پرش به محتوا

امنیت اجتماعی: تفاوت میان نسخه‌ها

از ایران‌پدیا
→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌ترتفاوت با ویرایش جدیدتر ←
دیداریویکی‌متن
خط ۱: خط ۱:
<big>'''امنیت اجتماعی'''</big>؛ ایمنی جان، مال، آبرو، هویت، موقعیت و آرامش افراد در برابر تهدیدهای درون‌جامعه‌ای.
<big>'''امنیت اجتماعی'''</big>؛ ایمنی جان، مال، آبرو، هویت، موقعیت و آرامش افراد در برابر تهدیدهای درون‌جامعه‌ای.<ref group="دیدگاه">این مقاله در بستر جنگ رمضان پیشنهاد شده است ولی در مقاله هیچ اشاره و ورودی به فضای جنگ نشده است. منظور چنین پیوندهایی است:
 
https://www.mehrnews.com/news/6805327/%D9%85%D8%A7%D9%85%D9%88%D8%B1%DB%8C%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D9%85%DA%A9-%D8%A8%D9%87-%D8%A2%D8%B3%DB%8C%D8%A8-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D8%B1%D9%85%D8%B6%D8%A7%D9%86
 
این فقط یک مورد برای فهم پیوند مدخل با فضای جنگ رمضان است. نیاز به جستجوی دقیقتری است.
 
</ref>


امنیت اجتماعی مفهومی است که در آن، زیست جمعی بدون دلهره از تعرض به جان، مال، اعتبار، باورها و فرصت‌های مشروع شهروندان معنا پیدا می‌کند. این مفهوم برخلاف تصور رایج که آن را تنها به نبود جرم و جنایت تقلیل می‌دهد، دامنه‌ای فراتر از نظم انتظامی داشته و به کیفیت رابطۀ افراد با یکدیگر، احساس تعلق به هویت جمعی، میزان اعتماد به نهادهای عمومی و امکان حفظ حریم‌های شخصی در برابر فشارهای هنجاری و اقتصادی نیز گسترش می‌یابد. امنیت اجتماعی در جامعه زمانی برقرار است که هم «خطر عینی» آسیب کاهش یافته و هم «احساس ذهنی» تهدید در میان افراد جامعه جای خود را به آرامش و اطمینان داده باشد. چنین تعریفی، دولت، نهادهای مدنی و شهروندان را به‌طور همزمان مسئول تأمین و نگهداری این امنیت می‌داند زیرا هرگونه خلأ در حمایت‌های رسمی یا غیررسمی می‌تواند زنجیرۀ اعتماد اجتماعی را گسسته و امنیت جمعی را دچار فرسایش کند.<ref group="دیدگاه">پس از اصلاح مقاله حتما بازنویسی شود</ref>
امنیت اجتماعی مفهومی است که در آن، زیست جمعی بدون دلهره از تعرض به جان، مال، اعتبار، باورها و فرصت‌های مشروع شهروندان معنا پیدا می‌کند. این مفهوم برخلاف تصور رایج که آن را تنها به نبود جرم و جنایت تقلیل می‌دهد، دامنه‌ای فراتر از نظم انتظامی داشته و به کیفیت رابطۀ افراد با یکدیگر، احساس تعلق به هویت جمعی، میزان اعتماد به نهادهای عمومی و امکان حفظ حریم‌های شخصی در برابر فشارهای هنجاری و اقتصادی نیز گسترش می‌یابد. امنیت اجتماعی در جامعه زمانی برقرار است که هم «خطر عینی» آسیب کاهش یافته و هم «احساس ذهنی» تهدید در میان افراد جامعه جای خود را به آرامش و اطمینان داده باشد. چنین تعریفی، دولت، نهادهای مدنی و شهروندان را به‌طور همزمان مسئول تأمین و نگهداری این امنیت می‌داند زیرا هرگونه خلأ در حمایت‌های رسمی یا غیررسمی می‌تواند زنجیرۀ اعتماد اجتماعی را گسسته و امنیت جمعی را دچار فرسایش کند.<ref group="دیدگاه">پس از اصلاح مقاله حتما بازنویسی شود</ref>
خط ۲۸: خط ۳۴:
باید یک عنوان بیاورید در جای مناسبی از مقاله به نام وضعیت امنیت اجتماعی در ایران و گزارش دقیق و جامعی ارائه شود. مطالب خیلی ناقص است و ادبیات دانشنامه ندارد. بی طرفی و گزارشی بودن رعایت نشده. قبل از پهلوی وضعیت امنیت اجتماعی چطور بود؟ الان چطوره؟ خوبه، ناقصه؟ عالیه؟ ضعیفه و...
باید یک عنوان بیاورید در جای مناسبی از مقاله به نام وضعیت امنیت اجتماعی در ایران و گزارش دقیق و جامعی ارائه شود. مطالب خیلی ناقص است و ادبیات دانشنامه ندارد. بی طرفی و گزارشی بودن رعایت نشده. قبل از پهلوی وضعیت امنیت اجتماعی چطور بود؟ الان چطوره؟ خوبه، ناقصه؟ عالیه؟ ضعیفه و...


همچنان که باید بخشی هم امنیت اجتماعی در سایر کشورها را نیز گزارش کند</ref>===
همچنان که باید بخشی هم امنیت اجتماعی در سایر کشورها را نیز گزارش کند
 
در این مطالب باید به شاخص ها و نرخ امنیت اجتماعی حتما اشاره بشه</ref>===
در دورۀ پادشاهی محمدرضا پهلوی، سیاست امنیتی‌سازی فضا با تشکیل ساواک، گارد شاهنشاهی و سرکوب مخالفان، نه‌تنها امنیت اجتماعی را کاهش داد بلکه بی‌اعتمادی گسترده به حاکمیت ایجاد کرد. ترویج بی‌بندوباری به‌نام آزادی و وابستگی به آمریکا، بحران ناامنی را در این دوران تشدید کرد.<ref>[https://defapress.ir/fa/news/506319/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%D9%82%D8%A8%D9%84-%D9%88-%D8%A8%D8%B9%D8%AF-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8-%D8%A7 «نگاهی به امنیت اجتماعی قبل و بعد از انقلاب اسلامی»، خبرگزاری دفاع مقدس.]</ref>  
در دورۀ پادشاهی محمدرضا پهلوی، سیاست امنیتی‌سازی فضا با تشکیل ساواک، گارد شاهنشاهی و سرکوب مخالفان، نه‌تنها امنیت اجتماعی را کاهش داد بلکه بی‌اعتمادی گسترده به حاکمیت ایجاد کرد. ترویج بی‌بندوباری به‌نام آزادی و وابستگی به آمریکا، بحران ناامنی را در این دوران تشدید کرد.<ref>[https://defapress.ir/fa/news/506319/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%D9%82%D8%A8%D9%84-%D9%88-%D8%A8%D8%B9%D8%AF-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8-%D8%A7 «نگاهی به امنیت اجتماعی قبل و بعد از انقلاب اسلامی»، خبرگزاری دفاع مقدس.]</ref>  
===امنیت اجتماعی پس از انقلاب اسلامی===
===امنیت اجتماعی پس از انقلاب اسلامی===
خط ۱۴۴: خط ۱۵۲:
==تهدیدهای امنیت اجتماعی==
==تهدیدهای امنیت اجتماعی==
تهدید،<ref group="دیدگاه">مبهم یا ناقص است</ref> آن دسته از عواملی هستند که می‌توانند منافع حیاتی یا ارزش‌های مطلوب یک ملت را با چالش جدی مواجه کند.<ref>بوزان، مردم، دولت‌ها و هراس، ۱۳۷۸ش، ص۱۶۴.</ref>  هرگاه تهدیدها علیه امنیت عمومی با انگیزۀ لطمه به هویت گروه اجتماعی انجام شود، تهدید علیه امنیت اجتماعی تلقی می‌شود. <ref>[https://journals.ut.ac.ir/article%2055728.html شایگان، «تهدیدهای امنیت اجتماعی از دیدگاه مقام معظم رهبری»، 1392ش، ص249.]</ref>
تهدید،<ref group="دیدگاه">مبهم یا ناقص است</ref> آن دسته از عواملی هستند که می‌توانند منافع حیاتی یا ارزش‌های مطلوب یک ملت را با چالش جدی مواجه کند.<ref>بوزان، مردم، دولت‌ها و هراس، ۱۳۷۸ش، ص۱۶۴.</ref>  هرگاه تهدیدها علیه امنیت عمومی با انگیزۀ لطمه به هویت گروه اجتماعی انجام شود، تهدید علیه امنیت اجتماعی تلقی می‌شود. <ref>[https://journals.ut.ac.ir/article%2055728.html شایگان، «تهدیدهای امنیت اجتماعی از دیدگاه مقام معظم رهبری»، 1392ش، ص249.]</ref>
===انواع تهدیدها<ref group="دیدگاه">این قسمت شدیدا نیاز به سازمان دهی و تقویت دارد و البته اصلاح و بازبینی</ref>===
===انواع تهدیدها<ref group="دیدگاه">این قسمت شدیدا نیاز به سازمان دهی و تقویت دارد و البته اصلاح و بازبینی</ref><ref group="دیدگاه">بحران‌های زیست‌محیطی و تغییرات اقلیمی
 
تهدیدات سایبری و شبکه‌های اجتماعی (نقض حریم خصوصی)
 
مهاجرت‌های گسترده و بحران پناهجویان
 
بیماری‌های همه‌گیر (مثل کووید-۱۹)</ref>===
# یأس و ناامیدی اجتماعی
# یأس و ناامیدی اجتماعی
# ناراضی از وضع خود، جامعه و نهادهای اجتماعی–سیاسی
# ناراضی از وضع خود، جامعه و نهادهای اجتماعی–سیاسی

نسخهٔ ۱۰ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۱۶:۳۱

امنیت اجتماعی؛ ایمنی جان، مال، آبرو، هویت، موقعیت و آرامش افراد در برابر تهدیدهای درون‌جامعه‌ای.[دیدگاه ۱]

امنیت اجتماعی مفهومی است که در آن، زیست جمعی بدون دلهره از تعرض به جان، مال، اعتبار، باورها و فرصت‌های مشروع شهروندان معنا پیدا می‌کند. این مفهوم برخلاف تصور رایج که آن را تنها به نبود جرم و جنایت تقلیل می‌دهد، دامنه‌ای فراتر از نظم انتظامی داشته و به کیفیت رابطۀ افراد با یکدیگر، احساس تعلق به هویت جمعی، میزان اعتماد به نهادهای عمومی و امکان حفظ حریم‌های شخصی در برابر فشارهای هنجاری و اقتصادی نیز گسترش می‌یابد. امنیت اجتماعی در جامعه زمانی برقرار است که هم «خطر عینی» آسیب کاهش یافته و هم «احساس ذهنی» تهدید در میان افراد جامعه جای خود را به آرامش و اطمینان داده باشد. چنین تعریفی، دولت، نهادهای مدنی و شهروندان را به‌طور همزمان مسئول تأمین و نگهداری این امنیت می‌داند زیرا هرگونه خلأ در حمایت‌های رسمی یا غیررسمی می‌تواند زنجیرۀ اعتماد اجتماعی را گسسته و امنیت جمعی را دچار فرسایش کند.[دیدگاه ۲]

مفهوم‌شناسی

امنیت از ریشۀ لاتین secures گرفته شده و در لغت به‌معنای نبود دلهره و دغدغه است[۱] اما امنیت اجتماعی، وضعیتی است که در آن افراد جامعه از جانب عوامل اجتماعی، اعم از افراد دیگر، گروه‌ها یا نهادها، از نظر جان، مال، اعتبار، آزادی‌های مشروع و موقعیت اجتماعی، احساس ایمنی و آرامش داشته باشند.[۲]

در نگاه قرآن، امنیت اجتماعی فراتر از نبود تهدید فیزیکی بوده و محیطی مبتنی بر عدالت، تقوا و اخلاق ایجاد می‌کند. آیاتی مانند تبدیل ترس به امنیت پس از ایمان[۳] یا ناامنی ناشی از کفر بر این موضوع دلالت دارند.[۴]

به تعبیر مکتب کپنهاگ، امنیت اجتماعی توانایی جامعه برای حفظ هویت، منافع و ویژگی‌های اساسی خود در برابر تهدیدهای واقعی یا بالقوه است.[۵]

برخلاف امنیت ملی که معطوف به تمامیت ارضی و حاکمیت است، امنیت اجتماعی به روابط درون‌جامعه‌ای و تعامل مردم با یکدیگر و با دولت مربوط می‌شود.[۶][دیدگاه ۳]

مقایسۀ امنیت اجتماعی در غرب، جهان سوم و ایران[دیدگاه ۴]

  1. غرب: مهم‌ترین موضوع، بقای هویت گروهی در برابر تهدیدهای نظامی، سیاسی، اقتصادی و زیست‌محیطی است.
  2. جهان سوم: تهدید اصلی، بقای کشور در برابر حملات خارجی است؛ جمعیت جوان و نیازهای گسترده از جمله اشتغال و تحصیل، آسیب‌پذیری ایجاد کرده اما دولت‌ها اولویت را به امنیت وجودی می‌دهند.
  3. ایران: امنیت اجتماعی هم فرد و هم گروه را در بر می‌گیرد. عناصر اصلی آن به ترتیب عبارتند از فقر اقتصادی، اعتیاد، خشونت خانگی، فساد، بی‌اعتمادی، هویت‌خواهی، تبعیض و جنایات سازمان‌یافته است.[۷]

پیشینه

اصطلاح «امنیت اجتماعی»[دیدگاه ۵] را نخستین‌بار باری بوزان در سال ۱۹۹۱م به‌کار برد و آن را در برابر تهدیدهای هویتی گروه‌های صنفی، قومی و جنسی تعریف کرد.[۸] از نگاه مکتب کپنهاگ، امنیت مطلق قابل تصور نبوده و وجود درصدی از ناامنی و بحران، عامل بالندگی و پویایی حیات بشری است.[۹][دیدگاه ۶]

امنیت اجتماعی در دوره پهلوی[دیدگاه ۷]

در دورۀ پادشاهی محمدرضا پهلوی، سیاست امنیتی‌سازی فضا با تشکیل ساواک، گارد شاهنشاهی و سرکوب مخالفان، نه‌تنها امنیت اجتماعی را کاهش داد بلکه بی‌اعتمادی گسترده به حاکمیت ایجاد کرد. ترویج بی‌بندوباری به‌نام آزادی و وابستگی به آمریکا، بحران ناامنی را در این دوران تشدید کرد.[۱۰]

امنیت اجتماعی پس از انقلاب اسلامی

پس از انقلاب، رویکرد مبتنی بر آیات و روایات، با تکیه بر عبادات، اجرای حدود، مبارزه با مواد مخدر، امربه‌معروف و وحدت ملی دنبال شد. ادغام نیروهای انتظامی در سال ۱۳۷۰ش و ارتقای آن به فرماندهی کل انتظامی در ۱۴۰۰ش، گام‌های عملی در این مسیر بود. امام خمینی حفظ آبرو و مال مردم را از شاخصه‌های نظم اجتماعی دانست و رهبر شهید نیز بر امنیت اخلاقی همواره تأکید داشت.[۱۱]

اهمیت و جایگاه امنیت اجتماعی

بدون امنیت اجتماعی، هیچ برنامۀ توسعه، عدالت یا آزادی در جامعه قابل اجرا نیست. مشروعیت نظام سیاسی تا حد زیادی در گرو تأمین این نوع امنیت است.[۱۲] امنیت اجتماعی مبنای سنجش میزان کلی امنیت در جامعه و شاخص توانمندی دولت‌ها است. در سلسله‌مراتب امنیت، این نوع امنیت زیربنای امنیت ملی محسوب شده و ابتدایی‌ترین وظیفۀ هر دولت، برقراری آن است. در جامعه دارای امنیت اجتماعی، جرائم کاهش یافته، افراد از آزادی از ترس برخوردار شده و احساس اطمینان و آرامش عمومی حاکم می‌شود.[۱۳][دیدگاه ۸]

مراتب سه‌گانه تأمین امنیت اجتماعی

سطح امنیت رویکرد / زمان اقدام تمرکز و اقدامات اصلی نهادهای مسئول اصلی
منفعل (واکنشی) پس از وقوع ناامنی و جرم کشف جرم، دستگیری مجرمان و اعمال مجازات دستگاه‌های انتظامی و قوه قضائیه
پیشگیرانه (فعال) پیش از بروز ناامنی جلوگیری از وقوع جرم، گشت‌زنی، نظارت و ایجاد بازدارندگی دستگاه‌های انتظامی و قوه قضائیه
فرافعال (ایجابی) رویکرد ساختاری و مستمر ارتقای کیفیت زندگی، رفع ریشه‌های جرم، سیاست‌گذاری اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی نهادهای سیاست‌گذار، دولت و دستگاه‌های برنامه‌ریز.[۱۴]

ابعاد و مصادیق امنیت اجتماعی

  1. بعد عینی: ناظر بر نرخ‌های جرم و بزهکاری؛
  2. بعد ذهنی: ناظر بر پنداشت از امنیت؛ یعنی افراد تا چه میزان محیط و جامعه را برای خود امن ارزیابی می‌کنند.[۱۵] [دیدگاه ۹]

از سوی دیگر، برخی پژوهش‌ها ابعاد و شاخصه‌هاای امنیت اجتماعی را به شرح زیر معرفی کرده اند:[دیدگاه ۱۰]

  1. بعد جانی: تردد به تنهایی در شب، راه رفتن به تنهایی در یک مسیر خلوت، رفتن و نشستن در پارک‌های حاشیه‌ای به تنهایی، کمک به سرنشینان اتومبیلی که در خیابان خراب شده، پذیرفتن خوراکی از فرد ناشناسی، رانندگی در خیابان‌های خلوت.
  2. بعد شغلی: ایجاد جایگاه شغلی مناسب برای زنان، نداشتن نگرانی افراد برای تأمین آیندۀ کاری خود، نداشتن نگرانی افراد برای تأمین آیندۀ کاری فرزندان خود، اطمینان از ارتقاء شغلی، اطمینان از ثبات شغلی، آرامش خاطر در محیط کار.
  3. بعد مالی: پارک کردن اتومبیل در خیابان به مدت طولانی، نداشتن نگرانی افراد برای از دست دادن جای زندگی، همراه داشتن پول نقد به مقدار زیاد، انجام معاملات مهم به تنهایی، نداشتن نگرانی افراد برای از دست دادن مال، خالی گذاشتن منزل به مدت چند روز.
  4. بعد سیاسی: عضویت در احزاب و گروه های سیاسی، تشکیل تشکلها و گروه های اجتماعی- سیاسی، شرکت در جلسات سخنرانی فعالان سیاسی، پخش و توزیع نشریۀ منتقد دولت، هواداری از یک گروه سیاسی، ابراز عقاید و انتقاد نسبت به عملکرد دولت، استفاده از سایتها و منابع اینترنتی برای کسب اطلاعات اجتماعی- سیاسی.
  5. بعد جمعی: امنیت داشتن افراد در رفت و آمدهای اجتماعی، سهولت در تعاملات با دیگر گروه ها و افراد (به ویژه مهاجران دائمی و فصلی)، احترام داشتن افراد در بین اقوام غیر همشهری.
  6. بعد اعتقادی: میزان پیروی کردن از دستورات مذهبی، میزان باور به نیکوکاری، اجرای اعمال دینی مانند نماز، روزه، دعا و قرائت قرآن، شرکت در اعیاد و عزاداریهای مذهبی.
  7. بعد حقوقی: برخورد با فساد در بین مسئولان ارشد دولتی، مبارزه با جرایم سازمان یافته، رعایت قانون و مقررات.
  8. بعد قضایی: قاطعیت نیروی انتظامی و قوۀ قضائیه در برخورد با مجرمان، افزایش حضور فیزیکی پلیس در طول شبانه روز، حضور به موقع و سریع فوریتهای پلیسی 110، برخورد با نزاعهای خیابانی و اراذل و اوباش، برخورد مناسب با بی هنجاری های اجتماعی، تعامل و مشارکت مردم با پلیس برای حل مشکل.
  9. بعد اخلاقی: کاهش میزان رشوه در میان کارکنان، کاهش میزان پارتی بازی در بین کارکنان، احترام به نظر مردم، میزان پایبندی کارکنان سازمان به صداقت، احترام متقابل در محل کار.
  10. بعد نوامیس: آسایش بصری و محیطی از دید زنان، رضایت زنان از نوع صحبت کردن با آنها، رضایت زنان از چگونگی صحبت کردن با آنها.
  11. بعد عاطفی: اطمینان از اینکه دیگران ما را دوست دارند، اطمینان از اینکه بودن و نبودن ما برای دیگران اهمیت دارد، سهیم بودن اطرافیان در شادیها، کمک به رفع مشکلات در گرفتاریها.
  12. بعد فکری: داشتن آرامش روحی و فکری نسبت به مسائل روزمره، نداشتن نگرانی فکری، اعتماد و اطمینان به آینده.
  13. بعد فرهنگی: حضور افراد در تشکلها و انجمنهای مذهبی، ادبی و هنری، تقویت فرهنگ عمومی، تبلیغات نسبت به وجود امنیت شهر.
  14. بعد اقتصادی: کاهش نرخ بیکاری، افزایش رشد اقتصادی، رضایت اقتصادی، توزیع عادلانۀ ثروت و درآمد، کاهش فقر، کاهش نرخ تورم و گرانی.[۱۶]

عوامل مؤثر بر امنیت اجتماعی[۱۷]

مهم‌ترین عوامل تأثیرگذار بر امنیت اجتماعی عبارتند از:

  1. امنیت فیزیکی: محافظت از جان، سلامت و اموال در برابر جرم، خشونت، بلایای طبیعی و تهدیدات فناوری.
  2. امنیت اقتصادی: شامل اشتغال پایدار، کاهش فقر، توزیع عادلانۀ ثروت و عدالت اقتصادی است. عوامل مؤثر بر آن عبارتند از ایجاد فرصت‌های شغلی و درآمد مناسب (اشتغال و درآمد)، توسعۀ اقتصادی پایدار و استقرار زیرساخت‌های قوی (رشد اقتصادی)، فراهم کردن محیط مناسب برای رشد کسب‌وکارها و کارآفرینی (حمایت از کسب‌وکارها)، کاهش تفاوت‌های اقتصادی و توزیع عادلانۀ ثروت (کاهش فقر) و همچنین حفظ استقرار اقتصادی و مقابله با شوک‌های داخلی و خارجی (پایداری اقتصادی).
  3. امنیت سیاسی: شامل حاکمیت قانون، حقوق شهروندی، دسترسی به عدالت، ثبات سیاسی است. از جمله عوامل مؤثر بر آن عبارتند از اجرای عادلانۀ قوانین برای همه افراد و نهادها (پایبندی به قانون)، اطمینان از حقوق سیاسی، مدنی و اجتماعی شهروندان (حقوق شهروندی)، دسترسی عادلانه و مساوی به سیستم قضایی (دسترسی به عدالت)، ایجاد فرصت‌های مشارکت سیاسی و حفظ آزادی بیان (حمایت از نظام سیاسی دموکراتیک) و همچنین حفظ استقرار نظام سیاسی در برابر تهدیدات داخلی و خارجی (پایداری سیاسی).[۱۸]
  4. نظم اجتماعی و نبود جرم.
  5. حمایت‌های متقابل اجتماعی.
  6. اعتماد مردم به یکدیگر و به دولت.
  7. مشارکت مردمی در امور جمعی.[۱۹]
  8. رسیدگی به نیازمندان: خداوند مومنان را به رسیدگی به نیازمندان امر کرده است.[۲۰] از جمله راه‌های کمک به نیازمندان انفاق،[۲۱] قرض‌الحسنه[۲۲] و مهلت به بدهکار است.[۲۳]
  9. تشکیل گروه‌های جهادی: برای خدمت به محرومان.[۲۴] رهبر شهید انقلاب این حرکت را مایۀ خدمت‌رسانی مستقیم به میلیون‌ها نفر و بهره‌مندی مادی و معنوی آنها دانسته‌اند.[۲۵]
  10. صلح‌محوری: شامل اصلاح میان افراد،[۲۶] فروخوردن خشم[۲۷] و پرهیز از خونریزی.[۲۸]
  11. وظایف حکومتی: اجرای حکم قصاص،[۲۹] حدود شرعی،[۳۰] مبارزه با مواد روانگردان،[۳۱] برخورد با مفسدان،[۳۲] کنترل رسانه (شامل پرهیز از سخنانی که دشمن سوءاستفاده کند،[۳۳] پرهیز از دامن زدن به شیطنت‌های رسانه‌ای،[۳۴] رصد و کنترل رسانه‌ها،[۳۵] عدم انتشار تمام اخبار،[۳۶] بررسی صحت اخبار،[۳۷] پرهیز از دنبال کردن رسانه‌های دروغگو،[۳۸] پرهیز از پخش شایعه و اخبار بدون سند[۳۹] )، تحقق عدالت،[۴۰] توسعۀ علم[۴۱] و جلوگیری از گرانی.[۴۲]
  12. افزایش ایمان و دینداری: شامل برقراری محبت و مودت در جامعه،[۴۳] اصلاح امور[۴۴] و آرامش در جامعه.[۴۵]
  13. امربه‌معروف و نهی‌ازمنکر.[۴۶]
  14. وحدت جامعه: وقتی همۀ جامعه خود را برادر و خواهر دینی بدانند، بسیاری از مشکلات حل و امنیت اجتماعی محقق می‌شود.[۴۷]
  15. اخلاق‌مداری: با افزایش ایمان در جامعه، افعال پسندیدۀ شرعی و عقلی افزایش یافته و امنیت اجتماعی محقق می‌شود.[۴۸] از جمله مصادیق اخلاق‌مداری در جامعه عبارتند از وفای به عهد،[۴۹] عدم آزار پیروان ادیان دیگر، خوش‌رفتاری با همسر، پرهیز از سوءظن، تکبر، دروغ، تجسس، غیبت، حسادت، و حفظ حقوق همسایه.[۵۰]

تهدیدهای امنیت اجتماعی

تهدید،[دیدگاه ۱۱] آن دسته از عواملی هستند که می‌توانند منافع حیاتی یا ارزش‌های مطلوب یک ملت را با چالش جدی مواجه کند.[۵۱] هرگاه تهدیدها علیه امنیت عمومی با انگیزۀ لطمه به هویت گروه اجتماعی انجام شود، تهدید علیه امنیت اجتماعی تلقی می‌شود. [۵۲]

انواع تهدیدها[دیدگاه ۱۲][دیدگاه ۱۳]

  1. یأس و ناامیدی اجتماعی
  2. ناراضی از وضع خود، جامعه و نهادهای اجتماعی–سیاسی
  3. اضطراب و نگرانی‌های اجتماعی و فردی
  4. احساس بی‌عدالتی، نابرابری، تبعیض
  5. فردگرایی، کاهش تعهدات جمعی، کاهش عواطف متقابل
  6. ضعف اعتماد اجتماعی
  7. بحران هویت به ویژه در نسل جوان
  8. رشد تضادهای اجتماعی ناشی از گسست‌های متعدد اجتماعی
  9. تأمین اجتماعی و ضعف در احساس امنیت در حوزه‌های مختلف
  10. تعارض بین اخلاق نظری و عملی
  11. ضعف همبستگی و انسجام جمعی
  12. جنبش‌های اجتماعی دانشجویی، قومی، زنان، کارگران[دیدگاه ۱۴]
  13. گروه‌ها و جریان‌های مخل امنیت و تجزیه‌طلب
  14. گروه‌ها و جریان‌های مخل امنیت غیرمسلح
  15. گسترش نابسامانی‌های اجتماعی از قبیل اعتیاد، جرائم اجتماعی، قتل، سرقت
  16. تضعیف جایگاه و نقش ولایت فقیه
  17. بی‌اعتمادی مردم به کارآمدی نظام
  18. تضعیف روحیۀ دینی و انقلابی در برخی کارگزاران نظام
  19. شکاف بین اقلیت‌های قومی، مذهبی و فرقه‌ای با نظام
  20. تضعیف دستگاه‌های اطلاعاتی، امنیتی، دفاعی و قضائی[دیدگاه ۱۵]
  21. گرایش‌های بالقوه تجزیه‌طلبانه اقوام.[۵۳] [دیدگاه ۱۶]
  22. از دیدگاه قرآن: ظلم و بی‌عدالتی،[۵۴] استبداد،[۵۵] تبعیض، بی‌تفاوتی به امور جامعه[۵۶] و بی‌کفایتی مسئولان.[۵۷] [دیدگاه ۱۷]

پانویس

  1. ↑ ماندل، چهرۀ متغیر امنیت ملی، 1379ش، ص44.
  2. ↑ عبدی و دیگران، «شناسایی ابعاد و شاخص‌های امنیت اجتماعی»، 1402ش، ص160.
  3. ↑ سورۀ نور، آیۀ 55.
  4. ↑ سورۀ نحل، آیۀ 112.
  5. ↑ رفیعیان و دیگران، «ارزیابی و تحلیل شاخص‌های امنیت اجتماعی استان‌های کشور»، 1400ش، ص23.
  6. ↑ رفیعیان و دیگران، «ارزیابی و تحلیل شاخص‌های امنیت اجتماعی استان‌های کشور»، 1400ش، ص23.
  7. ↑ «امنیت اجتماعی در غرب، جهان سوم و ایران»، خبرگزاری تجارت فردا.
  8. ↑ عبدی و دیگران، «شناسایی ابعاد و شاخص‌های امنیت اجتماعی»، 1402ش، ص161.
  9. ↑ «امنیت اجتماعی در غرب، جهان سوم و ایران»، خبرگزاری تجارت فردا.
  10. ↑ «نگاهی به امنیت اجتماعی قبل و بعد از انقلاب اسلامی»، خبرگزاری دفاع مقدس.
  11. ↑ «نگاهی به امنیت اجتماعی قبل و بعد از انقلاب اسلامی»، خبرگزاری دفاع مقدس.
  12. ↑ «نگاهی به امنیت اجتماعی قبل و بعد از انقلاب اسلامی»، خبرگزاری دفاع مقدس.
  13. ↑ «امنیت اجتماعی چیست؟»، وب‌سایت دژبان.
  14. ↑ «امنیت اجتماعی چیست؟»، وب‌سایت دژبان.
  15. ↑ عبدی و دیگران، «شناسایی ابعاد و شاخص‌های امنیت اجتماعی»، 1402ش، ص161.
  16. ↑ عبدی و دیگران، «شناسایی ابعاد و شاخص‌های امنیت اجتماعی»، 1402ش، ص162-164.
  17. ↑ این بخش هم نیاز به اصلاحات بسیار جدی دارد. سبک نگارش و ارجاعات اصلا مناسب نیست و مطالب فقط به یک فهرست تبدیل شده است. متن زیر را چک کنید و استنادات را درج کنید. فقط آدرس منابع علمی مرتبط با هر مطلب را بیاورید و نیازی به درج آدرس آیات و... نیست. ضمنا سعی کنید از منابع بیشتری برای تقویت این بخش کمک بگیرید تا قوت و اتقان مطالب بالا برود ۱. عوامل ساختاری (اقتصادی و سیاسی): امنیت اقتصادی: شامل اشتغال پایدار، کاهش فقر، توزیع عادلانه ثروت، رشد اقتصادی، حمایت از کسب‌وکارها و پایداری در برابر شوک‌های اقتصادی. امنیت سیاسی: حاکمیت قانون، رعایت حقوق شهروندی، دسترسی برابر به عدالت، ثبات سیاسی و حفظ آزادی‌های مشروع و مشارکت سیاسی. ۲. عوامل اجتماعی و مدنی: امنیت فیزیکی: محافظت از جان و مال در برابر جرائم، خشونت و بحران‌ها. سرمایه اجتماعی: شامل نظم اجتماعی، اعتماد متقابل مردم به یکدیگر و به حاکمیت، مشارکت مردمی و حمایت‌های متقابل اجتماعی. انسجام و وحدت: برادری و همبستگی اجتماعی که زمینه‌ساز حل بسیاری از بحران‌هاست. ۳. عوامل حاکمیتی و حقوقی: اجرای قانون و عدالت: اجرای قوانین کیفری (از جمله حدود و قصاص در جوامع اسلامی)، مبارزه با فساد و مواد مخدر، و جلوگیری از گرانی. مدیریت افکار عمومی و رسانه: رصد و کنترل رسانه‌ها، جلوگیری از شایعه‌پراکنی و اخبار کذب، و پرهیز از ایجاد التهاب در جامعه. توسعه و پیشرفت: تلاش حاکمیت برای توسعه علم و تحقق عدالت همه‌جانبه. ۴. عوامل مذهبی، اخلاقی و فرهنگی: اخلاق‌مداری و دین‌داری: ترویج فضایل اخلاقی (وفای به عهد، حسن خلق، پرهیز از دروغ و غیبت)، افزایش ایمان که به آرامش روان و جامعه کمک می‌کند. تکافل اجتماعی (رسیدگی به نیازمندان): انفاق، قرض‌الحسنه، مهلت به بدهکاران و فعالیت گروه‌های جهادی برای محرومیت‌زدایی. نظارت همگانی: اجرای فریضه امر به معروف و نهی از منکر. صلح‌محوری: ترویج گذشت، فروخوردن خشم، پرهیز از خشونت و اصلاح ذات‌البین.
  18. ↑ «امنیت اجتماعی چیست؟»، وب‌سایت دژبان.
  19. ↑ صالحی امیری، امنیت اجتماعی، 1391ش، ص120-126.
  20. ↑ سورۀ بقره، آیۀ 77.
  21. ↑ سورۀ بقره، آیۀ 254.
  22. ↑ سورۀ تغابن، آیات 17-18.
  23. ↑ سورۀ بقره، آیات 280-281.
  24. ↑ سورۀ بقره، آیۀ 218.
  25. ↑ اسمعیلی حسین‌آبادی و دیگران، «تأثیر ایمان در تحقق امنیت اجتماعی از منظر قرآن کریم و روایات اهل‌بیت علیهم‌السلام»، 1404ش، ص233.
  26. ↑ سورۀ حجرات، آیات 9-10.
  27. ↑ سورۀ آل عمران، آیات 143-144؛ سورۀ اعراف، آیۀ 199.
  28. ↑ سورۀ نساء، آیۀ 92.
  29. ↑ سورۀ بقره، آیات 178-179.
  30. ↑ سورۀ نور، آیات 2 و 4.
  31. ↑ دیلمی، ارشاد القلوب، 1412ق، ج1، ص133.
  32. ↑ سورۀ مائده، آیات 33 و 38.
  33. ↑ سورۀ بقره، آیۀ 104.
  34. ↑ سورۀ نساء، آیۀ 140.
  35. ↑ سورۀ انعام، آیات 112-113.
  36. ↑ سورۀ نساء، آیۀ 83.
  37. ↑ سورۀ حجرات، آیۀ 6.
  38. ↑ سورۀ قلم، آیۀ 8.
  39. ↑ کلینی، الکافی، 1407ق، ج۱، ص۴۶.
  40. ↑ طوسی، الامالی، 1414ق، ج12، ص14.
  41. ↑ ابن‌ابی‌حدید، شرح نهج‌البلاغه لابن ابی‌الحدید، 1404ق، ج20، ص613.
  42. ↑ کلینی، الکافی، 1423ق، ج5، ص134.
  43. ↑ سورۀ مریم، آیۀ 96.
  44. ↑ سورۀ محمد، آیۀ 2.
  45. ↑ سورۀ فتح، آیۀ 104.
  46. ↑ اسمعیلی حسین‌آبادی و دیگران، «تأثیر ایمان در تحقق امنیت اجتماعی از منظر قرآن کریم و روایات اهل‌بیت علیهم‌السلام»، 1404ش، ص241.
  47. ↑ اسمعیلی حسین‌آبادی و دیگران، «تأثیر ایمان در تحقق امنیت اجتماعی از منظر قرآن کریم و روایات اهل‌بیت علیهم‌السلام»، 1404ش، ص241.
  48. ↑ اسمعیلی حسین‌آبادی و دیگران، «تأثیر ایمان در تحقق امنیت اجتماعی از منظر قرآن کریم و روایات اهل‌بیت علیهم‌السلام»، 1404ش، ص242.
  49. ↑ سورۀ مؤمنون، آیات 1 و 8.
  50. ↑ اسمعیلی حسین‌آبادی و دیگران، «تأثیر ایمان در تحقق امنیت اجتماعی از منظر قرآن کریم و روایات اهل‌بیت علیهم‌السلام»، 1404ش، ص245-246.
  51. ↑ بوزان، مردم، دولت‌ها و هراس، ۱۳۷۸ش، ص۱۶۴.
  52. ↑ شایگان، «تهدیدهای امنیت اجتماعی از دیدگاه مقام معظم رهبری»، 1392ش، ص249.
  53. ↑ عدل، «نقش زنان و امنیت اجتماعی»، 1386ش، ص11-12.
  54. ↑ سورۀ شوری، آیۀ 42.
  55. ↑ سورۀ طه، آیۀ 24.
  56. ↑ سورۀ اعراف، آیۀ 164.
  57. ↑ تمیمی آمدی، غررالحکم و درر الکلم، 1385ش، ص342.

==منابع== 

  • قرآن کریم.
  • ابن‌ابی‌حدید، عبدالحمید بن هبه‌الله، شرح نهج‌البلاغه لابن ابی‌الحدید، به‌تحقیق محمد ابوالفضل ابراهیم، قم، مکتبه آیه‌الله المرعشی النجفی، 1404ق.
  • اسمعیلی حسین‌آبادی، مهدی و دیگران، «تأثیر ایمان در تحقق امنیت اجتماعی از منظر قرآن کریم و روایات اهل‌بیت علیهم‌السلام»، مطالعات قرآن و حدیث، دورۀ 18، شمارۀ 2، پیاپی 36، 1404ش.
  • «امنیت اجتماعی چیست؟»، وب‌سایت دژبان، تاریخ درج مطلب: 4 تیر 1402ش.
  • «امنیت اجتماعی در غرب، جهان سوم و ایران»، خبرگزاری تجارت فردا، تاریخ درج مطلب: 4 اردیبهشت 1401ش.
  • بوزان، باری، مردم، دولت‌ها و هراس، تهران، پژوهشکدۀ مطالعات راهبردی، ۱۳۷۸ش.
  • تمیمی آمدی، ناصح‌الدین، غررالحکم و درر الکلم، به‌ترجمۀ محمدعلی انصاری، تهران، امام عصر، 1385ش.
  • دیلمی، حسن بن محمد، ارشاد القلوب، قم، الشریف الرضی، 1412ق.
  • رفیعیان، مجتبی و دیگران، «ارزیابی و تحلیل شاخص‌های امنیت اجتماعی استان‌های کشور»، برنامه‌ریزی منطقه‌ای، دورۀ 11، شمارۀ 44، 1400ش.
  • شایگان، فریبا، «تهدیدهای امنیت اجتماعی از دیدگاه مقام معظم رهبری»، دانشگاه تهران، دورۀ 3، شمارۀ 2، پیاپی5، 1392ش.
  • صالحی امیری، سیدرضا، امنیت اجتماعی، تهران، مرکز تحقیقات استراتژیک، 1391ش.
  • طوسی، محمد بن الحسن، الامالی، به‌تحقیق مؤسسه البعثه، قم، دار الثقافه، 1414ق.
  • عبدی، مهدی و دیگران، «شناسایی ابعاد و شاخص‌های امنیت اجتماعی»، سبک زندگی اسلامی با محوریت سلامت، دورۀ 7، 1402ش.
  • عدل، محسن، «نقش زنان و امنیت اجتماعی»، دانشگاه علوم انتظامی، همایش پلیس زن و امنیت عمومی، 1386ش.
  • کلینی، محمدبن‌یعقوب، الکافی، به‌تصحیح علی‌اکبر غفاری و محمد آخوندی، تهران، دارالکتب‌الاسلامیه، 1407ق.
  • ماندل، رابرت، چهرۀ متغیر امنیت ملی، تهران، پژوهشکدۀ مطالعات راهبردی، 1379ش.
  • «نگاهی به امنیت اجتماعی قبل و بعد از انقلاب اسلامی»، خبرگزاری دفاع مقدس، تاریخ درج مطلب: 25 بهمن 1400ش.


خطای یادکرد: برچسب <ref> برای گروهی به نام «دیدگاه» وجود دارد، اما برچسب متناظر با <references group="دیدگاه"/> یافت نشد.

برگرفته از «https://iranpedia.net/w/index.php?title=امنیت_اجتماعی&oldid=32384»