تنگه هرمز: تفاوت میان نسخه‌ها

یکی از جنبه‌های مهم تنگه هرمز مسئلۀ محیط‌زیست دریایی و تأثیرات آن بر اقتصادهای محلی و معیشت جوامع ساحلی است. تردد مداوم و فشرده نفتکش‌ها و کشتی‌های تجاری به‌ویژه در شرایط ناامن و پرتنش می‌تواند به‌طور قابل توجهی خطر بروز حوادث دریایی را افزایش دهد. این حوادث، شامل برخورد کشتی‌ها، نشت محموله‌های نفتی و نقص‌های فنی در شرایط اضطراری، معمولاً پیامدهایی فراتر از یک حادثه مقطعی دارند و تأثیرات بلندمدتی بر محیط‌زیست دریایی به‌جای می‌گذارند. نشت نفت و آلودگی‌های شیمیایی از جمله تهدیدات اصلی هستند که می‌توانند تعادل اکولوژیک منطقه را مختل کنند. این آلودگی‌ها به تخریب زیستگاه‌های حساس آبزیان، مانند مرجان‌ها و گونه‌های ماهی، منجر می‌شوند و زنجیرۀ غذایی دریایی را نیز دچار اختلال می‌کنند. نتیجه این روند، کاهش ذخایر آبزی، افت کیفیت منابع غذایی و در نهایت کاهش بهره‌وری فعالیت‌های صیادی است.<ref>[https://avash.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%DB%8C%DA%AF%D8%B1-110/82790-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2-%D8%AF%D8%B1-%D8%A2%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%AA%D8%BA%DB%8C%DB%8C%D8%B1-%D9%BE%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%AF%D8%A7%DB%8C%D9%85 «تنگه هرمز در آستانه تغییر پارادایم»، وب‌سایت آوش.]</ref>

وضع حقوقی حاکم بر عبور از تنگه هرمز، از سال ۱۳۳۸ش آغاز شد؛ زمانی که ایران عرض آب‌های سرزمینی خود را از ۶ به ۱۲ مایل دریایی افزایش داد.<ref>[https://farsnews.ir/Mohadeseh_hoseini/1775379062199431828/%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%AA%D8%AD%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C-%D8%B1%DA%98%DB%8C%D9%85-%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82%DB%8C-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2 حسینی، «مروری بر تحولات تاریخی رژیم حقوقی تنگه هرمز»، خبرگزاری فارس.]</ref> طبق مقررات کنوانسیون حقوق دریاها، ۱۲ مایل دریایی از خط ساحل به‌عنوان آب‌های سرزمینی و ۱۲ مایل دریایی پس از آن به‌عنوان منطقه مجاور در نظر گرفته می‌شود. این محدوده ۲۴ مایلی مشمول قوانین کشور ساحلی است و عبور کشتی‌ها نباید قوانین آن را نقض کند.<ref>[https://farsnews.ir/Khate_energy/1775506394120201428/%D8%A8%D8%B3%D8%AA%D9%86-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2-%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%81-%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82-%D8%A8%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%D9%84 «بستن تنگه هرمز، خلاف حقوق بین‌الملل؟»، فارس‌نیوز.]</ref> این تغییر باعث شد بخش شمالی تنگه در حاکمیت ایران قرار گیرد. در سال ۱۳۵۱ش، عمان نیز همین کار را کرد و آب‌های خود را به ۱۲ مایل گسترش داد. در نتیجه این دو تصمیم، تمام عرض تنگه هرمز یعنی حدود ۳۳ مایل در آب‌های سرزمینی ایران و عمان قرار گرفت و هیچ کریدور آب آزاد در میانه آن باقی نماند. از نظر ایران، عبور از تنگه‌ای که کاملاً در آب‌های سرزمینی دو کشور است، تابع قاعده عبور ترانزیت نیست، بلکه تابع قواعد عبور بی‌ضرر است. کشور ساحلی حق نظارت و وضع محدودیت بیشتری دارد؛ برای مثال برای عبور کشتی‌های جنگی می‌تواند مجوز قبلی بخواهد، درحالی‌که عبور ترانزیت برای تنگه‌های بین‌المللی است و آزادی عمل بسیار بیشتری به کشتی‌ها از جمله نظامی و زیردریایی‌ها می‌دهد.<ref>[https://farsnews.ir/Mohadeseh_hoseini/1775379062199431828/%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%AA%D8%AD%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C-%D8%B1%DA%98%DB%8C%D9%85-%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82%DB%8C-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2 حسینی، «مروری بر تحولات تاریخی رژیم حقوقی تنگه هرمز»، خبرگزاری فارس.]</ref>  

=== ابعاد بستن تنگه هرمز از منظر حقوقی ===

=== واکنش آمریکا به بسته‌شدن تنگه هرمز ===

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، دو رویکرد متفاوت دربارۀ اهمیت تنگه هرمز برای آمریکا اعلام کرده است. او در ابتدا بیان کرد که «آمریکا به این تنگه نیازی ندارد و حتی یک قطره نفت از آن وارد نمی‌کند.»؛ اما پنج روز بعد گفت: «تنگه را باز کنید ای دیوانه‌ها، وگرنه در جهنم زندگی خواهید کرد.» کارشناسان این تغییر موضع را نشان‌دهندۀ سردرگمی و تناقض در سیاست‌های کاخ سفید دربارۀ یکی از مهم‌ترین مسیرهای انرژی جهان دانستند. شبکه سی‌ان‌ان این تناقض را ناشی از افزایش قیمت نفت دانست. پس از اظهارات اولیه ترامپ، قیمت نفت در یک روز بیش از ۱۱درصد افزایش یافت و به ۱۱۱ دلار در هر بشکه رسید که بالاترین قیمت در چهار سال اخیر محسوب می‌شود. به‌رغم ادعای ترامپ مبنی بر خودکفایی آمریکا در تولید نفت، طبق دیدگاه کارشناسان پالایشگاه‌های این کشور به نفت سنگین و ترش نیاز دارند که اغلب از خاورمیانه، به‌ویژه از طریق تنگه هرمز تأمین می‌شود.<ref>[https://nournews.ir/fa/news/308051/%D8%B3%DB%8C-%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF-%D8%A2%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%D8%A2%D8%B1%D8%A7%D9%85%D8%B4-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2-%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B3%D8%AA%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA «سی‌ان‌ان: اقتصاد آمریکا به آرامش تنگه هرمز وابسته است»، نورنیوز.]</ref>