| خط ۱: | خط ۱: | ||
'''''انفجار دفتر حزب جمهوری اسلامی؛''''' بمبگذاری در دفتر مرکزی حزب در تهران و کشتهشدن 72 تن از جمله سیدمحمد بهشتی، جمعی از وزیران و نمایندگان مجلس. | '''''انفجار دفتر حزب جمهوری اسلامی؛''''' بمبگذاری در دفتر مرکزی حزب در تهران و کشتهشدن 72 تن از جمله سیدمحمد بهشتی، جمعی از وزیران و نمایندگان مجلس. | ||
انفجار دفتر حزب جمهوری اسلامی که در ایران از آن با عنوان فاجعۀ هفتم تیر یاد میشود، رویدادی است که در تاریخ ۷ تیر ۱۳۶۰ش در تهران رخ داد. در این حادثه، دفتر مرکزی حزب جمهوری اسلامی با بمبگذاری منهدم شد و | انفجار دفتر حزب جمهوری اسلامی که در ایران از آن با عنوان فاجعۀ هفتم تیر یاد میشود، رویدادی است که در تاریخ ۷ تیر ۱۳۶۰ش در تهران رخ داد. در این حادثه، دفتر مرکزی حزب جمهوری اسلامی با بمبگذاری منهدم شد و 72 تن از اعضای این حزب از جمله سیدمحمد حسینی بهشتی، رئیس قوه قضائیه و دبیرکل حزب، به همراه جمعی از وزیران و نمایندگان مجلس شورای اسلامی کشته شدند. این رویداد از نقاط عطف تاریخ جمهوری اسلامی ایران به شمار میرود. | ||
== معرفی '''''حزب جمهوری اسلامی''''' == | == معرفی '''''حزب جمهوری اسلامی''''' == | ||
حزب جمهوری اسلامی از مهمترین تشکلهای سیاسی پس از پیروزی انقلاب ایران بود که در ۲۹ بهمن ۱۳۵۷ش به همت گروهی از روحانیان مبارز تأسیس شد.<ref>دارابی، جریانشناسی سیاسی در ایران، ۱۳۸۸ش، ص۶۹–۷۰.</ref> این حزب که با تجربۀ تشکلهای اسلامی پیشین مانند فداییان اسلام و هیئتهای مؤتلفه شکل گرفت، با موافقت و حمایت امام خمینی آغاز به کار کرد،<ref>دارابی، جریانشناسی سیاسی در ایران، ۱۳۸۸ش، ص۱۵۹–۱۶۰.</ref><ref>فوزی، تحولات سیاسی اجتماعی بعد از انقلاب اسلامی در ایران،۱۳۸۴ش، ج1، ص392.</ref>اما گسترش | حزب جمهوری اسلامی از مهمترین تشکلهای سیاسی پس از پیروزی انقلاب ایران بود که در ۲۹ بهمن ۱۳۵۷ش به همت گروهی از روحانیان مبارز تأسیس شد.<ref>دارابی، جریانشناسی سیاسی در ایران، ۱۳۸۸ش، ص۶۹–۷۰.</ref> این حزب که با تجربۀ تشکلهای اسلامی پیشین مانند فداییان اسلام و هیئتهای مؤتلفه شکل گرفت، با موافقت و حمایت امام خمینی آغاز به کار کرد،<ref>دارابی، جریانشناسی سیاسی در ایران، ۱۳۸۸ش، ص۱۵۹–۱۶۰.</ref><ref>فوزی، تحولات سیاسی اجتماعی بعد از انقلاب اسلامی در ایران،۱۳۸۴ش، ج1، ص392.</ref>اما گسترش تشکیلات و بروز اختلافات شدید درونحزبی موجب نارضایتی وی شد.<ref>درویشی، سیره عملی امامخمینی در اداره امور کشور، ۲۹۰.</ref> سرانجام در خرداد ۱۳۶۶ش، سیدعلی خامنهای و اکبر هاشمی رفسنجانی طی نامهای به امامخمینی، ادامۀ فعالیت حزب را عاملی برای اختلاف دانسته و تعطیلی آن را اعلام کردند.<ref>امامخمینی، صحیفه، ۱۳۸۹ش، ج2، ص۲۷۵–۲۷۶.</ref> | ||
== شرح رویداد == | == شرح رویداد == | ||
| خط ۱۰: | خط ۱۰: | ||
* دفتر مرکزی حزب جمهوری اسلامی در تهران واقع در منطقه سرچشمۀ تهران، روز یکشنبه هفتم تیرماه ۱۳۶۰ش میزبان یکی از جلسات هفتگی این حزب بود. در این نشست، جمعی از اعضای حزب، نمایندگان مجلس شورای اسلامی و شماری از وزرای دولت حضور داشتند. در ساعت ۲۱ و در حالی که سیدمحمدحسین بهشتی مشغول سخنرانی بود، دو بمب با قدرت تخریبی بالا در محل دفتر مرکزی حزب منفجر شد.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/3692963/%D8%AC%D9%86%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D9%86%D8%A7%D9%81%D8%B1%D8%AC%D8%A7%D9%85-%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%84%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B4%DB%8C%D8%B7%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%81-%D8%B1%D8%AC%D9%88%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%D9%86%D9%81%D8%AC%D8%A7%D8%B1-%D8%AD%D8%B2%D8%A8-%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C «جنایت نافرجام تفالههای شیطان/ اعتراف رجوی به انفجار حزب جمهوری»، خبرگزاری مهر.]</ref> | * دفتر مرکزی حزب جمهوری اسلامی در تهران واقع در منطقه سرچشمۀ تهران، روز یکشنبه هفتم تیرماه ۱۳۶۰ش میزبان یکی از جلسات هفتگی این حزب بود. در این نشست، جمعی از اعضای حزب، نمایندگان مجلس شورای اسلامی و شماری از وزرای دولت حضور داشتند. در ساعت ۲۱ و در حالی که سیدمحمدحسین بهشتی مشغول سخنرانی بود، دو بمب با قدرت تخریبی بالا در محل دفتر مرکزی حزب منفجر شد.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/3692963/%D8%AC%D9%86%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D9%86%D8%A7%D9%81%D8%B1%D8%AC%D8%A7%D9%85-%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%84%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B4%DB%8C%D8%B7%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%81-%D8%B1%D8%AC%D9%88%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%D9%86%D9%81%D8%AC%D8%A7%D8%B1-%D8%AD%D8%B2%D8%A8-%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C «جنایت نافرجام تفالههای شیطان/ اعتراف رجوی به انفجار حزب جمهوری»، خبرگزاری مهر.]</ref> | ||
* بر اساس گزارشها شدت انفجار به حدی بود که بخشهایی از ساختمان فرو ریخت و محدودهای به ابعاد ده در ده متر به کلی تخریب شد و آوار تا ارتفاع دو متری از سطح زمین انباشته شد. شیشههای ساختمانهای اطراف نیز بهطور کامل خرد شد. بلافاصله پس از حادثه، صدها تن از ساکنان تهران در خیابانهای اطراف محل تجمع کردند و آمبولانسها برای انتقال مصدومان بهطور مداوم در رفتوآمد بودند. سقف بتنی ساختمان بهطور کامل فرو ریخته بود و دهها نفر در زیر آوار محبوس شده بودند. | * بر اساس گزارشها شدت انفجار به حدی بود که بخشهایی از ساختمان فرو ریخت و محدودهای به ابعاد ده در ده متر به کلی تخریب شد و آوار تا ارتفاع دو متری از سطح زمین انباشته شد. شیشههای ساختمانهای اطراف نیز بهطور کامل خرد شد. بلافاصله پس از حادثه، صدها تن از ساکنان تهران در خیابانهای اطراف محل تجمع کردند و آمبولانسها برای انتقال مصدومان بهطور مداوم در رفتوآمد بودند. سقف بتنی ساختمان بهطور کامل فرو ریخته بود و دهها نفر در زیر آوار محبوس شده بودند. | ||
* بسیاری از مجروحان و کشتهشدگان که به بیمارستانها منتقل میشدند، بر اثر شدت جراحات وارده و خونریزی قابل شناسایی نبودند. بیمارستانهایی که | * بسیاری از مجروحان و کشتهشدگان که به بیمارستانها منتقل میشدند، بر اثر شدت جراحات وارده و خونریزی قابل شناسایی نبودند. بیمارستانهایی که کشتهشدگان و مجروحان به آنها منتقل میشدند، تحت کنترل شدید نیروهای ارتش جمهوری اسلامی، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و کمیته قرار گرفتند.<ref>[https://www.shabestan.news/news/267182/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%81%D8%A7%D8%AC%D8%B9%D9%87-%D8%AA%D8%B1%D9%88%D8%B1%DB%8C%D8%B3%D8%AA%DB%8C-%D9%87%D9%81%D8%AA%D9%85-%D8%AA%DB%8C%D8%B1-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%B4%D9%87%D8%AF%D8%A7 «بازخوانی فاجعه تروریستی هفتم تیر + زندگینامه شهدا»، خبرگزاری شبستان.]</ref> | ||
== عاملان و طراحان == | == عاملان و طراحان == | ||
محمدرضا کلاهی صمدی بهعنوان عامل اصلی انفجار دفتر مرکزی حزب جمهوری اسلامی در هفتم تیر ۱۳۶۰ش معرفی میشود که با نفوذ به حزب، پیش از جلسه دو بمب کار گذاشت و در آخرین لحظات محل را ترک کرد. وی پس از پیروزی انقلاب به سازمان مجاهدین خلق پیوست و با هدایت این سازمان بهعنوان پاسدار وارد حزب شد و مسئولیت دعوت از شرکتکنندگان و حفاظت از سالن را بر عهده گرفت.<ref>[https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86-62/3058596-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D9%86%D9%81%D8%AC%D8%A7%D8%B1-%D8%AD%D8%B2%D8%A8-%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C «نگاهی به پرونده انفجار حزب جمهوری»، وبسایت روزنامۀ دنیای اقتصاد.]</ref> کلاهی در روز حادثه با تماس با مسئولانی چون | محمدرضا کلاهی صمدی بهعنوان عامل اصلی انفجار دفتر مرکزی حزب جمهوری اسلامی در هفتم تیر ۱۳۶۰ش معرفی میشود که با نفوذ به حزب، پیش از جلسه دو بمب کار گذاشت و در آخرین لحظات محل را ترک کرد. وی پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران به سازمان مجاهدین خلق پیوست و با هدایت این سازمان بهعنوان پاسدار وارد حزب جمهوری اسلامی شد و مسئولیت دعوت از شرکتکنندگان و حفاظت از سالن دفتر حزب را بر عهده گرفت.<ref>[https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86-62/3058596-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D9%86%D9%81%D8%AC%D8%A7%D8%B1-%D8%AD%D8%B2%D8%A8-%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C «نگاهی به پرونده انفجار حزب جمهوری»، وبسایت روزنامۀ دنیای اقتصاد.]</ref> کلاهی در روز حادثه با تماس با مسئولانی چون قدوسی و لاجوردی، آنها را به حضور در جلسه ترغیب میکرد که تحلیلگران آن را نشاندهندۀ قصد سازمان مجاهدین خلق برای افزایش شمار قربانیان ارزبابی میکنند. یک هفته بعد هویت وی شناسایی و طی اطلاعیهای از سوی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی اعلام شد. کلاهی پس از انفجار به عراق گریخت و در آنجا با یکی از اعضای منافقین ازدواج کرد و در رادیو این سازمان با نام مستعار کریم فعالیت داشت. وی در اوایل دهۀ ۱۳۷۰ش بهدلیل اختلاف از سازمان جدا شد و با هویت جعلی به آلمان و سپس هلند رفت و سرانجام در ۱۳۹۴ش توسط دو تبهکار هلندی به قتل رسید.<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/1645772 «سالروز انفجار ۷ تیر / کریم رادیو، از نفوذ مرگبار در حزب تا ترور در هلند»، خبر آنلاین.]</ref> درباره طراحی عملیات، دو دیدگاه مطرح است: برخی آن را با توانایی سازمان مجاهدین خلق ممکن میدانند و برخی دیگر با توجه به قدرت تخریبی بالا، آن را با همکاری سرویسهای اطلاعاتی غربی ارزیابی میکنند.<ref>[https://psri.ir/?id=fvyczcf4 «انفجار بمب در دفتر مرکزی حزب جمهوری اسلامی»، مؤسسۀ مطالعات و پژوهشهای سیاسی.]</ref> | ||
== زمینهها == | == زمینهها == | ||
| خط ۴۶۲: | خط ۴۶۲: | ||
|عضو فعال حزب جمهوری اسلامی <ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/94768/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%81%D8%A7%D8%AC%D8%B9%D9%87-%D9%87%D9%81%D8%AA%D9%85-%D8%AA%DB%8C%D8%B1-%D9%88-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%B4%D9%87%D8%AF%D8%A7?SearchText=%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4%20%D9%88%20%D9%BE%D8%B1%D9%88%D8%B1%D8%B4%20%D9%84%D8%A8%D9%86%D8%A7%D9%86&LPhrase= «بازخوانی فاجعه هفتم تیر و زندگینامه شهدا» پایگاه اطلاعرسانی حوزه.]</ref> | |عضو فعال حزب جمهوری اسلامی <ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/94768/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%81%D8%A7%D8%AC%D8%B9%D9%87-%D9%87%D9%81%D8%AA%D9%85-%D8%AA%DB%8C%D8%B1-%D9%88-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%B4%D9%87%D8%AF%D8%A7?SearchText=%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4%20%D9%88%20%D9%BE%D8%B1%D9%88%D8%B1%D8%B4%20%D9%84%D8%A8%D9%86%D8%A7%D9%86&LPhrase= «بازخوانی فاجعه هفتم تیر و زندگینامه شهدا» پایگاه اطلاعرسانی حوزه.]</ref> | ||
|} | |} | ||
=== تشییع === | |||
بنابر گزارش مرکز اسناد انقلاب اسلامی، مراسم تشییع پیکر سیدمحمد بهشتی به همراه شهدای دیگر این رویداد علیرغم تبلیغات گسترده علیه سید محمد حسینی بهشتی، با حضور گستردۀ مردم صورت گرفت که این امر باعث تعجب همگان شد. گستردگی مردم بهحدی بود که امکان دفن پیکر جانباختگان فراهم نشد و خاکسپاری به روز بعد موکول شد.<ref>[https://irdc.ir/fa/news/5019/%D8%AE%D8%B1%D9%88%D8%B4-%D9%85%D9%84%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D8%AA%D8%B4%DB%8C%DB%8C%D8%B9-%D9%BE%DB%8C%DA%A9%D8%B1-%D8%B4%D9%87%D8%AF%D8%A7%DB%8C-%D9%87%D9%81%D8%AA%D9%85-%D8%AA%DB%8C%D8%B1 «خروش ملت در مراسم تشییع پیکر شهدای هفتم تیر»، وبسایت مرکز اسناد انقلاب اسلامی.]</ref> | |||
== مجروحان حادثه == | == مجروحان حادثه == | ||
| خط ۴۷۱: | خط ۴۷۴: | ||
== واکنشها == | == واکنشها == | ||
* به گزارش رسانهها، پس از وقوع انفجار | * به گزارش رسانهها، پس از وقوع انفجار مردم بیدرنگ خود را به محل حادثه رساندند و تا صبح به یاری مجروحان شتافتند. بر اساس این گزارشها، شماری از کسبه با بازگشایی شبانۀ مغازههای خود، تجهیزات لازم برای برش آهن را در اختیار نیروهای امداد قرار دادند تا مصدومان از زیر آوار خارج شوند. به نقل از منابع، در آن شب حاضران بیآنکه از سرنوشت عزیزان خود آگاه باشند، یکدل و یکصدا به یاری همنوعان خود شتافتند. این حضور فداکارانه که در گزارشهای آن زمان منعکس شده، جلوهای از همبستگی جمعی بود.<ref>[https://irdc.ir/fa/news/5010/%D9%86%D9%82%D8%B4-%D8%A7%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%A8%D8%B9%D8%AF-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D9%86%D9%81%D8%AC%D8%A7%D8%B1-%D8%AF%D9%81%D8%AA%D8%B1-%D8%AD%D8%B2%D8%A8-%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C «نقش امدادی مردم بعد از انفجار دفتر حزب جمهوری»، مرکز اسناد انقلاب اسلامی.]</ref> | ||
* امامخمینی در پیام خود این رویداد را در چارچوب سنتهای الهی تحلیل کرد و با استناد به آیۀ 32 سورۀ توبه تأکید کرد که دشمنان میخواهند نور خدا را خاموش کنند، اما خداوند نور خود را کامل خواهد کرد. وی با تبیین این حادثه بهعنوان عامل برملاشدن چهرۀ واقعی دشمنان و دریدهشدن پردههای فریبندۀ آنان، افکار عمومی را از فضاسازیهای تبلیغاتی مصون داشت. بنیانگذار جمهوری اسلامی | * فردای آن روز، در محکومیت اقدام تروریستی تظاهراتی در سراسر کشور برگزار شد. رسانههای این تجمع مردمی را از بینظیرترین تظاهرات در ایران توصیف کردند.<ref>[https://irdc.ir/fa/news/5005/%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%DA%AF%DB%8C-%D9%86%D9%81%D9%88%D8%B0-%DA%A9%D9%84%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AD%D8%B2%D8%A8-%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D9%85%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF-%D9%85%D8%B4%DA%A9%D9%88%DA%A9-%D8%A7%D8%B2-%D9%81%D8%B9%D8%A7%D9%84%DB%8C%D8%AA%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D9%84%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AD%D8%B2%D8%A8-%D8%B4%D8%B9%D8%A7%D8%B1-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D8%B8%D8%A7%D9%87%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%A8%DB%8C-%D9%86%D8%B8%DB%8C%D8%B1-%D9%87%D8%B4%D8%AA%D9%85-%D8%AA%DB%8C%D8%B1-1360 «چگونگی نفوذ کلاهی در حزب جمهوری/ موارد مشکوک از فعالیتهای کلاهی در حزب»، وبسایت مرکز اسناد انقلاب اسلامی.]</ref> | ||
* امامخمینی در پیام خود این رویداد را در چارچوب سنتهای الهی تحلیل کرد و با استناد به آیۀ 32 سورۀ توبه تأکید کرد که دشمنان میخواهند نور خدا را خاموش کنند، اما خداوند نور خود را کامل خواهد کرد. وی با تبیین این حادثه بهعنوان عامل برملاشدن چهرۀ واقعی دشمنان و دریدهشدن پردههای فریبندۀ آنان، افکار عمومی را از فضاسازیهای تبلیغاتی مصون داشت. بنیانگذار جمهوری اسلامی این فاجعه را نه نقطه پایان، بلکه عاملی برای سرعتبخشی به پیروزی اسلام انقلابی تفسیر کرد. به نظر تحلیلگران این رویکرد امامخمینی با تبدیل تهدید به فرصت، از گسترش یأس و تزلزل در جامعه جلوگیری کرد و با ترسیم چشماندازی مبتنی بر سنتهای الهی، انسجام ملی را در شرایط بحرانی حفظ نمود.<ref name=":0">[https://www.irna.ir/news/7225652/%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D8%A8%D9%87%D8%B4%D8%AA%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D9%85%D9%86%D8%B8%D8%B1-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AE%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%B1%D9%87 «شهید بهشتی از منظر امام خمینی (ره )»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> | |||
* بر برپایۀ اسناد موجود، خبرگزاریهای خارجی بعد از این حادثه چشماندازی آکنده از خشونت و تروریسم برای ایران ترسیم کردند. برای مثال تایمز لندن ترور را به تنها زبان موجود برای بیان مخالفتها تبدیل شده توصیف کرد. نیوزویک نیز با اشاره به اظهارات بنیصدر، سقوط قریبالوقوع نظام را پیشبینی نمود.<ref>[https://irdc.ir/fa/news/9075/%D8%AD%D8%A7%D8%AF%D8%AB%D9%87%E2%80%8C%DB%8C-%D9%87%D9%81%D8%AA%D9%85-%D8%AA%DB%8C%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%85%D8%B7%D8%A8%D9%88%D8%B9%D8%A7%D8%AA-%D9%88-%D8%AE%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DB%8C%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D8%AC%DB%8C «حادثهی هفتم تیر در نگاه مطبوعات و خبرگزاریهای خارجی»، وبسایت مرکز اسناد انقلاب اسلامی.]</ref> | * بر برپایۀ اسناد موجود، خبرگزاریهای خارجی بعد از این حادثه چشماندازی آکنده از خشونت و تروریسم برای ایران ترسیم کردند. برای مثال تایمز لندن ترور را به تنها زبان موجود برای بیان مخالفتها تبدیل شده توصیف کرد. نیوزویک نیز با اشاره به اظهارات بنیصدر، سقوط قریبالوقوع نظام را پیشبینی نمود.<ref>[https://irdc.ir/fa/news/9075/%D8%AD%D8%A7%D8%AF%D8%AB%D9%87%E2%80%8C%DB%8C-%D9%87%D9%81%D8%AA%D9%85-%D8%AA%DB%8C%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%85%D8%B7%D8%A8%D9%88%D8%B9%D8%A7%D8%AA-%D9%88-%D8%AE%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DB%8C%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D8%AC%DB%8C «حادثهی هفتم تیر در نگاه مطبوعات و خبرگزاریهای خارجی»، وبسایت مرکز اسناد انقلاب اسلامی.]</ref> | ||
| خط ۵۱۵: | خط ۵۱۹: | ||
|'''نمایش استحکام بنای جمهوری اسلامی''' | |'''نمایش استحکام بنای جمهوری اسلامی''' | ||
|حضور گسترده و بهموقع مردم در صحنه | |حضور گسترده و بهموقع مردم در صحنه | ||
| | |قویترشدن جمهوری اسلامی ایران بهدلیل ایمان و حضور مردم<ref>[https://www.jahannews.com/news/529711/%D9%87%D9%81%D8%AA%D9%85-%D8%AA%DB%8C%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%DB%B6%DB%B0-%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA «در هفتم تیر سال ۶۰ چه گذشت؟»، وبسایت جهان امروز.]</ref> و حفظ انسجام ملی بر بنیاد سنت نصرت الهی.<ref name=":0" /> | ||
|} | |} | ||
== بازنمایی و نمادپردازی == | == بازنمایی و نمادپردازی == | ||
* تعدادی از کشتهشدگان انفجار دفتر حزب جمهوری اسلامی در قطعۀ ۲۴ بهشت زهرا دفن شده است<ref>[https://www.beytoote.com/art/decorum/blast-party2-beheshti.html «۷ تیر و انفجار دفتر حزب جمهوری اسلامی»، خبرگزاری رسمی حوزه؛ «۷ تیر انفجار دفتر حزب جمهوری اسلامی و شهادت دکتر بهشتی»، وبسایت بیتوته.]</ref> که به مزار شهدای هفتم تیر شهرت دارد. در محل سابق دفتر مرکزی حزب جمهوری که در انفجار ویران شد، مجموعه فرهنگی به نام شهدای انقلاب اسلامی بنا شده است و زیر نظر سازمان تبلیغات اسلامی اداره میشود. هر سال مراسم بزرگداشت شهدای هفتم تیر در محل انفجار دفتر حزب برگزار میشود. | |||
* هرساله همزمان با سالروز انفجار دفتر حزب جمهوری اسلامی در هفتم تیر ۱۳۶۰، مراسم بزرگداشتی با حضور اقشار مختلف مرد برگزار میشود. این برنامهها شامل شبهای شعر و خاطره، اجرای سرود و نمایش فیلم است که در آن شاعران و سخنران از تجلیل این واقعه میپردازند.<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/110437/%D8%B4%D8%A8-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%88-%D8%AE%D8%A7%D8%B7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D9%87%D8%AF%D8%A7%DB%8C-%D8%AD%D8%A7%D8%AF%D8%AB%D9%87-%D9%87%D9%81%D8%AA%D9%85-%D8%AA%DB%8C%D8%B1 «شب شعر و خاطره شهدای حادثه هفتم تیر»، همشهری آنلاین.]</ref><ref>[https://snn.ir/fa/news/945324/%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%B4%D8%A8-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%DB%8C%DA%A9-%D9%85%D9%84%D8%AA-%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87-%DA%86%D9%87%D9%84%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%B3%D8%A7%D9%84%DA%AF%D8%B1%D8%AF-%D8%AD%D8%A7%D8%AF%D8%AB%D9%87-%D9%87%D9%81%D8%AA%D9%85-%D8%AA%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%D9%87%D8%A7%D9%84%DB%8C-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%88-%D8%A7%D8%AF%D8%A8-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%B1%DA%86%D8%B4%D9%85%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D8%A8%D9%87%D8%B4%D8%AA%DB%8C-%DA%AF%D9%81%D8%AA%D9%86%D8%AF «برگزاری شب شعر «یک ملت» ویژه چهلمین سالگرد حادثه هفتم تیر / اهالی شعر و ادب در سرچشمه از شهید بهشتی گفتند»، خبرگزاری دانشجویان.]</ref> | * هرساله همزمان با سالروز انفجار دفتر حزب جمهوری اسلامی در هفتم تیر ۱۳۶۰، مراسم بزرگداشتی با حضور اقشار مختلف مرد برگزار میشود. این برنامهها شامل شبهای شعر و خاطره، اجرای سرود و نمایش فیلم است که در آن شاعران و سخنران از تجلیل این واقعه میپردازند.<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/110437/%D8%B4%D8%A8-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%88-%D8%AE%D8%A7%D8%B7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D9%87%D8%AF%D8%A7%DB%8C-%D8%AD%D8%A7%D8%AF%D8%AB%D9%87-%D9%87%D9%81%D8%AA%D9%85-%D8%AA%DB%8C%D8%B1 «شب شعر و خاطره شهدای حادثه هفتم تیر»، همشهری آنلاین.]</ref><ref>[https://snn.ir/fa/news/945324/%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%B4%D8%A8-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%DB%8C%DA%A9-%D9%85%D9%84%D8%AA-%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87-%DA%86%D9%87%D9%84%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%B3%D8%A7%D9%84%DA%AF%D8%B1%D8%AF-%D8%AD%D8%A7%D8%AF%D8%AB%D9%87-%D9%87%D9%81%D8%AA%D9%85-%D8%AA%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%D9%87%D8%A7%D9%84%DB%8C-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%88-%D8%A7%D8%AF%D8%A8-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%B1%DA%86%D8%B4%D9%85%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D8%A8%D9%87%D8%B4%D8%AA%DB%8C-%DA%AF%D9%81%D8%AA%D9%86%D8%AF «برگزاری شب شعر «یک ملت» ویژه چهلمین سالگرد حادثه هفتم تیر / اهالی شعر و ادب در سرچشمه از شهید بهشتی گفتند»، خبرگزاری دانشجویان.]</ref> | ||
* انفجار دفتر حزب جمهوری اسلامی تاکنون دستمایه ساخت چندین مستند قرار گرفته است. از جملۀ این آثار میتوان به «راز یک کینه» با تمرکز بر زوایای اندیشهای و گفتمانی شهید بهشتی، «روز هفتم» با روایت دو تن از بازماندگان حادثه، «ترور سرچشمه» ساختۀ محمدحسین مهدویان که با استفاده از اسناد به بازخوانی ماجرا پرداخته، «دبیر کل» با محوریت سابقۀ تشکیل حزب جمهوری اسلامی و اندیشههای شهید بهشتی و مجموعه «قصههای انقلاب» که با تکنیک کامیک موشن ابعاد مختلف این رویداد را واکاوی کرده است، اشاره کرد.<ref>[https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1402/04/07/2917600/5-%D9%85%D8%B3%D8%AA%D9%86%D8%AF-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D8%A8%D9%87%D8%B4%D8%AA%DB%8C-%D9%88-%D8%AD%D8%A7%D8%AF%D8%AB%D9%87-%D9%87%D9%81%D8%AA%D9%85-%D8%AA%DB%8C%D8%B1-60-%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA-2-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%82%D8%A7%D8%AA-%D9%87%D9%81%D8%AA%D9%85-%D8%AA%DB%8C%D8%B1 «5 مستند درباره شهید بهشتی و حادثه هفتم تیر 60/ روایت 2 بازمانده از اتفاقات هفتم تیر»، خبرگزاری تسنیم.]</ref> | * انفجار دفتر حزب جمهوری اسلامی تاکنون دستمایه ساخت چندین مستند قرار گرفته است. از جملۀ این آثار میتوان به «راز یک کینه» با تمرکز بر زوایای اندیشهای و گفتمانی شهید بهشتی، «روز هفتم» با روایت دو تن از بازماندگان حادثه، «ترور سرچشمه» ساختۀ محمدحسین مهدویان که با استفاده از اسناد به بازخوانی ماجرا پرداخته، «دبیر کل» با محوریت سابقۀ تشکیل حزب جمهوری اسلامی و اندیشههای شهید بهشتی و مجموعه «قصههای انقلاب» که با تکنیک کامیک موشن ابعاد مختلف این رویداد را واکاوی کرده است، اشاره کرد.<ref>[https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1402/04/07/2917600/5-%D9%85%D8%B3%D8%AA%D9%86%D8%AF-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D8%A8%D9%87%D8%B4%D8%AA%DB%8C-%D9%88-%D8%AD%D8%A7%D8%AF%D8%AB%D9%87-%D9%87%D9%81%D8%AA%D9%85-%D8%AA%DB%8C%D8%B1-60-%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA-2-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%82%D8%A7%D8%AA-%D9%87%D9%81%D8%AA%D9%85-%D8%AA%DB%8C%D8%B1 «5 مستند درباره شهید بهشتی و حادثه هفتم تیر 60/ روایت 2 بازمانده از اتفاقات هفتم تیر»، خبرگزاری تسنیم.]</ref> | ||
* شاخصترین بازتاب این رویداد در نامگذاریها و نمادهای شهری تجلی یافته است. برای مثال میدان هفتم تیر در مرکز تهران، به یکی از نمادهای اصلی یادآوری این حادثه تبدیل شده است.<ref>[https://newspaper.hamshahrionline.ir/id/267104/%D9%85%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D9%87%D9%81%D8%AA%D9%85-%D8%AA%DB%8C%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%DB%B1%DB%B3%DB%B4%DB%B9.html «میدان هفتم تیر، سال ۱۳۴۹»، وبسایت روزنامۀ جام جم.]</ref> ایستگاه متروی این میدان نیز به همین نام خوانده میشود.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/tags/303205/1/%D9%85%D8%AA%D8%B1%D9%88-%D9%87%D9%81%D8%AA%D9%85-%D8%AA%DB%8C%D8%B1 «در مورد ایستگاه مترو هفت تیر در ویکی تابناک بیشتر بدانید»، وبسایت تابناک.]</ref> | * شاخصترین بازتاب این رویداد در نامگذاریها و نمادهای شهری تجلی یافته است. برای مثال میدان هفتم تیر در مرکز تهران، به یکی از نمادهای اصلی یادآوری این حادثه تبدیل شده است.<ref>[https://newspaper.hamshahrionline.ir/id/267104/%D9%85%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D9%87%D9%81%D8%AA%D9%85-%D8%AA%DB%8C%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%DB%B1%DB%B3%DB%B4%DB%B9.html «میدان هفتم تیر، سال ۱۳۴۹»، وبسایت روزنامۀ جام جم.]</ref> ایستگاه متروی این میدان نیز به همین نام خوانده میشود.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/tags/303205/1/%D9%85%D8%AA%D8%B1%D9%88-%D9%87%D9%81%D8%AA%D9%85-%D8%AA%DB%8C%D8%B1 «در مورد ایستگاه مترو هفت تیر در ویکی تابناک بیشتر بدانید»، وبسایت تابناک.]</ref> همچنین در محل انفجار مجموعۀ فرهنگی به نام شهدای انقلاب اسلامی ساخته شده است که زیر نظر سازمان تبلیغات اسلامی اداره میشود<ref>[https://www.beytoote.com/art/decorum/blast-party2-beheshti.html «۷ تیر و انفجار دفتر حزب جمهوری اسلامی»، خبرگزاری رسمی حوزه؛ «۷ تیر انفجار دفتر حزب جمهوری اسلامی و شهادت دکتر بهشتی»، وبسایت بیتوته.]</ref> | ||
* این رویداد در هنر مکتوب و تجسمی، از طریق مستندنگاری بیش از ۳۹۵ قطعه عکس نایاب و بازآفرینی هنری در قالب ۱۵۴ نقاشی و ۷۲ پوستر مفهومی تصویرسازی شده است. این آثار با مشارکت چهار نسل از هنرمندان، روایتی مستند از صحنۀ واقعه و منبعی غنی از پرترههای فردی شهدا را پدید آورده است که علاوهبر جنبۀ زیباشناختی، به بازسازی و حفظ اسناد تاریخی در معرض نابودی منجر شده است.<ref>[https://jamejamonline.ir/fa/news/1127696/%D8%B9%DA%A9%D8%B3-%D9%86%D9%82%D8%A7%D8%B4%DB%8C-%D9%88-%D9%BE%D9%88%D8%B3%D8%AA%D8%B1-%D8%A8%D9%87-%DB%8C%D8%A7%D8%AF-%D8%B4%D9%87%D8%AF%D8%A7%DB%8C-%D9%87%D9%81%D8%AA%D9%85-%D8%AA%DB%8C%D8%B1 «عکس، نقاشی و پوستر به یاد شهدای هفتم تیر»، وبسایت روزنامۀ جام جم.]</ref> | * این رویداد در هنر مکتوب و تجسمی، از طریق مستندنگاری بیش از ۳۹۵ قطعه عکس نایاب و بازآفرینی هنری در قالب ۱۵۴ نقاشی و ۷۲ پوستر مفهومی تصویرسازی شده است. این آثار با مشارکت چهار نسل از هنرمندان، روایتی مستند از صحنۀ واقعه و منبعی غنی از پرترههای فردی شهدا را پدید آورده است که علاوهبر جنبۀ زیباشناختی، به بازسازی و حفظ اسناد تاریخی در معرض نابودی منجر شده است.<ref>[https://jamejamonline.ir/fa/news/1127696/%D8%B9%DA%A9%D8%B3-%D9%86%D9%82%D8%A7%D8%B4%DB%8C-%D9%88-%D9%BE%D9%88%D8%B3%D8%AA%D8%B1-%D8%A8%D9%87-%DB%8C%D8%A7%D8%AF-%D8%B4%D9%87%D8%AF%D8%A7%DB%8C-%D9%87%D9%81%D8%AA%D9%85-%D8%AA%DB%8C%D8%B1 «عکس، نقاشی و پوستر به یاد شهدای هفتم تیر»، وبسایت روزنامۀ جام جم.]</ref> | ||
* نماهنگ و سرود نیز بامحوریت این حادثه تولید شده است. برای مثال میتوان به قطعۀ موسیقی «هفت تیر» و نماهنگ «رفتند یاران»،<ref>[https://www.aparat.com/v/w4Ynp «نماهنگ «رفتند یاران» به مناسبت حادثه هفتم تیر»، وبسایت آپارات، تاریخ بازدید: 22 اسفند 1404ش.]</ref> سرود «دولت عشق» اشاره کرد.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/2084278/%D8%B1%D9%88%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B3%D8%B1%D9%88%D8%AF-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA-%D8%B9%D8%B4%D9%82-%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87-%D9%87%D9%81%D8%AA%D9%85-%D8%AA%DB%8C%D8%B1 «رونمایی از سرود دولت عشق ویژه هفتم تیر»، خبرگزاری مهر.]</ref> | * نماهنگ و سرود نیز بامحوریت این حادثه تولید شده است. برای مثال میتوان به قطعۀ موسیقی «هفت تیر» و نماهنگ «رفتند یاران»،<ref>[https://www.aparat.com/v/w4Ynp «نماهنگ «رفتند یاران» به مناسبت حادثه هفتم تیر»، وبسایت آپارات، تاریخ بازدید: 22 اسفند 1404ش.]</ref> سرود «دولت عشق» اشاره کرد.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/2084278/%D8%B1%D9%88%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B3%D8%B1%D9%88%D8%AF-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA-%D8%B9%D8%B4%D9%82-%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87-%D9%87%D9%81%D8%AA%D9%85-%D8%AA%DB%8C%D8%B1 «رونمایی از سرود دولت عشق ویژه هفتم تیر»، خبرگزاری مهر.]</ref> | ||
| خط ۵۴۴: | خط ۵۴۹: | ||
* ««ترور» برای مهار انقلاب»، وبسایت دیگران، تاریخ درج مطلب: 3 تیر 1393ش. | * ««ترور» برای مهار انقلاب»، وبسایت دیگران، تاریخ درج مطلب: 3 تیر 1393ش. | ||
* «جنایت نافرجام تفالههای شیطان/ اعتراف رجوی به انفجار حزب جمهوری»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: 6 تیر 1390ش. | * «جنایت نافرجام تفالههای شیطان/ اعتراف رجوی به انفجار حزب جمهوری»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: 6 تیر 1390ش. | ||
* «چگونگی نفوذ کلاهی در حزب جمهوری/ موارد مشکوک از فعالیتهای کلاهی در حزب»، وبسایت مرکز اسناد انقلاب اسلامی، تاریخ درح مطلب: ۵ تیر ۱۳۹۸ش. | |||
* «خروش ملت در مراسم تشییع پیکر شهدای هفتم تیر»، وبسایت مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 5 تیر 1398ش. | |||
* دارابی، علی، جریانشناسی سیاسی در ایران، تهران، سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، چاپ دوم، ۱۳۸۸ش. | * دارابی، علی، جریانشناسی سیاسی در ایران، تهران، سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، چاپ دوم، ۱۳۸۸ش. | ||
* «درخواست خانوادههای قربانیان ترور هفتم تیر از مقامات قضایی هلندی درباره محمدرضا کلاهی، عامل انفجار حزب جمهوری اسلامی»، خبر آنلاین، تاریخ درج مطلب: 8 تیر 1399ش. | * «درخواست خانوادههای قربانیان ترور هفتم تیر از مقامات قضایی هلندی درباره محمدرضا کلاهی، عامل انفجار حزب جمهوری اسلامی»، خبر آنلاین، تاریخ درج مطلب: 8 تیر 1399ش. | ||
