کمیکال: تفاوت میان نسخه‌ها

کمیکال (Chemical) ماده‌ای مخدر است که با روش‌های شیمیایی و در آزمایشگاه‌های غیرقانونی<ref>[https://news.dchq.ir/3/?p=91378 «عوارض کمیکال از ناهماهنگی حرکتی تا احساس حالت سقوط»، پورتال جامع ستاد مبارزه با مواد مخدر.]</ref> از طریق ترکیب ماده‌ای به نام مراسوئیت با گیاه مریم‌گلی و پخت آن تولید می‌شود. این ماده یک روانگردان محسوب شده و ماری‌جوانای صنعتی است. در میان مصرف‌کنندگان، این ماده با نام‌های متعددی از جمله نعناع جادویی، مریم‌گلی، گیاه چوپان، برگ نبوت، سالی‌دی، ماریا پاستورا و سالویا نیز شناخته می‌شود.<ref>[https://behravanshim.com/%D9%85%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D9%85%D8%AE%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D9%85%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%84-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%9F/ «مادۀ مخدر کمیکال چیست؟»، وب‌سایت به‌روان شیم.]</ref> همچنین با نام‌های کمیک و بونزای نیز به فروش می‌رسد و ظاهر آن به‌شکل ماده گیاهی خردشده سبزرنگ و گاهی معطر است.<ref>[https://www.isna.ir/news/1402051911854/%D9%88%D8%B1%D9%88%D8%AF-%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86-%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%DA%A9%D9%85%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%84-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%88%D8%B1%D8%AF%D8%B2-%D9%85%D8%B5%D8%B1%D9%81-%DA%A9%D9%86%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86 «ورود روان‌گردان جدید «کِمیکال» به ایران/ «اوردُز» مصرف‌کنندگان»، خبرگزاری ایسنا.]</ref> در تفاوت با گل یا حشیش طبیعی که ترکیبات آنها ثابت و قابل شناسایی است، کمیکال معمولاً از ترکیب چندین نوع ماده شیمیایی متفاوت تشکیل می‌شود<ref>[https://tolouedigar.com/%DA%A9%D9%85%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%84/ «کمیکال چیست؟»، وب‌سایت کلینیک ترک اعتیاد طلوعی دیگر.]</ref> و تا ۸۰۰ برابر از مواد سنتی مانند حشیش قوی‌تر و اثرگذاری مخرب‌تری دارد<ref>[https://www.sarpoosh.com/society/social-damages/social-damages1402061480.html «رواج مصرف ماده مخدر کمکیال در کشور؛ ماده‌ای که مغز مصرف‌کننده را دچار تغییر می‌کند»، وب‌سایت سرپوش.]</ref> و به‌عنوان یکی از پرخطرترین مواد مخدر مصنوعی شناخته شود.<ref>[https://tolouedigar.com/%DA%A9%D9%85%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%84/ «کمیکال چیست؟»، وب‌سایت کلینیک ترک اعتیاد طلوعی دیگر.]</ref>

کمیکال بیشتر در جنوب مکزیک و بخش‌هایی از آمریکای جنوبی و مرکزی یافت می‌شود و ریشۀ آن را به سرخ‌پوستان مازاتک می‌رسانند.<ref name=":0" /> در اوایل دهه ۱۹۹۰م در آمریکا و اروپا، این ترکیبات با هدف پژوهش بر روی گیرنده‌های کانابینوئیدی ساخته شدند؛ اما خیلی زود از مسیر علمی خارج شده و به بازار سیاه راه یافتند. ارزانی، سهولت دسترسی و تأثیرگذاری بالا باعث شد که در مدت کوتاهی در میان جوانان محبوبیت پیدا کنند.<ref>[https://tolouedigar.com/%DA%A9%D9%85%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%84/ «کمیکال چیست؟»، وب‌سایت کلینیک ترک اعتیاد طلوعی دیگر.]</ref>

در اواخر دهۀ ۲۰۱۰م، مسیر ورود این ماده به ایران از طریق کشورهای همسایه باز شد. در ابتدا، کمیکال در قالب سیگارها و تنباکوی گیاهی آغشته به ترکیبات شیمیایی عرضه می‌شد؛ اما امروزه در بسیاری از شهرهای کشور به‌شکل‌های گوناگون و گسترده در دسترس است. نبود آگاهی عمومی نسبت به ماهیت آن و شباهت ظاهری‌اش با گیاهان عادی، روند گسترش و مصرف این ماده را بسیار آسان کرده است.<ref>[https://tolouedigar.com/%DA%A9%D9%85%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%84/ «کمیکال چیست؟»، وب‌سایت کلینیک ترک اعتیاد طلوعی دیگر.]</ref>

بر اساس اظهارات کارشناس پیشگیری و درمان اعتیاد سازمان بهزیستی، کمیکال دارای قدرت اعتیادآوری بسیار بالایی است؛ به‌طوری که در برخی موارد، تنها یک بار مصرف می‌تواند به‌دلیل تأثیرات روانی شدید، منجر به وابستگی شود. کمیکال جزو گروه کانابیس‌ها محسوب می‌شود و حاوی ترکیب روان‌گردان THC (تتراهیدروکانابینول) است که اثرات و عوارض قابل توجهی بر بدن و روان می‌گذارد. میزان این عوارض بستگی به درصد تی‌اچ‌سی موجود و نحوه ترکیب ماده بستگی دارد؛ به‌طوری‌ که هرچه غلظت تی‌اچ‌سی بالاتر باشد، شدت و خطر عوارض نیز افزایش می‌یابد. گاهی نیز برای تشدید اثر، مواد مخدر دیگر را با آن ترکیب می‌کنند.<ref>[https://www.irna.ir/news/84460534/%D9%82%D8%AF%D8%B1%D8%AA-%D8%AA%D8%AE%D8%B1%DB%8C%D8%A8-%DA%A9%D9%85%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%84-%DA%86%D9%86%D8%AF-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D8%A8%D8%B1-%D8%AF%DB%8C%DA%AF%D8%B1-%D9%85%D9%88%D8%A7%D8%AF-%D9%85%D8%AE%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D8%AA «قدرت تخریب‌ «کمیکال» چند برابر دیگر مواد مخدر است»، خبرگزاری ایرنا.]</ref>

به‌دلیل احتمال نداشتن بازار مصرف صنعتی برای این ترکیبات، تولیدکنندگان آن را به‌صورت اسپری روی گیاهان خشک و بی‌اثر می‌پاشند.<ref>[https://www.isna.ir/news/1402051911854/%D9%88%D8%B1%D9%88%D8%AF-%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86-%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%DA%A9%D9%85%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%84-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%88%D8%B1%D8%AF%D8%B2-%D9%85%D8%B5%D8%B1%D9%81-%DA%A9%D9%86%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86 «ورود روان‌گردان جدید «کِمیکال» به ایران/ «اوردُز» مصرف‌کنندگان»، خبرگزاری ایسنا.]</ref> این محصول با بسته‌بندی‌های خاص و با درج این عبارت که «برای مصرف انسانی نیست و جهت رایحه و بخور درمانی استفاده شود»، در بازار به فروش می‌رسد. واردکنندگان غیرمجاز برای عرضه این مواد، آن‌ها را با نام‌هایی همچون ادویه، بونزای، یا بخور گیاهی و با استفاده از علائم و بسته‌بندی‌های متنوع و جذاب به مشتریان ارائه می‌دهند. نکته مشترک در میان این بسته‌بندی‌ها، درج عباراتی نظیر «برای عطردرمانی» یا «برای مصرف انسانی نیست» است.<ref>[https://news.dchq.ir/3/?p=91378 «عوارض کمیکال از ناهماهنگی حرکتی تا احساس حالت سقوط»، پورتال جامع ستاد مبارزه با مواد مخدر.]</ref> علاوه بر این، مصرف‌کنندگان این مواد را به‌شکل دخانی نیز استفاده می‌کنند؛ به این صورت که گیاهان خشک‌شده را درون سیگار یا کاغذ سیگارپیچ ریخته و دود می‌کنند. تولیدکنندگان و قاچاقچیان با استفادۀ مکرر از همین جملات تلاش می‌کنند سیستم‌های پلیس و ضد مواد مخدر بین‌المللی را فریب دهند و در برخی موارد، حتی از همین روش برای عبور از گمرک کشورها بهره می‌برند.<ref>[https://www.isna.ir/news/1402051911854/%D9%88%D8%B1%D9%88%D8%AF-%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86-%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%DA%A9%D9%85%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%84-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%88%D8%B1%D8%AF%D8%B2-%D9%85%D8%B5%D8%B1%D9%81-%DA%A9%D9%86%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86 «ورود روان‌گردان جدید «کِمیکال» به ایران/ «اوردُز» مصرف‌کنندگان»، خبرگزاری ایسنا.]</ref>

ترک کمیکال از آنجایی که ماده تشکیل‌ دهنده آن ماری‌جوانای صنعتی است تقریباً شبیه به ترک ماری جوانا است، برای ترک این کانابینوئیدها تقریباً به شش هفته زمان نیاز داریم تا اثرات این ماده از جسم بیمار خارج شود بسته به میزان مصرف و شدت اعتیاد می‌تواند تا ۱۰ هفته هم طول بکشد. با شروع دوره ترک و درمان اعتیاد باید به‌طور کامل مصرف کمیکال قطع شود در غیر این صورت همه تلاش‌ها بی‌فایده است. برای قطع مصرف و یافتن اراده آن بهتر است فرد از مشاوره روانشناسی کمک بگیرد.<ref>[https://behravanshim.com/%D9%85%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D9%85%D8%AE%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D9%85%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%84-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%9F/ «مادۀ مخدر کمیکال چیست؟»، وب‌سایت به‌روان شیم.]</ref>

رای ترک این کانابینوئیدها نزدیک به ۶ هفته زمان نیاز داریم تا اثرات این ماده از جسم بیمار خارج شود بسته به میزان مصرف و شدت اعتیاد می‌تواند تا ۱۰ هفته نیز طولانی شود.

با شروع دوره ترک و درمان اعتیاد باید به‌طور کامل مصرف کمیکال قطع شود در غیر این صورت همه تلاش‌ها بی‌فایده است، برای قطع مصرف و یافتن اراده آن بهتر است فرد از مشاوره روانشناسی کمک بگیرد. ترک این مواد تقریبا سه مرحله دارد.<ref>[https://www.irna.ir/news/84459171/%D8%A8%D9%87-%DA%A9%D9%85%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%84-%D9%84%D8%A8-%D9%86%D8%B2%D9%86%DB%8C%D9%85 «به «کمیکال» لب نزنیم»، خبرگزاری ایرنا.]</ref>

بهترین راه برای ترک این ماده، درمان مرحله‌ای تحت نظر تیم درمانی حرفه‌ای است.

'''سم‌زدایی ایمن (Detox)'''

سم‌زدایی ایمن (Detox) در این مرحله، بدن از بقایای ماده پاک‌سازی می‌شود و علائم جسمی و روانی ترک به‌صورت دقیق کنترل می‌گردد. این فرایند معمولاً در محیط کلینیک انجام می‌شود تا خطر بروز بحران‌های ناگهانی مانند تشنج یا حملات اضطراب کاهش یابد. داروهای آرام‌بخش یا ضداضطراب در صورت نیاز تجویز می‌شوند تا روند سم‌زدایی ایمن و بدون درد سپری شود.<ref>[https://tolouedigar.com/%DA%A9%D9%85%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%84/ «کمیکال چیست؟»، وب‌سایت کلینیک ترک اعتیاد طلوعی دیگر.]</ref>

 

 

درمان دارویی هدفمند پس از مرحله سم‌زدایی، برای کنترل علائمی مانند بی‌خوابی، تحریک‌پذیری، افسردگی و اضطراب، داروهای مناسب تجویز می‌شود. هدف از درمان دارویی این است که فرد بتواند بدون تحمل درد و فشار روانی شدید، روند ترک را ادامه دهد. این مرحله باید حتماً زیر نظر پزشک متخصص انجام شود و مصرف داروها به‌هیچ‌وجه نباید خودسرانه باشد.<ref>[https://tolouedigar.com/%DA%A9%D9%85%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%84/ «کمیکال چیست؟»، وب‌سایت کلینیک ترک اعتیاد طلوعی دیگر.]</ref>

 

 

روان‌درمانی و CBT یکی از مهم‌ترین مراحل درمان، روان‌درمانی شناختی رفتاری (CBT) است. این روش کمک می‌کند تا فرد الگوهای فکری و رفتاری ناسالم خود را شناسایی و اصلاح کند. در روان‌درمانی، فرد یاد می‌گیرد چطور با وسوسه‌ها و موقعیت‌های پرخطر مقابله کند و کنترل بیشتری بر احساسات و تصمیم‌هایش داشته باشد.<ref>[https://tolouedigar.com/%DA%A9%D9%85%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%84/ «کمیکال چیست؟»، وب‌سایت کلینیک ترک اعتیاد طلوعی دیگر.]</ref>

حمایت خانواده و بازتوانی پس از ترک ترک کمیکال فقط با سم‌زدایی کامل نمی‌شود؛ مرحله حیاتی بعدی بازتوانی و حمایت پس از ترک است. خانواده در این بخش نقش مهمی دارند و آموزش می‌بینند چگونه از بیمار حمایت مؤثر کنند. جلسات مشاوره، گروه‌درمانی و برنامه‌های بازتوانی به فرد کمک می‌کند از عود جلوگیری کند و به زندگی عادی برگردد.<ref>[https://tolouedigar.com/%DA%A9%D9%85%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%84/ «کمیکال چیست؟»، وب‌سایت کلینیک ترک اعتیاد طلوعی دیگر.]</ref>

طبق گزارش‌ها مصرف کمیکال در ایران در میان نوجوانان ۱۲ تا ۱۴ ساله افزایش یافته است. این ماده مخدر در پارک‌ها به‌راحتی پیدا می‌شود. اغلب مصرف‌کنندگان کمیکال  آن را مشابه مادۀ مخدر «گُل» می‌دانند. طبق ادعاها این ماده را اولین بار در سال ۱۳۸۸ش دختری از اسرائیل به ایران آورد و به‌دلیل ارزان بودن، مورد استقبال قرار گرفت.<ref>[https://shahraranews.ir/fa/news/79118/%DA%A9%D9%85%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%84-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%7C-%D9%86%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B4%D8%AA%D8%B1%DB%8C-%DA%A9%D9%85%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%84-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 ««کمیکال» چیست؟ | نوجوانان مشتری کمیکال در ایران»، شهرآرانیوز.]</ref>