خانه‌های تاریخی کاشان: تفاوت میان نسخه‌ها

<big>'''خانه‌های تاریخی کاشان؛'''</big> معروف‌ترین خانه‌های تاریخی مربوط به عصر زندیه و قاجار در کاشان.

شهر [[کاشان]] از مهم‌ترین مراکز باستانی و تاریخی [[ایران]] است. خانه‌های تاریخی کاشان، اصالت تاریخی و معماری باشکوه و هنر معماران توانای ایرانی را نشان می‌دهد. از میان خانه‌های تاریخی کاشان خانه طباطبایی‌ها، بروجردی‌ها، خانه راهب، خانه منوچهری، خانه عامری‌ها و خانه عباسیان از معروف‌ترین خانه‌های تاریخی کاشان به شمار می‌روند. این بنا‌های تاریخی از مهم‌ترین آثار باستانی و مکان‌های گردشگری شهر کاشان بوده و نمایانگر معماری بی‌نظیر و پر ارزش ایرانی هستند. این خانه‌های تاریخی در لیست آثار ملی ایران ثبت شده‌اند.

==معماری==

نوع معماری این خانه‌های تاریخی برگرفته از پاسخ طبیعی انسان به اقلیم خشک منطقه کاشان است.<ref>[http://ensani.ir/fa/article/455179/%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C-%DA%A9%D8%A7%D8%B4%D8%A7%D9%86-%D9%88%DB%8C%DA%98%DA%AF%DB%8C-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D9%82%D9%84%DB%8C%D9%85-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%AE%D8%AA%DB%8C-%D9%85%D8%B9%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D9%88%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D9%87%D8%B1-%DA%A9%D8%A7%D8%B4%D8%A7%D9%86 . آروین و نیازی، «خانه‌های تاریخی کاشان، ویژگی‌های اقلیم شناختی معماری بومی شهر کاشان»، 1385ش، ص1.]</ref>  همچنین به‌دلیل رواج تفکر مذهبی در این منطقه، معماری و سبک ساختاری این بناهای تاریخی، درون‌گرا و سازگار با عفاف و پوشیدگی ایرانیان بوده است. اغلب این خانه‌ها به قسمت‌های اندرونی و بیرونی تقسیم شده‌اند تا ساکنین خانه از دید اشخاص نا‌محرم دور بمانند.<ref>[http://ensani.ir/fa/article/455179/%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C-%DA%A9%D8%A7%D8%B4%D8%A7%D9%86-%D9%88%DB%8C%DA%98%DA%AF%DB%8C-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D9%82%D9%84%DB%8C%D9%85-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%AE%D8%AA%DB%8C-%D9%85%D8%B9%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D9%88%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D9%87%D8%B1-%DA%A9%D8%A7%D8%B4%D8%A7%D9%86 . آروین و نیازی، «خانه‌های تاریخی کاشان، ویژگی‌های اقلیم شناختی معماری بومی شهر کاشان»، 1385ش، ص1.]</ref> 

# خانه بروجردی‌ها: این بنای تاریخی مربوط به دوره قاجار بوده و در سال ۱۲۷۵ق توسط استاد علی مریم ساخته شده است. <ref>[https://www.eligasht.com/Blog/travelguide/%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C-%DA%A9%D8%A7%D8%B4%D8%A7%D9%86/ . «آشنایی با خانه‌های تاریخی کاشان، جلوه‌ای از شاهکار معماری ایرانی»، وب‌سایت مجله گردشگری الی گشت، تاریخ بازدید: 2 آبان 1401ش.]</ref> معماری این بنای تاریخی از دو بخش بیرونی و اندرونی تشکیل شده است. همچنین در معماری این خانه از هنر‌های تذهیب، [[منبت‌کاری]]، مقرنس و درود‌گری نیز استفاده شده است.<ref> [https://www.kojaro.com/2021/11/14/192592/kashan-historical-houses/ . «با خانه‌های تاریخی کاشان آشنا شوید»، وب‌سایت کجارو، تاریخ بازدید: 2 آبان 1401ش.]</ref> خانه بروجردی‌‌ها از نظر معماری شباهت زیادی به خانه طباطبایی‌ها دارد.<ref>[https://flightio.com/blog/travelling-in-iran/1kashan-historical-house « شش خانه تاریخی معروف در کاشان را بشناسید»، وب‌سایت مجله کشف و سفر فلایتیو، تاریخ بازدید: 2 آبان 1401ش.] </ref>  از جمله ویژگی‌ بارز این خانه، هنر دست کمال‌الملک در تزیین و نقاشی آن بوده است. <ref>[https://www.eligasht.com/Blog/travelguide/%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C-%DA%A9%D8%A7%D8%B4%D8%A7%D9%86/ . «آشنایی با خانه‌های تاریخی کاشان، جلوه‌ای از شاهکار معماری ایرانی»، وب‌سایت مجله گردشگری الی گشت، تاریخ بازدید: 2 آبان 1401ش.]</ref> کاشی‌های حیاط خانه بروجردی‌ها مزین به نقاشی‌های میوه‌ها و خوراکی‌های مختلف هستند. <ref>[https://www.kojaro.com/2021/11/14/192592/kashan-historical-houses/ . «با خانه‌های تاریخی کاشان آشنا شوید»، وب‌سایت کجارو، تاریخ بازدید: 2 آبان 1401ش.]</ref> خانه تاریخی بروجردی‌ها در خیابان علوی و محله سلطان امیر‌ احمد قرار دارد.<ref>[https://www.eligasht.com/Blog/travelguide/%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C-%DA%A9%D8%A7%D8%B4%D8%A7%D9%86/ . «آشنایی با خانه‌های تاریخی کاشان، جلوه‌ای از شاهکار معماری ایرانی»، وب‌سایت مجله گردشگری الی گشت، تاریخ بازدید: 2 آبان 1401ش.]</ref>

# خانه راهب: قدمت این خانه تاریخی به اواخر دوران قاجار و اوایل دوران پهلوی مربوط است. <ref>[https://flightio.com/blog/travelling-in-iran/1kashan-historical-house « شش خانه تاریخی معروف در کاشان را بشناسید»، وب‌سایت مجله کشف و سفر فلایتیو، تاریخ بازدید: 2 آبان 1401ش.]</ref> خانه تاریخی راهب با وسعت ۱۵۰۰ متر‌مربع در محلۀ درب باغ قرار گرفته است. معماری این بنای تاریخی متشکل از دو قسمت اندرونی و بیرونی است که به‌وسیله بخش شاه‌نشین به‌هم متصل شده است.<ref>[https://www.kojaro.com/2021/11/14/192592/kashan-historical-houses/ . «با خانه‌های تاریخی کاشان آشنا شوید»، وب‌سایت کجارو، تاریخ بازدید: 2 آبان 1401ش.]</ref>  خانه راهب دارای 3 حیاط؛ یعنی حیاط مخصوص خدمه، حیاط بیرونی و اندرونی است.<ref>[https://www.eligasht.com/Blog/travelguide/%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C-%DA%A9%D8%A7%D8%B4%D8%A7%D9%86/ . «آشنایی با خانه‌های تاریخی کاشان، جلوه‌ای از شاهکار معماری ایرانی»، وب‌سایت مجله گردشگری الی گشت، تاریخ بازدید: 2 آبان 1401ش.]</ref>  از جمله ویژگی‌های خانۀ تاریخی راهب، حیاط بزرگ با دیوار‌های گچ‌کاری، حوض بزرگی در وسط حیاط و در و پنجره‌های چوبی است.<ref>[https://www.eligasht.com/Blog/travelguide/%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C-%DA%A9%D8%A7%D8%B4%D8%A7%D9%86/ . «آشنایی با خانه‌های تاریخی کاشان، جلوه‌ای از شاهکار معماری ایرانی»، وب‌سایت مجله گردشگری الی گشت، تاریخ بازدید: 2 آبان 1401ش.]</ref>  از دیگر قسمت‌های خانه تاریخی راهب شاه‌نشین، هشتی ورودی، ایوان تابستانی، ایوان زمستانی و یک باد‌گیر است. <ref>[https://www.eligasht.com/Blog/travelguide/%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C-%DA%A9%D8%A7%D8%B4%D8%A7%D9%86/ . «آشنایی با خانه‌های تاریخی کاشان، جلوه‌ای از شاهکار معماری ایرانی»، وب‌سایت مجله گردشگری الی گشت، تاریخ بازدید: 2 آبان 1401ش.]</ref> امروزه از این خانه به‌عنوان یک مهمانسرای سنتی استفاده  می‌شود.<ref>[https://www.kojaro.com/2021/11/14/192592/kashan-historical-houses/ . «با خانه‌های تاریخی کاشان آشنا شوید»، وب‌سایت کجارو، تاریخ بازدید: 2 آبان 1401ش.]</ref>

# خانه منوچهری: خانه‌ای تاریخی مربوط به‌دوران حکومت صفوی است که در محله محتشم [[کاشان]] قرار دارد. پس از زلزلۀ سال 1778م مرمت و باز‌سازی این خانه تاریخی در دورۀ قاجار صورت گرفته است. <ref>[https://www.eligasht.com/Blog/travelguide/%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C-%DA%A9%D8%A7%D8%B4%D8%A7%D9%86/ . «آشنایی با خانه‌های تاریخی کاشان، جلوه‌ای از شاهکار معماری ایرانی»، وب‌سایت مجله گردشگری الی گشت، تاریخ بازدید: 2 آبان 1401ش.]</ref> معماری خانه منوچهری از دو بخش تشکیل شده که با فاصلۀ یک کوچه از یکدیگر قرار دارند. فاز اول خانه با معماری مربوط به دوره قاجاریه، دارای پنج اتاق دو تخته، دو اتاق سه تخته، یک اتاق چهار تخته و یک اتاق ۶ تخته است. <ref>[https://www.kojaro.com/2021/11/14/192592/kashan-historical-houses/ . «با خانه‌های تاریخی کاشان آشنا شوید»، وب‌سایت کجارو، تاریخ بازدید: 2 آبان 1401ش.]</ref> از جمله ویژگی بارز این بنای تاریخی وجود آب‌انبار در این خانه است.<ref>[https://www.eligasht.com/Blog/travelguide/%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C-%DA%A9%D8%A7%D8%B4%D8%A7%D9%86/ . «آشنایی با خانه‌های تاریخی کاشان، جلوه‌ای از شاهکار معماری ایرانی»، وب‌سایت مجله گردشگری الی گشت، تاریخ بازدید: 2 آبان 1401ش.]</ref>  فاز دوم خانۀ تاریخی منوچهری با قدمتی مربوط به دوران پهلوی، دارای ساختاری سنتی است که از ۱۰ اتاق دو تخته و یک اتاق یک تخته تشکیل شده است. این خانه سنتی دارای کارگاه بافندگی، نمایشگاه وسایل تزیینی قدیمی و صنایع‌دستی نیز است. <ref>[https://www.kojaro.com/2021/11/14/192592/kashan-historical-houses/ . «با خانه‌های تاریخی کاشان آشنا شوید»، وب‌سایت کجارو، تاریخ بازدید: 2 آبان 1401ش.]</ref> امروزه خانه تاریخی منوچهری به یک اقامتگاه سنتی تبدیل شده است.<ref>[https://flightio.com/blog/travelling-in-iran/1kashan-historical-house « شش خانه تاریخی معروف در کاشان را بشناسید»، وب‌سایت مجله کشف و سفر فلایتیو، تاریخ بازدید: 2 آبان 1401ش.]</ref>  برای رفتن به این خانۀ تاریخی لازم است به خیابان محتشم و کوی شهید ثابت رفته، سپس با عبور از کوی عمارت هفتم به خانه تاریخی منوچهری رسید.<ref>[https://www.kojaro.com/2021/11/14/192592/kashan-historical-houses/ . «با خانه‌های تاریخی کاشان آشنا شوید»، وب‌سایت کجارو، تاریخ بازدید: 2 آبان 1401ش.]</ref>

# خانه عامری‌ها: این خانه تاریخی از آثار به‌جای مانده از دوران زندیه است.<ref>[https://flightio.com/blog/travelling-in-iran/1kashan-historical-house « شش خانه تاریخی معروف در کاشان را بشناسید»، وب‌سایت مجله کشف و سفر فلایتیو، تاریخ بازدید: 2 آبان 1401ش.]</ref>  خانه تاریخی عامری با مساحتی حدود هفت هزار مترمربع، عنوان بزرگ‌ترین خانه تاریخی [[کاشان]] را به خود اختصاص داده است. <ref>[https://www.eligasht.com/Blog/travelguide/%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C-%DA%A9%D8%A7%D8%B4%D8%A7%D9%86/ . «آشنایی با خانه‌های تاریخی کاشان، جلوه‌ای از شاهکار معماری ایرانی»، وب‌سایت مجله گردشگری الی گشت، تاریخ بازدید: 2 آبان 1401ش.]</ref> [[معماری]] این خانه متشکل از سه خانه و پنج حیاط مجزا است.<ref>[https://www.kojaro.com/2021/11/14/192592/kashan-historical-houses/ . «با خانه‌های تاریخی کاشان آشنا شوید»، وب‌سایت کجارو، تاریخ بازدید: 2 آبان 1401ش.]</ref>  باز‌سازی و مرمت خانه عامری‌ها در دوره قاجار و توسط سهام السلطنه عامری صورت گرفته است. <ref>[https://www.eligasht.com/Blog/travelguide/%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C-%DA%A9%D8%A7%D8%B4%D8%A7%D9%86/ . «آشنایی با خانه‌های تاریخی کاشان، جلوه‌ای از شاهکار معماری ایرانی»، وب‌سایت مجله گردشگری الی گشت، تاریخ بازدید: 2 آبان 1401ش.]</ref> بافت جدید این خانه شامل هفت حیاط اندرونی و بیرونی، شاه‌نشین هفت دری، چند اتاق سه دری و حوضخانه است. مرمت و بازسازی مجدد خانه عامری توسط سازمان میراث فرهنگی در سال ۱۳۷۸ش آغاز و در سال ۱۳۹۳ش به پایان رسید و اکنون به‌ هتلی پنج ستاره برای استفاده گردشگران داخلی و خارجی تبدیل شده است.<ref>[https://www.kojaro.com/2021/11/14/192592/kashan-historical-houses/ . «با خانه‌های تاریخی کاشان آشنا شوید»، وب‌سایت کجارو، تاریخ بازدید: 2 آبان 1401ش.]</ref>  این خانۀ تاریخی در خیابان علوی بن‌بست باستان هفتم قرار دارد.<ref>[https://www.eligasht.com/Blog/travelguide/%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C-%DA%A9%D8%A7%D8%B4%D8%A7%D9%86/ . «آشنایی با خانه‌های تاریخی کاشان، جلوه‌ای از شاهکار معماری ایرانی»، وب‌سایت مجله گردشگری الی گشت، تاریخ بازدید: 2 آبان 1401ش.]</ref>

# خانه عباسیان: از مشهور‌ترین خانه‌های تاریخی [[کاشان]] است. خانه عباسیان در سال‌های ۱۲۵۰ تا ۱۲۴۵ق به‌دستور تاجر معروف چینی و بلور کاشانی ساخته شده است. این خانه تاریخی با مساحت هفت هزار متر‌مربع<ref>[https://www.kojaro.com/2021/11/14/192592/kashan-historical-houses/ . «با خانه‌های تاریخی کاشان آشنا شوید»، وب‌سایت کجارو، تاریخ بازدید: 2 آبان 1401ش.]</ref>  در محله سلطان امیراحمد قرار گرفته است. از جمله ویژگی‌های بارز این بنای تاریخی داشتن معماری اسلامی مانند انواع رسم‌بندی، یزدی‌بندی و قطار‌بندی است.<ref>[https://flightio.com/blog/travelling-in-iran/1kashan-historical-house « شش خانه تاریخی معروف در کاشان را بشناسید»، وب‌سایت مجله کشف و سفر فلایتیو، تاریخ بازدید: 2 آبان 1401ش.]</ref>  همچنین معماری حجاب‌دار، درون‌گرا و قرینه‌سازی از دیگر ویژگی‌های خانه عباسیان است.<ref>[https://www.kojaro.com/2021/11/14/192592/kashan-historical-houses/ . «با خانه‌های تاریخی کاشان آشنا شوید»، وب‌سایت کجارو، تاریخ بازدید: 2 آبان 1401ش.]</ref>  معماری این خانه از سه بخش بیرونی (ویژۀ مهمانی‌ها و جشن‌ها)، اندرونی (مختص اعضای خانواده)<ref>[https://www.eligasht.com/Blog/travelguide/%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C-%DA%A9%D8%A7%D8%B4%D8%A7%D9%86/ . «آشنایی با خانه‌های تاریخی کاشان، جلوه‌ای از شاهکار معماری ایرانی»، وب‌سایت مجله گردشگری الی گشت، تاریخ بازدید: 2 آبان 1401ش.]</ref>  و بخش خدمه (محل استقرار اتاق‌های کار، مطبخ و حیاط) تشکیل شده است.<ref>[https://www.kojaro.com/2021/11/14/192592/kashan-historical-houses/ . «با خانه‌های تاریخی کاشان آشنا شوید»، وب‌سایت کجارو، تاریخ بازدید: 2 آبان 1401ش.]</ref>

از سال 1390ش بخش‌هایی از خانه عباسیان به رستوران و سفره‌خانه سنتی تبدیل شده است.<ref>[https://flightio.com/blog/travelling-in-iran/1kashan-historical-house « شش خانه تاریخی معروف در کاشان را بشناسید»، وب‌سایت مجله کشف و سفر فلایتیو، تاریخ بازدید: 2 آبان 1401ش.]</ref>  این خانه تاریخی در سال ۱۳۷۷ش در فهرست آثار ملی به ثبت رسید و از پر‌بازدید‌ترین خانه‌های تاریخی [[کاشان]] به شمار می‌رود.<ref>[https://www.kojaro.com/2021/11/14/192592/kashan-historical-houses/ . «با خانه‌های تاریخی کاشان آشنا شوید»، وب‌سایت کجارو، تاریخ بازدید: 2 آبان 1401ش.]</ref>  خانه تاریخی عباسیان در خیابان علوی و کوی سلطان امیر‌احمد بنا شده است.<ref>[https://www.eligasht.com/Blog/travelguide/%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C-%DA%A9%D8%A7%D8%B4%D8%A7%D9%86/ . «آشنایی با خانه‌های تاریخی کاشان، جلوه‌ای از شاهکار معماری ایرانی»، وب‌سایت مجله گردشگری الی گشت، تاریخ بازدید: 2 آبان 1401ش.]</ref> 

#  دیگر خانه‌های تاریخی کاشان عبارت‌اند از: خانه شریفیان، خانه رئیسیان، خانه مشکی، خانه عطارها، خانه عادل، خانه مرشدی، خانه احسان، خانه رزاقیان، خانه حسینی و بنی‌کاظمی، خانه دستمالچی، خانه بالاچی، خانه حشمت‌اله خان، خانه حکیم باشی و خانه تاج.<ref>[https://www.kojaro.com/2021/11/14/192592/kashan-historical-houses/ . «با خانه‌های تاریخی کاشان آشنا شوید»، وب‌سایت کجارو، تاریخ بازدید: 2 آبان 1401ش.]</ref>

==امکانات رفاهی==

از میان خانه‌های تاریخی [[کاشان]] برخی از این خانه‌ها مانند خانه تاریخی راهب، خانه عامری‌ها، خانه عادل، خانه احسان و خانه مرشدی امروزه به اقامتگاه، بوتیک هتل و هتل سنتی برای استفادۀ بازدیدکنندگان و گردشگران تبدیل شده‌اند.<ref>[https://www.kojaro.com/2021/11/14/192592/kashan-historical-houses/ . «با خانه‌های تاریخی کاشان آشنا شوید»، وب‌سایت کجارو، تاریخ بازدید: 2 آبان 1401ش.]</ref>

==پانویس==

{{پانویس}}  

==منابع==

* آروین، عباسعلی و نیازی، محسن، «خانه‌های تاریخی کاشان، ویژگی‌های اقلیمشناختی معماری بومی شهر کاشان»، کاشان شناسی، شماره 3، 1385ش.

* «آشنایی با خانه‌های تاریخی کاشان، جلوه‌ای از شاهکار معماری ایرانی»، وب‌سایت مجله گردشگری الی‌گشت، تاریخ بازدید: 2 آبان 1401ش.

* «آشنایی با خانه‌های تاریخی کاشان»، وب‌سایت مجله سفر و گردشگری یابکس، تاریخ بازدید: 2 آبان 1401ش.

* «با خانه‌های تاریخی کاشان آشنا شوید»، وب‌سایت کجارو، تاریخ بازدید: 2 آبان 1401ش.

* «6 خانه تاریخی معروف در کاشان را بشناسید»، وب‌سایت مجله کشف و سفر فلایتیو، تاریخ بازدید: 2 آبان 1401ش.

* نوابخش، مهرداد و همکاران، «نگرشی جامعه‌‍شناسانه بر معماری خانه‌های تاریخی»، هویت شهر، شماره 20، 1393ش.