زهرا غلامی (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
زهرا غلامی (بحث | مشارکتها) ابرابزار |
||
| خط ۴: | خط ۴: | ||
== مفهومشناسی == | == مفهومشناسی == | ||
مگمال واژهای برگرفته از ترکیب دو واژهٔ انگلیسی است که در سالهای اخیر وارد ادبیات [[فرهنگ شهری]] ایران شده است.<ref>[https://www.jcsc.ir/article_37352.html کاظمی و امیرابراهیمی، «گونهشناسی مجتمعهای تجاری در شهر تهران»، 1398ش، ص24.]</ref> این اصطلاح بهدلیل نداشتن معادل رسمی تثبیتشده در [[زبان فارسی]]، گاه با عنوان بزرگبازار ترجمه میشود. | مگمال واژهای برگرفته از ترکیب دو واژهٔ انگلیسی است که در سالهای اخیر وارد ادبیات [[فرهنگ شهری]] ایران شده است.<ref>[https://www.jcsc.ir/article_37352.html کاظمی و امیرابراهیمی، «گونهشناسی مجتمعهای تجاری در شهر تهران»، 1398ش، ص24.]</ref> این اصطلاح بهدلیل نداشتن معادل رسمی تثبیتشده در [[زبان فارسی]]، گاه با عنوان بزرگبازار ترجمه میشود.<ref>[https://www.sid.ir/paper/130647/fa#downloadbottom آهور و همکاران، «از بازار تا بزرگ بازار (مگامال)»، 1391ش، ص153.]</ref> مگمال به مراکز خرید بزرگ و چندمنظورهای اطلاق میشود که علاوه بر کارکرد تجاری، فضاهای [[تفریح|تفریحی]] و خدماتی متنوع را در قالب مدیریتی یکپارچه ارائه میکنند<ref>[https://ensani.ir/fa/article/541686/مروری-بر-کتاب-مگامال-ها-و-مجتمع-های-بزرگ-تجاری-در-تهران- توسلی، «مروری بر کتاب مگامالها و مجتمعهای بزرگ تجاری در تهران»، 1401ش، ص316-315.]</ref> و در آنها خرید و گردش شهری بهطور همزمان انجام میگیرد.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1035622/fa#downloadbottom ایمانیشاملو و عزتیمهر، «بررسی تأثیرات مگامالها بر روی محدودههای پیرامونی (نمونۀ موردی: لالهپارک، ستارهباران و ایپکپالاس شهر تبریز)»، 1401ش، ص101.]</ref> | ||
== تاریخچهٔ پیدایش مگمال در جهان و ایران == | == تاریخچهٔ پیدایش مگمال در جهان و ایران == | ||
* '''در جهان'''؛ مگمالها بهعنوان نمادی از سبک جدید [[خرید]] و تفریح، پس از جنگ جهانی دوم و در دهههای ۶۰ و ۷۰ میلادی، در غرب گسترش یافتند<ref>[https://www.baharnews.ir/news/138524/تهران-چنبره-مگامال-ها «تهران در چنبرۀ مگامالها»، وبسایت بهار نیوز.]</ref> و سپس به سراسر جهان، از جمله آسیا و خاورمیانه، راه پیدا کردند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1063360/fa#downloadbottom پوررضا کریمسرا و دهقان، «فضاهای تجاری در فرایند توسعه: بررسی تطبیقی تجربۀ خرید مشتریان از مگامالها و مغازههای محلی»، 1400ش، ص192.]</ref> | * '''در جهان'''؛ مگمالها بهعنوان نمادی از سبک جدید [[خرید]] و تفریح، پس از جنگ جهانی دوم و در دهههای ۶۰ و ۷۰ میلادی، در غرب گسترش یافتند<ref>[https://www.baharnews.ir/news/138524/تهران-چنبره-مگامال-ها «تهران در چنبرۀ مگامالها»، وبسایت بهار نیوز.]</ref> و سپس به سراسر جهان، از جمله آسیا و خاورمیانه، راه پیدا کردند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1063360/fa#downloadbottom پوررضا کریمسرا و دهقان، «فضاهای تجاری در فرایند توسعه: بررسی تطبیقی تجربۀ خرید مشتریان از مگامالها و مغازههای محلی»، 1400ش، ص192.]</ref> | ||
* '''در ایران'''؛ ساخت مگمالها در [[ایران]] با تأثیر جهانیسازی و رونق [[مصرفگرایی]]،<ref>[https://www.baharnews.ir/news/138524/تهران-چنبره-مگامال-ها «تهران در چنبرۀ مگامالها»، وبسایت بهار نیوز.]</ref> از دههٔ ۷۰ شمسی آغاز و با چالشها و تحولات سیاسی و فرهنگی همراه شدند و با گذشت زمان و با نقد پژوهشگران، از منظر اقتصادی و اجتماعی مورد بررسی قرار گرفتند و همچنان در حال توسعه و تکامل هستند.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/541686/مروری-بر-کتاب-مگامال-ها-و-مجتمع-های-بزرگ-تجاری-در-تهران- توسلی، «مروری بر کتاب مگامالها و مجتمعهای بزرگ تجاری در تهران»، 1401ش، ص316-315.]</ref> این مراکز در ایران از شکل پاساژهای اولیه در ساختارهای متنوعتری مانند مجتمعهای تجاری، [[مال]]ها و مگمالها تکامل یافتند<ref>[https://www.sid.ir/paper/1035622/fa#downloadbottom ایمانیشاملو و عزتیمهر، «بررسی تأثیرات مگمالها بر روی محدودههای پیرامونی (نمونۀ موردی: لالهپارک، ستارهباران و ایپکپالاس شهر تبریز)»، 1401ش، ص101.]</ref> و با ارائهٔ کارکردهای فراغتی و فرهنگی گسترده، به ابرپروژهٔ تجاری- فراغتی تبدیل شدند.<ref>[https://journals.uok.ac.ir/article_62393.html?lang=en احمدی و همکاران، «پیامدهای ساخت مالها و مراکز خرید در تهران»، 1401ش، ص178.]</ref> بهعنوان نمونه؛ [[مگمال اکباتان]]، نخستین بازار بزرگ ایران با استانداردهای جهانی، در زمینی به مساحت ۱۹ هکتار در غرب [[تهران]] واقع شده است. این مجموعه با ۲۰۰ واحد تجاری، طراحی مدرن<ref>[https://amlaksarmayeban.com/مجمتع-تجاری-مگامال/ «دربارۀ مگامال چه میدانید؟»، وبسایت املاک سرمایهبان.]</ref> و امکانات گسترده از جمله فروشگاههای برند، هایپرمارکت، [[شهربازی]]، [[سینما]]، و [[رستوران]]های متنوع، فضایی امن و جذاب برای خرید، تفریح و گذران [[اوقات فراغت]] شهروندان و گردشگران، فراهم کرده و با دسترسی آسان به بزرگراهها و [[مترو]]، تجربهای بینظیر را ارائه میدهد.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/8951-مگا-مال/ «مگمال تهران؛ تجربۀ خریدی متفاوت در شهرک اکباتان»، وبسایت کجارو.]</ref> | |||
* '''در ایران'''؛ ساخت مگمالها در [[ایران]] با تأثیر جهانیسازی و رونق [[مصرفگرایی]]،<ref>[https://www.baharnews.ir/news/138524/تهران-چنبره-مگامال-ها «تهران در چنبرۀ مگامالها»، وبسایت بهار نیوز.]</ref> از دههٔ ۷۰ شمسی آغاز و با چالشها و تحولات سیاسی و فرهنگی همراه شدند و با گذشت زمان و با نقد پژوهشگران، از منظر اقتصادی و اجتماعی مورد بررسی قرار گرفتند و همچنان در حال توسعه و تکامل هستند.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/541686/مروری-بر-کتاب-مگامال-ها-و-مجتمع-های-بزرگ-تجاری-در-تهران- توسلی، «مروری بر کتاب مگامالها و مجتمعهای بزرگ تجاری در تهران»، 1401ش، ص316-315.]</ref> این مراکز در ایران از شکل پاساژهای اولیه در ساختارهای متنوعتری مانند مجتمعهای تجاری، [[ | |||
== زمینههای شکلگیری مگمالها == | == زمینههای شکلگیری مگمالها == | ||
مگمالها بهعنوان پدیدهای کلیدی در اقتصاد مصرفی معاصر، تحتتأثیر عوامل چندبعدی به وجود آمدهاند: | مگمالها بهعنوان پدیدهای کلیدی در اقتصاد مصرفی معاصر، تحتتأثیر عوامل چندبعدی به وجود آمدهاند: | ||
# '''تحولات فرهنگی-اجتماعی و معماری''': با تجربهمحور شدن خرید و خلق فضاهای چندعملکردی مثل ترکیب خرید، تفریح و خدمات.<ref>[https://magirans.com/دانلود-مقاله-مگامال-ها-و-فرصت-های-توسعه.htm مگامالها و فرصتهای توسعۀ گردشگری شهری»، وبسایت مگیران.]</ref> | |||
# تحولات فرهنگی-اجتماعی و معماری: با تجربهمحور شدن خرید و خلق فضاهای چندعملکردی مثل ترکیب خرید، تفریح و خدمات.<ref>[https://magirans.com/ | # '''عوامل سیاسی-اقتصادی''': شامل سیاستهای کلان دولتی، رانتجویی نهادهای وابسته به قدرت و مدیریت شهری تسهیلگر با محوریت ارزش افزودهٔ زمین و تقاضای طبقات پردرآمد.<ref>[https://www.jcsc.ir/article_714237.html رستمی و همکاران، «بررسی عوامل مداخلۀ نیروهای اجتماعی و سیاسی در توسعۀ مراکز خرید چندمنظورۀ تهران با تأکید بر دهۀ هشتاد و نود شمسی»، 1403ش، ص224-223.]</ref> | ||
# عوامل سیاسی-اقتصادی: شامل سیاستهای کلان دولتی، رانتجویی نهادهای وابسته به قدرت و مدیریت شهری تسهیلگر با محوریت ارزش | |||
== تحولات مگمالها == | == تحولات مگمالها == | ||
| خط ۲۵: | خط ۲۲: | ||
== دیدگاهها دربارهٔ مگمال == | == دیدگاهها دربارهٔ مگمال == | ||
از دههٔ ۴۰ شمسی با ظهور مراکز خرید، جایگاه بازارهای سنتی در ایران به چالش کشیده شد و این تحول، رویکردهای گوناگونی از همزیستی تا تقابل را | از دههٔ ۴۰ شمسی با ظهور مراکز خرید، جایگاه بازارهای سنتی در ایران به چالش کشیده شد و این تحول، رویکردهای گوناگونی از همزیستی تا تقابل را بهدنبال داشت.<ref>[https://www.jscm.ir/article_104379.html کاظمی و احمدی، «بازارهای سنتی و مالها در خاورمیانه با تأکید بر ایران»، 1398ش، ص27-24.]</ref> دیدگاهها دربارهٔ مگمالها نیز متفاوت است؛ از فضاهای شبهعمومی تا نمادهای جهانیشدن و سرمایهداری که موافقان توسعه، آنها را ضرورتی ناشی از [[جهانیشدن]] و تحول نظام توزیع میدانند. درحالیکه منتقدان، آنها را محصول منطق سرمایهداری، کالاییسازی فضاها و فساد در ساختوسازها تلقی میکنند. این اختلافنظرها نشاندهندهٔ پیچیدگی جایگاه این مراکز در ساختار شهری و تأثیرات گستردهٔ آنها بر جامعه است.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/541686/مروری-بر-کتاب-مگامال-ها-و-مجتمع-های-بزرگ-تجاری-در-تهران- توسلی، «مروری بر کتاب مگامالها و مجتمعهای بزرگ تجاری در تهران»، 1401ش، ص320-317.]</ref> | ||
== | == پیامدها و کارکردهای توسعهٔ مگمالها و راهکارهای تعدیل آن == | ||
=== | === پیامدهای منفی و چالشهای کلان === | ||
توسعهٔ مگمالها در ایران، عمدتاً | توسعهٔ مگمالها در ایران، عمدتاً بهدلیل مکانیابی نامناسب، تقلید از مدلهای غربی و نبود سیاستگذاری هماهنگ با بافت بومی، پیامدهای گستردهای داشته است:<ref>[http://news.mrud.ir/news/45053/نسخه-شهری-برای-تعویق-مرگ-مال-ها-در-پایتخت-رقیب-مجازی-مجتمع-های «نسخۀ شهری برای تعویق مرگ «مال»ها در پایتخت/ رقیب مجازی مجتمعهای تجاری با سرمایهگذاران چه میکند؟»، خبرگزاری وزارت راه و شهرسازی.]</ref> | ||
# '''اقتصادی:''' دور کردن نیروی کار از بخشهای مولد و پایههای اقتصادی با ایجاد اشتغالهای کوتاهمدت و غیرمولد،<ref>[http://www.memarnet.com/en/node/3999 سالاری، «مجتمعهای تجاری چندمنظوره، مالها ومگامالها»، وبسایت معمارنت.]</ref> افزایش قیمت زمین<ref>[https://www.sid.ir/paper/1115396/fa#downloadbottom ساسانپور و همکاران، «تحلیل اثرات مگمالها بر پایداری جوامع محلی (مطالعۀ موردی: شهرهای شهرستان عباسآباد)»، 1401ش، ص29-28.]</ref> و مسکن،<ref>[https://www.sid.ir/paper/1035622/fa#downloadbottom ایمانیشاملو و عزتیمهر، «بررسی تأثیرات مگمالها بر روی محدودههای پیرامونی (نمونۀ موردی: لالهپارک، ستارهباران و ایپکپالاس شهر تبریز)»، 1401ش، ص102- 109.]</ref> ورشکستگی خردهفروشان سنتی، تقویت فرهنگ مصرف کالای لوکس و [[برندگرایی]]،<ref>[http://www.memarnet.com/en/node/3999 سالاری، «مجتمعهای تجاری چندمنظوره، مالها ومگمالها»، وبسایت معمارنت.]</ref> گسترش شکاف طبقاتی<ref name=":0">[https://journals.uok.ac.ir/article_62393.html?lang=en احمدی و همکاران، «پیامدهای ساخت مالها و مراکز خرید در تهران»، 1401ش، ص188.]</ref> و تداوم [[رانت]].<ref>[http://www.memarnet.com/en/node/3999 سالاری، «مجتمعهای تجاری چندمنظوره، مالها ومگمالها»، وبسایت معمارنت.]</ref> | # '''اقتصادی:''' دور کردن نیروی کار از بخشهای مولد و پایههای اقتصادی با ایجاد اشتغالهای کوتاهمدت و غیرمولد،<ref>[http://www.memarnet.com/en/node/3999 سالاری، «مجتمعهای تجاری چندمنظوره، مالها ومگامالها»، وبسایت معمارنت.]</ref> افزایش قیمت زمین<ref>[https://www.sid.ir/paper/1115396/fa#downloadbottom ساسانپور و همکاران، «تحلیل اثرات مگمالها بر پایداری جوامع محلی (مطالعۀ موردی: شهرهای شهرستان عباسآباد)»، 1401ش، ص29-28.]</ref> و مسکن،<ref>[https://www.sid.ir/paper/1035622/fa#downloadbottom ایمانیشاملو و عزتیمهر، «بررسی تأثیرات مگمالها بر روی محدودههای پیرامونی (نمونۀ موردی: لالهپارک، ستارهباران و ایپکپالاس شهر تبریز)»، 1401ش، ص102- 109.]</ref> ورشکستگی خردهفروشان سنتی، تقویت فرهنگ مصرف کالای لوکس و [[برندگرایی]]،<ref>[http://www.memarnet.com/en/node/3999 سالاری، «مجتمعهای تجاری چندمنظوره، مالها ومگمالها»، وبسایت معمارنت.]</ref> گسترش شکاف طبقاتی<ref name=":0">[https://journals.uok.ac.ir/article_62393.html?lang=en احمدی و همکاران، «پیامدهای ساخت مالها و مراکز خرید در تهران»، 1401ش، ص188.]</ref> و تداوم [[رانت]].<ref>[http://www.memarnet.com/en/node/3999 سالاری، «مجتمعهای تجاری چندمنظوره، مالها ومگمالها»، وبسایت معمارنت.]</ref> | ||
# '''اجتماعی-''' '''فرهنگی:''' کاهش امنیت و سرمایهٔ اجتماعی، تضعیف سنتها<ref>[https://www.sid.ir/paper/1115396/fa#downloadbottom ساسانپور و همکاران، «تحلیل اثرات مگمالها بر پایداری جوامع محلی (مطالعۀ موردی: شهرهای شهرستان عباسآباد)»، 1401ش، ص29-28.]</ref> و هویتهای بومی،<ref>[https://journals.uok.ac.ir/article_62393.html?lang=en احمدی و همکاران، «پیامدهای ساخت مالها و مراکز خرید در تهران»، 1401ش، ص188.]</ref> خصوصیسازی فضای عمومی<ref>[https://www.sid.ir/paper/1001804/fa#downloadbottom راستادبروجنی و همکاران، «نگرشی انتقادی به تأثیر سرمایهداری رانتیر بر فضاهای شهری (مطالعۀ موردی: مگمالهای شهر تهران)»، 1401ش، ص35.]</ref> و نقض عدالت فضایی، ترویج [[مدگرایی]] و تغییر [[سبک زندگی]]،<ref>ا[https://journals.uok.ac.ir/article_62393.html?lang=en حمدی و همکاران، «پیامدهای ساخت مالها و مراکز خرید در تهران»، 1401ش، ص188.]</ref> محدود کردن تعاملات اجتماعی با جایگزینی پاتوقهای سنتی<ref>[https://www.sid.ir/paper/1063360/fa#downloadbottom پوررضا کریمسرا و دهقان، «فضاهای تجاری در فرایند توسعه: بررسی تطبیقی تجربۀ خرید مشتریان از مگامالها و مغازههای محلی»، 1400ش، ص205.]</ref> و تبدیل شدن به صحنهٔ نمایش و بازتولید ارزشهای مدرن مصرفگرایی.<ref>[https://journals.uok.ac.ir/article_62393.html?lang=en احمدی و همکاران، «پیامدهای ساخت مالها و مراکز خرید در تهران»، 1401ش، ص188.]</ref> | # '''اجتماعی-''' '''فرهنگی:''' کاهش امنیت و سرمایهٔ اجتماعی، تضعیف سنتها<ref>[https://www.sid.ir/paper/1115396/fa#downloadbottom ساسانپور و همکاران، «تحلیل اثرات مگمالها بر پایداری جوامع محلی (مطالعۀ موردی: شهرهای شهرستان عباسآباد)»، 1401ش، ص29-28.]</ref> و هویتهای بومی،<ref>[https://journals.uok.ac.ir/article_62393.html?lang=en احمدی و همکاران، «پیامدهای ساخت مالها و مراکز خرید در تهران»، 1401ش، ص188.]</ref> خصوصیسازی فضای عمومی<ref>[https://www.sid.ir/paper/1001804/fa#downloadbottom راستادبروجنی و همکاران، «نگرشی انتقادی به تأثیر سرمایهداری رانتیر بر فضاهای شهری (مطالعۀ موردی: مگمالهای شهر تهران)»، 1401ش، ص35.]</ref> و نقض عدالت فضایی، ترویج [[مدگرایی]] و تغییر [[سبک زندگی]]،<ref>ا[https://journals.uok.ac.ir/article_62393.html?lang=en حمدی و همکاران، «پیامدهای ساخت مالها و مراکز خرید در تهران»، 1401ش، ص188.]</ref> محدود کردن تعاملات اجتماعی با جایگزینی پاتوقهای سنتی<ref>[https://www.sid.ir/paper/1063360/fa#downloadbottom پوررضا کریمسرا و دهقان، «فضاهای تجاری در فرایند توسعه: بررسی تطبیقی تجربۀ خرید مشتریان از مگامالها و مغازههای محلی»، 1400ش، ص205.]</ref> و تبدیل شدن به صحنهٔ نمایش و بازتولید ارزشهای مدرن مصرفگرایی.<ref>[https://journals.uok.ac.ir/article_62393.html?lang=en احمدی و همکاران، «پیامدهای ساخت مالها و مراکز خرید در تهران»، 1401ش، ص188.]</ref> | ||
| خط ۳۷: | خط ۳۴: | ||
# '''حقوقی و مدیریتی:''' رویارویی با برخی چالشهای حقوقی و مدیریتی در مراحل مختلف ساخت و توسعه.<ref>[https://ijurm.imo.org.ir/browse.php?a_id=3511&sid=1&slc_lang=fa علییاری بروجنی و مقدری امیری، «ماهیت حقوقی قراردادهای بهرهبرداران بازارهای بزرگ کلانشهرها (مگمالها)»، 1403ش، ص74-66.]</ref> | # '''حقوقی و مدیریتی:''' رویارویی با برخی چالشهای حقوقی و مدیریتی در مراحل مختلف ساخت و توسعه.<ref>[https://ijurm.imo.org.ir/browse.php?a_id=3511&sid=1&slc_lang=fa علییاری بروجنی و مقدری امیری، «ماهیت حقوقی قراردادهای بهرهبرداران بازارهای بزرگ کلانشهرها (مگمالها)»، 1403ش، ص74-66.]</ref> | ||
=== | === کارکردها و ظرفیتها === | ||
این مراکز در صورت برنامهریزی اصولی میتوانند ظرفیتهایی داشته باشند: | این مراکز در صورت برنامهریزی اصولی میتوانند ظرفیتهایی داشته باشند: | ||
# تبدیل شدن به فضاهای چندمنظوره برای خرید، تفریح و تعامل اجتماعی.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2214375/جایگاه-مگامال-ها-ی-تهران-در-نظام-مصرف-بازکاوی-در-مفهوم-وانموده-و-وانمود-بودریار ماندگارلنگرودی و همکاران، «جایگاه مگمالهای تهران در نظام مصرف، بازکاوی در مفهوم وانموده و وانمود بودریار»، 1403ش، ص43-44.]</ref> | # تبدیل شدن به فضاهای چندمنظوره برای خرید، تفریح و تعامل اجتماعی.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2214375/جایگاه-مگامال-ها-ی-تهران-در-نظام-مصرف-بازکاوی-در-مفهوم-وانموده-و-وانمود-بودریار ماندگارلنگرودی و همکاران، «جایگاه مگمالهای تهران در نظام مصرف، بازکاوی در مفهوم وانموده و وانمود بودریار»، 1403ش، ص43-44.]</ref> | ||
# ارائه خدمات متنوع، امنیت نسبی و کاهش سفرهای درونشهری در صورت مکانیابی مناسب.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1001804/fa#downloadbottom راستادبروجنی و همکاران، «نگرشی انتقادی به تأثیر سرمایهداری رانتیر بر فضاهای شهری (مطالعۀ موردی: مگمالهای شهر تهران)»، 1401ش، ص35.]</ref> | # ارائه خدمات متنوع، امنیت نسبی و کاهش سفرهای درونشهری در صورت مکانیابی مناسب.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1001804/fa#downloadbottom راستادبروجنی و همکاران، «نگرشی انتقادی به تأثیر سرمایهداری رانتیر بر فضاهای شهری (مطالعۀ موردی: مگمالهای شهر تهران)»، 1401ش، ص35.]</ref> | ||
# ایجاد حس تعلق و ایفای نقشی فراتر از تجارت در زندگی شهری.<ref>[https://www.ihcs.ac.ir/fa/news/10543/دکتر-فاضلی-در-نشست-از-بازار-تا-مگامال-مگامال-تبلور-هژمونی-پول-است-مهاجرت-از-شهر-تولیدی-به-شهر-مصرفی «دکتر فاضلی در نشست | # ایجاد حس تعلق و ایفای نقشی فراتر از تجارت در زندگی شهری.<ref>[https://www.ihcs.ac.ir/fa/news/10543/دکتر-فاضلی-در-نشست-از-بازار-تا-مگامال-مگامال-تبلور-هژمونی-پول-است-مهاجرت-از-شهر-تولیدی-به-شهر-مصرفی «دکتر فاضلی در نشست از بازار تا مگمال: مگمال تبلور هژمونی پول است/ مهاجرت از شهر تولیدی به شهر مصرفی»، وبسایت پژوهشگاه علومانسانی و مطالعات فرهنگی.]</ref> | ||
# جذب سرمایه و کمک به | # جذب سرمایه و کمک به توسعهٔ زیرساختهایی مانند مترو.<ref>[https://www.jcsc.ir/article_37352.html کاظمی و امیرابراهیمی، «گونهشناسی مجتمعهای تجاری در شهر تهران»، 1398ش، ص13.]</ref> | ||
=== | === راهکارهای اصلاحی و تعدیلی === | ||
برای کاهش پیامدهای منفی و هدایت این مراکز | برای کاهش پیامدهای منفی و هدایت این مراکز بهسوی [[توسعهٔ پایدار]]، راهکارهای پیشنهادی عبارتند از: | ||
# '''طراحی و برنامهریزی هوشمند:''' مکانیابی مناسب با دسترسی عادلانه،<ref>[https://www.baharnews.ir/news/138524/تهران-چنبره-مگامال-ها «تهران در چنبرۀ مگامالها»، وبسایت بهار نیوز.]</ref> تلفیق کالبدی با فضاهای باز شهری و بازطراحی برای تعامل با بافت اطراف.<ref>[https://jrd.ut.ac.ir/article_76753.html پوررضا کریمسرا و دهقان، «نقش مگامالها و مغازههای محلی در سرمایۀ اجتماعی محلی شهروندان تهرانی»، 1399ش، ص406-390.]</ref> | # '''طراحی و برنامهریزی هوشمند:''' مکانیابی مناسب با دسترسی عادلانه،<ref>[https://www.baharnews.ir/news/138524/تهران-چنبره-مگامال-ها «تهران در چنبرۀ مگامالها»، وبسایت بهار نیوز.]</ref> تلفیق کالبدی با فضاهای باز شهری و بازطراحی برای تعامل با بافت اطراف.<ref>[https://jrd.ut.ac.ir/article_76753.html پوررضا کریمسرا و دهقان، «نقش مگامالها و مغازههای محلی در سرمایۀ اجتماعی محلی شهروندان تهرانی»، 1399ش، ص406-390.]</ref> | ||
# '''حکمروایی و مدیریت مشارکتی:''' تشکیل نهادهای محلی برای تصمیمگیری،<ref>[https://iic.ihss.ac.ir/Article/13188/FullText شیعه و حاجیانی، «تأثیرات مگامالها بر هویت محلهای در شهر تهران؛ مطالعۀ موردی: اطلسمال نیاوران محورهای موضوعی: شهرسازی اسلامی»، 1398ش، ص78.]</ref> اجرای پروژهها با مشارکت ساکنان<ref>[https://jrd.ut.ac.ir/article_76753.html پوررضا کریمسرا و دهقان، «نقش مگامالها و مغازههای محلی در سرمایۀ اجتماعی محلی شهروندان تهرانی»، 1399ش، ص406-390.]</ref> و انجام ارزیابیهای اثرات اجتماعی و زیستمحیطی پیش از اجرا.<ref name=":2">[http://news.mrud.ir/news/45053/نسخه-شهری-برای-تعویق-مرگ-مال-ها-در-پایتخت-رقیب-مجازی-مجتمع-های «نسخۀ شهری برای تعویق مرگ | # '''حکمروایی و مدیریت مشارکتی:''' تشکیل نهادهای محلی برای تصمیمگیری،<ref>[https://iic.ihss.ac.ir/Article/13188/FullText شیعه و حاجیانی، «تأثیرات مگامالها بر هویت محلهای در شهر تهران؛ مطالعۀ موردی: اطلسمال نیاوران محورهای موضوعی: شهرسازی اسلامی»، 1398ش، ص78.]</ref> اجرای پروژهها با مشارکت ساکنان<ref>[https://jrd.ut.ac.ir/article_76753.html پوررضا کریمسرا و دهقان، «نقش مگامالها و مغازههای محلی در سرمایۀ اجتماعی محلی شهروندان تهرانی»، 1399ش، ص406-390.]</ref> و انجام ارزیابیهای اثرات اجتماعی و زیستمحیطی پیش از اجرا.<ref name=":2">[http://news.mrud.ir/news/45053/نسخه-شهری-برای-تعویق-مرگ-مال-ها-در-پایتخت-رقیب-مجازی-مجتمع-های «نسخۀ شهری برای تعویق مرگ مالها در پایتخت/ رقیب مجازی مجتمعهای تجاری با سرمایهگذاران چه میکند؟»، خبرگزاری وزارت راه و شهرسازی.]</ref> | ||
# '''حمایت از اقتصاد و اجتماع محلی:''' حمایت از کسبوکارهای کوچک،<ref>[https://iic.ihss.ac.ir/Article/13188/FullText شیعه و حاجیانی، «تأثیرات مگامالها بر هویت محلهای در شهر تهران؛ مطالعۀ موردی: اطلسمال نیاوران محورهای موضوعی: شهرسازی اسلامی»، 1398ش، ص78.]</ref> اصلاح عرضهٔ کالا و خدمات برای همه اقشار<ref>[http://news.mrud.ir/news/45053/نسخه-شهری-برای-تعویق-مرگ-مال-ها-در-پایتخت-رقیب-مجازی-مجتمع-های «نسخۀ شهری برای تعویق مرگ | # '''حمایت از اقتصاد و اجتماع محلی:''' حمایت از کسبوکارهای کوچک،<ref>[https://iic.ihss.ac.ir/Article/13188/FullText شیعه و حاجیانی، «تأثیرات مگامالها بر هویت محلهای در شهر تهران؛ مطالعۀ موردی: اطلسمال نیاوران محورهای موضوعی: شهرسازی اسلامی»، 1398ش، ص78.]</ref> اصلاح عرضهٔ کالا و خدمات برای همه اقشار<ref>[http://news.mrud.ir/news/45053/نسخه-شهری-برای-تعویق-مرگ-مال-ها-در-پایتخت-رقیب-مجازی-مجتمع-های «نسخۀ شهری برای تعویق مرگ مالها در پایتخت/ رقیب مجازی مجتمعهای تجاری با سرمایهگذاران چه میکند؟»، خبرگزاری وزارت راه و شهرسازی.]</ref> و احیای فضاهای عمومی-فرهنگی درون مجتمعها.<ref>[https://iic.ihss.ac.ir/Article/13188/FullText شیعه و حاجیانی، «تأثیرات مگامالها بر هویت محلهای در شهر تهران؛ مطالعۀ موردی: اطلسمال نیاوران محورهای موضوعی: شهرسازی اسلامی»، 1398ش، ص78.]</ref> | ||
# '''ارتقای کیفیت و نظارت: ت'''قویت برنامهریزی محلهمحور،<ref>[https://jrd.ut.ac.ir/article_76753.html پوررضا کریمسرا و دهقان، «نقش مگامالها و مغازههای محلی در سرمایۀ اجتماعی محلی شهروندان تهرانی»، 1399ش، ص406-390.]</ref> مدیریت کیفیت از طریق تعامل با ذینفعان و آموزش پرسنل.<ref>[https://iic.ihss.ac.ir/Article/13188/FullText شیعه و حاجیانی، «تأثیرات مگامالها بر هویت محلهای در شهر تهران؛ مطالعۀ موردی: اطلسمال نیاوران محورهای موضوعی: شهرسازی اسلامی»، 1398ش، ص78.]</ref> | # '''ارتقای کیفیت و نظارت: ت'''قویت برنامهریزی محلهمحور،<ref>[https://jrd.ut.ac.ir/article_76753.html پوررضا کریمسرا و دهقان، «نقش مگامالها و مغازههای محلی در سرمایۀ اجتماعی محلی شهروندان تهرانی»، 1399ش، ص406-390.]</ref> مدیریت کیفیت از طریق تعامل با ذینفعان و آموزش پرسنل.<ref>[https://iic.ihss.ac.ir/Article/13188/FullText شیعه و حاجیانی، «تأثیرات مگامالها بر هویت محلهای در شهر تهران؛ مطالعۀ موردی: اطلسمال نیاوران محورهای موضوعی: شهرسازی اسلامی»، 1398ش، ص78.]</ref> | ||
بر اساس تأکید متخصصان، تحقق این اهداف نیازمند گفتوگوی مؤثر میان علم و عمل در مدیریت شهری است تا با پرهیز از تقلید الگوهای وارداتی، مدلی پایدار و متناسب با نیاز جامعهٔ ایرانی ایجاد شود تا هم پایداری شهری را حفظ کند و هم کیفیت زندگی شهروندان را ارتقا دهد.<ref>[https://www.baharnews.ir/news/138524/تهران-چنبره-مگامال-ها «تهران در چنبرۀ مگامالها»، وبسایت بهار نیوز.]</ref> | بر اساس تأکید متخصصان، تحقق این اهداف نیازمند گفتوگوی مؤثر میان علم و عمل در مدیریت شهری است تا با پرهیز از تقلید الگوهای وارداتی، مدلی پایدار و متناسب با نیاز جامعهٔ ایرانی ایجاد شود تا هم پایداری شهری را حفظ کند و هم کیفیت زندگی شهروندان را ارتقا دهد.<ref>[https://www.baharnews.ir/news/138524/تهران-چنبره-مگامال-ها «تهران در چنبرۀ مگامالها»، وبسایت بهار نیوز.]</ref> | ||
== | == برخی از مگمالهای معروف در ایران == | ||
[[سیتیسنتر اصفهان]] بهعنوان چهارمین مرکز خرید بزرگ دنیا، [[مجتمع خلیج فارس شیراز]] با معماری الهامگرفته از دوران هخامنشی و | [[سیتیسنتر اصفهان]] بهعنوان چهارمین مرکز خرید بزرگ دنیا، [[مجتمع خلیج فارس شیراز]] با معماری الهامگرفته از دوران هخامنشی و رتبهٔ هفتم در جهان، [[سامسنتر]] در تهران با تمرکز بر برندهای لوکس جهانی و [[ارگسنتر تجریش]] با امکانات گستردهٔ فرهنگی و تجاری،<ref>[https://kite.ir/blog/1071/مرکز-خرید-ایران اکبری، «بزرگترین مراکز خرید ایران»، وبلاگ کایت.]</ref> [[پالادیوم تهران]] با استانداردهای بینالمللی و طراحی لوکس، [[ایرانمال]] در غرب تهران، با معماری ایرانی و امکاناتی چون سینمای پیشرفته و پارکینگ رایگان، [[مجتمع کوروش]] نیز با ترکیب [[سینما]]، [[شهربازی]] و تنوع فروشگاهی در کنار قیمتهای نسبتاً معقول، مقصدی خانوادگی محسوب میشوند. [[مگمال اکباتان]] نیز با دسترسی آسان به مترو، هایپراستار گسترده و قیمتهای مناسب از مراکز جذاب خرید بهحساب میآید.<ref>[https://pinorest.com/mag/tehran-best-shopping-malls/ «20 مال محبوب تهران؛ نکتههای مثبت و منفی (از تیراژه تا ایرانمال)»، وبسایت پینورست.]</ref> | ||
== پانویس == | == پانویس == | ||
{{پانویس}} | {{پانویس}} | ||
== منابع == | |||
{{آغاز منابع}} | |||
* احمدی، معصومه و همکاران، «پیامدهای ساخت مالها و مراکز خرید در تهران»، فصلنامهٔ علمی جامعهشناسی فرهنگ و هنر، دورهٔ چهارم، شمارهٔ دوم، ۱۴۰۱ش. | * احمدی، معصومه و همکاران، «پیامدهای ساخت مالها و مراکز خرید در تهران»، فصلنامهٔ علمی جامعهشناسی فرهنگ و هنر، دورهٔ چهارم، شمارهٔ دوم، ۱۴۰۱ش. | ||
* اکبری، ضحا، | * اکبری، ضحا، «بزرگترین مراکز خرید ایران»، وبلاگ کایت، تاریخ درج مطلب: ۲۴ آبان ۱۳۹۹ش. | ||
* ایمانیشاملو، جواد و عزتیمهر، محمدرضا، «بررسی تأثیرات مگامالها بر روی محدودههای پیرامونی (نمونهٔ موردی: لالهپارک، ستارهباران و ایپکپالاس شهر تبریز)»، اقتصاد و برنامهریزی شهری، دورهٔ ۳، شمارهٔ ۴، ۱۴۰۱ش. | * ایمانیشاملو، جواد و عزتیمهر، محمدرضا، «بررسی تأثیرات مگامالها بر روی محدودههای پیرامونی (نمونهٔ موردی: لالهپارک، ستارهباران و ایپکپالاس شهر تبریز)»، اقتصاد و برنامهریزی شهری، دورهٔ ۳، شمارهٔ ۴، ۱۴۰۱ش. | ||
* آهور، ایران و همکاران، «از بازار تا بزرگ بازار (مگامال)»، فصلنامهٔ آمایش محیط، دورهٔ ۶، شمارهٔ ۲۰، ۱۳۹۱ش. | * آهور، ایران و همکاران، «از بازار تا بزرگ بازار (مگامال)»، فصلنامهٔ آمایش محیط، دورهٔ ۶، شمارهٔ ۲۰، ۱۳۹۱ش. | ||
| خط ۶۹: | خط ۶۷: | ||
* «تهران در چنبرهٔ مگامالها»، وبسایت بهار نیوز، تاریخ درج مطلب: ۲۸ مهر ۱۳۹۶ش. | * «تهران در چنبرهٔ مگامالها»، وبسایت بهار نیوز، تاریخ درج مطلب: ۲۸ مهر ۱۳۹۶ش. | ||
* «دربارهٔ مگامال چه میدانید؟»، وبسایت املاک سرمایهبان، تاریخ درج مطلب: ۲۰ مهر ۱۴۰۲ش. | * «دربارهٔ مگامال چه میدانید؟»، وبسایت املاک سرمایهبان، تاریخ درج مطلب: ۲۰ مهر ۱۴۰۲ش. | ||
* «دکتر فاضلی در نشست | * «دکتر فاضلی در نشست از بازار تا مگامال: مگامال تبلور هژمونی پول است/ مهاجرت از شهر تولیدی به شهر مصرفی»، وبسایت پژوهشگاه علومانسانی و مطالعات فرهنگی، تاریخ درج مطلب: ۱۲ خرداد ۱۳۹۴ش. | ||
* راستادبروجنی، مرضیه و همکاران، «نگرشی انتقادی به تأثیر سرمایهداری رانتیر بر فضاهای شهری (مطالعهٔ موردی: مگامالهای شهر تهران)»، باغ نظر، دورهٔ ۱۹، شمارهٔ ۱۰۸، ۱۴۰۱ش. | * راستادبروجنی، مرضیه و همکاران، «نگرشی انتقادی به تأثیر سرمایهداری رانتیر بر فضاهای شهری (مطالعهٔ موردی: مگامالهای شهر تهران)»، باغ نظر، دورهٔ ۱۹، شمارهٔ ۱۰۸، ۱۴۰۱ش. | ||
* رستمی، ثریا و همکاران، «بررسی عوامل | * رستمی، ثریا و همکاران، «بررسی عوامل مداخلهٔ نیروهای اجتماعی و سیاسی در توسعهٔ مراکز خرید چندمنظورهٔ تهران با تأکید بر دههٔ هشتاد و نود شمسی»، فصلنامهٔ مطالعات فرهنگی و ارتباطات، دورهٔ ۲۰، شمارهٔ ۴، ۱۴۰۳ش. | ||
* ساسانپور، فرزانه و همکاران، «تحلیل اثرات مگامالها بر پایداری جوامع محلی (مطالعهٔ موردی: شهرهای شهرستان عباسآباد)»، مجلهٔ جغرافیا و توسعة ناحیهای، دورهٔ ۲۰، شمارهٔ ۳، ۱۴۰۱ش. | * ساسانپور، فرزانه و همکاران، «تحلیل اثرات مگامالها بر پایداری جوامع محلی (مطالعهٔ موردی: شهرهای شهرستان عباسآباد)»، مجلهٔ جغرافیا و توسعة ناحیهای، دورهٔ ۲۰، شمارهٔ ۳، ۱۴۰۱ش. | ||
* سالاری، محمد، «مجتمعهای تجاری چندمنظوره، مالها ومگامالها»، وبسایت معمارنت، تاریخ درج مطلب: ۳۱ ژوئیه ۲۰۱۸م. | * سالاری، محمد، «مجتمعهای تجاری چندمنظوره، مالها ومگامالها»، وبسایت معمارنت، تاریخ درج مطلب: ۳۱ ژوئیه ۲۰۱۸م. | ||
| خط ۸۶: | خط ۸۴: | ||
* «مگامال تهران؛ تجربهٔ خریدی متفاوت در شهرک اکباتان»، وبسایت کجارو، تاریخ درج مطلب: ۱۱ مهر ۱۳۹۶ش. | * «مگامال تهران؛ تجربهٔ خریدی متفاوت در شهرک اکباتان»، وبسایت کجارو، تاریخ درج مطلب: ۱۱ مهر ۱۳۹۶ش. | ||
* «مگامال نامه»، وبسایت سوشیانس، تاریخ درج مطلب: ۱۳ تیر ۱۳۹۹ش. | * «مگامال نامه»، وبسایت سوشیانس، تاریخ درج مطلب: ۱۳ تیر ۱۳۹۹ش. | ||
* | * « «مگامال» ها حقوق شهروندی را «لگدمال» میکنند»، وبسایت اتاق ایرانآنلاین، تاریخ درج مطلب: ۱۳ آبان ۱۳۹۵ش. | ||
* «مگامالها و فرصتهای توسعهٔ گردشگری شهری»، وبسایت مگیران، تاریخ بازدید: ۱۱ دی ۱۴۰۴ش. | * «مگامالها و فرصتهای توسعهٔ گردشگری شهری»، وبسایت مگیران، تاریخ بازدید: ۱۱ دی ۱۴۰۴ش. | ||
* «نسخهٔ شهری برای تعویق مرگ «مال» ها در پایتخت/ رقیب مجازی مجتمعهای تجاری با سرمایهگذاران چه میکند؟»، خبرگزاری وزارت راه و شهرسازی، تاریخ درج مطلب: ۵ آبان ۱۳۹۶ش. | * «نسخهٔ شهری برای تعویق مرگ «مال» ها در پایتخت/ رقیب مجازی مجتمعهای تجاری با سرمایهگذاران چه میکند؟»، خبرگزاری وزارت راه و شهرسازی، تاریخ درج مطلب: ۵ آبان ۱۳۹۶ش. | ||
* نیکبین، آسیه و همکاران، «بررسی ابعاد چهارگانهٔ قدرت در توسعهٔ مگامالهای منطقهٔ یک تهران»، نامهٔ معماری و شهرسازی، دورهٔ ۱۶، شمارهٔ ۴۱، ۱۴۰۲ش. | * نیکبین، آسیه و همکاران، «بررسی ابعاد چهارگانهٔ قدرت در توسعهٔ مگامالهای منطقهٔ یک تهران»، نامهٔ معماری و شهرسازی، دورهٔ ۱۶، شمارهٔ ۴۱، ۱۴۰۲ش. | ||
* «۲۰ مال محبوب تهران؛ نکتههای مثبت و منفی (از تیراژه تا ایرانمال)»، وبسایت پینورست، تاریخ بازدید: ۲۰ بهمن ۱۴۰۴ش. | |||
{{پایان منابع}} | |||
