تنگه هرمز: تفاوت میان نسخه‌ها

تنگه هرمز آبراهی استراتژیک بین استان هرمزگان ایران و مسندم عمان است که دریای عمان را به خلیج‌فارس متصل می‌کند. این تنگه یکی از مهم‌ترین مسیرهای کشتیرانی جهانی به شمار می‌آید. تنگه هرمز به ‌دلیل عبور ۲۰درصد از نفت خام جهان و ۳۳درصد از صادرات جهانی گاز طبیعی مایع‌شده، دارای اهمیت اقتصادی و سیاسی بالایی است. امنیت تنگه هرمز به‌عنوان دروازه‌ای برای تأمین انرژی جهانی و موضوعی بین‌المللی، همواره در کانون توجهات قرار دارد. پس از اقدامات نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، مقامات ایران اعلام کردند که عبور کشتی‌ها از تنگه هرمز باید با هماهنگی ایران انجام شود و به کشتی‌های مرتبط با آمریکا اجازه عبور داده نمی‌شود. این وضعیت به اختلال در زنجیره تأمین انرژی جهانی و تجمع تعداد زیادی کشتی و محموله‌های نفتی در منطقه منجر شده است.

تنگه هرمز یکی از مهم‌ترین تنگه‌های جهان است که در جنوب غربی آسیا، در جنوب ایران و شمال کشور عمان قرار دارد و به‌عنوان ورودی خلیج فارس شناخته می‌شود. این تنگه نزدیک‌ترین منطقه دریایی بین شبه جزیره عربستان و فلات ایران است و به‌شکل هلالی در شمال و به‌سمت فلات ایران واقع شده است. از نظر جغرافیایی، تنگه هرمز از غرب به خطی به طول 20.75 مایل که از جنوب جزیرۀ لارک به تنگۀ رأس مسعود در جزیرۀ مسندم می‌رسد، محدود می‌شود. از شرق نیز به دماغۀ کوه در ساحل ایران به طول 52.5 مایل که از رأس دبه آغاز می‌شود، محدود است. این خط عریض‌ترین قسمت تنگه محسوب می‌شود. تنگه هرمز به طول 30 کیلومتر و با عرضی متغیر بین 21 تا 24 مایل دریایی، به‌طور کامل آب‌های ساحلی ایران و عمان را در خود جای داده و در میان آن‌ها آب‌های آزاد وجود ندارد. دو کشور به توافق رسیدند که یک خط منصف برای تقسیم این آب‌ها رسم کنند. عمق تنگه به‌دلیل شیب تند کف آن از شمال به جنوب متفاوت است؛ به‌عنوان مثال، عمق آب‌ها در نزدیکی جزیرۀ لارک حدود 36 متر است، در حالی که در ساحل جنوبی نزدیک جزیرۀ مسندم این عمق به حدود 150 متر می‌رسد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/349724/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%DB%8C-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2 معصومی‌زاده، «تاریخچه سیاسی تنگه هرمز»، 1385ش، ص145-146.]</ref> نزدیک‌ترین فاصله میان سرزمین تحت حاکمیت ایران و سرزمین تحت کنترل عمان، بین جزیرۀ لارک و جزیرۀ قوین یا السلامه عمان قرار دارد. این بخش، باریک‌ترین قسمت تنگه هرمز با پهنای ۳۳.۶ کیلومتر است.<ref>[https://mana.ir/fa/news/106479/%D9%87%D8%B1-%D8%A2%D9%86%E2%80%8C%DA%86%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2-%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%AF «هر آن‌چه از تنگه هرمز می‌خواهید بدانید»، وب‌سایت مانا.]</ref>

'''تنگه هرمز 1500 سال پیش از میلاد تا دوره هخامنشیان''': تنگه هرمز در حدود 1500 سال قبل از میلاد و در دوران حکومت‌های بین‌النهرینی مانند سومر، اکد، بابل، عیلام و آشور، به‌منظور حفظ حاکمیت بر آبراه و دسترسی به راه تجاری بین دریای مدیترانه و خلیج فارس، اهمیت ویژه‌ای داشت. تا پیش از سال‌های 330 تا 640 قبل از میلاد، خلیج فارس محل فعالیت فینیقی‌ها بود که ایرانیان در این دوره به سلطۀ آن‌ها پایان دادند. در دوران هخامنشیان، چندین پایگاه دریایی در دهانۀ تنگه هرمز تأسیس شد و سواحل جنوبی آن، یعنی عمان، نیز به تصرف درآمد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/349724/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%DB%8C-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2 معصومی‌زاده، «تاریخچه سیاسی تنگه هرمز»، 1385ش، ص151-153.]</ref>

'''تنگه هرمز در دوره اسلامی''': در دوره اسلامی، حاکمیت بر تنگه هرمز به خلافت‌های امویه، بنی‌عباس، آل‌بویه، غزنویان، سلجوقیان و اتابکان فارس منتقل شد. با چیرگی مغولان بر بخش‌های وسیعی از آسیا، امنیت راه‌ها به خطر افتاد و تجارت دچار وقفه و رکود شد. پرتغالی‌ها نخستین ملت‌هایی بودند که توانستند با دور زدن آفریقا خود را به هند و تنگه هرمز برسانند.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/349724/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%DB%8C-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2 معصومی‌زاده، «تاریخچه سیاسی تنگه هرمز»، 1385ش، ص154-156.]</ref>

'''تسلط پرتغالی‌ها بر تنگه''': در نخستین سال‌های قرن شانزدهم میلادی، ناوگان پرتغال به فرماندهی آلفونسو آلبوکرک بر تنگه هرمز مسلط شدند و با اشغال جزیرۀ هرمز، حاکم محلی را تحت فرمان خود درآوردند. <ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/61560/%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2 «درباره تنگه هرمز»، وب‌سایت همشهری آنلاین.]</ref> در سال ۱۵۰۷م با ساخت قلعه‌ای مستحکم با استفاده از آب‌انبارها و مخازن اسلحه راه‌های دریایی را کنترل کردند و به هیچ کشتی بدون پرداخت باج به دولت پرتغال از تنگه هرمز اجازه عبور ندادند. پس از بیش از ۱۱۷ سال از سلطۀ پرتغالی‌ها، شاه‌عباس صفوی به کمک امامقلی‌خان و اتحاد با انگلیسی‌ها، پرتغالی‌ها را از هرمز بیرون راند.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6783832/%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2-%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D8%A7%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%DA%AF%D9%84%D9%88%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%B7%D9%84%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D9%87 «تنگه هرمز، روایت هزاران سال ایستادگی در گلوگاه طلای سیاه»، خبرگزاری مهر.]</ref> تاریخ سالگرد اخراج نیروهای پرتغالی از تنگه هرمز و خلیج‌فارس در سال ۱۶۲۱م، معادل دهم اردیبهشت است که در تقویم ایران به‌عنوان [[روز ملی خلیج‌فارس|روز ملی خلیج‌ فارس]] نام‌گذاری شده است.<ref>[https://7sobh.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-35/590439-%D8%AF%D9%84%DB%8C%D9%84-%D9%86%D8%A7%D9%85%DA%AF%D8%B0%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B1%D8%AF%DB%8C%D8%A8%D9%87%D8%B4%D8%AA-%D8%A8%D9%87-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA «دلیل نامگذاری 10 اردیبهشت به روز ملی خلیج‌فارس چیست؟»، وب‌سایت هفت صبح.]</ref>

'''تسلط انگلیس و آمریکا بر تنگه''':پس از اخراج پرتغالی‌ها، حاکمیت بر تنگه هرمز به حکومت صفویه منتقل شد. با سقوط صفویه و نبود قدرت قوی در منطقه، پدیدۀ دزدی دریایی در سواحل جنوبی تنگه هرمز به وجود آمد. انگلیس به بهانۀ سرکوب دزدی دریایی و مبارزه با تجارت برده، به مدت تقریبی دو قرن در خلیج فارس حضور داشت. با کشف نفت در ایران و فوران اولین چاه نفتی در سال 1908م، توجه انگلیس و سایر قدرت‌های رقیب به منطقه افزایش یافت و این امر موجب تقویت حضور انگلیس در تنگه هرمز و خلیج فارس شد. پس از جنگ جهانی دوم و به‌دلیل مشکلات اقتصادی ایجاد شده برای انگلیس، در سال 1971م این منطقه را ترک کرد و آمریکا جایگزین آن شد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/349724/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%DB%8C-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2 معصومی‌زاده، «تاریخچه سیاسی تنگه هرمز»، 1385ش، ص161-163.]</ref>

'''تنگه هرمز پس از انقلاب اسلامی ایران:''' پس از انقلاب اسلامی ایران، حاکمیت بر تنگه هرمز از سلطۀ قدرت‌های خارجی خارج شد و بر پایه یک موافقتنامۀ بین‌المللی، اداره و نظارت بر این تنگه به‌طور مشترک به ایران و عمان سپرده شد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/349724/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%DB%8C-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2 معصومی‌زاده، «تاریخچه سیاسی تنگه هرمز»، 1385ش، ص164.]</ref>

== اهمیت ==

به نقل از شرکت فوریکسا فعال در حوزۀ رصد اوضاع نفت و انرژی، از مجموعه 100 میلیون بشکه تولید روزانۀ نفت در جهان، 17.4 میلیون بشکۀ آن از تنگۀ هرمز صادر می‌شود<ref>[https://fa.alalam.ir/news/4269966/%D8%AD%D9%82%D8%A7%DB%8C%D9%82%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2-%D9%86%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%AF «حقایقی که از تنگه هرمز نمی دانید!»، وب‌سایت شبکه العالم.]</ref> که شامل حدود ۸۸درصد نفت عربستان، ۹۰درصد نفت ایران، ۹۸درصد نفت عراق، ۹۹درصد نفت امارات متحده عربی و تمامی نفت کویت و قطر است. در مجموع، نزدیک به ۹۰درصد از صادرات نفت منطقه از طریق تانکرهای نفتی و از همین تنگه عبور می‌کند. علاوه بر نفت، باید حجم گسترده فرآورده‌های نفتی را نیز به این مقدار افزود.<ref name=":1">[https://energyha.ir/47592 «ایران و بستن تنگه هرمز از منظر حقوق بین الملل»، وب‌سایت انرژی ما.]</ref>  

در مجموع، حدود ۲۰درصد از نفت خام تجاری جهان، ۳۳درصد از صادرات و تجارت دریایی نفت و نیز ۳۳درصد از صادرات جهانی گاز طبیعی مایع‌شده (LNG) از گذرگاه تنگه هرمز انجام می‌شود. نزدیک به ۹۰درصد از نفت خلیج فارس، بیش از ۵۰درصد از نفت وارداتی کشورهایی مانند چین، ژاپن، کره جنوبی و هند و تمامی صادرات LNG قطر نیز از این تنگه عبور می‌کند. بر اساس بر تحیلی‌ها، در صورت بسته‌شدن تنگه هرمز، قیمت نفت می‌تواند به بیش از ۱۵۰ دلار در هر بشکه افزایش یابد.<ref name=":1" />  

'''جزایر ایران:''' مهم‌ترین جزایر ایرانی در منطقه عبارتند از: جزایر بزرگ قشم، هرمز، لارک و هنگام و جزایر ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک. این جزایر در دهانه خلیج فارس و در فاصله‌ای از تنگه هرمز قرار دارند و از اهمیت استراتژیکی بالایی برخوردارند. تنب کوچک در مجاورت تنب بزرگ واقع شده و اهمیت سیاسی نیز دارد. ساکنان این جزایر را ایرانیان و اعراب تشکیل می‌دهند.<ref>[https://lib.eshia.ir/23019/1/3965 مجتهدزاده، «تنگه هرمز»، وب‌سایت دانشنامه جهان اسلام.]</ref>

'''جزایر عمان:''' این جزایر شامل مجموعه‌ای از جزایر کوچک، آبسنگ‌ها و صخره‌های بیرون‌آمده از آب در کرانه‌های جنوبی تنگه هرمز و آب‌های ساحلی عمان است. مهم‌ترین آن‌ها عبارتند از جزیره السلامه که بزرگ‌ترین و مهم‌ترین جزیره عمان در منطقه با وسعتی حدود چهار کیلومتر مربع است. قوئین کوچک، مسندم، الغَنَم و الفیارین نیز از دیگر جزایر آن هستند. برخی از این جزایر محل سکونت اعضای قبیله کُمازِره از کنفدراسیون شیحویه عمان شمالی است که اصالتی ایرانی دارند و تحت تابعیت دولت عمان زندگی می‌کنند.<ref>[https://lib.eshia.ir/23019/1/3965 مجتهدزاده، «تنگه هرمز»، وب‌سایت دانشنامه جهان اسلام.]</ref>

== اداره تنگه هرکز ==

وضع حقوقی حاکم بر عبور از تنگه هرمز، از سال ۱۳۳۸ش آغاز شد؛ زمانی که ایران عرض آب‌های سرزمینی خود را از ۶ به ۱۲ مایل دریایی افزایش داد.<ref>[https://farsnews.ir/Mohadeseh_hoseini/1775379062199431828/%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%AA%D8%AD%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C-%D8%B1%DA%98%DB%8C%D9%85-%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82%DB%8C-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2 حسینی، «مروری بر تحولات تاریخی رژیم حقوقی تنگه هرمز»، خبرگزاری فارس.]</ref> طبق مقررات کنوانسیون حقوق دریاها، ۱۲ مایل دریایی از خط ساحل به‌عنوان آب‌های سرزمینی و ۱۲ مایل دریایی پس از آن به‌عنوان منطقه مجاور در نظر گرفته می‌شود. این محدوده ۲۴ مایلی مشمول قوانین کشور ساحلی است و عبور کشتی‌ها نباید قوانین آن را نقض کند.<ref>[https://farsnews.ir/Khate_energy/1775506394120201428/%D8%A8%D8%B3%D8%AA%D9%86-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2-%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%81-%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82-%D8%A8%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%D9%84 «بستن تنگه هرمز، خلاف حقوق بین‌الملل؟»، فارس‌نیوز.]</ref> این تغییر باعث شد بخش شمالی تنگه در حاکمیت ایران قرار گیرد. در سال ۱۳۵۱ش، عمان نیز همین کار را کرد و آب‌های خود را به ۱۲ مایل گسترش داد. در نتیجه این دو تصمیم، تمام عرض تنگه هرمز یعنی حدود ۳۳ مایل در آب‌های سرزمینی ایران و عمان قرار گرفت و هیچ کریدور آب آزاد در میانه آن باقی نماند. از نظر ایران، عبور از تنگه‌ای که کاملاً در آب‌های سرزمینی دو کشور است، تابع قواعد عبور بی‌ضرر است؛ نه قاعده آزادتر عبور ترانزیت. عبور بی‌ضرر برای آب‌های سرزمینی است. کشور ساحلی حق نظارت و وضع محدودیت بیشتری دارد؛ برای مثال برای عبور کشتی‌های جنگی می‌تواند مجوز قبلی بخواهد، درحالی‌که عبور ترانزیت برای تنگه‌های بین‌المللی است و آزادی عمل بسیار بیشتری به کشتی‌ها از جمله نظامی و زیردریایی‌ها می‌دهد.<ref>[https://farsnews.ir/Mohadeseh_hoseini/1775379062199431828/%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%AA%D8%AD%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C-%D8%B1%DA%98%DB%8C%D9%85-%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82%DB%8C-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2 حسینی، «مروری بر تحولات تاریخی رژیم حقوقی تنگه هرمز»، خبرگزاری فارس.]</ref>  

|جنگ نفت‌کش‌ها به مجموعه عملیات نظامی بین سال‌های 1363ش تا 1366ش در خلیج فارس اشاره دارد که در طول جنگ ایران و عراق و با مشارکت نیروی دریایی آمریکا انجام شد. هدف عراق از آغاز این جنگ، جلوگیری از صادرات نفت ایران بود؛ در حالی که آمریکا نیز اقداماتی را برای ضربه‌زدن به ایران در پاسخ به مین‌گذاری مسیرهای دریایی توسط سپاه پاسداران انقلاب اسلامی اجرا کرد.

در سال 1366ش، با حضور ناوهای جنگی آمریکا در خلیج‌فارس، کویت پرچم‌های آمریکایی را بر نفتکش‌های خود نصب کرد و آمریکا اقدام به اسکورت کشتی‌های کویتی کرد. ایران به این اقدامات با وقوع انفجاری در نفتکش کویتی بریجیتون پاسخ داد. آمریکا به تلافی این وضعیت، به سکوهای نفتی ایران حمله کرد که به بحران دوشنبه سیاه در بازارهای جهانی منجر شد. در نهایت، پس از ناکامی در اقدامات نظامی و سیاسی، آمریکا از اسکورت کشتی‌های کویتی عقب‌نشینی کرد.<ref>[https://defapress.ir/fa/news/108900/%D8%B1%D9%88%D8%B2%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%BE%DB%8C%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D9%86%D9%81%D8%AA%DA%A9%D8%B4%E2%80%8C%D9%87%D8%A7-%D8%B4%D8%AF «روزی که ایران پیروز جنگ نفتکش‌ها شد»، خبرگزاری دفاع مقدس.]</ref>

|در سال 1389ش کشتی ژاپنی ام ستار در تنگه هرمز توسط گروهی مرتبط به القاعده موسوم به گردان‌های عبدالله عزام که سلاح و تجهیزات نظامی خود را از آمریکا و رژیم صهیونیستی دریافت می کنند، هدف قرار گرفت.<ref>[https://fa.alalam.ir/news/4269966/%D8%AD%D9%82%D8%A7%DB%8C%D9%82%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2-%D9%86%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%AF «حقایقی که از تنگه هرمز نمی دانید!»، وب‌سایت شبکه العالم.]</ref>  

|دو نفتکش آمریکایی موسوم به «ادونتج سوییت» با پرچم مارشال و نفتکش «نیووی» با پرچم پاناما و یک نفتکش با پرچم جزایر مارشال توسط سپاه پاسداران در سال 1402ش توقیف شد.<ref>[https://fararu.com/fa/news/634448/%D8%B3%D9%87-%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D8%B2-%DB%8C%DA%A9-%D9%85%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2-%DA%86%D9%87-%D8%AE%D8%A8%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D8%AA «سه روایت از یک ماجرا؛ در تنگه هرمز چه خبر است؟»، وب‌سایت فرارو.]</ref>  

|همزمان با دور دوم مذاکرات غیرمستقیم هسته‌ای ایران و آمریکا و تشدید تهدیدات نظامی از سوی ایالات متحده.  

| از ۶ دی ماه تا ۱۳ بهمن ماه ۱۳۹۰ش.  

قبل از انقلاب اسلامی، محمدرضا پهلوی تلاش کرد حاکمیت ایران بر این منطقه را تثبیت کند. این تنگه پس از سال ۱۳۵۷ش به‌عنوان اهرم فشار علیه کشورهای متخاصم و یکی از ابزارهای مهم جمهوری اسلامی ایران در سیاست‌های بین‌المللی و مواجهه با تحریم‌ها و تنش‌ها بوده است؛ به‌ویژه در دوران جنگ ایران و عراق. در مهر ۱۳۶۲ش، [[اکبر هاشمی رفسنجانی]] این تهدید را به صورت علنی مطرح کرد و همچنین [[سید علی خامنه‌ای]] در همان سال اعلام کرد که ایران در صورت حملۀ عراق به نفت ایران، تنگه هرمز را به روی کشورهای صادرکننده نفت خواهد بست. در اواخر دهۀ ۶۰ شمسی، ایران با خرید زیردریایی‌های تهاجمی از روسیه، کنترل این تنگه را جدی‌تر دنبال کرد. در سال‌های اخیر، به‌ویژه پس از خروج آمریکا از توافق هسته‌ای در سال 1397ش، ایران بار دیگر تهدید کرد که در صورت ممانعت از صادرات نفتش، اجازۀ صادرات نفت هیچ کشوری از منطقه را نیز نخواهد داد.

پس از جنگ ۱۲ روزه میان ایران و اسرائیل در خرداد 1404ش، تهدید به بستن تنگه هرمز به‌طور جدی‌تری مطرح شد و واکنش‌های داخلی و خارجی را به همراه داشت. ایران که حملات مستقیم اسرائیل و ایالات متحده را تجربه کرده بود، گزینه بستن تنگه هرمز را به‌عنوان یک اقدام تلافی‌جویانه در نظر گرفت. کارشناسان نظامی ایران اعلام کردند که نیروهای مسلح در آماده‌باش کامل هستند و در صورت لزوم، این تهدید می‌تواند به مرحله عملی برسد. این تهدیدها به‌ویژه در شرایط افزایش تنش‌ها و تهدیدات نظامی از سوی آمریکا جدی‌تر شد.<ref>[https://www.khabarfoori.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%D8%B1%DA%AF%D8%B1%D9%85%DB%8C-44/3163696-%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%AF%D9%87%D9%87-%D8%AA%D9%87%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2-%D8%AA%D8%A8%D8%AF%DB%8C%D9%84-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%D9%87%D8%B1%D9%85-%D9%81%D8%B4%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D8%AF «روایت ۴ دهه تهدید؛ چگونه تنگه هرمز تبدیل به اهرم فشار ایران شد»، وب‌سایت خبرفوری.]</ref>

به‌دنبال اقدامات نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه تمامیت ارضی ایران از ۹ اسفند ۱۴۰۴ش، فرمان بسته شدن تنگۀ هرمز از سوی [[علیرضا تنگسیری]]، فرمانده نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، با رمز یا فاطمة الزهرا صادر شد.<ref>[https://www.khabarfoori.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-59/3204042-%D9%84%D8%AD%D8%B8%D9%87-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C-%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D9%88%D8%B1-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D8%B3%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%B3%D8%AA%D9%87-%D8%B4%D8%AF%D9%86-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2-%D9%88%DB%8C%D8%AF%D8%A6%D9%88 «لحظه تاریخی دستور شهید تنگسیری برای بسته شدن تنگه هرمز/ ویدئو»، وب‌سایت خبر فوری.]</ref> مقامات تهران اعلام کردند که تردد تمامی کشتی‌ها از این آب‌راه باید با هماهنگی ایران انجام شود. در این راستا، به کشتی‌های مرتبط با آمریکا، رژیم صهیونیستی و متحدان آن‌ها اجازه عبور داده نشد. با این حال، مقامات ایران تأکید کردند که تنگه هرمز بسته نیست و کشتی‌ها به‌طور طبیعی به‌دلیل تشدید تنش‌ها در غرب آسیا از عبور از این مسیر خودداری می‌کنند. در این زمینه، نمایندۀ ایران در ژنو اعلام کرد که کشتی‌های غیرمتخاصم، از جمله کشتی‌های مرتبط با سایر کشورها، می‌توانند به‌شرطی که در اقدامات تجاوزکارانه علیه ایران مشارکت نداشته یا از آن‌ها حمایت نکنند و به‌طور کامل از مقررات ایمنی و امنیتی اعلام‌شده پیروی کنند، با هماهنگی مقامات مربوطۀ ایرانی از عبور ایمن از تنگه هرمز بهره‌مند شوند.<ref>[https://nournews.ir/fa/news/309323/%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%85%D9%BE-%D8%A8%D8%A7-%D8%AD%D9%85%D9%84%D9%87-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D9%88%DB%8C%D8%A7%DB%8C-%D9%86%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%87%D9%88-%D8%B1%D8%A7-%D9%85%D8%AD%D9%82%D9%82-%DA%A9%D8%B1%D8%AF «ترامپ با حمله به ایران رویای نتانیاهو را محقق کرد»، نورنیوز.]</ref> بر اساس گزارش‌ها از زمان آغاز جنگ تا آتش‌بس و مذاکره، بیش از ۸۰۰ فروند کشتی با هزاران خدمه، در دو طرف این تنگه سرگردان مانده‌اند و زنجیرۀ تأمین انرژی جهانی با اختلال مواجه شده است. حدود ۱۷۲ میلیون بشکه نفت خام و فرآورده‌های نفتی نیز در ۱۸۷ نفت‌کش در منطقه تجمع کرده‌اند.<ref>[https://nournews.ir/fa/news/309192/%DA%A9%D8%A7%D9%87%D8%B4-%D8%B4%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D8%AA%D8%B1%D8%AF%D8%AF-%D8%AF%D8%B1-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2%D8%9B-%D9%81%D9%82%D8%B7-15-%DA%A9%D8%B4%D8%AA%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-4-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%B9%D8%A8%D9%88%D8%B1-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86%D8%AF «کاهش شدید تردد در هرمز؛ فقط 15 کشتی در 4 روز عبور کردند»، نورنیوز.]</ref>

=== نحوه بستن تنگه هرمز ===

کارشناسان معتقدند غرق کردن حدود پنج فروند کشتی اقیانوس‌پیمای فرسوده در تنگه هرمز، به‌عنوان ساده‌ترین و مؤثرترین روش برای مسدود کردن این تنگه به مدت طولانی به شمار می‌آید. اگر ایران پنج فروند از کشتی‌های قدیمی ULCC خود را بهصورت طولی و با فاصله 200 متری از هم در داخل تنگه هرمز غرق کند، عملاً تنگه مسدود خواهد شد و عبور کشتی‌های ULCC و VLCC غیرممکن خواهد بود. همچنین، با توجه به حداکثر تنگه هرمز، غرق شدن یک فروند ULCC به ‌معنای عدم امکان تردد کشتی‌های نفتکش بزرگ از روی آن است و این کشتی‌ها ناچار به یافتن مسیرهای جایگزین خواهند بود.<ref>[http://igapg.khu.ac.ir/article-1-25-fa.pdf کرمی، «بررسی جغرافیای سیاسی تنگه‌ها با محوریت تنگه راهبردی هرمز»،  1403ش، ص236.]</ref>