ابرابزار
امان الله فصیحی (بحث | مشارکت‌ها)
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۱: خط ۱:
'''{{درشت|صدیقه دولت‌آبادی}}'''؛ نویسنده، روزنامه‌نگار و از پیشگامان جنبش زنان در ایران در دوران مشروطه و پهلوی اول.
'''{{درشت|صدیقه دولت‌آبادی}}'''؛ نویسنده، روزنامه‌نگار و از پیشگامان جنبش زنان در ایران در دوران مشروطه و پهلوی اول.


صدیقه دولت‌آبادی صدیقه دولت‌آبادی از فعالان حقوق زنان، روزنامه‌نگاران و روشنفکران ایران در دوران مشروطه و پهلوی اول بود. او در خانواده‌ای مذهبی در اصفهان زاده شد، از پایه‌گذاران مدارس دخترانهٔ نوین بود و در سال ۱۲۹۹ش نشریهٔ ''زبان زنان'' را منتشر کرد. دولت‌آبادی آموزش را شرط اصلی پیشرفت زنان می‌دانست و باور داشت زن باسواد می‌تواند همسر و مادر کارآمدتری باشد. وی نقش سنتی زن را در قالب مادری و همسری می‌پذیرفت، اما خواهان ایفای آن با آگاهی، عزت‌نفس و مشارکت اجتماعی بیشتر بود. دولت‌آبادی در انجمن‌های زنان دورهٔ مشروطه، چند کنگرهٔ بین‌المللی زنان و کانون بانوانِ دورهٔ رضاشاه حضور داشت و از حامیان و مؤثران در سیاست کشف حجاب آن دوره به‌شمار می‌رفت.
صدیقه دولت‌آبادی از فعالان [[حقوق زن|حقوق زنان]]، [[روزنامه‌نگار|روزنامه‌نگاران]] و روشنفکران [[ایران]] در [[دوره مشروطه|دوران مشروطه]] و [[پهلوی اول]] بود. او در [[خانواده‌|خانواده‌ای]] مذهبی در [[اصفهان]] زاده شد، از پایه‌گذاران مدارس دخترانهٔ نوین بود و در سال ۱۲۹۹ش نشریهٔ ''[[زبان زنان]]'' را منتشر کرد. دولت‌آبادی آموزش را شرط اصلی پیشرفت زنان می‌دانست و باور داشت [[زن]] باسواد می‌تواند [[همسر]] و [[مادر]] کارآمدتری باشد. وی نقش سنتی زن را در قالب مادری و همسری می‌پذیرفت، اما خواهان ایفای آن با آگاهی، [[عزت‌نفس]] و [[مشارکت اجتماعی]] بیشتر بود. دولت‌آبادی در انجمن‌های زنان دورهٔ مشروطه، چند کنگرهٔ بین‌المللی زنان و [[کانون بانوانِ]] دورهٔ [[رضاشاه]] حضور داشت و از حامیان و مؤثران در سیاست [[کشف حجاب]] آن دوره به‌شمار می‌رفت.


== تولد و خانواده ==
== تولد و خانواده ==
صدیقه دولت‌آبادی در سال ۱۲۶۱ش در اصفهان به‌دنیا آمد. او دختر میرزا هادی دولت‌آبادی اصفهانی و خاتمه بیگم بود<ref>[https://rch.ac.ir/article/Details/11128 رضاقلی‌زاده، «دولت‌آبادی، صدیقه»، وب‌سایت دانشنامه جهان اسلام.]</ref> و در خانواده‌ای با شش فرزند، شامل یک خواهر و پنج برادر، پرورش یافت. مشهورترین برادر او یحیی دولت‌آبادی، نویسندهٔ معاصر و از چهره‌های تأثیرگذار در انقلاب مشروطه بود که کتاب حیات یحیی، از آثار او است. پدر صدیقه و برادرانش لباس روحانیت بر تن داشتند. برخی منابع، او را در خانواده‌ای مذهبی پرورش‌یافته دانسته‌اند،<ref>دولت‌آبادی، حیات یحیی، 1361ش، ج1، ص11 و 12.</ref> اما گروهی از مورخان بر این باورند که خاندان دولت‌آبادی با وجود پوشیدن لباس روحانیت، به فرقه‌های بابی یا ازلی منتسب بودند و اعتقادی به دین تشیع نداشتند. بر اساس برخی گزارش‌ها، میرزا هادی دولت‌آبادی نیابت میرزا یحیی صبح ازل، رئیس فرقه ازلیان، را بر عهده داشت و بعدها این نیابت را به پسرش یحیی واگذار کرد. یحیی دولت‌آبادی در کتاب خود از بابیان و بهائیان تمجید کرده و آنان را انسان‌هایی مظلوم معرفی می‌کند که توسط مراجع دینی شیعه در اصفهان مورد آزار قرار می‌گرفتند. به‌گفتهٔ او، مردم اصفهان به‌صورت دسته‌جمعی برای قتل خانوادهٔ دولت‌آبادی قیام کردند و کنسول روسیه با اعزام نیروهای مسلح از این خانواده دفاع کرد. این واقعه نشان‌دهندهٔ اهمیت دفاع از خانوادهٔ دولت‌آبادی‌های برای روسیه است. یحیی دولت‌آبادی در کتاب خود، مسبب اصلی حملهٔ مردم به آنها را، محمدتقی آقا نجفی اصفهانی دانسته است. شیخ فضل‌الله نوری، سید عبدالله بهبهانی و اطرافیان سیدمحمد طباطبایی نیز از جمله کسانی بودند که اتهام بابی‌گری را متوجه خانوادهٔ دولت‌آبادی می‌کردند.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/172108/زمینه-سازی-کشف-حجاب-در-ایران-نقش-صدیقه-دولت-ابادی رمضان نرگسی، «زمینه‌سازی کشف حجاب در ایران»، 1383ش، ص125-128.]</ref>
صدیقه دولت‌آبادی در سال ۱۲۶۱ش در اصفهان به‌دنیا آمد. او دختر میرزا هادی دولت‌آبادی اصفهانی و خاتمه بیگم بود<ref>[https://rch.ac.ir/article/Details/11128 رضاقلی‌زاده، «دولت‌آبادی، صدیقه»، وب‌سایت دانشنامه جهان اسلام.]</ref> و در خانواده‌ای با شش فرزند، شامل یک خواهر و پنج برادر، پرورش یافت. مشهورترین برادر او [[یحیی دولت‌آبادی]]، نویسندهٔ معاصر و از چهره‌های تأثیرگذار در انقلاب مشروطه بود که کتاب حیات یحیی، از آثار او است. پدر صدیقه و برادرانش [[لباس روحانیت]] بر تن داشتند. برخی منابع، او را در خانواده‌ای مذهبی پرورش‌یافته دانسته‌اند،<ref>دولت‌آبادی، حیات یحیی، 1361ش، ج1، ص11 و 12.</ref> اما گروهی از مورخان بر این باورند که خاندان دولت‌آبادی با وجود پوشیدن لباس روحانیت، به فرقه‌های [[بابی]] یا [[ازلی]] منتسب بودند و اعتقادی به [[مذهب تشیع]] نداشتند. بر اساس برخی گزارش‌ها، [[میرزا هادی دولت‌آبادی]] نیابت [[میرزا یحیی صبح ازل]]، رئیس فرقه ازلیان، را بر عهده داشت و بعدها این نیابت را به پسرش یحیی واگذار کرد. یحیی دولت‌آبادی در کتاب خود از بابیان و بهائیان تمجید کرده و آنان را انسان‌هایی مظلوم معرفی می‌کند که توسط مراجع دینی شیعه در اصفهان مورد آزار قرار می‌گرفتند. به‌گفتهٔ او، مردم اصفهان به‌صورت دسته‌جمعی برای قتل خانوادهٔ دولت‌آبادی قیام کردند و کنسول روسیه با اعزام نیروهای مسلح از این خانواده دفاع کرد. این واقعه نشان‌دهندهٔ اهمیت دفاع از خانوادهٔ دولت‌آبادی‌های برای روسیه است. یحیی دولت‌آبادی در کتاب خود، مسبب اصلی حملهٔ مردم به آنها را، محمدتقی آقا نجفی اصفهانی دانسته است. شیخ فضل‌الله نوری، سید عبدالله بهبهانی و اطرافیان سیدمحمد طباطبایی نیز از جمله کسانی بودند که اتهام بابی‌گری را متوجه خانوادهٔ دولت‌آبادی می‌کردند.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/172108/زمینه-سازی-کشف-حجاب-در-ایران-نقش-صدیقه-دولت-ابادی رمضان نرگسی، «زمینه‌سازی کشف حجاب در ایران»، 1383ش، ص125-128.]</ref>


== تحصیلات و ازدواج ==
== تحصیلات و ازدواج ==