بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۵۴: خط ۵۴:


== حقوق ایران در تنگه هرمز ==
== حقوق ایران در تنگه هرمز ==
بر اساس کنوانسیون ۱۹۸۲م حقوق بین‌الملل دریاها، تنگه هرمز که منطقه انحصاری-اقتصادی خلیج فارس را به آب‌های آزاد اقیانوس هند متصل می‌کند، به‌عنوان یک تنگه بین‌المللی شناخته شده است.<ref>حافظ‌نیا، خليج فارس و نقش استراتژيك تنگه هرمز، 1388ش، ص403.</ref> مطابق قانون مناطق دریایی جمهوری اسلامی ایران در خلیج فارس و دریای عمان مصوب ۳۱ فروردین ۱۳۷۲ش مجلس شورای اسلامی، عبور بی‌ضرر در این مناطق اعمال می‌شود. بر این اساس، عبور شناورهای خارجی از دریای سرزمینی ایران به جز موارد ذکر شده در ماده ۹ مشروط به عدم اخلال در نظم، آرامش و امنیت کشور است و تابع اصل عبور بی‌ضرر خواهد بود. همچنین عبور به جز در شرایط اضطراری باید با سرعت متعارف و پیوسته صورت گیرد.<ref>پیشگاهی‌فرد، «مقدمه‌ای بر جغرافیای سیاسی دریاها با تأکید بر آب‌های ایران»، 1384ش، ص57.</ref> مطابق ماده ۹ قانون مناطق دریایی جمهوری اسلامی ایران در خلیج فارس و دریای عمان مصوب ۱۳۷۲ش، موارد مستثنی از عبور بی‌ضرر عبارتند از شناورهای جنگی، زیردریایی‌ها،  شناورهای با سوخت هسته‌ای و هرگونه وسایل غوطه‌ور دیگر، شناورها و زیردریایی‌های حامل مواد اتمی یا خطرناک یا زیان‌آور برای محیط‌‌زیست و شناورهای تحقیقاتی خارجی. عبور این موارد از دریای سرزمینی جمهوری اسلامی ایران منوط به دریافت موافقت قبلی از مقامات صلاحیت‌دار کشور است. همچنین، زیردریایی‌ها در هنگام عبور باید در سطح آب حرکت کنند و پرچم خود را برافراشته نگه دارند.<ref>پیشگاهی‌فرد، «مقدمه‌ای بر جغرافیای سیاسی دریاها با تأکید بر آب‌های ایران»، 1384ش، ص58.</ref>
بر اساس کنوانسیون ۱۹۸۲م حقوق بین‌الملل دریاها، تنگه هرمز که منطقه انحصاری-اقتصادی خلیج فارس را به آب‌های آزاد اقیانوس هند متصل می‌کند، به‌عنوان یک تنگه بین‌المللی شناخته شده است.<ref>حافظ‌نیا، خليج فارس و نقش استراتژيك تنگه هرمز، 1388ش، ص403.</ref> مطابق قانون مناطق دریایی جمهوری اسلامی ایران در خلیج فارس و دریای عمان مصوب ۳۱ فروردین ۱۳۷۲ش مجلس شورای اسلامی، عبور بی‌ضرر در این مناطق اعمال می‌شود. بر این اساس، عبور شناورهای خارجی از دریای سرزمینی ایران به جز موارد ذکر شده در ماده ۹ مشروط به عدم اخلال در نظم، آرامش و امنیت کشور است و تابع اصل عبور بی‌ضرر خواهد بود. همچنین عبور به جز در شرایط اضطراری باید با سرعت متعارف و پیوسته صورت گیرد.<ref>پیشگاهی‌فرد، «مقدمه‌ای بر جغرافیای سیاسی دریاها با تأکید بر آب‌های ایران»، 1384ش، ص57.</ref> مطابق ماده ۹ قانون مناطق دریایی جمهوری اسلامی ایران در خلیج فارس و دریای عمان مصوب ۱۳۷۲ش، موارد مستثنی از عبور بی‌ضرر عبارتند از شناورهای جنگی، زیردریایی‌ها،  شناورهای با سوخت هسته‌ای و هرگونه وسایل غوطه‌ور دیگر، شناورها و زیردریایی‌های حامل مواد اتمی یا خطرناک یا زیان‌آور برای محیط‌‌زیست و شناورهای تحقیقاتی خارجی. عبور این موارد از دریای سرزمینی جمهوری اسلامی ایران منوط به دریافت موافقت قبلی از مقامات صلاحیت‌دار کشور است. همچنین، زیردریایی‌ها در هنگام عبور باید در سطح آب حرکت کنند و پرچم خود را برافراشته نگه دارند.<ref>پیشگاهی‌فرد، «مقدمه‌ای بر جغرافیای سیاسی دریاها با تأکید بر آب‌های ایران»، 1384ش، ص58.</ref> بر اساس بند ۲ ماده ۱۹ کنوانسیون ۱۹۸۲م حقوق دریاها، عبور یک شناور خارجی در دریای سرزمینی یک کشور، مخلّ صلح، نظم عمومی یا امنیت کشور ساحلی محسوب خواهد شد، اگر هر یک از فعالیت‌های زیر را انجام دهد:
 
۱. اعمال زور علیه حاکمیت، تمامیت ارضی یا استقلال سیاسی کشور ساحلی؛
 
۲. هرگونه استفاده یا تمرین با سلاح از هر نوع؛
 
۳. اقدام به جمع‌آوری اطلاعات یا تبلیغات با هدف مختل کردن سیستم دفاعی یا امنیتی کشور ساحلی؛
 
۴. پرواز، فرود یا حمل هر نوع هواپیما بر روی عرشه کشتی؛
 
۵. بارگیری یا تخلیه هرگونه کالا، پول، ارز یا شخص، در تخالف با قوانین گمرکی، مالی، مهاجرت یا بهداشتی کشور ساحلی؛
 
۶. ایجاد آلودگی جدی و عمدی بر خلاف مقررات این کنوانسیون؛
 
۷. انجام فعالیت‌های تحقیقاتی؛
 
۸. انجام هرگونه ماهیگیری؛
 
۹. اقدام به‌منظور تداخل در سیستم‌های مخابراتی یا سایر تسهیلات و تأسیسات کشور ساحلی؛
 
۱۰. انجام هر فعالیت دیگری که با اصل عبور بی ارتباط باشد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1244801/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%B9%D8%A8%D9%88%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%A7-%D9%88-%D8%A7%D9%85%DA%A9%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B3%D8%AF%D9%88%D8%AF-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2-%D8%AF%D8%B1-%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82-%D8%A8%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%D9%84?q=%D8%AD%D8%A7%DA%A9%D9%85%DB%8C%D8%AA%20%D9%82%D8%A7%D8%B9%D8%AF%DB%80%20%D8%B9%D8%A8%D9%88%D8%B1%20%D8%A8%DB%8C%E2%80%8C%D8%B6%D8%B1%D8%B1%20%D8%A8%D8%B1%20%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87%20%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2&score=8201.062&rownumber=2 بحرینی و مجدزاده خاندانی، «بررسی آزادی عبور از تنگه‌ها و امکان مسدود کردن تنگه هرمز در حقوق بین الملل»، 1395ش، ص82.]</ref>


== ادارۀ تنگه هرمز ==
== ادارۀ تنگه هرمز ==