بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۲: خط ۲:


== مفهوم‌شناسی ==
== مفهوم‌شناسی ==
کمیکال (Chemical) ماده‌ای مخدر است که با روش‌های شیمیایی و در آزمایشگاه‌های غیرقانونی<ref>[https://news.dchq.ir/3/?p=91378 «عوارض کمیکال از ناهماهنگی حرکتی تا احساس حالت سقوط»، پورتال جامع ستاد مبارزه با مواد مخدر.]</ref> از طریق ترکیب ماده‌ای به نام مراسوئیت با گیاه مریم‌گلی و پخت آن تولید می‌شود. این ماده یک روانگردان محسوب شده و ماری‌جوانای صنعتی است. در میان مصرف‌کنندگان، این ماده با نام‌های متعددی از جمله نعناع جادویی، مریم‌گلی، گیاه چوپان، برگ نبوت، سالی-دی، ماریا پاستورا و سالویا نیز شناخته می‌شود.<ref>[https://behravanshim.com/%D9%85%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D9%85%D8%AE%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D9%85%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%84-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%9F/ «مادۀ مخدر کمیکال چیست؟»، وب‌سایت به‌روان شیم.]</ref> همچنین با نام‌های کمیک و بونزای نیز به فروش می‌رسد که ظاهر آن به‌شکل ماده گیاهی خردشده سبزرنگ و گاهی معطر است.<ref>[https://www.isna.ir/news/1402051911854/%D9%88%D8%B1%D9%88%D8%AF-%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86-%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%DA%A9%D9%85%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%84-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%88%D8%B1%D8%AF%D8%B2-%D9%85%D8%B5%D8%B1%D9%81-%DA%A9%D9%86%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86 «ورود روان‌گردان جدید «کِمیکال» به ایران/ «اوردُز» مصرف‌کنندگان»، خبرگزاری ایسنا.]</ref> کمیکال به‌شکل‌های مختلفی مانند دانه‌های قهوه‌ای و اسپری استفاده می‌شود. همچنین کمیکال را با سایر مواد مخلوط و یا به‌شکل سیگار مصرف می‌کنند.<ref>[https://www.irna.ir/news/84460534/%D9%82%D8%AF%D8%B1%D8%AA-%D8%AA%D8%AE%D8%B1%DB%8C%D8%A8-%DA%A9%D9%85%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%84-%DA%86%D9%86%D8%AF-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D8%A8%D8%B1-%D8%AF%DB%8C%DA%AF%D8%B1-%D9%85%D9%88%D8%A7%D8%AF-%D9%85%D8%AE%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D8%AA «قدرت تخریب‌ «کمیکال» چند برابر دیگر مواد مخدر است»، خبرگزاری ایرنا.]</ref>
کمیکال (Chemical) ماده‌ای مخدر است که با روش‌های شیمیایی و در آزمایشگاه‌های غیرقانونی<ref>[https://news.dchq.ir/3/?p=91378 «عوارض کمیکال از ناهماهنگی حرکتی تا احساس حالت سقوط»، پورتال جامع ستاد مبارزه با مواد مخدر.]</ref> از طریق ترکیب ماده‌ای به نام مراسوئیت با گیاه مریم‌گلی و پخت آن تولید می‌شود. این ماده یک روانگردان محسوب شده و ماری‌جوانای صنعتی است. در میان مصرف‌کنندگان، این ماده با نام‌های متعددی از جمله نعناع جادویی، مریم‌گلی، گیاه چوپان، برگ نبوت، سالی‌دی، ماریا پاستورا و سالویا نیز شناخته می‌شود.<ref>[https://behravanshim.com/%D9%85%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D9%85%D8%AE%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D9%85%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%84-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%9F/ «مادۀ مخدر کمیکال چیست؟»، وب‌سایت به‌روان شیم.]</ref> همچنین با نام‌های کمیک و بونزای نیز به فروش می‌رسد و ظاهر آن به‌شکل ماده گیاهی خردشده سبزرنگ و گاهی معطر است.<ref>[https://www.isna.ir/news/1402051911854/%D9%88%D8%B1%D9%88%D8%AF-%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86-%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%DA%A9%D9%85%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%84-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%88%D8%B1%D8%AF%D8%B2-%D9%85%D8%B5%D8%B1%D9%81-%DA%A9%D9%86%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86 «ورود روان‌گردان جدید «کِمیکال» به ایران/ «اوردُز» مصرف‌کنندگان»، خبرگزاری ایسنا.]</ref> کمیکال به‌عنوان یک کانابینوئید سنتزی یا به‌صورت اسپری شده روی گیاهان خشک و خردشده برای استعمال دخانی یا در فرم مایع برای استنشاق از طریق بخور یا سیگار الکترونیکی عرضه می‌شود. به همین دلیل، در بازار گاهی با نام‌هایی چون بخور مایع یا بخور گیاهی نیز شناخته می‌شود.<ref>[https://news.dchq.ir/3/?p=91378 «عوارض کمیکال از ناهماهنگی حرکتی تا احساس حالت سقوط»، پورتال جامع ستاد مبارزه با مواد مخدر.]</ref>


در تفاوت با «گل» یا «حشیش» طبیعی که ترکیبات آنها ثابت و قابل شناسایی است، کمیکال معمولاً از ترکیب چندین نوع ماده شیمیایی متفاوت تشکیل می‌شود<ref>[https://tolouedigar.com/%DA%A9%D9%85%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%84/ «کمیکال چیست؟»، وب‌سایت کلینیک ترک اعتیاد طلوعی دیگر.]</ref> و تا ۸۰۰ برابر از مواد سنتی مانند حشیش قوی‌تر و اثرگذاری مخرب‌تری دارد<ref>[https://www.sarpoosh.com/society/social-damages/social-damages1402061480.html «رواج مصرف ماده مخدر کمکیال در کشور؛ ماده‌ای که مغز مصرف‌کننده را دچار تغییر می‌کند»، وب‌سایت سرپوش.]</ref>و به‌عنوان یکی از پرخطرترین مواد مخدر مصنوعی شناخته شود.<ref>[https://tolouedigar.com/%DA%A9%D9%85%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%84/ «کمیکال چیست؟»، وب‌سایت کلینیک ترک اعتیاد طلوعی دیگر.]</ref>
در تفاوت با گل یا حشیش طبیعی که ترکیبات آنها ثابت و قابل شناسایی است، کمیکال معمولاً از ترکیب چندین نوع ماده شیمیایی متفاوت تشکیل می‌شود<ref>[https://tolouedigar.com/%DA%A9%D9%85%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%84/ «کمیکال چیست؟»، وب‌سایت کلینیک ترک اعتیاد طلوعی دیگر.]</ref> و تا ۸۰۰ برابر از مواد سنتی مانند حشیش قوی‌تر و اثرگذاری مخرب‌تری دارد<ref>[https://www.sarpoosh.com/society/social-damages/social-damages1402061480.html «رواج مصرف ماده مخدر کمکیال در کشور؛ ماده‌ای که مغز مصرف‌کننده را دچار تغییر می‌کند»، وب‌سایت سرپوش.]</ref> و به‌عنوان یکی از پرخطرترین مواد مخدر مصنوعی شناخته شود.<ref>[https://tolouedigar.com/%DA%A9%D9%85%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%84/ «کمیکال چیست؟»، وب‌سایت کلینیک ترک اعتیاد طلوعی دیگر.]</ref>


== تاریخچه ==
== تاریخچه ==
ریشه شکل‌گیری ماده مخدر «کمیکال» به اوایل دهه ۱۹۹۰ میلادی بازمی‌گردد؛ زمانی که برای نخستین بار در آمریکا و اروپا، این ترکیبات با هدف پژوهش بر روی گیرنده‌های کانابینوئیدی ساخته شدند. با این حال، خیلی زود از مسیر علمی خارج شده و به بازار سیاه راه یافتند. ارزانی، سهولت دسترسی و تأثیرگذاری بالا باعث شد که در مدت کوتاهی در میان جوانان محبوبیت پیدا کنند.
ریشه شکل‌گیری کمیکال به اوایل دهه ۱۹۹۰م بازمی‌گردد؛ زمانی که برای نخستین بار در آمریکا و اروپا، این ترکیبات با هدف پژوهش بر روی گیرنده‌های کانابینوئیدی ساخته شدند؛ اما خیلی زود از مسیر علمی خارج شده و به بازار سیاه راه یافتند. ارزانی، سهولت دسترسی و تأثیرگذاری بالا باعث شد که در مدت کوتاهی در میان جوانان محبوبیت پیدا کنند.<ref>[https://tolouedigar.com/%DA%A9%D9%85%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%84/ «کمیکال چیست؟»، وب‌سایت کلینیک ترک اعتیاد طلوعی دیگر.]</ref>


در اواخر دهه ۲۰۱۰ میلادی، مسیر ورود این ماده به ایران از طریق کشورهای همسایه باز شد. در ابتدا، کمیکال در قالب سیگارها و تنباکوی گیاهی آغشته به ترکیبات شیمیایی عرضه می‌شد؛ اما امروزه در بسیاری از شهرهای کشور به شکل‌های گوناگون و گسترده در دسترس است.
در اواخر دهۀ ۲۰۱۰م، مسیر ورود این ماده به ایران از طریق کشورهای همسایه باز شد. در ابتدا، کمیکال در قالب سیگارها و تنباکوی گیاهی آغشته به ترکیبات شیمیایی عرضه می‌شد؛ اما امروزه در بسیاری از شهرهای کشور به‌شکل‌های گوناگون و گسترده در دسترس است. نبود آگاهی عمومی نسبت به ماهیت آن و شباهت ظاهری‌اش با گیاهان عادی، روند گسترش و مصرف این ماده را بسیار آسان کرده است.<ref>[https://tolouedigar.com/%DA%A9%D9%85%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%84/ «کمیکال چیست؟»، وب‌سایت کلینیک ترک اعتیاد طلوعی دیگر.]</ref>


نبود آگاهی عمومی نسبت به ماهیت آن و شباهت ظاهری‌اش با گیاهان عادی، روند گسترش و مصرف این ماده را بسیار آسان کرده است.<ref>[https://tolouedigar.com/%DA%A9%D9%85%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%84/ «کمیکال چیست؟»، وب‌سایت کلینیک ترک اعتیاد طلوعی دیگر.]</ref>
== اعتیاد به کمیکال ==
 
بر اساس اظهارات کارشناس پیشگیری و درمان اعتیاد سازمان بهزیستی، کمیکال دارای قدرت اعتیادآوری بسیار بالایی است؛ به‌طوری که در برخی موارد، تنها یک بار مصرف می‌تواند به‌دلیل تأثیرات روانی شدید، منجر به وابستگی شود. کمیکال جزو گروه کانابیس‌ها محسوب می‌شود و حاوی ترکیب روان‌گردان THC (تتراهیدروکانابینول) است که اثرات و عوارض قابل توجهی بر بدن و روان می‌گذارد. میزان این عوارض بستگی به درصد تی‌اچ‌سی موجود و نحوه ترکیب ماده بستگی دارد؛ به‌طوری‌ که هرچه غلظت تی‌اچ‌سی بالاتر باشد، شدت و خطر عوارض نیز افزایش می‌یابد. گاهی نیز برای تشدید اثر، مواد مخدر دیگر را با آن ترکیب می‌کنند.<ref>[https://www.irna.ir/news/84460534/%D9%82%D8%AF%D8%B1%D8%AA-%D8%AA%D8%AE%D8%B1%DB%8C%D8%A8-%DA%A9%D9%85%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%84-%DA%86%D9%86%D8%AF-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D8%A8%D8%B1-%D8%AF%DB%8C%DA%AF%D8%B1-%D9%85%D9%88%D8%A7%D8%AF-%D9%85%D8%AE%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D8%AA «قدرت تخریب‌ «کمیکال» چند برابر دیگر مواد مخدر است»، خبرگزاری ایرنا.]</ref>
== اعتیاد ==
بنا بر اظهارات کارشناس پیشگیری و درمان اعتیاد سازمان بهزیستی، کمیکال قدرت اعتیادآوری بالایی دارد؛ به‌گونه‌ای که در برخی موارد، تنها یک‌بار مصرف نیز می‌تواند به‌دلیل تأثیرات شدید روانی آن، موجب اعتیاد فرد شود. تمامی موادی که در گروه کانابیس‌ها قرار دارند، حاوی ترکیب روان‌گردانی به نام تی‌اچ‌سی هستند که اثرات و عوارض قابل‌توجهی برجا می‌گذارد. میزان این عوارض بستگی دارد به درصد تی‌اچ‌سی موجود و نحوه ترکیب ماده؛ به‌طوری‌که هرچه غلظت تی‌اچ‌سی بالاتر باشد، شدت و خطر عوارض نیز افزایش می‌یابد. گاهی نیز برای تشدید اثر، مواد مخدر دیگر را با آن ترکیب می‌کنند.<ref>[https://www.irna.ir/news/84460534/%D9%82%D8%AF%D8%B1%D8%AA-%D8%AA%D8%AE%D8%B1%DB%8C%D8%A8-%DA%A9%D9%85%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%84-%DA%86%D9%86%D8%AF-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D8%A8%D8%B1-%D8%AF%DB%8C%DA%AF%D8%B1-%D9%85%D9%88%D8%A7%D8%AF-%D9%85%D8%AE%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D8%AA «قدرت تخریب‌ «کمیکال» چند برابر دیگر مواد مخدر است»، خبرگزاری ایرنا.]</ref>
 
کمیکال که به‌عنوان کانابینوئید سنتزی و ماده‌ای شیمیایی، روانگردان و مصنوعی شناخته می‌شود، یا به‌صورت اسپری شده روی گیاهان خشک و خردشده برای کشیدن استفاده می‌شود، یا بهصورت مایع عرضه می‌شود تا از طریق بخور یاسیگار الکترونیکی استنشاق شود؛ به همین دلیل در بازار گاهی به آن «بخور مایع» یا «بخور گیاهی» نیز اطلاق می‌شود.<ref>[https://news.dchq.ir/3/?p=91378 «عوارض کمیکال از ناهماهنگی حرکتی تا احساس حالت سقوط»، پورتال جامع ستاد مبارزه با مواد مخدر.]</ref>


== شیوع مصرف ==
== شیوع مصرف ==