بوئینگ کی‌سی-۱۳۵ استراتوتانکر: تفاوت میان نسخه‌ها

بوئینگ کی‌سی-۱۳۵ استراتوتانکر (Boeing KC-135 Stratotanker) خانواده‌ای از هواپیماهای سوخت‌رسان نظامی ساخت شرکت بوئینگ ایالات متحده آمریکا است که برای سوخت‌گیری هوایی از هواگردهای مختلف طراحی شده است. این هواپیما نخستین سوخت‌رسان جت نیروی هوایی آمریکا محسوب می‌شود. در جریان حمله آمریکا و اسراییل علیه ایران در [[جنگ رمضان]] ۱۴۰۴ش رسانه‌های آمریکایی از انهدام چند فروند از این هواپیماها در پایگاه هوایی شاهزاده سلطان و آسمان عراق خبر دادند که با واکنش شدید دونالد ترامپ رئیس‌جمهور آمریکا همراه بود.

== تاریخچه توسعه ==

هواپیمای کی‌سی-۱۳۵ از نمونه آزمایشی بوئینگ ۳۶۷–۸۰ توسعه یافت که همزمان مبنای طراحی هواپیمای مسافربری بوئینگ ۷۰۷ نیز قرار گرفت. بدنهٔ این هواپیما باریک‌تر و کوتاه‌تر از ۷۰۷ است و شرکت بوئینگ برای آن شناسه مدل ۷۱۷ را تعیین کرد.<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/828000/آشنایی-با-بوئینگ-سی-۱۳۵-استراتولیفتر «آشنایی با بوئینگ سی-۱۳۵ استراتولیفتر»، همشهری آنلاین.]</ref> در ۱۹۵۴م، نیروی هوایی آمریکا سفارش اولیه ۲۹ فروند کی‌سی-۱۳۵ ای را ثبت کرد که این رقم بعدها به سفارش ۸۲۰ فروند رسید. کی‌سی-۱۳۵ در سال ۱۹۵۷م وارد خدمت شد و به‌عنوان نخستین هواپیمای سوخت‌رسان جت نیروی هوایی ایالات متحده شناخته می‌شود.<ref>[https://www.iscanews.ir/news/1299619/چرا-انهدام-سوخت-رسان-های-آمریکایی-از-سوی-ایران-ترامپ-را-عصبانی «چرا انهدام سوخت‌رسان‌های KC-135، ترامپ را عصبانی کرده است؟»، وب‌سایت باشگاه خبرنگارران دانشجویی ایران.]</ref> قیمت قیمت این هواپیما حدود ۶۵ میلیون دلار برآورد می‌شود.<ref>[https://7sobh.com/بخش-اقتصادی-31/معرفی-هواپیمای-سقوط-کرده-آمریکایی-در-جنگ-قیمت-بسیار-سنگین-آن-665427 «معرفی هواپیمای سقوط کرده آمریکایی در جنگ + قیمت بسیار سنگین آن»،  وب‌سایت روزنامۀ هفت صبح.]</ref>

طول این هواپیما حدود ۴۱ متر، دهانه بال آن حدود ۳۹ متر و حداکثر سرعت آن حدود ۹۳۰ کیلومتر در ساعت است. برد عملیاتی کی‌سی-۱۳۵ بیش از ۱۵ هزار کیلومتر و ظرفیت سوخت آن بیش از ۹۰ هزار کیلوگرم است.<ref>[https://fararu.com/fa/news/909710/یک-هواپیمای-سوخت-رسان-آمریکا-به-چند-هواپیما-می-تواند-سوخت-برساند «یک هواپیمای سوخت‌رسان آمریکا به چند هواپیما می‌تواند سوخت برساند؟»، خبرگزاری فرارو.]</ref> کی‌سی-۱۳۵ که ستون فقرات ناوگان سوخت‌رسان نیروی هوایی ایالات متحده محسوب می‌شود.<ref>[https://www.iscanews.ir/news/1299619/چرا-انهدام-سوخت-رسان-های-آمریکایی-از-سوی-ایران-ترامپ-را-عصبانی «چرا انهدام سوخت‌رسان‌های KC-135، ترامپ را عصبانی کرده است؟»، وب‌سایت باشگاه خبرنگارران دانشجویی ایران.]</ref> این هواپیما از سیستم بوم (Boom) استفاده می‌کند؛ یک لولهٔ تلسکوپی که توسط اپراتوری در عقب هواپیما هدایت می‌شود و به هواپیمای دریافت‌کننده سوخت متصل می‌شود. از نظر ظرفیت، یک فروند کی‌سی-۱۳۵ می‌تواند به ۲۰ تا ۳۰ فروند جنگنده اف-۱۵ یا [[لاکهید مارتین اف-۳۵ لایتنینگ ۲|اف-۳۵]] سوخت‌رسانی کند یا یک بمب‌افکن بی-۲ اسپیریت را به‌طور کامل تغذیه کند.<ref>[https://fararu.com/fa/news/909710/یک-هواپیمای-سوخت-رسان-آمریکا-به-چند-هواپیما-می-تواند-سوخت-برساند «یک هواپیمای سوخت‌رسان آمریکا به چند هواپیما می‌تواند سوخت برساند؟»، خبرگزاری فرارو.]</ref> در عملیات بزرگ، اغلب چندین تانکر به صورت هماهنگ برای پشتیبانی از بمب‌افکن‌های سنگین به‌کار گرفته می‌شوند. در مأموریت‌های واقعی، به‌طور معمول ۴ تا ۶ ساعت پرواز می‌کند و حدود ۴۰٬۰۰۰ تا ۶۰٬۰۰۰ پوند سوخت را برای حفظ مدار پروازی مصرف می‌کند. پس از کسر این مقدار، حدود ۱۴۰٬۰۰۰ تا ۱۶۰٬۰۰۰ پوند سوخت قابل انتقال باقی می‌ماند. این تانکر در یک پرواز استاندارد قادر است ۲۰ تا ۲۵ اتصال سوخت‌رسانی انجام دهد.<ref>[https://fararu.com/fa/news/909710/یک-هواپیمای-سوخت-رسان-آمریکا-به-چند-هواپیما-می-تواند-سوخت-برساند «یک هواپیمای سوخت‌رسان آمریکا به چند هواپیما می‌تواند سوخت برساند؟»، خبرگزاری فرارو.]</ref>

بسیاری از استراتژیست‌های نظامی، هواپیماهای سوخت‌رسان را «زیرساخت پنهان جنگ هوایی» و «عامل توانمندساز» توصیف می‌کنند و معتقدند این هواپیماها حتی از بمب‌افکن‌های راهبردی در اجرای عملیات‌های جهانی مهم‌تر هستند. به‌دلیل اهمیت حیاتی، برخی تحلیلگران نظامی بر این باورند که دشمنان آمریکا در هر درگیری احتمالی، ابتدا تلاش می‌کنند این هواپیماها را از بین ببرند.<ref>[https://www.iscanews.ir/news/1299619/چرا-انهدام-سوخت-رسان-های-آمریکایی-از-سوی-ایران-ترامپ-را-عصبانی «چرا انهدام سوخت‌رسان‌های KC-135، ترامپ را عصبانی کرده است؟»، وب‌سایت باشگاه خبرنگارران دانشجویی ایران.]</ref> این هواپیما در جنگ ویتنام، جنگ خلیج فارس، افغانستان، عراق و [[جنگ رمضان]] علیه ایران نقش حیاتی در تمدید برد هواپیماهای جنگی ایفا کرده است.<ref>[https://www.iscanews.ir/news/1299619/چرا-انهدام-سوخت-رسان-های-آمریکایی-از-سوی-ایران-ترامپ-را-عصبانی «چرا انهدام سوخت‌رسان‌های KC-135، ترامپ را عصبانی کرده است؟»، وب‌سایت باشگاه خبرنگاران دانشجویی ایران.]</ref>

فرماندهی هوایی آمریکا تا ۲۰۱۸م حدود ۳۹۶ فروند کی‌سی-۱۳۵ را مدیریت می‌کرد. مطالعات نشان داده است که بسیاری از این هواپیماها می‌توانند تا حدود ۲۰۳۰م و برخی تا ۲۰۴۰م همچنان پرواز کنند، هرچند هزینه‌های نگهداری آنها به‌طور قابل توجهی افزایش یافته است. با این حال، ایالات متحده در سال‌های اخیر فرایند جایگزینی تدریجی این هواپیما با تانکرهای جدیدتر مانند بوئینگ کی‌سی-۴۶ پگاسوس را آغاز کرده است.<ref>[https://www.iscanews.ir/news/1299619/چرا-انهدام-سوخت-رسان-های-آمریکایی-از-سوی-ایران-ترامپ-را-عصبانی «چرا انهدام سوخت‌رسان‌های KC-135، ترامپ را عصبانی کرده است؟»، وب‌سایت باشگاه خبرنگاران دانشجویی ایران.]</ref>

در جریان جنگ رمضان، رسانه‌های آمریکایی از انهدام پنج فروند سوخت‌رسان کی‌سی-۱۳۵ در پایگاه هوایی شاهزاده سلطان عربسان سعودی توسط ایران خبر دادند.<ref>[https://fa.alalam.ir/news/7427063/اصابت-حمله-موشكي-ايران-به-٥-هواپيماي-سوخت-رسان-امريكا-در-عربستان «در جریان جنگ تحمیلی سوم، رسانه‌های آمریکایی از انهدام پنج فروند سوخت‌رسان کی‌سی-۱۳۵ در پایگاه هوایی شاهزاده سلطان توسط ایران خبر دادند.»، وب‌سایت شبکۀ العالم.]</ref> همچنین گزارش شد یک فروند دیگر در حال پرواز در آسمان عراق هدف قرار گرفتند که به کشته‌شدن ۶ خدمه انجامید.<ref>[https://donya-e-eqtesad.com/بخش-سایت-خوان-62/4258762-جزئیات-سقوط-هواپیمای-سوخت-رسان-آمریکا-در-عراق «جزئیات سقوط هواپیمای سوخت‌رسان آمریکا در عراق»، وب‌سایت دنیای اقتصاد].</ref> دونالد ترامپ در واکنش به این گزارش‌ها، رسانه‌هایی مانند وال استریت ژورنال و نیویورک تایمز را متهم به انتشار اخبار جعلی و تلاش برای القای شکست آمریکا در جنگ کرد. کارشناسان نظامی معتقدند انهدام ناوگان سوخت‌رسان، توان عملیاتی نیروی هوایی آمریکا را به‌شدت محدود کرده و بسیاری از عملیات‌های دوربرد را در عمل غیرممکن می‌سازد.<ref>[https://www.irna.ir/news/86122239 عاملی، «۶ زخم عمیق بر پیکر رژیم آمریکا و کرنش نسبت به ملت ایران»، خبرگزاری ایرنا]؛ [https://fa.alalam.ir/news/7427063/اصابت-حمله-موشكي-ايران-به-٥-هواپيماي-سوخت-رسان-امريكا-در-عربستان «در جریان جنگ تحمیلی سوم، رسانه‌های آمریکایی از انهدام پنج فروند سوخت‌رسان کی‌سی-۱۳۵ در پایگاه هوایی شاهزاده سلطان توسط ایران خبر دادند.»، وب‌سایت شبکۀ العالم.]</ref>