| خط ۱: | خط ۱: | ||
<big>'''خرمدره'''</big>؛ شهر و شهرستانی زیبا و خرم در استان زنجان.<br>خُرمدره، شهر، شهرستان و روستایی بههمین نام در استان [[زنجان]] است. این منطقه، بهدلیل داشتن طبیعتی زیبا، به «نگین سبز شمال غرب ایران»<ref>[https://home.mehromah.ir/fun/touring-iran/3586-%D8%AE%D8%B1%D9%85%D8%AF%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D9%87%D8%B1-%D8%AA%D9%BE%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C-%D9%87%D8%B4%D8%AA-%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%D9%84%D9%87.html «خرمدره شهر تپههای تاریخی هشت هزار ساله»، وبسایت مهر و ماه.]</ref> و نیز بهدلیل داشتن تعداد زیاد خیرین در آن به «دیار خیرین شهرساز» یا «دارالخیرین»<ref>[https://saednews.com/fa/post/khrmdare «معرفی شهر زیبای خرمدره»، وبسایت ساعد نیوز.]</ref> معروف شده است. نام این منطقه از سرزمین [[ایران]]، برگرفته از موقعیت طبیعی آن (ظاهر دره مانند) و نیز آبوهوای خوش و خرم آن است.<ref>[https://home.mehromah.ir/fun/touring-iran/3586-%D8%AE%D8%B1%D9%85%D8%AF%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D9%87%D8%B1-%D8%AA%D9%BE%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C-%D9%87%D8%B4%D8%AA-%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%D9%84%D9%87.html «خرمدره شهر تپههای تاریخی هشت هزار ساله»، وبسایت مهر و ماه.]</ref> | <big>'''خرمدره'''</big>؛ شهر و شهرستانی زیبا و خرم در استان زنجان.<br>خُرمدره، شهر، شهرستان و روستایی بههمین نام در استان [[زنجان]] است. این منطقه، بهدلیل داشتن طبیعتی زیبا، به «نگین سبز شمال غرب ایران»<ref>[https://home.mehromah.ir/fun/touring-iran/3586-%D8%AE%D8%B1%D9%85%D8%AF%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D9%87%D8%B1-%D8%AA%D9%BE%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C-%D9%87%D8%B4%D8%AA-%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%D9%84%D9%87.html «خرمدره شهر تپههای تاریخی هشت هزار ساله»، وبسایت مهر و ماه.]</ref> و نیز بهدلیل داشتن تعداد زیاد خیرین در آن به «دیار خیرین شهرساز» یا «دارالخیرین»<ref>[https://saednews.com/fa/post/khrmdare «معرفی شهر زیبای خرمدره»، وبسایت ساعد نیوز.]</ref> معروف شده است. نام این منطقه از سرزمین [[ایران]]، برگرفته از موقعیت طبیعی آن (ظاهر دره مانند) و نیز آبوهوای خوش و خرم آن است.<ref>[https://home.mehromah.ir/fun/touring-iran/3586-%D8%AE%D8%B1%D9%85%D8%AF%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D9%87%D8%B1-%D8%AA%D9%BE%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C-%D9%87%D8%B4%D8%AA-%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%D9%84%D9%87.html «خرمدره شهر تپههای تاریخی هشت هزار ساله»، وبسایت مهر و ماه.]</ref> | ||
==تاریخچه== | ==تاریخچه== | ||
منطقهای که امروزه با نام «خرمدره» در استان زنجان شناخته میشود و در مسیر تاریخی جادۀ ابریشم قرار داشته، بر پایه شواهد باستانشناسی و منابع تاریخی، در گذشته از مجموعهای از قلعهها و آبادیهای کوچک تشکیل شده بوده است. این سکونتگاهها در طول زمان و در پی رویدادها و یورشهای خارجی، بهتدریج به یکدیگر نزدیک شده، روابط اقتصادی و اجتماعی برقرار کرده و با ایجاد اتحادهایی برای مقابله با تهدیدات، زمینه شکلگیری یک هسته جمعیتی منسجم را فراهم آوردهاند. در نهایت، این روند به پیدایش خرمدره در موقعیتی سرسبز، در درهای میان دو رشتهکوه شمالی و جنوبی انجامیده است. وجود آثاری چون قلعههای حمدیخان، محمودآباد، خرمنلو، شید قالالر، قلعهسر، پسقلعه، حسینحصاری، تپۀ خالصه و داستاران، بیانگر پیشینۀ سکونت و عمران در این نواحی است. با این حال، بخشی از این محوطههای تاریخی در اثر بیتوجهی و فرسایش از میان رفته و امروزه تنها نامی از آنها باقی مانده است.<ref>[https://www.gisoom.com/book/1647603/%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%AE%D8%B1%D9%85-%D8%AF%D8%B1%D9%87-%D9%BE%D9%86%D8%AC%D8%B1%D9%87-%D8%B3%D8%A8%D8%B2-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE/ «خرمدره، پنجره سبز تاریخ»، وبسایت شبکه جامع کتاب گیسوم.]</ref> | |||
خرمده دارای تمدنی هشت هزار ساله است؛<ref>[https://www.mehrnews.com/news/3935719/%D8%AE%D8%B1%D9%85%D8%AF%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D9%87%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D9%82%D8%AF%D9%85%D8%AA-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D8%B7%D8%A8%DB%8C%D8%B9%D8%AA-%D8%A8%DB%8C-%D8%A8%D8%AF%DB%8C%D9%84-%D8%A7%D8%A8%D9%87%D8%B1%D9%88%D8%AE%D8%B1%D9%85%D8%AF%D8%B1%D9%87-%D9%85%D9%86%D8%AA%D8%B8%D8%B1%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%B4%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86 «خرمدره، شهری به قدمت تاریخ»، وبسایت مهرنیوز.]</ref> با این حال، نام این منطقه در منابع تاریخی پیش از قرن دوازدهم هجری قمری دیده نمیشود. بهگفته پژوهشگران، نخستین اشاره به این ناحیه توسط جملی کارری، جهانگرد ایتالیایی، در دوران پادشاهی شاه سلیمان صفوی صورت گرفته است.<ref>جملیکارری، سفرنامه، ۱۳۴۸ش، ص46.</ref> در دورۀ قاجاریان، این منطقه، بهدلیل قرار گرفتن بر سر راهِ بازرگانی تهران- تبریز، دارای اعتبار و اهمیت شده و نیز محل عبور و استراحت بسیاری از جهانگردان و بازرگانان میشود.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/240727/%D8%AE%D8%B1%D9%85-%D8%AF%D8%B1%D9%87 شریعت، «خرم دره»، مرکز دائرهالمعارف بزرگ اسلامی.]</ref> پس از آن، جهانگردان بسیاری از این منطقه دیدن کرده و در سفرنامههای خود به آن اشاره کردهاند؛ برای مثال، ژوبر، سیاح فرانسوی، در دورۀ [[فتحعلیشاه]] قاجار از این منطقه بازدید کرده و آن را درهای کوچک و خوش آبوهوا، در فاصلۀ نیمفرسخی از ابهر توصیف کرده است.<ref>ژوبر، مسافرت به ارمنستان و ایران، ۱۳۴۷ش، ص242.</ref> مسافرانی که در دورۀ ناصرالدین شاه قاجار نیز از این منطقه دیدن کردهاند، آن را روستایی آباد، سرسبز و دارای باغهای میوه و کشتزارهای فراوان معرفی کردهاند.<ref>گوبینو، سفرنامه، ۱۳۶۷ش، ص۴۵۸؛ <br> | خرمده دارای تمدنی هشت هزار ساله است؛<ref>[https://www.mehrnews.com/news/3935719/%D8%AE%D8%B1%D9%85%D8%AF%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D9%87%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D9%82%D8%AF%D9%85%D8%AA-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D8%B7%D8%A8%DB%8C%D8%B9%D8%AA-%D8%A8%DB%8C-%D8%A8%D8%AF%DB%8C%D9%84-%D8%A7%D8%A8%D9%87%D8%B1%D9%88%D8%AE%D8%B1%D9%85%D8%AF%D8%B1%D9%87-%D9%85%D9%86%D8%AA%D8%B8%D8%B1%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%B4%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86 «خرمدره، شهری به قدمت تاریخ»، وبسایت مهرنیوز.]</ref> با این حال، نام این منطقه در منابع تاریخی پیش از قرن دوازدهم هجری قمری دیده نمیشود. بهگفته پژوهشگران، نخستین اشاره به این ناحیه توسط جملی کارری، جهانگرد ایتالیایی، در دوران پادشاهی شاه سلیمان صفوی صورت گرفته است.<ref>جملیکارری، سفرنامه، ۱۳۴۸ش، ص46.</ref> در دورۀ قاجاریان، این منطقه، بهدلیل قرار گرفتن بر سر راهِ بازرگانی تهران- تبریز، دارای اعتبار و اهمیت شده و نیز محل عبور و استراحت بسیاری از جهانگردان و بازرگانان میشود.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/240727/%D8%AE%D8%B1%D9%85-%D8%AF%D8%B1%D9%87 شریعت، «خرم دره»، مرکز دائرهالمعارف بزرگ اسلامی.]</ref> پس از آن، جهانگردان بسیاری از این منطقه دیدن کرده و در سفرنامههای خود به آن اشاره کردهاند؛ برای مثال، ژوبر، سیاح فرانسوی، در دورۀ [[فتحعلیشاه]] قاجار از این منطقه بازدید کرده و آن را درهای کوچک و خوش آبوهوا، در فاصلۀ نیمفرسخی از ابهر توصیف کرده است.<ref>ژوبر، مسافرت به ارمنستان و ایران، ۱۳۴۷ش، ص242.</ref> مسافرانی که در دورۀ ناصرالدین شاه قاجار نیز از این منطقه دیدن کردهاند، آن را روستایی آباد، سرسبز و دارای باغهای میوه و کشتزارهای فراوان معرفی کردهاند.<ref>گوبینو، سفرنامه، ۱۳۶۷ش، ص۴۵۸؛ <br> | ||
بروگش، سفری به دربار سلطان صاحبقران، ۱۳۶۷ش، ج1، ص156.</ref> بر اساس آمار ثبتشده، در این منطقه از استان [[زنجان]]، در اواخر دهۀ 1320ش، بیش از 7600 نفر زندگی میکردهاند.<ref>فرهنگ جغرافیایی ایران (آبادیها)، استان یکم، ۱۳۲۸ش، ج2، ص101.</ref> | بروگش، سفری به دربار سلطان صاحبقران، ۱۳۶۷ش، ج1، ص156.</ref> بر اساس آمار ثبتشده، در این منطقه از استان [[زنجان]]، در اواخر دهۀ 1320ش، بیش از 7600 نفر زندگی میکردهاند.<ref>فرهنگ جغرافیایی ایران (آبادیها)، استان یکم، ۱۳۲۸ش، ج2، ص101.</ref> | ||
==جمعیتشناسی== | ==جمعیتشناسی== | ||
هرچند، خرمدره، کوچکترین شهرستان در استان [[زنجان]] است اما از نظر تراکم نسبی جمعیت رتبۀ نخست را در این استان دارد.<ref>جغرافیای استان زنجان، ۱۳۸۱ش، ص47.</ref> جمعیت این شهر، در 1395ش، در حدود 55,368 نفر اعلام شده است.<ref>[https://saednews.com/fa/post/khrmdare «معرفی شهر زیبای خرمدره»، وبسایت ساعد نیوز].</ref> مردم در این منطقه، به زبان ترکی سخن میگویند<ref> [http://kakheaseman.ir/aseman.php?id=53554 «خرم دره»، وبسایت کاخ آسمان].</ref> و [[مسلمان]] و [[شیعه]] دوازده امامی هستند.<ref>فرهنگ جغرافیایی آبادیهای ایران، 1369ش، ج25، ص102.</ref> | هرچند، خرمدره، کوچکترین شهرستان در استان [[زنجان]] است اما از نظر تراکم نسبی جمعیت رتبۀ نخست را در این استان دارد.<ref>جغرافیای استان زنجان، ۱۳۸۱ش، ص47.</ref> جمعیت این شهر، در 1395ش، در حدود 55,368 نفر اعلام شده است.<ref>[https://saednews.com/fa/post/khrmdare «معرفی شهر زیبای خرمدره»، وبسایت ساعد نیوز].</ref> مردم در این منطقه، به زبان ترکی سخن میگویند<ref> [http://kakheaseman.ir/aseman.php?id=53554 «خرم دره»، وبسایت کاخ آسمان].</ref> و [[مسلمان]] و [[شیعه]] دوازده امامی هستند.<ref>فرهنگ جغرافیایی آبادیهای ایران، 1369ش، ج25، ص102.</ref> | ||
