حبیب الله نجفی (بحث | مشارکت‌ها)
بدون خلاصۀ ویرایش
حبیب الله نجفی (بحث | مشارکت‌ها)
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۴: خط ۴:


== مفهوم‌شناسی ==
== مفهوم‌شناسی ==
پژوهشگران علوم قرآنی بر این باورند که واژه «سنت» در لغت به معنای راه و رسم و شیوه‌ای است که استمرار دارد.[۱] در اصطلاح قرآنی و روایی، این واژه هم به خداوند نسبت داده می‌شود و هم به انسان‌ها و جوامع پیشین.[۲] محققان معتقدند این دو نوع نسبت، به معنای وجود سنت‌های متفاوت نیست، بلکه یک سنت واحد از آن جهت که از سوی خداوند وضع شده، به او منسوب است و از آن جهت که در جوامع بشری جریان می‌یابد، به انسان‌ها نسبت داده می‌شود.[۳] از دیدگاه آنان، سنت‌های الهی را می‌توان قوانین و ضوابط حاکم بر افعال خداوند در تدبیر عالم و آدم دانست که هیچ‌یک از آنها بیهوده و گزاف نیست و همه از صفت حکمت الهی سرچشمه می‌گیرد.[۴]
پژوهشگران حوزه علوم قرآنی، «سنت الهی» را به‌معنای قوانین و روش‌های تغییرناپذیری دانسته‌اند که خداوند  بر اساس حکمت خود، نظام هستی و جوامع بشری را بر پایه آنها  اداره می‌کند.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1708133/%D8%B3%D9%86%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D9%84%D9%87%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%D8%A8-%D8%B8%D9%87%D9%88%D8%B1-%D9%88-%D8%B3%D9%82%D9%88%D8%B7-%D8%AA%D9%85%D8%AF%D9%86-%D9%87%D8%A7-%D8%A7%D8%B2-%D9%86%D8%B8%D8%B1-%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%B7%D8%A8%D8%A7%D8%B7%D8%A8%D8%A7%DB%8C%DB%8C?q=%D8%B3%D9%86%D8%AA%D9%87%D8%A7%DB%8C%20%D8%A7%D9%84%D9%87%DB%8C&score=274877907000.0&rownumber=1 حبیبی و تیموری، «سنت‌های الهی در باب ظهور و سقوط تمدن‌ها از نظر علامه طباطبائی»، 1397ش، ص12.]</ref> به گزارش منابع لغوی، واژۀ «سنت» به‌معنای راه و روش رایجی است که استمرار دارد.<ref>[https://vajehyab.com/?q=%D8%B3%D9%86%D9%91%D8%AA&d= دهخدا، لغت‌نامه دهخدا، ذیل واژۀ سنت، وب‌سایت واژه‌یاب.]</ref> از دیدگاه مفسران، این سنت‌ها لزوماً به‌معنای صدور فعل بی‌واسطه از جانب خداوند نیست، بلکه گاه از طریق اسباب طبیعی و گاه فراطبیعی جریان می‌یابند. به باور علامه طباطبایی، سنت‌های الهی ضوابطی هستند که در امت‌های پیشین نیز جاری بوده و تغییرناپذیری آنها از اصول مسلم قرآنی است.<ref>طباطبایی، المیزان فی تفسیر القرآن، 1374ش، ج16، ص340.</ref> مصباح یزدی نیز سنت الهی را ضابطۀ انجام فعل الهی و روش‌های تدبیر امور عالم و آدم معرفی می‌کند.<ref>مصباح یزدی، جامعه و تاریخ از دیدگاه تاریخ، 1391ش، ص409.</ref> به اعتقاد اندیشمندان، یکی از کاربردهای مهم این مفهوم، قانونمندی تاریخ و جوامع انسانی است؛ به این معنا که می‌توان با مطالعۀ سرگذشت پیشینیان و توجه به علل ناکامی‌ها و موفقیت‌های آنان، به قواعد حاکم بر ظهور و سقوط تمدن‌ها دست یافت. این نگاه قرآنی، انسان را به نگرش عمیق در تاریخ و عبرت‌آموزی از آثار برجای‌مانده از اقوام گذشته فرا می‌خواند.<ref>طباطبایی، المیزان فی تفسیر القرآن، 1374ش، ج4، ص21.</ref>


== اقسام سنت‌های الهی ==
== اقسام سنت‌های الهی ==
خط ۷۸: خط ۷۸:


== منابع ==
== منابع ==
حبیبی، محسن و تیموری، شهناز، «سنت‌های الهی در باب ظهور و سقوط تمدن‌ها از نظر علامه طباطبائی»، مجلۀ اندیشه علامه طباطبایی، شمارۀ 9، 1397ش.
دهخدا، علی‌اکبر، لغت‌نامه دهخدا، وب‌سایت واژه‌یاب، تاریخ بازدید: 18 اسفند 1404ش.
طباطبایی، محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، قم، دفتر نشر اسلامی، 1374ش.
مصباح یزدی، محمدتقی، جامعه و تاریخ از دیدگاه تاریخ، تهران، چاپ و نشر بین‌الملل، 1391ش.