریافت کالابرگ الکترونیکی میشوند. طرح جدید به گفته وزیر اقتصاد انعطافپذیر بوده و در صورت افزایش تورم و قیمت کالاهای اساسی قابلیت افزایش را دارد.[۹][دیدگاه ۲۰]
پانویس
- ↑ «کالابرگ الکترونیکی چیست؟»، وبسایت کارگزاری حافظ.
- ↑ «کالابرگ الکترونیکی چیست؟ هرآنچه باید بدانید»، وبسایت ویرگول.
- ↑ «تأکید بر صدور کالابرگ الکترونیکی در برنامه هفتم توسعه»، وبسایت خبرگزاری مهر.
- ↑ «طرح کالابرگ الکترونیکی باید در آبان ماه اجرا شود»، وبسایت خبرگزاری خانه ملت.
- ↑ «نقد و بررسی طرح اعطای کالابرگ الکترونیک»، وبسایت پژوهشکده تحقیقات راهبردی.
- ↑ «کالابرگ با چالشهای جدی در تأمین مالی و اجرا روبهرو شد»، وبسایت روزنامه توسعه ایران.
- ↑ «از کوپنهای دهه ۶۰ تا کالابرگ الکترونیکی دولت رئیسی»، وبسایت اعتماد آنلاین.
- ↑ «کالابرگ الکترونیک؛ همهچیز درباره یارانه نیممیلیونی»، وبسایت فرارو.
- ↑ ۹٫۰ ۹٫۱ «ارز ترجیحی حذف نمیشود»، وبسایت پایگاه اطلاعرسانی دولت.
- ↑ «تجربه موفق دنیا در توزیع کالابرگ»، وبسایت روزنامه فرهیختگان.
- ↑ «چرا کالابرگ همان کوپن نیست؟» وبسایت خبرآنلاین.
- ↑ «تفاوت کوپن با کالابرگ الکترونیکی چیست؟» وبسایت خبرگزاری ایسنا.
- ↑ «کالابرگ الکترونیک چیست؟»، وبسایت شبکه شرق.
- ↑ «با ۶۲۰ هزار تومان کالابرگ الکترونیک چه چیزهایی میتوان خرید؟»، وبسایت اعتماد آنلاین.
- دیدگاههای ارزیابان
- ↑ عنوان مدخل کالا برگ الکترونیک است اما در متن به کرّات از الکترونیکی استفاده میشود.
- ↑ برخی مباحث مهم در این مقاله مغفول مانده است که بدون آنها، این مقاله با محتوای بسیاری از سایتها تفاوت بنیادینی ندارد 1- آثار عینی و آماری اجرای طرح 2- چالش ها و محدودیت های طرح 3- دیدگاه های انتقادی و مخالفت هایی که با طرح بوده و در مقابل دفاعیات موافقین 4- عکس العمل مردم و واکنش هایی که به این طرح داشتن.
- ↑ ارزشش یا مقدارش؟
- ↑ عنوان به صورت سؤال؟؟؟
- ↑ تعبیر کالاهای اساسی بهتر نیست؟
- ↑ عنوان به صورت سؤال؟؟؟
- ↑ اساس کالابرگ به اقلام خوراکی و مصرف خانوار و کالاهای اساسی تعلق دارد. بهتر است همانطور که در انتهای بند قبل آمده، بر کالاهای اساسی تمرکز شود تا نام بردن از ریز کالاها. بنابراین، این بند اضافه است.
- ↑ عناوین دقیق استفاده شود. قانون برنامه پنجساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران
- ↑ منابعی که در این پاراگراف آمده است با محتوا تطبیق ندارد. گویا مطالب از منابع دیگری نیز آمده است که در اینجا درج نشده است.
- ↑ این مدل طرح مسأله، ضد شناختی است. بنیان طرح مدیریت یارانه ها بر اساس توزیع عدالت بوده نه فقر.
- ↑ این مطلب هدف نیست.
- ↑ این بحث و بحث بعدی را باید قبل از مبنای قانونی و هدف بیاورید
- ↑ به طور دقیق با منبع تطبیق ندارد
- ↑ قبلتر گفتید اجرای آزمایشی سال 402 بوده
- ↑ این جمله در منبع شما نیست و ضمنا نیاز به بررسی دارد.
- ↑ کشورهای مهم دیگری هم هستند که میتوان در پیشینه افزود مثلا این منبع و جدولی که در آن درج شده را ببینید: https://tejaratnews.com/%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AE%D8%AA-%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%88-%DA%A9%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%A8%D8%B1%DA%AF-%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D9%87%D8%A7
- ↑ دو ویژگی یا سه تا؟
- ↑ مطالب صدر پاراگراف و این دو مورد اول تکرار دارد. با عبارت کوتاه تری بیان شود
- ↑ نیازی به درج عنوام مستقل دارد؟ در مفهوم شناسی میتواند اضافه شود
- ↑ این بند در انتهای پیشینه نیز وجود داشت و تکراری است
منابع
- «ارز ترجیحی حذف نمیشود»، وبسایت پایگاه اطلاعرسانی دولت، تاریخ درج مطلب: ۱۴ دی ۱۴۰۴ش.
- «از کوپنهای دهه ۶۰ تا کالابرگ الکترونیکی دولت رئیسی»، وبسایت اعتماد آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۲۵ اردیبهشت ۱۴۰۱ش.
- «با ۶۲۰ هزار تومان کالابرگ الکترونیک چه چیزهایی میتوان خرید؟»، وبسایت اعتماد آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۲۳ آذر ۱۴۰۴ش.
- «تأکید بر صدور کالابرگ الکترونیکی در برنامه هفتم توسعه»، وبسایت خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: ۸ خرداد ۱۴۰۲ش.
- «تجربه موفق دنیا در توزیع کالابرگ»، وبسایت روزنامه فرهیختگان، تاریخ درج مطلب: ۸ بهمن ۱۴۰۴ش.
- «تفاوت کوپن با کالابرگ الکترونیکی چیست؟» وبسایت خبرگزاری ایسنا، تاریخ درج مطلب: ۲۹ تیر ۱۳۹۹ش.
- «چرا کالابرگ همان کوپن نیست؟» وبسایت خبرآنلاین، تاریخ درج مطلب: ۲۷ بهمن ۱۴۰۳ش.
- «طرح کالابرگ الکترونیکی باید در آبان ماه اجرا شود»، وبسایت خبرگزاری خانه ملت، تاریخ درج مطلب: ۱۲ آبان ۱۴۰۴ش.
- «کالابرگ الکترونیک چیست؟»، وبسایت شبکه شرق، تاریخ درج مطلب: ۷ اسفند ۱۴۰۳ش.
- «کالابرگ الکترونیک؛ همهچیز دربارهٔ یارانه نیممیلیونی»، وبسایت فرارو، تاریخ بازدید مطلب: ۸ بهمن ۱۴۰۴ش.
- «کالابرگ الکترونیکی چیست؟ هرآنچه باید بدانید»، وبسایت ویرگول، تاریخ بازدید مطلب: ۸ بهمن ۱۴۰۴ش.
- «کالابرگ الکترونیکی چیست؟»، وبسایت کارگزاری حافظ، تاریخ بازدید مطلب: ۸ بهمن ۱۴۰۴ش.
- «کالابرگ با چالشهای جدی در تأمین مالی و اجرا روبهرو شد»، وبسایت روزنامه توسعه ایران، تاریخ درج مطلب: ۸ بهمن ۱۴۰۴ش.
- «نقد و بررسی طرح اعطای کالابرگ الکترونیک»، وبسایت پژوهشکده تحقیقات راهبردی، تاریخ درج مطلب: ۱۲ مهر ۱۳۹۹ش.