خط ۱: خط ۱:
'''<big>کمیکال</big>'''؛ ماده‌ای مخدر معروف به ماری‌جوانای صنعتی.
'''<big>کمیکال</big>'''؛ ماده‌ای مخدر معروف به ماری‌جوانای صنعتی.


کمیکال مادۀ روان‌گردان و ماری‌جوانای صنعتی است که تا ۸۰۰ برابر قوی‌تر از حشیش بر سیستم عصبی اثر می‌گذارد. این ماده به‌دلیل قیمت ارزان، نفوذ گسترده‌ای در میان نوجوانان یافته و حتی با یک‌بار مصرف، وابستگی شدید جسمی و روانی ایجاد می‌کند. ریشۀ گرایش به این ماده در ناکامی‌های اجتماعی و ضعف باورهای معنوی دانسته شده است. مصرف آن با علائمی نظیر توهم، هذیان و آسیب‌های مغزی همراه بوده که در بلندمدت منجر به زوال اراده و فروپاشی اخلاقی فرد می‌شود. فرآیند درمان این اعتیاد شامل دوره‌های تخصصی سم‌زدایی، روان‌درمانی و حمایت خانواده است که با تقویت عزت‌نفس و التزام به سبک زندگی اسلامی و مناسک دینی، سدی محکم در برابر لغزش مجدد ایجاد می‌کند.
کمیکال نوعی مادهٔ روان‌گردان مصنوعی از خانوادهٔ کانابینوئیدها است که به‌عنوان ماری‌جوانای صنعتی نیز شناخته می‌شود. گزارش‌ها حاکی از آن است که این ماده به‌دلیل قیمت پایین و دسترسی آسان، به‌ویژه در میان نوجوانان و جوانان شیوع یافته است. مصرف کمیکال می‌تواند با پیامدهایی مانند توهم، هذیان، اختلالات شناختی و آسیب‌های عصبی همراه باشد و در برخی موارد وابستگی روانی ایجاد کند. در پژوهش‌ها، عوامل اجتماعی و روانی از جمله ناکامی‌های فردی و ضعف حمایت‌های اجتماعی در گرایش به این ماده مؤثر دانسته شده‌اند. درمان وابستگی به کمیکال معمولاً ترکیبی از مداخلات پزشکی، روان‌درمانی و حمایت خانوادگی است و برخی مطالعات بر نقش عوامل معنوی و تغییر سبک زندگی در کاهش خطر بازگشت به مصرف تأکید کرده‌اند.


== مفهوم‌شناسی ==
== مفهوم‌شناسی ==
کمیکال (Chemical) ماده‌ای مخدر است که با روش‌های شیمیایی و در آزمایشگاه‌های غیرقانونی<ref>[https://news.dchq.ir/3/?p=91378 «عوارض کمیکال از ناهماهنگی حرکتی تا احساس حالت سقوط»، پورتال جامع ستاد مبارزه با مواد مخدر.]</ref> از طریق ترکیب ماده‌ای به نام مراسوئیت با گیاه مریم‌گلی و پخت آن تولید می‌شود. این ماده یک روانگردان محسوب شده و ماری‌جوانای صنعتی است. در میان مصرف‌کنندگان، این ماده با نام‌های متعددی از جمله نعناع جادویی، مریم‌گلی، گیاه چوپان، برگ نبوت، سالی‌دی، ماریا پاستورا و سالویا نیز شناخته می‌شود.<ref>[https://behravanshim.com/%D9%85%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D9%85%D8%AE%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D9%85%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%84-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%9F/ «مادۀ مخدر کمیکال چیست؟»، وب‌سایت به‌روان شیم.]</ref> همچنین با نام‌های کمیک و بونزای به فروش می‌رسد و ظاهر آن به‌شکل مادۀ گیاهی خردشده سبزرنگ و گاهی معطر است.<ref>[https://www.isna.ir/news/1402051911854/%D9%88%D8%B1%D9%88%D8%AF-%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86-%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%DA%A9%D9%85%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%84-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%88%D8%B1%D8%AF%D8%B2-%D9%85%D8%B5%D8%B1%D9%81-%DA%A9%D9%86%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86 «ورود روان‌گردان جدید «کِمیکال» به ایران/ «اوردُز» مصرف‌کنندگان»، خبرگزاری ایسنا.]</ref> در تفاوت با گل یا حشیش طبیعی که ترکیبات آنها ثابت و قابل شناسایی است، کمیکال معمولاً از ترکیب چندین نوع مادۀ شیمیایی متفاوت تشکیل می‌شود<ref>[https://tolouedigar.com/%DA%A9%D9%85%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%84/ «کمیکال چیست؟»، وب‌سایت کلینیک ترک اعتیاد طلوعی دیگر.]</ref> و تا ۸۰۰ برابر از مواد سنتی مانند حشیش قوی‌تر و اثرگذاری مخرب‌تری دارد<ref>[https://www.sarpoosh.com/society/social-damages/social-damages1402061480.html «رواج مصرف ماده مخدر کمکیال در کشور؛ ماده‌ای که مغز مصرف‌کننده را دچار تغییر می‌کند»، وب‌سایت سرپوش.]</ref> و به‌عنوان یکی از پرخطرترین مواد مخدر مصنوعی شناخته می‌شود.<ref>[https://tolouedigar.com/%DA%A9%D9%85%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%84/ «کمیکال چیست؟»، وب‌سایت کلینیک ترک اعتیاد طلوعی دیگر.]</ref>
کمیکال (Chemical) ماده‌ای مخدر است که با روش‌های شیمیایی و در آزمایشگاه‌های غیرقانونی<ref>[https://news.dchq.ir/3/?p=91378 «عوارض کمیکال از ناهماهنگی حرکتی تا احساس حالت سقوط»، پورتال جامع ستاد مبارزه با مواد مخدر.]</ref> از طریق ترکیب ماده‌ای به نام مراسوئیت با گیاه مریم‌گلی و پخت آن تولید می‌شود. این ماده یک روانگردان محسوب شده و ماری‌جوانای صنعتی است. در میان مصرف‌کنندگان، این ماده با نام‌های متعددی از جمله نعناع جادویی، مریم‌گلی، گیاه چوپان، برگ نبوت، سالی‌دی، ماریا پاستورا و سالویا نیز شناخته می‌شود.<ref>[https://behravanshim.com/%D9%85%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D9%85%D8%AE%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D9%85%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%84-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%9F/ «مادۀ مخدر کمیکال چیست؟»، وب‌سایت به‌روان شیم.]</ref> همچنین با نام‌های کمیک و بونزای به فروش می‌رسد و ظاهر آن به‌شکل مادۀ گیاهی خردشده سبزرنگ و گاهی معطر است.<ref>[https://www.isna.ir/news/1402051911854/%D9%88%D8%B1%D9%88%D8%AF-%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86-%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%DA%A9%D9%85%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%84-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%88%D8%B1%D8%AF%D8%B2-%D9%85%D8%B5%D8%B1%D9%81-%DA%A9%D9%86%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86 «ورود روان‌گردان جدید «کِمیکال» به ایران/ «اوردُز» مصرف‌کنندگان»، خبرگزاری ایسنا.]</ref> در تفاوت با گل یا حشیش طبیعی که ترکیبات آنها ثابت و قابل شناسایی است، کمیکال معمولاً از ترکیب چندین نوع مادۀ شیمیایی متفاوت تشکیل می‌شود<ref>[https://tolouedigar.com/%DA%A9%D9%85%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%84/ «کمیکال چیست؟»، وب‌سایت کلینیک ترک اعتیاد طلوعی دیگر.]</ref> و تا ۸۰۰ برابر از مواد سنتی مانند حشیش قوی‌تر و اثرگذاری مخرب‌تری دارد.<ref>[https://www.sarpoosh.com/society/social-damages/social-damages1402061480.html «رواج مصرف ماده مخدر کمکیال در کشور؛ ماده‌ای که مغز مصرف‌کننده را دچار تغییر می‌کند»، وب‌سایت سرپوش.]</ref> کمیکال به‌عنوان یکی از پرخطرترین مواد مخدر مصنوعی شناخته می‌شود.<ref>[https://tolouedigar.com/%DA%A9%D9%85%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%84/ «کمیکال چیست؟»، وب‌سایت کلینیک ترک اعتیاد طلوعی دیگر.]</ref>


== تاریخچه ==
== تاریخچه ==
کمیکال بیشتر در جنوب مکزیک و بخش‌هایی از آمریکای جنوبی و مرکزی یافت می‌شود و ریشۀ آن را به سرخ‌پوستان مازاتک می‌رسانند.<ref name=":0">[https://behravanshim.com/%D9%85%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D9%85%D8%AE%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D9%85%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%84-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%9F/ «مادۀ مخدر کمیکال چیست؟»، وب‌سایت به‌روان شیم.]</ref> جان ویلیام هافمن استاد شیمی دانشگاه کلمسون آمریکا در ۱۹۸۴م به‌دنبال تحقیقاتی برای درمان بیماری ناتوان‌کنندۀ مغز و سیستم عصبی مرکزی، موفق شد بیش از ۴۵۰ نوع ترکیبات کانابینوئید مصنوعی کشف کند و به‌عنوان کاشف کابینوئید مصنوعی اسم خود را بر آن بگذارد.<ref>[https://tolouedigar.com/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87-%DA%A9%D9%85%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%84-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%9F-%D9%88-%D8%B3%D8%A7%D8%B2%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%A2%D9%86-%DA%A9%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%9F/ «تاریخچۀ کمیکال چیست؟ و سازنده آن کیست؟»، وب‌سایت طلوعی دیگر.]</ref> پس از کشف این کانابینوئیدهای مصنوعی،‌ استفاده از آنها برای کاربرد تفریحی تغییر کاربری داد و به‌عنوان مواد مخدر جایگزین ماری‌جوانای گیاهی در ۲۰۰۰م به‌ بازار عرضه شد. در ۲۰۰۴م این کانابینوئید به‌شکل ادویه ابتدا در لندن وارد بازار شد و تا ۲۰۰۸م انواع مختلف آن در سراسر آمریکا به‌صورت قانونی در فروشگاه‌های خرده‌فروشی به‌عنوان داروی غیرقابل استفاده برای انسان، رایج شدند.<ref>[https://www.narconon.org/drug-abuse/synthetic-drugs-history.html The History of Synthetic Drugs (Spice, K2 and Bath Salts)”, Narconon" website.]</ref> از ۲۰۰۸م تا ۲۰۱۴م، ۱۴۲ ترکیب از این کانابیوئید صنعتی به مرکز نظارت مخدر اروپا گزارش شد و مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری دریافت که نرخ مرگ‌ومیر ناشی از مصرف کمیکال در بازه زمانی ۲۰۱۴م تا ۲۰۱۵م سه برابر افزایش یافته است. این پیامدها موجب شد که سازمان غذا و داروی آمریکا دربارۀ خطرات مصرف کمیکال بر سلامتی افراد به‌‌دلیل وجود سم موش برودیفاکوم، هشدار دهد.<ref>[https://tolouedigar.com/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87-%DA%A9%D9%85%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%84-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%9F-%D9%88-%D8%B3%D8%A7%D8%B2%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%A2%D9%86-%DA%A9%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%9F/ «تاریخچۀ کمیکال چیست؟ و سازنده آن کیست؟»، وب‌سایت طلوعی دیگر.]</ref>
کمیکال بیشتر در جنوب مکزیک و بخش‌هایی از آمریکای جنوبی و مرکزی یافت می‌شود و ریشۀ آن را به سرخ‌پوستان مازاتک می‌رسانند.<ref name=":0">[https://behravanshim.com/%D9%85%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D9%85%D8%AE%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D9%85%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%84-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%9F/ «مادۀ مخدر کمیکال چیست؟»، وب‌سایت به‌روان شیم.]</ref> جان ویلیام هافمن استاد شیمی دانشگاه کلمسون آمریکا در ۱۹۸۴م به‌دنبال تحقیقاتی برای درمان بیماری ناتوان‌کنندۀ مغز و سیستم عصبی مرکزی، موفق شد بیش از ۴۵۰ نوع ترکیبات کانابینوئید مصنوعی کشف کند و به‌عنوان کاشف کابینوئید مصنوعی اسم خود را بر آن بگذارد.<ref>[https://tolouedigar.com/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87-%DA%A9%D9%85%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%84-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%9F-%D9%88-%D8%B3%D8%A7%D8%B2%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%A2%D9%86-%DA%A9%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%9F/ «تاریخچۀ کمیکال چیست؟ و سازنده آن کیست؟»، وب‌سایت طلوعی دیگر.]</ref> پس از کشف این کانابینوئیدهای مصنوعی،‌ استفاده از آنها برای کاربرد تفریحی تغییر کاربری داد و به‌عنوان مواد مخدر جایگزین ماری‌جوانای گیاهی در ۲۰۰۰م به‌ بازار عرضه شد. در ۲۰۰۴م این کانابینوئید به‌شکل ادویه ابتدا در لندن وارد بازار شد و تا ۲۰۰۸م انواع مختلف آن در سراسر آمریکا به‌صورت قانونی در فروشگاه‌های خرده‌فروشی به‌عنوان داروی غیرقابل استفاده برای انسان، رایج شدند.<ref>[https://www.narconon.org/drug-abuse/synthetic-drugs-history.html The History of Synthetic Drugs (Spice, K2 and Bath Salts)”, Narconon" website.]</ref> از ۲۰۰۸م تا ۲۰۱۴م، ۱۴۲ ترکیب از این کانابیوئید صنعتی به مرکز نظارت مخدر اروپا گزارش شد و مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری دریافت که نرخ مرگ‌ومیر ناشی از مصرف کمیکال در بازه زمانی ۲۰۱۴م تا ۲۰۱۵م سه برابر افزایش یافته است. این پیامدها موجب شد که سازمان غذا و داروی آمریکا دربارۀ خطرات مصرف کمیکال بر سلامتی افراد به‌‌دلیل وجود سم موش برودیفاکوم، هشدار دهد.<ref>[https://tolouedigar.com/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87-%DA%A9%D9%85%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%84-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%9F-%D9%88-%D8%B3%D8%A7%D8%B2%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%A2%D9%86-%DA%A9%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%9F/ «تاریخچۀ کمیکال چیست؟ و سازنده آن کیست؟»، وب‌سایت طلوعی دیگر.]</ref>
=== مصرف کمیکال در ایران ===
در اواخر دهۀ ۲۰۱۰م، کمیکال از کشورهای همسایه به ایران راه یافت و ابتدا در پوشش سیگار و تنباکوی گیاهی آغشته به مواد شیمیایی عرضه شد. امروزه این ماده به‌دلیل قیمت ارزان و شباهت ظاهری به گیاهان معمولی، به‌خاطر نبود آگاهی عمومی، در بسیاری از شهرهای کشور شیوع پیدا کرده است.<ref>[https://tolouedigar.com/%DA%A9%D9%85%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%84/ «کمیکال چیست؟»، وب‌سایت کلینیک ترک اعتیاد طلوعی دیگر.]</ref> طبق گزارش‌ها مصرف کمیکال در ایران در میان نوجوانان ۱۲ تا ۱۴ ساله افزایش یافته است و به‌راحتی قابل تهیه است.<ref>[https://shahraranews.ir/fa/news/79118/%DA%A9%D9%85%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%84-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%7C-%D9%86%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B4%D8%AA%D8%B1%DB%8C-%DA%A9%D9%85%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%84-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 ««کمیکال» چیست؟ | نوجوانان مشتری کمیکال در ایران»، شهرآرانیوز.]</ref>


== نحوه عملکرد کمیکال ==
== نحوه عملکرد کمیکال ==
خط ۱۹: خط ۲۲:


== زمینه‌های اجتماعی و فرهنگی ==
== زمینه‌های اجتماعی و فرهنگی ==
براساس پژوهش‌های انجام شده سه عامل عدم کنترل اجتماعی، یادگیری و ناکامی مهم‌ترین زمینه‌های اجتماعی اعتیاد به مواد صنعتی از جمله کمیکال دانسته شده است. فقدان کنترل اجتماعی به‌معنای عدم نظارت اجتماعی‌ مانند ضعف کنترل غیررسمی از سوی خانواده، نهادها، مدرسه و جامعۀ محلی است که هر چه پیوند میان اعضای خانواده و مدرسه ضعیف باشد و فرد تعهد و مسئولیت‌پذیری اجتماعی کمتری داشته باشد،‌ بیشتر به اعتیاد کشیده می‌شود. یادگیری اجتماعی بیشتر از طریق ارتباط و معاشرت با بزهکاران و افراد دارای اعتیاد در میان دوستان، اعضای خانواده،‌ مدرسه و محل سکونت اتفاق می‌افتد؛ اما ناکامی اجتماعی ناشی از شکست و عدم دستیابی به منزلت‌های اجتماعی، شکست تحصیلی و عاطفی است که افراد احساس سرخوردگی کرده و برای فراموشی این احساس ناکامی به مواد مخدر پناه می‌برند.<ref>[https://jlr.sdil.ac.ir/article_145214_28e31e9a4e7d3a79a1c8ed6601f90d8e.pdf احدی و همکاران، «عوامل اجتماعی مؤثر اعتیاد به مواد مخدر صنعتی (مطالعۀ موردی: شهر زنجان )»، ۱۴۰۱ش، ص۳۳۲-۳۳۷.]</ref>
براساس پژوهش‌های انجام شده سه عامل عدم کنترل اجتماعی، یادگیری و ناکامی مهم‌ترین زمینه‌های اجتماعی اعتیاد به مواد صنعتی از جمله کمیکال دانسته شده است. '''فقدان کنترل اجتماعی:''' به‌معنای نبودن نظارت اجتماعی‌ مانند ضعف کنترل غیررسمی از سوی خانواده، نهادها، مدرسه و جامعۀ محلی است که هر چه پیوند میان اعضای خانواده و مدرسه ضعیف باشد و فرد تعهد و مسئولیت‌پذیری اجتماعی کمتری داشته باشد،‌ بیشتر به اعتیاد کشیده می‌شود.  


کمرنگ شدن تعالیم دین در سبک زندگی افراد یکی از عوامل روی آوردن به انواع اعتیاد است. طبق تحقیقات انجام شده بین باورهای دینی و میزان ابتلا به اعتیاد رابطۀ معکوس وجود دارد.<ref>[https://news.dchq.ir/3/?p=82731 «باورهای دینی چه تأثیری در پیشگیری از اعتیاد دارد؟»، وب‌سایت ستاد مبارزه با مواد مخدر.]</ref> دین با ارائۀ جهان‌بینی توحیدی فرد را در ارتباط با خداوند متعال و تحت حمایت او می‌داند؛ در حالی‌که فقدان این باور شخص را در معرض بی‌پناهی و تنهایی قرار داده و زمینه‌ را برای کشیده‌شدن به اعتیاد و انحراف فراهم می‌سازد.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20160601141206-9980-38.pdf ندیمی، «نقش مذهب و نهادهای مذهبی در پیشگیری از سوء‌مصرف مواد»، ۱۳۹۴ش، ص۸۴-۸۶.]</ref>
'''یادگیری اجتماعی:''' بیشتر از طریق ارتباط و معاشرت با بزهکاران و افراد دارای اعتیاد در میان دوستان، اعضای خانواده،‌ مدرسه و محل سکونت اتفاق می‌افتد.
 
'''ناکامی اجتماعی:''' ناشی از شکست و عدم دستیابی به منزلت‌های اجتماعی، شکست تحصیلی و عاطفی است که افراد احساس سرخوردگی کرده و برای فراموشی این احساس ناکامی به مواد مخدر پناه می‌برند.<ref>[https://jlr.sdil.ac.ir/article_145214_28e31e9a4e7d3a79a1c8ed6601f90d8e.pdf احدی و همکاران، «عوامل اجتماعی مؤثر اعتیاد به مواد مخدر صنعتی (مطالعۀ موردی: شهر زنجان )»، ۱۴۰۱ش، ص۳۳۲-۳۳۷.]</ref>
 
افزون بر این، کمرنگ شدن تعالیم دین در سبک زندگی افراد یکی از عوامل روی آوردن به انواع اعتیاد است. طبق تحقیقات انجام شده بین باورهای دینی و میزان ابتلا به اعتیاد رابطۀ معکوس وجود دارد.<ref>[https://news.dchq.ir/3/?p=82731 «باورهای دینی چه تأثیری در پیشگیری از اعتیاد دارد؟»، وب‌سایت ستاد مبارزه با مواد مخدر.]</ref> دین با ارائۀ جهان‌بینی توحیدی فرد را در ارتباط با خداوند متعال و تحت حمایت او می‌داند؛ در حالی‌که فقدان این باور شخص را در معرض بی‌پناهی و تنهایی قرار داده و زمینه‌ را برای کشیده‌شدن به اعتیاد و انحراف فراهم می‌سازد.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20160601141206-9980-38.pdf ندیمی، «نقش مذهب و نهادهای مذهبی در پیشگیری از سوء‌مصرف مواد»، ۱۳۹۴ش، ص۸۴-۸۶.]</ref>


== علائم مصرف ==
== علائم مصرف ==
خط ۵۶: خط ۶۳:


== پیشگیری ==
== پیشگیری ==
پیشگیری از اعتیاد به کمیکال در گام نخست بر آگاهی‌بخشی نسبت به ریشه‌های گرایش به مواد، تقویت عزت‌نفس و بهره‌گیری از مشاوره‌های تخصصی استوار است.<ref>[https://pooyanclinic.ir/%D9%BE%DB%8C%D8%B4%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%AF-%D8%A8%D8%A7-%D8%B1%D8%B9%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%DB%B3-%D8%A7%D8%B5%D9%84-%D9%85%D9%87%D9%85/ «پیشگیری از اعتیاد با رعایت ۳ اصل مهم»، وب‌سایت کلینیک پویان.]</ref> یافته‌های پژوهشی نشان می‌دهند که در کنار این مهارت‌های فردی، معنویت، باورها و نهادهای دینی سدی استوار در برابر آسیب‌های اجتماعی ایجاد می‌کنند. تعالیم اسلام راهنمایی‌ها و قواعد خاص اخلاقی مانند منع استفاده از الکل ارائه می‌دهد. التزام به جهان‌بینی و سبک زندگی اسلامی سبب می‌شود که فرد خود را مخلوق و بندۀ پروردگاری که همواره تحت حمایت او قرار دارد، بداند.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20160601141206-9980-38.pdf ندیمی، «نقش مذهب و نهادهای مذهبی در پیشگیری از سوء‌مصرف مواد»، ۱۳۹۴ش، ص84-85.]</ref> ایمان به خدا و یاد او به فرد کمک می‌کند که در برابر فشارهای درونی و اجتماعی احساس اطمینان و آرامش داشته باشد.<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/%D8%A2%DB%8C%D9%87_28_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%B1%D8%B9%D8%AF سورۀ رعد، آیه 28.]</ref> این سبک زندگی با هرگونه وابستگی که به سلامت ذهن، روح و جسم آسیب برساند، در تضاد است.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20160601141206-9980-38.pdf ندیمی، «نقش مذهب و نهادهای مذهبی در پیشگیری از سوء‌مصرف مواد»، ۱۳۹۴ش، ص86.]</ref> همچنین، اعمال عبادی همچون نماز کارکردی بازدارنده و تربیتی دارند که فرد را از افتادن در دام ناهنجاری‌ها و منکرات حفظ می‌کنند.<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/%D8%A2%DB%8C%D9%87_45_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%B9%D9%86%DA%A9%D8%A8%D9%88%D8%AA سورۀ عنکبوت، آیه 45.]</ref>
پیشگیری از اعتیاد به کمیکال در گام نخست بر آگاهی‌بخشی نسبت به ریشه‌های گرایش به مواد، تقویت عزت‌نفس و بهره‌گیری از مشاوره‌های تخصصی استوار است.<ref>[https://pooyanclinic.ir/%D9%BE%DB%8C%D8%B4%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%AF-%D8%A8%D8%A7-%D8%B1%D8%B9%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%DB%B3-%D8%A7%D8%B5%D9%84-%D9%85%D9%87%D9%85/ «پیشگیری از اعتیاد با رعایت ۳ اصل مهم»، وب‌سایت کلینیک پویان.]</ref> یافته‌های پژوهشی نشان می‌دهند که در کنار این مهارت‌های فردی، معنویت، باورها و نهادهای دینی سدی استوار در برابر آسیب‌های اجتماعی ایجاد می‌کنند.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20160601141206-9980-38.pdf ندیمی، «نقش مذهب و نهادهای مذهبی در پیشگیری از سوء‌مصرف مواد»، ۱۳۹۴ش، ص84-85.]</ref> ایمان به خدا و یاد او به فرد کمک می‌کند که در برابر فشارهای درونی و اجتماعی احساس اطمینان و آرامش داشته باشد.<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/%D8%A2%DB%8C%D9%87_28_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%B1%D8%B9%D8%AF سورۀ رعد، آیه 28.]</ref> این سبک زندگی با هرگونه وابستگی که به سلامت ذهن، روح و جسم آسیب برساند، در تضاد است.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20160601141206-9980-38.pdf ندیمی، «نقش مذهب و نهادهای مذهبی در پیشگیری از سوء‌مصرف مواد»، ۱۳۹۴ش، ص86.]</ref>


== ترک اعتیاد ==
== ترک اعتیاد ==
خط ۶۲: خط ۶۹:


=== '''سم‌زدایی''' ===
=== '''سم‌زدایی''' ===
در این مرحله، هدف اصلی پاک‌سازی کامل بدن از بقایای مواد و مدیریت واکنش‌های جسمی و روانی ناشی از قطع مصرف است. به‌‌دلیل احتمال بروز بحران‌های ناگهانی نظیر تشنج یا حملات اضطرابی شدید، این فرایند زیر نظر متخصص انجام می‌شود. در صورت لزوم، پزشک با تجویز داروهای آرام‌بخش و ضداضطراب، شرایطی را فراهم می‌کند تا سم‌زدایی به‌صورت ایمن، کنترل‌شده و با کمترین سطح درد و تنش سپری شود.<ref>[https://tolouedigar.com/%DA%A9%D9%85%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%84/ «کمیکال چیست؟»، وب‌سایت کلینیک ترک اعتیاد طلوعی دیگر.]</ref> پس از اتمام دورۀ سم‌زدایی اولیه که معمولا ۱۲ روز به طول می‌انجامد، تا پایان هفتۀ سوم، عوارضی نظیر عدم تعادل فیزیکی، ناتوانی در انجام امور روزمره و وسوسه‌ برای مصرف مجدد همچنان وجود دارند. پس از این، علائم بیشتر جنبۀ روانی و رفتاری پیدا می‌کنند؛ حالاتی مانند گوشه‌گیری و تحریک‌پذیری عصبی در این دوران شایع است. در این مرحله، بهره‌گیری از درمان‌های شناختی‌رفتاری و مشاوره‌های تخصصی می‌تواند نقش تعیین‌کننده‌ای در کاهش این اختلالات روانی ایفا کند.<ref>[https://rapidtest.ir/blog/%DA%A9%D9%85%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%84-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D8%9F/ «کمیکال یا k2 چیست؟»، وب‌سایت رپید تست.]</ref>
در این مرحله، هدف اصلی پاک‌سازی کامل بدن از بقایای مواد و مدیریت واکنش‌های جسمی و روانی ناشی از قطع مصرف است. به‌‌دلیل احتمال بروز بحران‌های ناگهانی نظیر تشنج یا حملات اضطرابی شدید، این فرایند زیر نظر متخصص انجام می‌شود. در صورت لزوم، پزشک با تجویز داروهای آرام‌بخش و ضداضطراب، شرایطی را فراهم می‌کند تا سم‌زدایی به‌صورت ایمن، کنترل‌شده و با کمترین سطح درد و تنش سپری شود.<ref>[https://tolouedigar.com/%DA%A9%D9%85%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%84/ «کمیکال چیست؟»، وب‌سایت کلینیک ترک اعتیاد طلوعی دیگر.]</ref> پس از اتمام دورۀ سم‌زدایی اولیه که معمولا ۱۲ روز به طول می‌انجامد، تا پایان هفتۀ سوم، عوارضی نظیر عدم تعادل فیزیکی، ناتوانی در انجام امور روزمره و وسوسه‌ برای مصرف مجدد همچنان وجود دارند. پس از این، علائم بیشتر جنبۀ روانی و رفتاری پیدا می‌کنند؛ حالاتی مانند گوشه‌گیری و تحریک‌پذیری عصبی در این دوران شایع است. در این مرحله، بهره‌گیری از درمان‌های شناختی-رفتاری و مشاوره‌های تخصصی می‌تواند نقش تعیین‌کننده‌ای در کاهش این اختلالات روانی ایفا کند.<ref>[https://rapidtest.ir/blog/%DA%A9%D9%85%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%84-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D8%9F/ «کمیکال یا k2 چیست؟»، وب‌سایت رپید تست.]</ref>


=== '''دارودرمانی''' ===
=== '''دارودرمانی''' ===
خط ۷۴: خط ۸۱:


=== درمان معنوی ===
=== درمان معنوی ===
نقش راهبردی معنویت و سبک زندگی دینی، باورها و مناسک مذهبی نظیر نماز، توکل و صبر، با ایجاد هدفمندی و کاهش استرس، سدی محکم در برابر اعتیاد می‌سازند. التزام به این ارزش‌ها و حضور در گروه‌های دینی، شبکه‌ای حمایتی ایجاد می‌کند که با اصلاح سبک زندگی و ایجاد تعهدات اخلاقی، سلامت همه‌جانبۀ فرد را تضمین و میل به مصرف مواد را به‌شدت کاهش می‌دهد.<ref>[https://esi.isu.ac.ir/article_74739_dfcfddbdfa16519f13d3a17dcdffa83c.pdf فیروزی ارنان و همکاران، «رابطه بين باورهای دینی و بحران هویت با گرایش به مصرف مواد مخدر»، ۱۳۹۸ش، ص۱۱۲]؛ [https://ensani.ir/file/download/article/20160601141206-9980-38.pdf ندیمی، «نقش مذهب و نهادهای مذهبی در پیشگیری از سوء‌مصرف مواد»، ۱۳۹۴، ص۸۷.]</ref>
پژوهش‌ها نشان می‌دهد معنویت و سبک زندگی دینی، باورها و مناسک مذهبی از طریق کاهش استرس و ایجاد شبکه‌های حمایتی، می‌توانند با کاهش گرایش به مصرف مواد مرتبط باشند. باورها و مناسک مذهبی و مشارکت در گروه‌های دینی، با تأثیر بر سبک زندگی و تعهدات فردی، در پیشگیری از اعتیاد و ارتقای سلامت روانی و اجتماعی نقش دارند.<ref>[https://esi.isu.ac.ir/article_74739_dfcfddbdfa16519f13d3a17dcdffa83c.pdf فیروزی ارنان و همکاران، «رابطه بين باورهای دینی و بحران هویت با گرایش به مصرف مواد مخدر»، ۱۳۹۸ش، ص۱۱۲]؛ [https://ensani.ir/file/download/article/20160601141206-9980-38.pdf ندیمی، «نقش مذهب و نهادهای مذهبی در پیشگیری از سوء‌مصرف مواد»، ۱۳۹۴، ص۸۷.]</ref>
 
== مصرف کمیکال در ایران ==
در اواخر دهۀ ۲۰۱۰م، کمیکال از کشورهای همسایه به ایران راه یافت و ابتدا در پوشش سیگار و تنباکوی گیاهی آغشته به مواد شیمیایی عرضه شد. امروزه این ماده به‌دلیل قیمت ارزان و شباهت ظاهری به گیاهان معمولی، به‌خاطر نبود آگاهی عمومی، به‌شکلی گسترده و متنوع در بسیاری از شهرهای کشور شیوع پیدا کرده است.<ref>[https://tolouedigar.com/%DA%A9%D9%85%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%84/ «کمیکال چیست؟»، وب‌سایت کلینیک ترک اعتیاد طلوعی دیگر.]</ref>
 
طبق گزارش‌ها مصرف کمیکال در ایران در میان نوجوانان ۱۲ تا ۱۴ ساله افزایش یافته است و به‌راحتی قابل تهیه است.<ref>[https://shahraranews.ir/fa/news/79118/%DA%A9%D9%85%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%84-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%7C-%D9%86%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B4%D8%AA%D8%B1%DB%8C-%DA%A9%D9%85%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%84-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 ««کمیکال» چیست؟ | نوجوانان مشتری کمیکال در ایران»، شهرآرانیوز.]</ref>


== پانویس ==
== پانویس ==