| خط ۹: | خط ۹: | ||
امنیت اجتماعی مفهومی است که در آن، زیست جمعی بدون دلهره از تعرض به جان، مال، اعتبار، باورها و فرصتهای مشروع شهروندان معنا پیدا میکند. این مفهوم برخلاف تصور رایج که آن را تنها به نبود جرم و جنایت تقلیل میدهد، دامنهای فراتر از نظم انتظامی داشته و به کیفیت رابطۀ افراد با یکدیگر، احساس تعلق به هویت جمعی، میزان اعتماد به نهادهای عمومی و امکان حفظ حریمهای شخصی در برابر فشارهای هنجاری و اقتصادی نیز گسترش مییابد. امنیت اجتماعی در جامعه زمانی برقرار است که هم «خطر عینی» آسیب کاهش یافته و هم «احساس ذهنی» تهدید در میان افراد جامعه جای خود را به آرامش و اطمینان داده باشد. چنین تعریفی، دولت، نهادهای مدنی و شهروندان را بهطور همزمان مسئول تأمین و نگهداری این امنیت میداند زیرا هرگونه خلأ در حمایتهای رسمی یا غیررسمی میتواند زنجیرۀ اعتماد اجتماعی را گسسته و امنیت جمعی را دچار فرسایش کند.<ref group="دیدگاه">پس از اصلاح مقاله حتما بازنویسی شود</ref> | امنیت اجتماعی مفهومی است که در آن، زیست جمعی بدون دلهره از تعرض به جان، مال، اعتبار، باورها و فرصتهای مشروع شهروندان معنا پیدا میکند. این مفهوم برخلاف تصور رایج که آن را تنها به نبود جرم و جنایت تقلیل میدهد، دامنهای فراتر از نظم انتظامی داشته و به کیفیت رابطۀ افراد با یکدیگر، احساس تعلق به هویت جمعی، میزان اعتماد به نهادهای عمومی و امکان حفظ حریمهای شخصی در برابر فشارهای هنجاری و اقتصادی نیز گسترش مییابد. امنیت اجتماعی در جامعه زمانی برقرار است که هم «خطر عینی» آسیب کاهش یافته و هم «احساس ذهنی» تهدید در میان افراد جامعه جای خود را به آرامش و اطمینان داده باشد. چنین تعریفی، دولت، نهادهای مدنی و شهروندان را بهطور همزمان مسئول تأمین و نگهداری این امنیت میداند زیرا هرگونه خلأ در حمایتهای رسمی یا غیررسمی میتواند زنجیرۀ اعتماد اجتماعی را گسسته و امنیت جمعی را دچار فرسایش کند.<ref group="دیدگاه">پس از اصلاح مقاله حتما بازنویسی شود</ref> | ||
==مفهومشناسی== | ==مفهومشناسی== | ||
امنیت اجتماعی (به لاتین: Secures، بهمعنای فقدان دلهره)<ref>ماندل، چهرۀ متغیر امنیت ملی، 1379ش، ص44.</ref> ضعیتی است که در آن اعضای یک جامعه نسبت به حفظ حقوق بنیادین خود نظیر جان، مال، اعتبار، موقعیت و آزادیهای اجتماعی، در برابر سایر افراد، گروهها یا نهادها احساس ایمنی کنند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1135781/fa عبدی و دیگران، «شناسایی ابعاد و شاخصهای امنیت اجتماعی»، 1402ش، ص160.]</ref> این مفهوم، برخلاف «امنیت ملی» که بر تمامیت ارضی و حاکمیت متمرکز است، ناظر بر تعاملات درونجامعهای و روابط شهروندان با یکدیگر و با دولت است.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1005776/fa رفیعیان و دیگران، «ارزیابی و تحلیل شاخصهای امنیت اجتماعی استانهای کشور»، 1400ش، ص23.]</ref> از نگاه مکتب کپنهاگ، امنیت اجتماعی بهمعنای توانایی جامعه برای حفظ هویت خود در برابر تهدیدها است؛<ref>[https://www.sid.ir/paper/1005776/fa رفیعیان و دیگران، «ارزیابی و تحلیل شاخصهای امنیت اجتماعی استانهای کشور»، 1400ش، ص23.]</ref> درحالیکه در دیدگاه اسلامی، این مفهوم فراتر از نبود تهدید فیزیکی بوده و در گرو استقرار عدالت، اخلاق و ایمان است.<ref>سورۀ نحل، آیۀ 112.</ref> | امنیت اجتماعی (به لاتین: Secures، بهمعنای فقدان دلهره)<ref>ماندل، چهرۀ متغیر امنیت ملی، 1379ش، ص44.</ref> ضعیتی است که در آن اعضای یک جامعه نسبت به حفظ حقوق بنیادین خود نظیر جان، مال، اعتبار، موقعیت و آزادیهای اجتماعی، در برابر سایر افراد، گروهها یا نهادها احساس ایمنی کنند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1135781/fa عبدی و دیگران، «شناسایی ابعاد و شاخصهای امنیت اجتماعی»، 1402ش، ص160.]</ref> این مفهوم، برخلاف «امنیت ملی» که بر تمامیت ارضی و حاکمیت متمرکز است، ناظر بر تعاملات درونجامعهای و روابط شهروندان با یکدیگر و با دولت است.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1005776/fa رفیعیان و دیگران، «ارزیابی و تحلیل شاخصهای امنیت اجتماعی استانهای کشور»، 1400ش، ص23.]</ref> از نگاه مکتب کپنهاگ، امنیت اجتماعی بهمعنای توانایی جامعه برای حفظ هویت خود در برابر تهدیدها است؛<ref>[https://www.sid.ir/paper/1005776/fa رفیعیان و دیگران، «ارزیابی و تحلیل شاخصهای امنیت اجتماعی استانهای کشور»، 1400ش، ص23.]</ref> درحالیکه در دیدگاه اسلامی، این مفهوم فراتر از نبود تهدید فیزیکی بوده و در گرو استقرار عدالت، اخلاق و ایمان است.<ref>سورۀ نحل، آیۀ 112.</ref><br> | ||
همچنین، امنیت اجتماعی دو وجه دارد: وجه عینی، شامل شاخصهای قابل اندازهگیری مانند نرخ جرم، آمار بزهکاری و میزان خشونت؛ و وجه ذهنی، یعنی ارزیابی افراد از ایمنی محیط زندگی خود، از جمله فضاهای عمومی و روابط اجتماعی. امنیت اجتماعی زمانی بهصورت کامل برقرار است که هم خطر عینی آسیب به حداقل رسیده باشد و هم احساس ذهنی تهدید جای خود را به آرامش دهد.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1135781/fa عبدی و دیگران، «شناسایی ابعاد و شاخصهای امنیت اجتماعی»، 1402ش، ص161.]</ref> | همچنین، امنیت اجتماعی دو وجه دارد: وجه عینی، شامل شاخصهای قابل اندازهگیری مانند نرخ جرم، آمار بزهکاری و میزان خشونت؛ و وجه ذهنی، یعنی ارزیابی افراد از ایمنی محیط زندگی خود، از جمله فضاهای عمومی و روابط اجتماعی. امنیت اجتماعی زمانی بهصورت کامل برقرار است که هم خطر عینی آسیب به حداقل رسیده باشد و هم احساس ذهنی تهدید جای خود را به آرامش دهد.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1135781/fa عبدی و دیگران، «شناسایی ابعاد و شاخصهای امنیت اجتماعی»، 1402ش، ص161.]</ref> | ||
