حمید گلزار (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
[[پرونده:مجلس خبرگان رهبری.jpg|جایگزین=ساختمان مجلس خبرگان رهبری|بندانگشتی|ساختمان مجلس خبرگان رهبری]] | |||
'''{{درشت|مجلس خبرگان رهبری؛}}''' نهادی تخصصی و انتخابی در نظام جمهوری اسلامی ایران برای تعیین رهبر. | '''{{درشت|مجلس خبرگان رهبری؛}}''' نهادی تخصصی و انتخابی در نظام جمهوری اسلامی ایران برای تعیین رهبر. | ||
| خط ۳۲: | خط ۳۳: | ||
=== وظایف اصلی مجلس خبرگان رهبری === | === وظایف اصلی مجلس خبرگان رهبری === | ||
* '''انتخاب رهبر:''' مهمترین وظیفهٔ مجلس خبرگان رهبری انتخاب [[رهبر جمهوری اسلامی ایران]] است. خبرگان بهعنوان نمایندگان متخصص مردم، با توجه به شرایطی مانند [[فقاهت]]، [[عدالت]]، آگاهی سیاسی، توان مدیریتی و مقبولیت عمومی که در اصول ۵، ۱۰۷ و ۱۰۹ [[قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران]] آمده است، رهبر را از میان فقیهان واجد شرایط انتخاب میکنند. بررسی و ارزیابی این شرایط در مجلس خبرگان با کمک کمیسیونهای تخصصی انجام میشود.<ref>[https://majlesekhobregan.ir/fa/cont/4689/وظايف-خبرگان-رهبری «وظایف خبرگان رهبری»، وبسایت دبیرخانه مجلس خبرگان رهبری.]</ref> | * [[پرونده:مجلس خبرگان رهبری1.jpg|جایگزین=علی خامنهای در حال قرائت وصیتنامه روحالله خمینی در جلسه مجلس خبرگان رهبری |بندانگشتی|علی خامنهای، رئیسجمهور وقت، در حال قرائت وصیتنامه روحالله خمینی در جلسه مجلس خبرگان رهبری برای انتخاب رهبر جدید، ۱۴ خرداد ۱۳۶۸]]'''انتخاب رهبر:''' مهمترین وظیفهٔ مجلس خبرگان رهبری انتخاب [[رهبر جمهوری اسلامی ایران]] است. خبرگان بهعنوان نمایندگان متخصص مردم، با توجه به شرایطی مانند [[فقاهت]]، [[عدالت]]، آگاهی سیاسی، توان مدیریتی و مقبولیت عمومی که در اصول ۵، ۱۰۷ و ۱۰۹ [[قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران]] آمده است، رهبر را از میان فقیهان واجد شرایط انتخاب میکنند. بررسی و ارزیابی این شرایط در مجلس خبرگان با کمک کمیسیونهای تخصصی انجام میشود.<ref>[https://majlesekhobregan.ir/fa/cont/4689/وظايف-خبرگان-رهبری «وظایف خبرگان رهبری»، وبسایت دبیرخانه مجلس خبرگان رهبری.]</ref> | ||
* '''عزل رهبر:''' بر اساس مبانی فقهی شیعه، مشروعیت حکومت ولیّ فقیه، وابسته به استمرار صلاحیت علمی، اخلاقی و مدیریتی او است و در صورت از بین رفتن هر یک از این شرایط، مقام رهبری از اعتبار ساقط میشود. اصل ۱۱۱ قانون اساسی، تشخیص این وضعیت را بر عهده مجلس خبرگان نهاده است. این اصل سه مورد را برای برکناری رهبر پیشبینی میکند: ناتوانی از انجام وظایف قانونی، از دست دادن یکی از شرایط رهبری و کشف فقدان شرایط از آغاز.<ref>[https://majlesekhobregan.ir/fa/cont/4689/وظايف-خبرگان-رهبری «وظایف خبرگان رهبری»، وبسایت دبیرخانه مجلس خبرگان رهبری.]</ref> | * '''عزل رهبر:''' بر اساس مبانی فقهی شیعه، مشروعیت حکومت ولیّ فقیه، وابسته به استمرار صلاحیت علمی، اخلاقی و مدیریتی او است و در صورت از بین رفتن هر یک از این شرایط، مقام رهبری از اعتبار ساقط میشود. اصل ۱۱۱ قانون اساسی، تشخیص این وضعیت را بر عهده مجلس خبرگان نهاده است. این اصل سه مورد را برای برکناری رهبر پیشبینی میکند: ناتوانی از انجام وظایف قانونی، از دست دادن یکی از شرایط رهبری و کشف فقدان شرایط از آغاز.<ref>[https://majlesekhobregan.ir/fa/cont/4689/وظايف-خبرگان-رهبری «وظایف خبرگان رهبری»، وبسایت دبیرخانه مجلس خبرگان رهبری.]</ref> | ||
* '''نظارت بر رهبری:''' این نظارت جنبهٔ حقوقی دارد و برخی معتقدند از اصل ۱۱۱ قانون اساسی استنباط میشود؛ بدین معنا که چون خبرگان مسئول تشخیص فقدان شرایط هستند، باید بهطور مستمر بر تحقق و دوام آنها نظارت داشته باشند.<ref>[https://majlesekhobregan.ir/fa/cont/4689/وظايف-خبرگان-رهبری «وظایف خبرگان رهبری»، وبسایت دبیرخانه مجلس خبرگان رهبری.]</ref> بر پایه برخی تحقیقات، این نظارت، تضادی با اصل ولایت مطلقه فقیه ندارد و بهمنزلهٔ تضمین سلامت ساختار رهبری در نظام اسلامی است. مجلس خبرگان برای انجام این وظیفه، کمیسیون تحقیق ویژهای تشکیل داده که مأموریت دارد گزارشهای مرتبط را بررسی، صحت اطلاعات را احراز و در صورت لزوم، اقدامات لازم را برای پیشگیری از انحراف یا ضعف مدیریتی در نهاد رهبری انجام دهد. نظارت خبرگان مکمل نظارت عمومی مردم محسوب میشود، اما جنبه رسمی و حقوقی دارد و مبنای تصمیمات نهادی است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2301602 نوری و دیگران، «تحلیل جایگاه حقوقی مجلس خبرگان رهبری در ساختار سیاسی جمهوری اسلامی ایران»، 1404ش، ص 1049.]</ref> | * '''نظارت بر رهبری:''' این نظارت جنبهٔ حقوقی دارد و برخی معتقدند از اصل ۱۱۱ قانون اساسی استنباط میشود؛ بدین معنا که چون خبرگان مسئول تشخیص فقدان شرایط هستند، باید بهطور مستمر بر تحقق و دوام آنها نظارت داشته باشند.<ref>[https://majlesekhobregan.ir/fa/cont/4689/وظايف-خبرگان-رهبری «وظایف خبرگان رهبری»، وبسایت دبیرخانه مجلس خبرگان رهبری.]</ref> بر پایه برخی تحقیقات، این نظارت، تضادی با اصل ولایت مطلقه فقیه ندارد و بهمنزلهٔ تضمین سلامت ساختار رهبری در نظام اسلامی است. مجلس خبرگان برای انجام این وظیفه، کمیسیون تحقیق ویژهای تشکیل داده که مأموریت دارد گزارشهای مرتبط را بررسی، صحت اطلاعات را احراز و در صورت لزوم، اقدامات لازم را برای پیشگیری از انحراف یا ضعف مدیریتی در نهاد رهبری انجام دهد. نظارت خبرگان مکمل نظارت عمومی مردم محسوب میشود، اما جنبه رسمی و حقوقی دارد و مبنای تصمیمات نهادی است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2301602 نوری و دیگران، «تحلیل جایگاه حقوقی مجلس خبرگان رهبری در ساختار سیاسی جمهوری اسلامی ایران»، 1404ش، ص 1049.]</ref> | ||
| خط ۴۴: | خط ۴۵: | ||
=== هیئت رئیسه === | === هیئت رئیسه === | ||
[[پرونده:مجلس خبرگان رهبری2.png|جایگزین=هیئت رئیسه پنجمین دوره مجلس خبرگان رهبری |بندانگشتی|هیئت رئیسه پنجمین دوره مجلس خبرگان رهبری ]] | |||
مجلس خبرگان دارای دو نوع هیئت رئیسه است که وظایف و دوران تصدی متفاوتی دارند.<ref>[https://majlesekhobregan.ir/fa/cont/4683/ساختار-مجلس-خبرگان-رهبری «ساختار مجلس خبرگان رهبری»، وبسایت دبیرخانه مجلس خبرگان رهبری.]</ref> علاوه بر آن، دبیرخانه مجلس خبرگان رهبری زیر نظر هیئت رئیسه فعالیت میکند.<ref>[https://majlesekhobregan.ir/fa/cont/4682/دبيرخانه-مجلس-خبرگان-رهبری «دبیرخانه مجلس خبرگان رهبری»، وبسایت دبیرخانه مجلس خبرگان رهبری.]</ref> | مجلس خبرگان دارای دو نوع هیئت رئیسه است که وظایف و دوران تصدی متفاوتی دارند.<ref>[https://majlesekhobregan.ir/fa/cont/4683/ساختار-مجلس-خبرگان-رهبری «ساختار مجلس خبرگان رهبری»، وبسایت دبیرخانه مجلس خبرگان رهبری.]</ref> علاوه بر آن، دبیرخانه مجلس خبرگان رهبری زیر نظر هیئت رئیسه فعالیت میکند.<ref>[https://majlesekhobregan.ir/fa/cont/4682/دبيرخانه-مجلس-خبرگان-رهبری «دبیرخانه مجلس خبرگان رهبری»، وبسایت دبیرخانه مجلس خبرگان رهبری.]</ref> | ||
