ترورهای اوایل انقلاب اسلامی ایران: تفاوت میان نسخه‌ها

تفاوت با ویرایش جدیدتر ←

دیداریویکی‌متن

@@ خط ۲۳: / خط ۲۳: @@
 == آمار تلفات ترورها ==
-بر اساس گزارش‌های موجود، آمار دقیق و جامعی از مجموع ترورهای انجام‌شده در اوایل پیروزی انقلاب اسلامی در دسترس نیست و منابع مختلف ارقام متفاوتی را ارائه کرده‌اند. در برخی منابع مجموع افراد ترورشده توسط گروه فرقان 19 نفر ذکر شده كه 6 تن از آنان مجروح شدند و زنده ماندند.<ref>[https://basijnews.ir/fa/news/8681586/%D8%A7%D9%88%D9%84%DB%8C%D9%86-%DA%AF%D8%B1%D9%88%D9%87-%D8%AA%D8%B1%D9%88%D8%B1%DB%8C%D8%B3%D8%AA%DB%8C-%D9%BE%D8%B3-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8-%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D8%B4%DA%A9%D9%84-%DA%AF%D8%B1%D9%81%D8%AA «اولین گروه تروریستی پس از انقلاب چگونه شکل گرفت»، خبرگزاری بسیج.]</ref> برخی رسانه‌ها مجموع ترورهای دهه شصت توسط تنها سازمان مجاهدین را حدود ۱۲ هزار نفر ذکر کرده‌اند.<ref>[https://www.mashreghnews.ir/amp/735120/ «ماشین ترور منافقین؛ از سران نظام تا ترورهای کور و «عملیات مهندسی»+عکس»، وب‌سایت روزنامۀ مشرق.]</ref> وب‌سایت هابیلیان که به ثبت و مستندسازی پرونده‌های ترور می‌پردازد، آمار تفصیلی ۱۳۶۰ش که از سال‌های پرتلفات بوده را به‌صورت مجزا ارائه داده است.
+بر اساس گزارش‌های موجود، آمار دقیق و جامعی از مجموع ترورهای انجام‌شده در اوایل پیروزی انقلاب اسلامی در دسترس نیست و منابع مختلف ارقام متفاوتی را ارائه کرده‌اند. در برخی منابع مجموع افراد ترورشده توسط گروه فرقان 19 نفر ذکر شده كه 6 تن از آنان مجروح شدند و زنده ماندند.<ref>[https://basijnews.ir/fa/news/8681586/%D8%A7%D9%88%D9%84%DB%8C%D9%86-%DA%AF%D8%B1%D9%88%D9%87-%D8%AA%D8%B1%D9%88%D8%B1%DB%8C%D8%B3%D8%AA%DB%8C-%D9%BE%D8%B3-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8-%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D8%B4%DA%A9%D9%84-%DA%AF%D8%B1%D9%81%D8%AA «اولین گروه تروریستی پس از انقلاب چگونه شکل گرفت»، خبرگزاری بسیج.]</ref> برخی رسانه‌ها مجموع ترورهای دهه شصت توسط تنها سازمان مجاهدین را حدود ۱۲ هزار نفر ذکر کرده‌اند.<ref>[https://www.mashreghnews.ir/amp/735120/ «ماشین ترور منافقین؛ از سران نظام تا ترورهای کور و «عملیات مهندسی»+عکس»، وب‌سایت روزنامۀ مشرق.]</ref>
-بر اساس داده‌های منتشرشده توسط هابیلیان، در ۱۳۶۰ش مجموعاً ۱۹۶۹ نفر در نتیجه عملیات تروریستی گروه‌های مخالف جان خود را از دست داده‌اند. از این تعداد، استان آذربایجان غربی با ۵۶۷ نفر و استان کردستان با ۴۷۲ نفر به ترتیب بیشترین آمار را داشته‌اند، در حالی که استان‌های خراسان جنوبی و سمنان بدون موردی گزارش شده است. همچنین ۳ نفر در اقلیم کردستان عراق و ۱ نفر در ایتالیا توسط گروه‌های مخالف ترور شده‌اند.<ref>[https://www.habilian.ir/fa/%D8%A7%DB%8C%D9%86%D9%81%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C%DA%A9-%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D9%88-%D9%85%D8%B4%D8%AE%D8%B5%D8%A7%D8%AA-%D8%B4%D9%87%D8%AF%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%B1%D9%88%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%D9%84-1360html «شهدای وقایع تروریستی در ایران در سال 1360»، وب‌سایت هابلیان.]</ref>
+وب‌سایت هابیلیان که به ثبت و مستندسازی پرونده‌های ترور می‌پردازد، آمار تفصیلی ۱۳۶۰ش که از سال‌های پرتلفات بوده را به‌صورت مجزا ارائه داده است. بر اساس داده‌های منتشرشده توسط هابیلیان، در ۱۳۶۰ش مجموعاً ۱۹۶۹ نفر در نتیجه عملیات تروریستی گروه‌های مخالف جان خود را از دست داده‌اند. از این تعداد، استان آذربایجان غربی با ۵۶۷ نفر و استان کردستان با ۴۷۲ نفر به ترتیب بیشترین آمار را داشته‌اند، در حالی که استان‌های خراسان جنوبی و سمنان بدون موردی گزارش شده است. همچنین ۳ نفر در اقلیم کردستان عراق و ۱ نفر در ایتالیا توسط گروه‌های مخالف ترور شده‌اند.<ref>[https://www.habilian.ir/fa/%D8%A7%DB%8C%D9%86%D9%81%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C%DA%A9-%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D9%88-%D9%85%D8%B4%D8%AE%D8%B5%D8%A7%D8%AA-%D8%B4%D9%87%D8%AF%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%B1%D9%88%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%D9%84-1360html «شهدای وقایع تروریستی در ایران در سال 1360»، وب‌سایت هابلیان.]</ref>
 از نظر عاملان، سازمان مجاهدین خلق با ۷۸۶ نفر (۴۰درصد) بیشترین سهم را داشته است. پس از آن، گروه‌های موسوم به ضد انقلاب با ۱۰۰۴ نفر (۴۸درصد)، حزب دموکرات کردستان با ۷۴ نفر (۴درصد)، اتحادیه کمونیست‌های ایران با ۵۵ نفر (۳درصد)، حزب کومله با ۴۲ نفر (۲درصد) و سایر گروه‌ها در مجموع ۸ نفر را به خود اختصاص داده‌اند.<ref>[https://www.habilian.ir/fa/%D8%A7%DB%8C%D9%86%D9%81%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C%DA%A9-%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D9%88-%D9%85%D8%B4%D8%AE%D8%B5%D8%A7%D8%AA-%D8%B4%D9%87%D8%AF%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%B1%D9%88%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%D9%84-1360html «شهدای وقایع تروریستی در ایران در سال 1360»، وب‌سایت هابلیان.]</ref> میانگین سنی قربانیان در این سال، گسترۀ وسیعی را شامل می‌شود. کم‌ترین سن مربوط به کودکی ۸ ماهه در تهران و بیشترین سن مربوط به فردی ۸۶ ساله در شیراز بوده است. هر دو مورد توسط سازمان مجاهدین خلق انجام شده است. بر اساس طبقه‌بندی شغلی، از مجموع قربانیان سال ۱۳۶۰ش، ۲۵۷ نفر سرباز، ۱۳۷ نفر دانشجو، دانش‌آموز و معلم، ۱۳۶ نفر کارمند، ۹۲ نفر کارگر، ۵۷ نفر زن و کودک، و ۴۳ نفر از مقامات شامل نمایندگان مجلس، وزیران و معاونان وزیر بوده‌اند.<ref>[https://www.habilian.ir/fa/%D8%A7%DB%8C%D9%86%D9%81%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C%DA%A9-%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D9%88-%D9%85%D8%B4%D8%AE%D8%B5%D8%A7%D8%AA-%D8%B4%D9%87%D8%AF%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%B1%D9%88%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%D9%84-1360html «شهدای وقایع تروریستی در ایران در سال 1360»، وب‌سایت هابلیان.]</ref>
-== ترور روحانیان و شصخیت‌های مهم ==
+== ترور شصخیت‌ها ==
 # در سال‌های نخست پیروزی انقلاب اسلامی ایران گروه فرقان مسئولیت ترور شماری از چهره‌های شاخص فکری و سیاسی انقلاب را بر عهده داشت. از جمله این حملات می‌توان به ترور مرتضی مطهری (۱۲ اردیبهشت ۱۳۵۸ش)، محمد مفتح (۲۶ آذر ۱۳۵۸ش) و سیدمحمود قاضی طباطبایی (۱۰ آبان ۱۳۵۸ش) اشاره کرد. همچنین ترور نافرجام اکبر هاشمی رفسنجانی (۴ خرداد ۱۳۵۸ش) در همین دوره توسط این گروه انجام شد.
 # موج دوم ترور شخصیت‌های مهم نظام اسلامی با روی کار آمدن سازمان مجاهدین خلق و اعلام جنگ مسلحانه در ۱۳۶۰ش آغاز شد. برای مثال انفجار دفتر حزب جمهوری اسلامی (۷ تیر ۱۳۶۰ش) منجر به کشته‌شدن سیدمحمد بهشتی (رئیس دیوان عالی کشور)، چهار تن از وزیران، ۲۷ نماینده مجلس و ده‌ها تن از مدیران ارشد کشور شد. اندکی بعد، انفجار دفتر نخست‌وزیری (۸ شهریور ۱۳۶۰ش) به کشته‌شدن محمدعلی رجایی (رئیس‌جمهور) و محمدجواد باهنر (نخست‌وزیر) انجامید. همچنین علی قدوسی (دادستان کل کشور) در ۱۴ شهریور ۱۳۶۰ش در دادستانی ترور شد.
-# بخشی از حملات تروریستی این دوره به‌صورت هدفمند امامان جمعه شهرهای مختلف را در بر می‌گرفت. این افراد که در منابع بعدها با عنوان «شهدای محراب» شناخته شدند، به‌طور عمده هنگام برگزاری نماز جمعه یا در مسیر آن با استفاده از بمب، نارنجک و سلاح گرم ترور شدند. از جمله این حملات می‌توان به ترور سیداسدالله مدنی در تبریز (۲۰ شهریور ۱۳۶۰ش)، سیدعبدالکریم هاشمی‌نژاد در مشهد (۷ مهر ۱۳۶۰ش)، سیدعبدالحسین دستغیب در شیراز (۲۰ آذر ۱۳۶۰ش)، محمد صدوقی در یزد (۱۱ تیر ۱۳۶۱ش) و عطاءالله اشرفی اصفهانی در کرمانشاه (۶ مرداد ۱۳۶۱ش) اشاره کرد. همچنین ترور نافرجام سیدعلی خامنه‌ای (۶ تیر ۱۳۶۰ش) و ترور نافرجام واعظ طبسی (۲۹ بهمن ۱۳۶۱ش) در همین دسته قرار می‌گیرند.
+# بخشی از حملات تروریستی این دوره به‌صورت هدفمند امامان جمعه شهرهای مختلف را در بر می‌گرفت. این افراد که در منابع بعدها با عنوان شهدای محراب شناخته شدند، به‌طور عمده هنگام برگزاری نماز جمعه یا در مسیر آن با استفاده از بمب، نارنجک و سلاح گرم ترور شدند. از جمله این حملات می‌توان به ترور سیداسدالله مدنی در تبریز (۲۰ شهریور ۱۳۶۰ش)، سیدعبدالکریم هاشمی‌نژاد در مشهد (۷ مهر ۱۳۶۰ش)، سیدعبدالحسین دستغیب در شیراز (۲۰ آذر ۱۳۶۰ش)، محمد صدوقی در یزد (۱۱ تیر ۱۳۶۱ش) و عطاءالله اشرفی اصفهانی در کرمانشاه (۶ مرداد ۱۳۶۱ش) اشاره کرد. همچنین ترور نافرجام سیدعلی خامنه‌ای (۶ تیر ۱۳۶۰ش) و ترور نافرجام واعظ طبسی (۲۹ بهمن ۱۳۶۱ش) در همین دسته قرار می‌گیرند.
 # علاوه‌بر شخصیت‌های شاخص، ده‌ها روحانی در رده‌های میانی و فعالان مذهبی نیز در این سال‌ها هدف حملات تروریستی قرار گرفتند. از جمله می‌توان به ترور  سید مرتضی آیت‌اللهی طباطبایی یزدی در تهران (۹ شهریور ۱۳۶۰ش)، مرتضی خدادادی در بندر انزلی (۱۱ شهریور ۱۳۶۰ش)،  عباس خلیلی در کرمان (۲۹ آبان ۱۳۶۰ش) و ملااحمد ذوالفقاری امام جمعه بوکان (اول دی ۱۳۶۰ش) اشاره کرد. همچنین ترورهای نافرجام متعددی علیه روحانیان شاخص از جمله ناطق نوری، موسوی اردبیلی، ربانی شیرازی و محمد خامنه‌ای در این دوره به وقوع پیوست.
 # بخشی از حملات تروریستی  این دوره متوجه روحانیان اهل سنت در مناطق غربی و شرقی کشور بود. از جمله این موارد می‌توان به ترور ملاعلی جلالی‌زاده در سنندج (۱۹ تیر ۱۳۶۰ش) اشاره کرد که به همراه اعضای خانواده‌اش هدف حمله قرار گرفت. به نظر تحلیلگران این دسته از ترورها با هدف ایجاد ناامنی در مناطق مرزی و دامن زدن به اختلافات مذهبی طراحی شده بود.<ref>[https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86-62/3583639-%D8%AA%D8%B1%D9%88%D8%B1-%D8%B1%D9%88%D8%AD%D8%A7%D9%86%DB%8C%D9%88%D9%86-%D8%B4%D8%A7%D8%AE%D8%B5-%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D9%87%D9%87-%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D8%A7%D9%86%D8%AC%D8%A7%D9%85-%DA%AF%D8%B1%D9%81%D8%AA «ترور روحانیون شاخص در دهه ۶۰ چگونه انجام گرفت؟»، وب‌سایت دنیای اقتصاد.]</ref>