حذف رده‌ها
اصلاح هندسه بحث
خط ۱: خط ۱:
<big>'''کانون بانوان ایران'''</big>، نخستین انجمن صنفی زنان در دوره پهلوی.
<big>'''کانون بانوان'''</big>، نخستین انجمن صنفی زنان در دوره پهلوی.


کانون بانوان (تأسیس ۱۳۱۴ ش، انحلال ۱۳۳۸ ش) به‌عنوان نخستین انجمن صنفی زنان با پشتیبانی رسمی دولت، نقشی محوری در تحولات اجتماعی دوران پهلوی اول، به‌ویژه در اجرای سیاست کشف حجاب و ترویج الگوهای زندگی موسوم به «متجددانه» داشت. اگرچه در اساسنامه آن به‌صراحت به مسئله حجاب اشاره نشده بود، اما فعالیت‌های آن عمدتاً بر کنار گذاشتن حجاب سنتی و ترویج الگوهای رفتاری و پوششی غربی متمرکز بود. این نهاد وابسته به دولت و بیشتر متوجه زنان طبقات متوسط شهری بود و با تمرکز بر ظواهر زندگی، به مسائل ساختاری زنان طبقات محروم یا مبانی بومی توجهی نداشت.
کانون بانوان در [[۲۲ اردیبهشت]] ۱۳۱۴ش به فرمان [[رضاشاه]] و زیر نظر وزارت معارف با هدف ظاهری ارتقای فرهنگی و تربیتی زنان تأسیس شد و ریاست عالیه آن بر عهده [[شمس پهلوی]] قرار گرفت. بااین‌حال، اسناد تاریخی نشان می‌دهد هدف اصلی این نهاد، زمینه‌سازی برای اجرای سیاست کشف حجاب بود و اعضای آن که عمدتاً معلمان و مدیران مدارس بودند، با کنار گذاشتن [[چادر]] و تشویق دیگر [[زنان]] به تبعیت از این الگو، نقش بازوی اجرایی دولت را ایفا می‌کردند. پس از رسمی‌شدن [[کشف حجاب]] در [[دی (ماه)|دی]] همان سال، کانون با تغییر ساختار، فعالیت‌های خود را در قالب آموزش خیاطی غربی، برگزاری سخنرانی‌های تبلیغی علیه [[حجاب]]، نمایش فیلم‌های اروپایی و ترویج [[سبک زندگی غربی]] ادامه داد. این نهاد همچنین با تأسیس مؤسساتی مانند «تربیت مادر» و هنرستان خیاطی، به بازتعریف نقش زنان و ترویج [[مصرف‌گرایی]] وابسته به فرهنگ غرب پرداخت. پس از سقوط رضاشاه در ۱۳۲۰ش، کانون با افول مالی و انتقادات گسترده مواجه شد و سرانجام در ۱۳۳۸ش توسط شورای عالی زنان به ریاست [[اشرف پهلوی]] منحل گردید.


==تاریخچه و تأسیس==
==تاریخچه و تأسیس==
کانون بانوان در ۲۲ اردیبهشت ۱۳۱۴ش به دستور مستقیم رضاشاه و زیر نظر علی‌اصغر حکمت، وزیر معارف وقت، با گردآوری گروهی از زنان فرهنگی (عمدتاً معلمان و مدیران مدارس) در محل دارالمعلمات تهران تأسیس شد.<ref>فتحی، ''کانون بانوان با رویکردی به ریشه‌های تاریخی حرکت‌های زنان در ایران''، 1383ش، ص۱۳۰.</ref> ریاست عالیه این نهاد به شمس پهلوی، دختر شاه، سپرده شد.<ref>[https://www.iichs.ir/fa/news/347/کانون-بانوان-پیکان-سیاست-حجاب-ستیزی-حکومت-رضاخان-ظهور-افول رنجبر عمرانی، کانون بانوان؛ پیکان سیاست حجاب‌ستیزی حکومت رضاخان از ظهور تا افول، وب‌سایت پژوهشکده تاریخ معاصر.]</ref>
کانون بانوان در ۲۲ اردیبهشت ۱۳۱۴ش به دستور مستقیم رضاشاه و زیر نظر [[علی‌اصغر حکمت]]، وزیر معارف وقت، با گردآوری گروهی از زنان فرهنگی (عمدتاً معلمان و مدیران مدارس) در محل دارالمعلمات تهران تأسیس شد.<ref>فتحی، ''کانون بانوان با رویکردی به ریشه‌های تاریخی حرکت‌های زنان در ایران''، 1383ش، ص۱۳۰.</ref> ریاست عالیه این نهاد به شمس پهلوی، دختر شاه، سپرده شد.<ref>[https://www.iichs.ir/fa/news/347/کانون-بانوان-پیکان-سیاست-حجاب-ستیزی-حکومت-رضاخان-ظهور-افول رنجبر عمرانی، کانون بانوان؛ پیکان سیاست حجاب‌ستیزی حکومت رضاخان از ظهور تا افول، وب‌سایت پژوهشکده تاریخ معاصر.]</ref>


هاجر تربیت، رئیس دانشسرای دختران، به‌عنوان نخستین رئیس اجرایی کانون، با ایجاد مجالس سخنرانی، اجرای نمایش، کلوپ‌های ورزشی، کتابخانه و کلاس‌های اکابر (بزرگسالان) به توسعه فعالیت‌ها پرداخت.<ref>فتحی، ''کانون بانوان با رویکردی به ریشه‌های تاریخی حرکت‌های زنان در ایران''، 1383ش، ص132-133.</ref> کانون به‌سرعت گسترش یافت و در شهرهای مختلف بیش از ۵۰ شعبه دایر کرد. هیئت مدیره مرکزی متشکل از ۲۵ نفر بود و چهره‌های شاخصی مانند صدیقه دولت‌آبادی (نایب رئیس)، بدرالملوک بامداد (منشی)، پری حسام شهرئیس (ریاست دارالانشا)، فاطمه سیاح (ریاست شعبه ادبی)، همایون احتشامی (ریاست شعبه امور خیریه) و پروین اعتصامی را شامل می‌شد.<ref>بامداد، ''زن ایرانی از انقلاب مشروطیت تا انقلاب سفید''، ۱۳۴۷ش، ج1، ص90؛ [https://www.iichs.ir/fa/news/347/کانون-بانوان-پیکان-سیاست-حجاب-ستیزی-حکومت-رضاخان-ظهور-افول رنجبر عمرانی، کانون بانوان؛ پیکان سیاست حجاب‌ستیزی حکومت رضاخان از ظهور تا افول، وب‌سایت پژوهشکده تاریخ معاصر.]</ref>
[[هاجر تربیت]]، رئیس دانشسرای دختران، به‌عنوان نخستین رئیس اجرایی کانون، با ایجاد مجالس سخنرانی، اجرای نمایش، کلوپ‌های ورزشی، کتابخانه و کلاس‌های اکابر (بزرگسالان) به توسعه فعالیت‌ها پرداخت.<ref>فتحی، ''کانون بانوان با رویکردی به ریشه‌های تاریخی حرکت‌های زنان در ایران''، 1383ش، ص132-133.</ref> کانون به‌سرعت گسترش یافت و در شهرهای مختلف بیش از ۵۰ شعبه دایر کرد. هیئت مدیره مرکزی متشکل از ۲۵ نفر بود و چهره‌های شاخصی مانند صدیقه دولت‌آبادی (نایب رئیس)، بدرالملوک بامداد (منشی)، پری حسام شهرئیس (ریاست دارالانشا)، فاطمه سیاح (ریاست شعبه ادبی)، همایون احتشامی (ریاست شعبه امور خیریه) و [[پروین اعتصامی]] را شامل می‌شد.<ref>بامداد، ''زن ایرانی از انقلاب مشروطیت تا انقلاب سفید''، ۱۳۴۷ش، ج1، ص90؛ [https://www.iichs.ir/fa/news/347/کانون-بانوان-پیکان-سیاست-حجاب-ستیزی-حکومت-رضاخان-ظهور-افول رنجبر عمرانی، کانون بانوان؛ پیکان سیاست حجاب‌ستیزی حکومت رضاخان از ظهور تا افول، وب‌سایت پژوهشکده تاریخ معاصر.]</ref>


==اهداف رسمی کانون==
==اهداف رسمی کانون==