خط ۷: خط ۷:


== تاریخچه ==
== تاریخچه ==
کمیکال بیشتر در جنوب مکزیک و بخش‌هایی از آمریکای جنوبی و مرکزی یافت می‌شود و ریشۀ آن را به سرخ‌پوستان مازاتک می‌رسانند.<ref name=":0" /> در اوایل دهه ۱۹۹۰م در آمریکا و اروپا، این ماده با هدف پژوهش بر روی گیرنده‌های کانابینوئیدی ساخته شد؛ اما خیلی زود از مسیر علمی خارج شده و به بازار سیاه راه یافت. ارزانی، سهولت دسترسی و تأثیرگذاری بالا باعث شد که در مدت کوتاهی در میان جوانان محبوبیت پیدا کند.<ref>[https://tolouedigar.com/%DA%A9%D9%85%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%84/ «کمیکال چیست؟»، وب‌سایت کلینیک ترک اعتیاد طلوعی دیگر.]</ref>
کمیکال بیشتر در جنوب مکزیک و بخش‌هایی از آمریکای جنوبی و مرکزی یافت می‌شود و ریشۀ آن را به سرخ‌پوستان مازاتک می‌رسانند.<ref name=":0" /> جان ویلیام هافمن استاد شیمی دانشگاه کلمسون آمریکا در ۱۹۸۴م به‌دنبال تحقیقاتی برای درمان بیماری ناتوان‌کنندۀ مغز و سیستم عصبی مرکزی، موفق شد بیش از ۴۵۰ نوع ترکیبات کانابینوئید مصنوعی کشف کند و به‌عنوان کاشف کابینوئید مصنوعی اسم خود را بر آن بگذارد.<ref>[https://tolouedigar.com/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87-%DA%A9%D9%85%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%84-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%9F-%D9%88-%D8%B3%D8%A7%D8%B2%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%A2%D9%86-%DA%A9%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%9F/ «تاریخچۀ کمیکال چیست؟ و سازنده آن کیست؟»، وب‌سایت طلوعی دیگر.]</ref> پس از کشف این کانابینوئیدهای مصنوعی،‌ استفاده از آنها برای کاربرد تفریحی تغییر کاربری داد و به‌عنوان مواد مخدر جایگزین ماری‌جوانای گیاهی در ۲۰۰۰م به‌ بازار عرضه شد. در ۲۰۰۴م این کانابینوئید در شکل ادویه (اسپایس) ابتدا در لندن وارد بازار شد و تا ۲۰۰۸م مارک‌های مختلف آن در سراسر آمریکا به‌صورت قانونی در فروشگاه‌های خرده فروشی به‌عنوان داروی غیرقابل استفاده برای انسان، رایج شدند.<ref>[https://www.narconon.org/drug-abuse/synthetic-drugs-history.html The History of Synthetic Drugs (Spice, K2 and Bath Salts)”, Narconon" website.]</ref> از ۲۰۰۸م تا ۲۰۱۴م، ۱۴۲ ترکیب از این کانابیوئید صنعتی به مرکز نظارت مخدر اروپا گزارش شد و هشت سال بعد از ۲۰۰۸م تا ۲۰۱۴م ۱۴۲ ترکیب از این کانبیوئید صنعتی به مرکز نظارت مخدر اروپا گزارش شد و مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری دریافت که نرخ مرگ‌ومیر ناشی از مصرف کمیکال در بازه زمانی ۲۰۱۴م تا ۲۰۱۵م سه برابر افزایش یافته است. این پیامدها موجب شد که سازمان غذا و داروی آمریکا دربارۀ خطرات مصرف کمیکال بر سلامتی افراد به‌‌دلیل وجود سم موش برودیفاکوم، هشدار دهد.<ref>[https://tolouedigar.com/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87-%DA%A9%D9%85%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%84-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%9F-%D9%88-%D8%B3%D8%A7%D8%B2%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%A2%D9%86-%DA%A9%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%9F/ «تاریخچۀ کمیکال چیست؟ و سازنده آن کیست؟»، وب‌سایت طلوعی دیگر.]</ref>


== نحوه عملکرد کمیکال ==
== نحوه عملکرد کمیکال ==
خط ۸۰: خط ۸۰:


== مصرف کمیکال در ایران ==
== مصرف کمیکال در ایران ==
در اواخر دهۀ ۲۰۱۰م، کمیکال از کشورهای همسایه به ایران راه یافت و ابتدا در پوشش سیگار و تنباکوی گیاهی آغشته به مواد شیمیایی عرضه شد. امروزه این ماده به‌د‌دلیل قیمت ارزان و شباهت ظاهری به گیاهان معمولی، به‌خاطر نبود آگاهی عمومی، به‌شکلی گسترده و متنوع در بسیاری از شهرهای کشور شیوع پیدا کرده است.<ref>[https://tolouedigar.com/%DA%A9%D9%85%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%84/ «کمیکال چیست؟»، وب‌سایت کلینیک ترک اعتیاد طلوعی دیگر.]</ref>
در اواخر دهۀ ۲۰۱۰م، کمیکال از کشورهای همسایه به ایران راه یافت و ابتدا در پوشش سیگار و تنباکوی گیاهی آغشته به مواد شیمیایی عرضه شد. امروزه این ماده به‌دلیل قیمت ارزان و شباهت ظاهری به گیاهان معمولی، به‌خاطر نبود آگاهی عمومی، به‌شکلی گسترده و متنوع در بسیاری از شهرهای کشور شیوع پیدا کرده است.<ref>[https://tolouedigar.com/%DA%A9%D9%85%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%84/ «کمیکال چیست؟»، وب‌سایت کلینیک ترک اعتیاد طلوعی دیگر.]</ref>


طبق گزارش‌ها مصرف کمیکال در ایران در میان نوجوانان ۱۲ تا ۱۴ ساله افزایش یافته است و در پارک‌ها به‌راحتی پیدا می‌شود.<ref>[https://shahraranews.ir/fa/news/79118/%DA%A9%D9%85%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%84-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%7C-%D9%86%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B4%D8%AA%D8%B1%DB%8C-%DA%A9%D9%85%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%84-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 ««کمیکال» چیست؟ | نوجوانان مشتری کمیکال در ایران»، شهرآرانیوز.]</ref>
طبق گزارش‌ها مصرف کمیکال در ایران در میان نوجوانان ۱۲ تا ۱۴ ساله افزایش یافته است و به‌راحتی قابل تهیه است.<ref>[https://shahraranews.ir/fa/news/79118/%DA%A9%D9%85%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%84-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%7C-%D9%86%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B4%D8%AA%D8%B1%DB%8C-%DA%A9%D9%85%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%84-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 ««کمیکال» چیست؟ | نوجوانان مشتری کمیکال در ایران»، شهرآرانیوز.]</ref>


== پانویس ==
== پانویس ==
خط ۱۰۴: خط ۱۰۴:
* ندیمی، محسن، «نقش مذهب و نهادهای مذهبی در پیشگیری از سوء‌مصرف مواد»، سلامت اجتماعی و اعتیاد، سال دوم، شمارۀ 6، تابستان 1394ش.
* ندیمی، محسن، «نقش مذهب و نهادهای مذهبی در پیشگیری از سوء‌مصرف مواد»، سلامت اجتماعی و اعتیاد، سال دوم، شمارۀ 6، تابستان 1394ش.
* «ورود روان‌گردان جدید «کِمیکال» به ایران/ «اوردُز» مصرف‌کنندگان»، خبرگزاری ایسنا، تاریخ درج مطلب: 21 مرداد 1402ش.
* «ورود روان‌گردان جدید «کِمیکال» به ایران/ «اوردُز» مصرف‌کنندگان»، خبرگزاری ایسنا، تاریخ درج مطلب: 21 مرداد 1402ش.
* .The History of Synthetic Drugs (Spice, K2 and Bath Salts)", Narconon website, Date of Upload: 10 November 2024"