بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
'''<big>سید محمد مجاهد</big>؛''' فقیه شیعه در عصر قاجار و صادرکننده فتوای جهاد در جنگهای ایران و روسیه. | '''<big>سید محمد مجاهد</big>؛''' فقیه شیعه در عصر قاجار و صادرکننده فتوای جهاد در جنگهای ایران و روسیه. | ||
سید محمد طباطبایی، مشهور به سید محمد مجاهد (۱۱۸۰–۱۲۴۲ق)، [[فقیه]] و [[مرجع تقلید|مرجع]] برجسته شیعه بود که در [[کربلا]] در خانوادهای علمی متولد شد و از کودکی با [[علوم دینی]] و اخلاقی آشنا شد. برخی از آثار او سالها منابع اصلی درسی [[حوزه علمیه|حوزههای علمیه]] بودند و شاگردانش، از جمله [[شیخ مرتضی انصاری،]] بعدها به مرجعیت رسیدند. شهرت واقعی او با حضور فعال در | سید محمد طباطبایی، مشهور به سید محمد مجاهد (۱۱۸۰–۱۲۴۲ق)، [[فقیه]] و [[مرجع تقلید|مرجع]] برجسته شیعه بود که در [[کربلا]] در خانوادهای علمی متولد شد و از کودکی با [[علوم دینی]] و اخلاقی آشنا شد. برخی از آثار او سالها منابع اصلی درسی [[حوزه علمیه|حوزههای علمیه]] بودند و شاگردانش، از جمله [[شیخ مرتضی انصاری،|مرتضی انصاری،]] بعدها به مرجعیت رسیدند. شهرت واقعی او با حضور فعال در صحنۀ سیاسی و نظامی ایران شکل گرفت؛ با صدور فتوا برای [[جهاد]] و بسیج مردم علیه تجاوز روسها، نقش مهمی در دفاع از ایران ایفا کرد. حضور مستقیم سید مجاهد در جبهه و نفوذ او در میان مردم باعث ایجاد اختلافاتی با دربار قاجار شد و برخی درباریان، ناکامیهای نظامی را به او نسبت دادند. | ||
== '''زندگینامه''' == | == '''زندگینامه''' == | ||
=== '''تولد و خاندان''' === | === '''تولد و خاندان''' === | ||
سید محمد طباطبایی مشهور به سید محمد مجاهد در ۱۱۸۰ق در کربلا به دنیا آمد. پدرش، [[سید علی طباطبایی]]، فقیه برجسته جهان تشیع شناخته میشد و مؤلف کتاب ریاضالمسائل بود.<ref>[https://www.mk.iq/karbala/sci/$4543 «آيةالله السيد محمد المجاهد»، الموقع الإلكتروني مكتبة التراث الكربلائي.]</ref> مادرش، آمنهبیگم دختر محمدباقر بن محمد اکمل معروف به [[وحید بهبهانی]]، متکلم، فقیه و محدث | سید محمد طباطبایی مشهور به سید محمد مجاهد در ۱۱۸۰ق در کربلا به دنیا آمد. پدرش، [[سید علی طباطبایی]]، فقیه برجسته جهان تشیع شناخته میشد و مؤلف کتاب ریاضالمسائل بود.<ref>[https://www.mk.iq/karbala/sci/$4543 «آيةالله السيد محمد المجاهد»، الموقع الإلكتروني مكتبة التراث الكربلائي.]</ref> مادرش، آمنهبیگم دختر محمدباقر بن محمد اکمل معروف به [[وحید بهبهانی]]، متکلم، فقیه و محدث بود.<ref>[https://imamhussain.org/arabic/24328 «السيد محمد المجاهد عالم على صهوة الجهاد»، الموقع الإلكتروني للعتبة الحسينية المقدسة.]</ref> | ||
=== '''نسب''' === | === '''نسب''' === | ||
| خط ۱۷: | خط ۱۷: | ||
=== '''تحصیلات و اساتید''' === | === '''تحصیلات و اساتید''' === | ||
سید محمد مجاهد آموزشهای اولیه را نزد مادر خود آغاز کرد. سپس تحت تعلیم پدرش قرار گرفت و بهطور همزمان در حلقههای درسی علمای بزرگ دوران خود شرکت کرد. از مهمترین استادان او میتوان به سید محمدمهدی بحرالعلوم و | سید محمد مجاهد آموزشهای اولیه را نزد مادر خود آغاز کرد. سپس تحت تعلیم پدرش قرار گرفت و بهطور همزمان در حلقههای درسی علمای بزرگ دوران خود شرکت کرد. از مهمترین استادان او میتوان به سید محمدمهدی بحرالعلوم و [[جعفر کاشفالغطاء]] اشاره کرد.<ref>[https://www.mk.iq/karbala/sci/$4543 «آيةالله السيد محمد المجاهد»، الموقع الإلكتروني مكتبة التراث الكربلائي.]</ref> او همچنین در مباحثات و تحقیقات فقهی پدرش حضور فعال داشت و بهتدریج در مباحث پیچیدۀ اصول فقه و استنباط احکام مهارت یافت. وی در جوانی به مرتبۀ اجتهاد رسید و در شمار فقهای طراز اول عصر خود قرار گرفت.<ref>[https://imamhussain.org/arabic/24328 «السيد محمد المجاهد عالم على صهوة الجهاد»، الموقع الإلكتروني للعتبة الحسينية المقدسة.]</ref> | ||
=== '''ویژگیهای علمی و اخلاقی''' === | === '''ویژگیهای علمی و اخلاقی''' === | ||
| خط ۴۳: | خط ۴۳: | ||
== '''مهاجرت به ایران و زمینههای آن''' == | == '''مهاجرت به ایران و زمینههای آن''' == | ||
سید محمد مجاهد در پی مجموعهای از ملاحظات علمی، اخلاقی و سیاسی، کربلا را ترک کرد و راهی ایران شد. از یکسو، با آشکار شدن برتری علمی او و کنارهگیری پدرش از فتوا، برای حفظ شأن و جایگاه وی چنین تصمیمی گرفت. از سوی دیگر، | سید محمد مجاهد در پی مجموعهای از ملاحظات علمی، اخلاقی و سیاسی، کربلا را ترک کرد و راهی ایران شد. از یکسو، با آشکار شدن برتری علمی او و کنارهگیری پدرش از فتوا، برای حفظ شأن و جایگاه وی چنین تصمیمی گرفت. از سوی دیگر، حملۀ وهابیان به کربلا در سال ۱۲۱۶ق که با تخریب [[حرم امام حسین]] و کشتار گستردۀ مردم همراه بود، ضرورت اقدام برای دفاع از عتبات مقدسه را آشکار کرد و او را به جلب حمایت [[حکومت قاجار]] واداشت؛ از اینرو مدتی به [[کرمانشاه]] رفت؛ اما [[امپراتوری عثمانی|دولت عثمانی]] نسبت به این رخدادها بیتفاوت بود. وی سپس به کربلا بازگشت و پس از مدتی به [[اصفهان]] رفت و حدود سیزده سال به تدریس و تربیت طلاب پرداخت<ref>امین، اعیان الشیعه، ۱۴۰۶ق، ج۹، ص۴۴۳.</ref> و به مرجع علمی برجستهای در اصفهان تبدیل شد؛ بهگونهای که مردم نهتنها در امور دینی، بلکه در مسائل اجتماعی نیز به او مراجعه میکردند.<ref>[https://imamhussain.org/arabic/24328 «السيد محمد المجاهد عالم على صهوة الجهاد»، الموقع الإلكتروني للعتبة الحسينية المقدسة.] </ref> پس از درگذشت پدر در سال ۱۲۳۱ق، او به کربلا بازگشت و بهعنوان مرجع عام شیعیان شناخته شد. در این دوره، [[حوزه علمیه کربلا|حوزۀ علمیه کربلا]] به اوج شکوفایی رسید.<ref>[https://www.mk.iq/karbala/sci/$4543 «آيةالله السيد محمد المجاهد»، الموقع الإلكتروني مكتبة التراث الكربلائي.]</ref> وی مدتی بعد در [[کاظمین]] ساکن شد و [[مرجعیت دینی]] و علمی شیعیان را عهدهدار شد.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/6383/%D8%B3%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%85%D8%AC%D8%A7%D9%87%D8%AF «سید محمد مجاهد»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.] </ref> | ||
== '''فعالیتهای سیاسی''' == | == '''فعالیتهای سیاسی''' == | ||
| خط ۵۷: | خط ۵۷: | ||
=== '''حضور سید مجاهد در جبههها''' === | === '''حضور سید مجاهد در جبههها''' === | ||
پس از صدور [[فتوای جهاد]]، سید مجاهد بههمراه گروهی از علما و طلاب به ایران آمد و راهی تهران شد و از علما خواست برای اتحاد در جنگ با روسیه به پایتخت بیایند. سپس او به همراه شماری از علمای برجسته، از جمله [[محمدجعفر | پس از صدور [[فتوای جهاد]]، سید مجاهد بههمراه گروهی از علما و طلاب به ایران آمد و راهی تهران شد و از علما خواست برای اتحاد در جنگ با روسیه به پایتخت بیایند. سپس او به همراه شماری از علمای برجسته، از جمله [[محمدجعفر استرآبادی]]، [[محمدتقی برغانی]] و [[میرزا عبدالوهاب قزوینی،]] به تبریز رفت تا با حضور خود، مردم [[آذربایجان]] را برانگیزد و حمایت علما از این حرکت را نشان دهد.<ref>رضا قلیخان، روضه الصفا، ۱۳۸۵ش، ج۸، ص۶۴۲.</ref> حضور مستقیم او در جبهه، دلیل اصلی شهرتش به «مجاهد» بود.<ref>امین، اعیان الشیعه، ۱۴۰۶ق، ج۹، ص۴۴۳.</ref> این اقدام باعث شد نیروهای مردمی در کنار سپاه ایران به میدان آیند و روحیهای تازه در جبههها ایجاد شود؛ بسیاری از گزارشها، موفقیتهای ابتدایی ایران در مقابله با روسیه را ناشی از همین انگیزش دینی و حضور فعال علما، بهویژه سید مجاهد، میدانند.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/84072/%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%B1%D9%88%D8%B3-%D9%88-%D9%86%D9%82%D8%B4-%D8%B9%D9%84%D9%85%D8%A7 ذاکری، «جنگ ایران و روس و نقش علما»، نشریه حوزه، ۱۳۸۰ش.]</ref> | ||
=== '''مقابله سید مجاهد با فشار روسها''' === | === '''مقابله سید مجاهد با فشار روسها''' === | ||
