رضا پهلوی: تفاوت میان نسخه‌ها

پس از استقرار در تبعید، رضا پهلوی ابتدا در سپتامبر ۱۹۷۹م، تحصیل در کالج ویلیامز در ماساچوست را آغاز کرد، اما به‌دلیل بیماری و درگذشت پدرش در [[قاهره]]، آن را نیمه‌کاره رها کرد. مدتی به‌صورت نامنظم در دانشگاه آمریکایی قاهره حضور یافت و نهایتاً به‌صورت مکاتبه‌ای توانست مدرک کارشناسی خود را در رشته [[علوم سیاسی]] از دانشگاه کالیفرنیای جنوبی (USC) در سال ۱۹۸۵م دریافت کند. او به [[زبان‌ فارسی|زبان‌های فارسی]]، [[زبان انگلیسی|انگلیسی]] و [[زبان فرانسوی|فرانسوی]] تسلط دارد و از این زبان‌ها در ارتباطات بین‌المللی و رسانه‌ای خود استفاده می‌کند.<ref>[https://rezapahlavi.org/fa/about «درباره رضا پهلوی»، وب‌سایت رضا پهلوی.]</ref>

رضا پهلوی فعالیت سیاسی خود را بلافاصله پس از مرگ پدرش در سال ۱۹۸۰م (مرداد ۱۳۵۹ش)، آغاز کرد. او در [[۹ آبان]] ۱۳۵۹ش، هم‌زمان با ۲۱ سالگی‌اش، طی بیانیه‌ای، خود را پادشاه قانونی ایران خواند، اما شرط احراز این مقام را به رأی و خواست مردم در آینده موکول کرد.<ref>[https://iranfacts.org/en/post/hrh-reza-pahlavi-bio/ «والاحضرت رضا پهلوی»، وب‌سایت ایران فکتز.]</ref> در همان سال‌ها و با شروع [[جنگ عراق با ایران]]، او که یک خلبان جنگی ماهر بود، از طریق سفارت سوئیس به نیروی هوایی ایران پیشنهاد داد تا در جنگ شرکت کند، اما ایران به‌دلیل بی‌اعتمادی به این خاندان و سابقۀ تاریخی آنان به این درخواست پاسخی نداد.<ref>[https://thinkglobalschool.org/guest-speakers/reza-pahlavi/ «رضا پهلوی»، وب‌سایت مدرسه جهانی فکر.]</ref> برخی کاربران شبکه‌های اجتماعی این درخواست پهلوی را شوخی و حرمت نمایشی توصیف کرده‌اند.<ref>[https://rooziato.com/1404702375/reza-pahlavi-biography/ «بیوگرافی رضا پهلوی؛ شاهزاده‌ای با جنجال‌های فراوان در سودای بازگشت به قدرت در ایران»، وب‌سایت روزیاتو.]</ref>

=== تلاش برای رهبری پس از اعتراضات 1401ش ===

در جریان اعتراضات سال ۱۴۰۱ش که پس از مرگ [[مهسا امینی]] آغاز شد، نام و شعارهای هواداران پهلوی مانند جاوید شاه در برخی تجمعات مخالفین دولت مطرح شد.<ref>[https://rezapahlavi.org/fa/about «درباره رضا پهلوی»، وب‌سایت رضا پهلوی.]</ref> در واکنش به درخواست‌های معترضان، او سرانجام در [[۲۴ آبان]] ۱۴۰۳ش، طی یک بیانیهٔ تصویری، رسماً آمادگی خود را برای هدایت انقلاب ملی و رهبری دوران گذار، اعلام کرد و استراتژی پنج‌ستونی خود را برای گذار دموکراتیک معرفی کرد.<ref>[https://www.dw.com/fa-ir/رضا-پهلوی-برای-گذار-از-جمهوری-اسلامی-گام-برمیدارم/a-71664683 «رضا پهلوی: برای گذار از جمهوری اسلامی گام برمی‌دارم»، وب‌سایت دویچه وله.]</ref> با این حال، تلاش‌های او برای ایجاد ائتلافی پایدار میان گروه‌های مختلف اپوزیسیون از سلطنت‌طلبان تا جمهوری‌خواهان، با دشواری‌هایی همراه بوده و برخی از این ائتلاف‌ها مانند طرفداران شعار «زن، زندگی، آزادی» در سال 1401ش، دوام چندانی نیاورده‌اند.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1071164/رضای-انگلیسی‌ها-و-رضای-اسرائیلی‌ها-از-بوی-نفت-تا-رد-خون-وقتی-یک-جنایتکار-جنگی-آخرین-امید-شاه-خود-خوانده-می‌شود-فیلم «رضای انگلیسی‌ها و رضای اسرائیلی‌ها؛ از بوی نفت تا رد خون / وقتی یک جنایتکار جنگی آخرین امید شاه خود خوانده می‌شود»، وب‌سایت تحلیلی خبری عصر ایران.]</ref>

* همچنین گزارش‌هایی از دیدار برخی نمایندگان و نزدیکان او با مقامات اسرائیلی در سال‌های بعد منتشر شده که در رسانه‌ها به‌عنوان گسترش کانال‌های ارتباطی با اسرائیل توصیف شده است و نقش او را در پی رخدادهای منطقه‌ای از جمله قضایای هفت اکتبر، نقش حزب‌الله لبنان، جنگ 12 روزه و نیز حملات اغتشاشات دی 1404ش ایران، بیش از پیش در فضای سیاسی و رسانه‌ای پررنگ کرده است. وی در مراسم یادبود قربانیان هولوکاست نیز شرکت کرد.<ref>[https://www.iranintl.com/202304188517 «دیدار شاهزاده رضا پهلوی با رئیس‌جمهوری اسرائیل؛ جمهوری اسلامی عامل کشتار در منطقه است»، وب‌سایت ایران اینترنشنال.]</ref>

* '''مقابله با''' '''جمهوری اسلامی''': او خواستار برچیده شدن نظام جمهوری اسلامی و جایگزینی آن با یک دموکراسی سکولار و پارلمانی است.<ref>[https://rezapahlavi.org/fa/about «درباره رضا پهلوی»، وب‌سایت رضا پهلوی.]</ref> او در صحبت‌های خود بر مبارزه مسالمت‌آمیز و غیرخشونت‌آمیز از طریق نافرمانی مدنی و اعتصابات تأکید داشته و خواستار همراهی ارتش و نیروهای امنیتی با مردم بوده است.<ref>[https://parsi.euronews.com/2026/01/11/who-is-reza-pahlavi-the-heir-to-the-persian-throne-and-his-vision-for-irans-future «رضا پهلوی، وارث تاج و تخت ایران کیست و در مورد حکومت آینده چه می‌گوید؟»، وب‌سایت یورونیوز.]</ref> اما پیش از آغاز حملات گسترده آمریکا و اسرائیل علیه ایران در تاریخ [[۹ اسفند]] ۱۴۰۴ش و [[ترور  سید علی خامنه‌ای]] رهبر دوم جمهوری اسلامی ایران،<ref>[https://www.eghtesadonline.com/fa/news/2123124/آمریکا-و-اسرائیل-به-صنایع-فولادی-ایران-حمله-کردند-بازگشت-قریب‌الوقوع-ناو-هواپیمابر-جرالد-فورد-به-آمریکا-سپاهسوخت‌رسان‌ها-و-ناوگان-لجستیکی-ارتش-آمریکا-منهدم-شد «گزارش جنگ»، اقتصادآنلاین.]</ref> در پیام‌ها و مصاحبه‌هایی، از جمله خطاب مستقیم به دونالد ترامپ، خواستار آمادگی برای مداخله و کمک به مردم ایران در برابر جمهوری اسلامی شد و مداخلهٔ خارجی را بخشی از حمایت از خیزش ملی معرفی کرد. وی در مصاحبه با سی‌ان‌ان پیش از آغاز تجاوز، صریحاً از ایالات متحده خواست با حملات هوایی، جمهوری اسلامی به‌ویژه سپاه پاسداران را هدف قرار دهد و گفت تنها راه کمک به مردم غیرمسلح، خنثی‌کردن توان جمهوری اسلامی با پوشش هوایی است. رسانه‌ها و تحلیل‌گران داخلی و خارجی یادآوری کرده‌اند که او طی سال‌های اخیر چند بار در مصاحبه‌ها و تریبون‌های مختلف، ازجمله فاکس‌نیوز و کنفرانس امنیتی مونیخ از تحریم حداکثری (فشار اقتصادیِ گسترده و چندلایه)، عبور کرده و تلویحاً یا صریحاً درخواست حملۀ نظامی برای تغییر نظام در ایران کرده است. در روایت موافقان، این درخواست‌ها به‌عنوان تلاش برای خنثی کردن نظام جمهوری اسلامی و نجات جان معترضان توصیف شده، اما در طیف گسترده‌ای از رسانه‌ها و منتقدان، این مواضع، معادل دعوت به بمباران و جنگ علیه مردم ایران هرچند با هدف تغییر رژیم، ارزیابی شده است.<ref>[https://www.abc.net.au/news/2026-02-27/reza-pahlavi-on-military-intervention-in-iran-and-his-transition/106382722 خادم، «ولیعهد رضا پهلوی درباره مداخله نظامی آمریکا در ایران و چگونگی «گذار» پس از جمهوری اسلامی»، ای بی سی نیوز.]</ref>

* '''تمامیت ارضی''': او در سخنرانی‌های خود بر حفظ یکپارچگی و حاکمیت ملی ایران تأکید داشته است.<ref>[https://rezapahlavi.org/fa/about «درباره رضا پهلوی»، وب‌سایت رضا پهلوی.]</ref> این در حالی است که در درخواست او از آمریکا برای حمله به ایران در تضاد با این رویکرد تحلیل شده است؛ چرا که به اعتقاد تحلیل‌گران، تضعیف حکومت مرکزی ایران، خطر تجزیه ایران را گوشزد می‌کند.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/1353690/%DA%86%D8%B1%D8%A7-%D8%AD%D9%85%D9%84%D9%87-%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%AA%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D8%B9%D8%AB-%D8%AA%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D9%87-%D8%B4%D9%88%D8%AF-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%86%D8%AF-%D9%88%D9%86%D8%B2%D9%88%D8%A6%D9%84%D8%A7-%D9%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA «چرا حمله نظامی به ایران می‌تواند باعث تجزیه شود/ ایران مانند ونزوئلا نیست»، وب‌سایت تابناک.]</ref>

 

با وجود آن‌که رضا پهلوی در گفتار رسمی خود بر گذار دموکراتیک، مبارزه مسالمت‌آمیز، همه‌پرسی و حاکمیت مردم تأکید کرده است، اما برخی تحلیل‌گران و منتقدان معتقدند که مواضع و رفتارهای سیاسی او در عمل همیشه با این چارچوب هم‌خوان نبوده است. از جمله، حمایت او از مداخله نظامی آمریکا یا اسرائیل علیه ایران، که خود آن را اقدامی برای تضعیف جمهوری اسلامی و حمایت از مردم معرفی کرده، از سوی مخالفانش معادل عدول از اصل مبارزۀ غیرخشونت‌آمیز و اتکای خطرناک به نیروی خارجی دانسته شده است. همچنین، نزدیکی او به اسرائیل و تأکیدش بر عادی‌سازی روابط با آن، برای بخشی از اپوزیسیون و افکار عمومی ایران، نشانه‌ای از فاصله گرفتن از حساسیت‌های ملی و اتخاذ مواضعی تلقی شده که با ادعای نمایندگی همه ایرانیان سازگار نیست.<ref>[https://www.abc.net.au/news/2026-02-27/reza-pahlavi-on-military-intervention-in-iran-and-his-transition/106382722 خادم، «ولیعهد رضا پهلوی درباره مداخله نظامی آمریکا در ایران و چگونگی «گذار» پس از جمهوری اسلامی»، ای بی سی نیوز.]</ref>

یکی از موضوعات مورد بحث دربارهٔ رضا پهلوی، فقدان سابقهٔ شغلیِ رسمی و ابهام در منابع مالی وی طی دهه‌های اقامت در خارج از کشور است. وی در پاسخ به پرسش‌های رسانه‌ای در این باره، شغل خود را مبارزه سیاسی عنوان کرده و اظهار داشته است که به دلیل عدم درآمدزاییِ این فعالیت، هزینه‌های زندگی‌اش از طریق حمایت‌های مالی مادرش و هم‌میهنان تأمین می‌شود. این پاسخ، با واکنش‌ها و تفسیرهای متفاوتی مواجه شد و برخی منتقدان آن را شفاف و قانع‌کننده ندانسته‌اند. به باور این دسته از منتقدان، همچنان درباره چگونگی تأمین هزینه‌های زندگی خانواده پهلوی در چهار دهه گذشته، آن هم در شرایطی که به‌گفتهٔ خودشان منبع درآمد مشخصی نداشته‌اند، ابهامات قابل توجهی وجود دارد. این پرسش به‌ویژه زمانی پررنگ‌تر می‌شود که سبک زندگی و سطح رفاه خانوادگی آن‌ها در آمریکا مورد توجه قرار گیرد. ثروت شخصی خانواده پهلوی، مقدار ثروتی که در سال 1357ش و قبل از آن از ایران خارج کردند و شغل کنونی اعضای این خانواده، همواره مورد بحث بوده و پاسخی قابل قبول در این زمینه ارائه نشده است.<ref>[https://rooziato.com/1404702375/reza-pahlavi-biography/ «بیوگرافی رضا پهلوی؛ شاهزاده‌ای با جنجال‌های فراوان در سودای بازگشت به قدرت در ایران»، وب‌سایت روزیاتو.]</ref>

رضا پهلوی که در برخی رسانه‌های خارجی به‌عنوان ولیعهد پیشین و یکی از چهره‌های شناخته‌شده اپوزیسیون در تبعید معرفی می‌شود، سال‌هاست در رسانه‌های غربی و منطقه‌ای خود را مدافع گذار به دموکراسی سکولار در ایران معرفی کرده و از دولت‌های غربی خواسته است به‌جای معامله و تنش‌زدایی با حکومت ایران، از مردم و نیروهای اپوزیسیون حمایت سیاسی و دیپلماتیک کنند. او از مخالفان جدی مذاکرات هسته‌ای میان آمریکا و جمهوری اسلامی بوده و بارها تأکید کرده که ایرانیان جان نداده‌اند تا نتیجه‌اش فقط یک توافق هسته‌ای باشد و به‌زعم او، تمرکز باید بر تغییر کلی نظام سیاسی باشد نه صرفاً محدودسازی برنامه هسته‌ای. در سال‌های 1403 و 1404ش، هم‌زمان با اوج‌گیری اعتراضات داخلی و سپس جنگ و تنش‌های نظامی، تماس‌ها و مصاحبه‌های او با رسانه‌ها و برخی سیاست‌مداران غربی و اسرائیلی افزایش یافت و در پاره‌ای از تجمعات حامیانش، شعارها و نمادهایی دیده شد که نوعی پیوند نمادین میان اپوزیسیون سلطنت‌طلب و طرفداران سیاست فشار حداکثری بر جمهوری اسلامی را برجسته می‌کرد.<ref>[https://www.abc.net.au/news/2026-02-27/reza-pahlavi-on-military-intervention-in-iran-and-his-transition/106382722 خادم، «ولیعهد رضا پهلوی درباره مداخله نظامی آمریکا در ایران و چگونگی «گذار» پس از جمهوری اسلامی»، ای بی سی نیوز.]</ref>

رضا پهلوی در مصاحبه‌ها و بیانیه‌های گوناگون، ایدهٔ مداخله خارجی را به‌عنوان یک اقدام بشردوستانه برای نجات معترضان و مردم از خشونت حکومت ایران توصیف کرده است. او بارها گفته که اگر حملات محدود آمریکا یا اسرائیل توان [[سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]] و جمهوری اسلامی را تضعیف کند، می‌تواند فرصتی برای قیام نهایی مردم ایجاد کند و این را کمکی به مردم ایران، دانسته است. در گفت‌وگوهایی، او خواستار حداکثر فشار از جمله تحریم‌های شدید، مسدودسازی دارایی‌ها و هدف قراردادن زیرساخت‌های نظامی و امنیتی جمهوری اسلامی شده و تأکید کرده که هدف، حکومت است نه ملت ایران.<ref>[https://rezapahlavi.org/fa/events/prince-reza-pahlavis-press-conference-with-global-media-on-irans-national-revolution «نشست مطبوعاتی با رسانه‌های جهانی درباره انقلاب ملی»، وب‌سایت رضا پهلوی.]</ref>  

پهلوی بارها حملات نظامی علیه حاکمیت ایران را کمک و مداخله بشردوستانه توصیف کرده است؛<ref>[https://www.abc.net.au/news/2026-02-27/reza-pahlavi-on-military-intervention-in-iran-and-his-transition/106382722 خادم، «ولیعهد رضا پهلوی درباره مداخله نظامی آمریکا در ایران و چگونگی «گذار» پس از جمهوری اسلامی»، ای بی سی نیوز.]</ref> ازجمله حمله آمریکا و اسرائیل در اسفند 1404ش را کمکی که رئیس‌جمهور آمریکا وعده‌اش را داده بود توصیف کرد و از دونالد ترامپ به‌خاطر ایستادن در کنار مردم ایران، تشکر کرد.<ref>[https://www.bbc.com/persian/articles/cwy6r4wgrg2o «واکنش‌ها به پیام رضا پهلوی درباره کشته شدن نظامیان آمریکایی»، وب‌سایت بی‌بی‌سی فارسی.]</ref> او در نوشته‌ها و مصاحبه‌های دیگر هم گفته است که اگر رژیم سقوط کند، خود را آماده می‌بیند که در دوره گذار به استقرار یک نظام دموکراتیک سکولار کمک کند.<ref>[https://www.abc.net.au/news/2026-02-27/reza-pahlavi-on-military-intervention-in-iran-and-his-transition/106382722 خادم، «ولیعهد رضا پهلوی درباره مداخله نظامی آمریکا در ایران و چگونگی «گذار» پس از جمهوری اسلامی»، ای بی سی نیوز.]</ref>

* حامیان رضا پهلوی مدعی‌ هستند که درخواست فشار و حملات هدفمند خارجی علیه جمهوری اسلامی از سوی رضا پهلوی، با هدف جلوگیری از کشتار گسترده‌تر و حمایت از مردم ایران انجام شده است. با این حال، منتقدان می‌گویند مواضع و اظهارات او در عمل با این ادعا سازگار نبوده، چون او بارها از حملات نظامی علیه زیرساخت‌ها و نیروهای جمهوری اسلامی حمایت کرده و همین امر به تشدید ناامنی و افزایش خطر برای غیرنظامیان منجر شده است.<ref>[https://www.foxnews.com/world/exiled-crown-prince-calls-on-iranian-people-finish-job-cheers-trump-humanitarian-intervention «ولیعهد تبعیدی از مردم ایران خواست کار را تمام کنند و از مداخله بشردوستانه ترامپ استقبال کرد»، فاکس‌نیوز.]</ref>

 

* عبدالکریم سروش، اندیشمند و فیلسوف ایرانی، در نوشته‌ها و گفتارهای خود بعد از جنگ دوازده روزه، نسبت به رضا پهلوی و مواضع او در جنگ میان ایران، اسرائیل و آمریکا و همکاری‌های او با غرب، رویکردی انتقادی دارد. سروش، پهلوی را در یک نامه و نوشته‌های خود پیرکودک بی‌فرهنگ، مجسّمه خیانت به وطن و شخصی مضحک و نالایق می‌خواند و او را به‌عنوان نمادی از خیانت و وابستگی به نیروهای خارجی معرفی می‌کند. به‌گفتۀ سروش، افرادی که از حملات نظامی آمریکا و اسرائیل به ایران برای رسیدن به قدرت و سلطنت، سود می‌برند، در واقع خیانت‌پیشه، بی‌لیاقت و بی‌شرم هستند. از دید او، این نوع مواضع و انتخاب‌ها، از خود رضا پهلوی و اپوزیسیون سلطنت‌طلب به‌عنوان گروهی که خود را وفادار به منافع وطن می‌دانند، تردید جدی ایجاد می‌کند و آن‌ها را از مسیر یک مخالف وطنی و مستقل جدا می‌سازد.<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/2081073/%D8%A7%D9%86%D8%AA%D9%82%D8%A7%D8%AF-%D8%B4%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%DA%A9%D8%B1%DB%8C%D9%85-%D8%B3%D8%B1%D9%88%D8%B4-%D8%A7%D8%B2-%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%BE%D9%87%D9%84%D9%88%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D8%AC%D8%A7%D9%88%D8%B2-%D8%A7%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%A6%DB%8C%D9%84-%D8%A8%D9%87 «انتقاد شدید عبدالکریم سروش از رضا پهلوی که از تجاوز اسرائیل به ایران دفاع می‌کند/ پیرکودکِ نچسب!»، خبرآنلاین.]</ref>

* رضا پهلوی در برخی نقدها چهره‌ای معرفی می‌شود که سبک زندگی، موقعیت اجتماعی و شیوه کنش سیاسی‌اش با تجربه زیسته بخش بزرگی از جامعۀ ایران فاصله دارد. در همین ارزیابی‌ها، به حضور او در رویدادهای عمومی با تدابیر امنیتی بالا، از جمله سخنرانی در مونیخ از پشت شیشه ضدگلوله اشاره می‌شود<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/1017043/%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%BE%D9%87%D9%84%D9%88%DB%8C-%D9%BE%D8%B4%D8%AA-%D8%B4%DB%8C%D8%B4%D9%87-%D8%B6%D8%AF-%DA%AF%D9%84%D9%88%D9%84%D9%87-%D9%88%DB%8C%D8%AF%D8%A6%D9%88 «رضا پهلوی پشت شیشه ضد گلوله! ویدئو»، همشهری آنلاین.]</ref> در حالی که در فراخوان‌هایش مردم را به درگیری با پلیس، تحریک و تشویق می‌کرد. منتقدان همچنین به مواضع او در حمایت سیاسی و رسانه‌ای از آمریکا و اسرائیل در جنگ علیه ایران و نیز به اظهارات پیشینش درباره فدا نکردن جان خود در راه آزادی استناد می‌کنند و این موارد را نشانه‌ای از فاصله میان گفتار سیاسی و رفتار عملی او می‌دانند.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=5-XsWKksz9s «از فرمان درگیری با پلیس تا سخنرانی امن پشت شیشه ضدگلوله؛ چهره واقعی پهلوی»، وب‌سایت یوتیوب.]</ref>

در روایت برخی رسانه‌ها، این تعبیر پس از آن برجسته شد که دونالد ترامپ و برخی نزدیکانش در مجلۀ معروف نیویورکر در مقاله‌ای با عنوان «وعده دور از دسترس شاه احتمالی ایران»، رضا پهلوی را گزینه‌ای ضعیف برای نقش‌آفرینی در آیندهٔ ایران دانسته و از او با عنوان شاهزاده بازنده، یاد کردند. این اصطلاح در رسانه‌های فارسی‌زبان و شبکه‌های اجتماعی نیز بازتاب گسترده پیدا کرد و به سرعت وارد جدل‌های سیاسی میان هواداران و مخالفان او شد.<ref>[https://jamejamonline.ir/fa/news/1546821/شاهزاده-بازنده-توصیف-ترامپ-از-رضا-پهلوی «شاهزاده بازنده؛ توصیف ترامپ از رضا پهلوی»، جام‌جم آنلاین.]</ref>

مجله اکونومیست نیز رضا پهلوی را به‌خاطر نقش و همسویی‌های سیاسی‌اش با اسرائیل و ارائه منافع امنیتی و رسانه‌ای به این کشور، یک احمق مفید توصیف کرد.<ref>[https://www.khabarfoori.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-59/3205205-%D8%A7%DA%A9%D9%88%D9%86%D9%88%D9%85%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%BE%D9%87%D9%84%D9%88%DB%8C-%DB%8C%DA%A9-%D8%A7%D8%AD%D9%85%D9%82-%D9%85%D9%81%DB%8C%D8%AF-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%A6%DB%8C%D9%84-%D8%B9%DA%A9%D8%B3 «اکونومیست: رضا پهلوی یک «احمق مفید» برای اسرائیل»، وب‌سایت خبر فوری.] </ref>

* «از فرمان درگیری با پلیس تا سخنرانی امن پشت شیشه ضدگلوله؛ چهره واقعی پهلوی»، وب‌سایت یوتیوب، تاریخ بازدید: 16 فروردین 1405ش.

* «اکونومیست: رضا پهلوی یک «احمق مفید» برای اسرائیل»، وب‌سایت خبر فوری، تاریخ درج مطلب: 15 فروردین 1405ش.

* «انتقاد شدید عبدالکریم سروش از رضا پهلوی که از تجاوز اسرائیل به ایران دفاع می‌کند/ پیرکودکِ نچسب!»، خبرآنلاین، تاریخ درج مطلب: 1 تیر 1404ش.

* «رضا پهلوی پشت شیشه ضد گلوله! ویدئو»، همشهری آنلاین، تاریخ درج مطلب: 26  بهمن 1404ش.