زهرا فاضل (بحث | مشارکت‌ها)
زهرا فاضل (بحث | مشارکت‌ها)
خط ۷۲: خط ۷۲:
|}
|}


==عوامل مؤثر بر امنیت اجتماعی<ref>این بخش هم نیاز به اصلاحات بسیار جدی دارد. سبک نگارش و ارجاعات اصلا مناسب نیست و مطالب فقط به یک فهرست تبدیل شده است.  
==عوامل مؤثر بر امنیت اجتماعی==
عوامل پیش‌برندۀ امنیت اجتماعی در جوامع، مجموعه‌ای از زیرساخت‌های ساختاری، پیوندهای مدنی و ارزش‌های فرهنگی بوده که توازن و ثبات جمعی را تضمین می‌کنند:
===زیرساخت‌های ساختاری (اقتصادی و سیاسی)===
تحقق امنیت اجتماعی مستلزم امنیت اقتصادی از طریق اشتغال پایدار، توزیع عادلانۀ ثروت و حمایت از کسب‌وکارها است تا از ناهنجاری‌های ناشی از فقر پیشگیری شود. در بعد سیاسی نیز حاکمیت قانون، ثبات سیاسی و دسترسی برابر به عدالت قضایی، با تقویت حقوق شهروندی، بستری امن برای کنشگری اجتماعی فراهم می‌آورد.<ref>[https://mydejban.com/%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA/#:~:text=%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA%20%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C%20%D8%A8%D9%87%20%D9%88%D8%B6%D8%B9%DB%8C%D8%AA%D. «امنیت اجتماعی چیست؟»، وب‌سایت دژبان.]</ref>
===پویایی‌های مدنی و سرمایه اجتماعی===
# امنیت مردم‌پایه و مشارکت عمومی: اعتماد متقابل میان مردم و حاکمیت، زمینه‌ساز مشارکت در امور جمعی است.<ref>صالحی امیری، امنیت اجتماعی، 1391ش، ص120-126.</ref>  تجربیاتی همچون جنگ رمضان نشان داد که حضور فعال شهروندان در فضاهای عمومی، نوعی نظارت اجتماعی همگانی ایجاد می‌کند که با پوشش خلأهای نظارتی رسمی، ریسک ارتکاب جرم را کاهش داده و امنیت را به امری «مردم‌بنیاد» تبدیل می‌کند.<ref> [https://www.mehrnews.com/news/6786242/%D8%A7%D9%84%DA%AF%D9%88%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C «الگوی ایرانی، امنیت اجتماعی»، خبرگزاری مهر.]</ref>
# انسجام و هویت مکانی: تقویت برادری و همبستگی اجتماعی، ظرفیت حل بحران‌ها را افزایش می‌دهد.<ref>صالحی امیری، امنیت اجتماعی، 1391ش، ص120-126.</ref>  در این راستا، احیای روستاها با تقویت هویت جمعی و تحقق مهاجرت معکوس، مانع از تمرکز جمعیتی ناامن در حاشیۀ‌ شهرها شده و پایداری اجتماعی را تقویت می‌کند.<ref> [https://dolat.ir/detail/479700 «جنگ رمضان پیروزی همه‌جانبۀ ملت ایران بود/ احیای روستا، راه نجات اقتصاد و هویت ملی کشور است/ بانک‌ها، شریک احیای اقتصاد روستایی»، پایگاه اطلاع‌رسانی دولت.]</ref> 
===الزامات حاکمیتی و بهداشت عمومی===
# صیانت فیزیکی و روانی: محافظت از جان و مال شهروندان در برابر جرائم و بلایای طبیعی، وظیفۀ بنیادین حاکمیت است.<ref>[https://mydejban.com/%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA/#:~:text=%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA%20%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C%20%D8%A8%D9%87%20%D9%88%D8%B6%D8%B9%DB%8C%D8%AA%D. «امنیت اجتماعی چیست؟»، وب‌سایت دژبان.]</ref>  اقداماتی نظیر واکسیناسیون عمومی علاوه بر مصونیت جسمی، با ارتقای حس مسئولیت جمعی و اعتماد به کارگزاران، امنیت روانی جامعه را در برابر بحران‌های زیستی تضمین می‌کند.<ref>[https://www.sbu.ac.ir/fa/web/news/w/mazaheri «واکسیناسیون، حرکت در جهت ایجاد حس امنیت اجتماعی است»، پایگاه خبری دانشگاه شهید بهشتی.]</ref>
# مدیریت بحران و افکار عمومی: حاکمیت موظف به مقابله با مفاسد، کنترل گرانی و اجرای قوانین کیفری (از جمله حدود و قصاص) است.<ref> [https://qhs.isu.ac.ir/article_77674.html اسمعیلی حسین‌آبادی و دیگران، «تأثیر ایمان در تحقق امنیت اجتماعی از منظر قرآن کریم و روایات اهل‌بیت علیهم‌السلام»، 1404ش، ص233.]</ref>  در تجربۀ جنگ رمضان، اقداماتی مانند تأمین امنیت آسیب‌دیدگان، حفظ انضباط بازار و مدیریت رسانه‌ای جهت جلوگیری از شایعه‌پراکنی و التهاب‌آفرینی، از الگوهای عملیاتی حفظ امنیت اجتماعی در شرایط بحران محسوب می‌شود.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6805327/%D9%85%D8%A7%D9%85%D9%88%D8%B1%DB%8C%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D9%85%DA%A9-%D8%A8%D9%87-%D8%A2%D8%B3%DB%8C%D8%A8-%D8%A «مأموریت‌های ویژۀ اجتماعی برای کمک به آسیب‌دیدگان جنگ رمضان»، خبرگزاری مهر.]</ref>
===مؤلفه‌های مذهبی و اخلاق اجتماعی===
# اخلاق‌مداری و دین‌داری: ترویج فضایل اخلاقی مانند وفای به عهد، حُسن خلق و پرهیز از رذایلی چون دروغ و غیبت، اصطکاک‌های میان‌فردی را کاهش داده و آرامش روانی را بر جامعه حاکم می‌کند.<ref>[https://qhs.isu.ac.ir/article%2077674.html اسمعیلی حسین‌آبادی و دیگران، «تأثیر ایمان در تحقق امنیت اجتماعی از منظر قرآن کریم و روایات اهل‌بیت علیهم‌السلام»، 1404ش، ص245-246.]</ref>
# تکافل و نظارت همگانی: نظام‌های حمایتی همچون انفاق، قرض‌الحسنه و فعالیت گروه‌های جهادی برای محرومیت‌زدایی، با برقراری عدالت حمایتی، از گسست‌های امنیتی ناشی از فقر جلوگیری می‌کنند.<ref>[https://qhs.isu.ac.ir/article%2077674.html اسمعیلی حسین‌آبادی و دیگران، «تأثیر ایمان در تحقق امنیت اجتماعی از منظر قرآن کریم و روایات اهل‌بیت علیهم‌السلام»، 1404ش، ص233.]</ref>  همچنین فریضۀ امر به معروف و نهی از منکر به‌عنوان یک سازوکار نظارتی خودجوش، در کنار روحیۀ صلح‌محوری و اصلاح ذات‌البین، منجر به کاهش خشونت و پایدارسازی امنیت اجتماعی می‌شود.<ref>[https://qhs.isu.ac.ir/article%2077674.html اسمعیلی حسین‌آبادی و دیگران، «تأثیر ایمان در تحقق امنیت اجتماعی از منظر قرآن کریم و روایات اهل‌بیت علیهم‌السلام»، 1404ش، ص241.]</ref> 
===ظرفیت‌های فرصت‌ساز فضای مجازی===
شبکه‌های اجتماعی به‌عنوان بخش جدایی‌ناپذیر زندگی امروز، مرزهای جغرافیایی را کم‌رنگ کرده و زمینه‌ساز نزدیکی و یکپارچگی جامعه در سطوح ملی و فراملی شده‌اند. این ابزارها با نوسازی الگوهای ارتباطی و تسهیل تبادل دانش، به حفظ آرامش و تعادل جمعی در دنیای مدرن کمک می‌کنند. تبدیل فضای مجازی به بستری برای ارتقای امنیت اجتماعی، نیازمند تقویت زیرساخت‌های فنی، اصلاح قوانین متناسب با نیاز روز و مدیریت هوشمندانه و فرآیندمحور است.<ref>[https://jpas.ihu.ac.ir/article%20201072.html ندری و بخشایش، «بررسی تأثیر شبکه‌های اجتماعی مجازی بر امنیت اجتماعی ج.1. ایران با رویکرد سیاستگذاری»، پ1397ش، ص149-150.]</ref>
==تهدیدهای امنیت اجتماعی==
تهدیدهای امنیت اجتماعی به مجموعه‌ای از عوامل اطلاق می‌شود که بقا، هویت و ثبات گروه‌های اجتماعی یا کل جامعه را با چالش مواجه می‌سازد.<ref>بوزان، مردم، دولت‌ها و هراس، ۱۳۷۸ش، ص۱۶۴.</ref>  این تهدیدها در جوامع معاصر از حالت تک‌بعدی خارج شده و ماهیتی انباشته و چندوجهی یافته‌اند.<ref> [https://journals.ut.ac.ir/article%2055728.html شایگان، «تهدیدهای امنیت اجتماعی از دیدگاه مقام معظم رهبری»، 1392ش، ص249.]</ref>
===تهدیدهای ساختاری و حاکمیتی===
# ناکارآمدی و بی‌عدالتی: ضعف در کارآمدی نهادهای اجرایی، تضعیف حاکمیت قانون و بروز پدیده‌هایی نظیر استبداد، تبعیض و بی‌عدالتی، منجر به گسست میان مردم و حاکمیت می‌شود. این وضعیت با تضعیف دستگاه‌های اطلاعاتی و قضایی، بستر را برای فعالیت جریان‌های مخل امنیت و گرایش‌های تجزیه‌طلبانه مهیا می‌کند.<ref>عدل، «نقش زنان و امنیت اجتماعی»، 1386ش، ص11-12.</ref>
# بحران‌های اقتصادی: فقر مفرط، بیکاری گسترده و ضعف در تأمین اجتماعی، از طریق ایجاد حس نابرابری، تعهدات جمعی را کاهش داده و منجر به بروز اعتراضات و جنبش‌های رادیکال اجتماعی می‌شود.<ref>عدل، «نقش زنان و امنیت اجتماعی»، 1386ش، ص11-12.</ref> 
===تهدیدهای اجتماعی و هویتی===
# فرسایش سرمایه اجتماعی: یأس عمومی، بحران هویت به‌ویژه در نسل جوان، تضعیف روحیۀ دینی و انقلابی و کاهش اعتماد متقابل میان شهروندان، منجر به فردگرایی مفرط و رشد تضادهای اجتماعی می‌شود.<ref>عدل، «نقش زنان و امنیت اجتماعی»، 1386ش، ص11-12.</ref> 
# ناهنجاری‌های سازمان‌یافته: گسترش نابسامانی‌هایی نظیر اعتیاد، سرقت و جرائم خشونت‌آمیز از جمله فعالیت اراذل و اوباش که با قدرت‌نمایی در فضاهای عمومی و مجازی، آرامش روانی را سلب می‌کنند، از تهدیدهای مستقیم امنیت جمعی محسوب می‌شوند.<ref>[https://www.etemadonline.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-23/716499-%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%B0%D9%84-%D8%A7%D9%88%D8%A8%D8%A7%D8%B4-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D9%87%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D8%AC%D8%A «اراذل و اوباش؛ از تهدید امنیت اجتماعی تا همپوشانی با جرایم سازمان‌یافته» ،خبرگزاری اعتماد آنلاین.]</ref>
# حاشیه‌نشینی: عدم جذب مهاجران در نظام اقتصادی-اجتماعی شهرها و شکل‌گیری سکونتگاه‌های غیررسمی، به‌دلیل فقر و سازمان‌نیافتگی، این مناطق را به کانون بزهکاری و تسری ناامنی به متن شهر تبدیل می‌کند.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/445961/%D8%AA%D8%A3%D9%85%D9%84%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%AD%D8%A7%D8%B4%DB%8C%D9%87-%D9%86%D8%B4%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D9%88-%D8%A7%D8%AB%D8%B1%DA%AF%D8%B0%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A2%D9%86-%D8%A8%D8%B1-%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA- هادی‌پور و زیوری، «تأملی بر حاشیه‌نشینی و اثرگذاری آن بر امنیت اجتماعی (با تأکید بر شهر همدان)»، 1393ش، ص71-74.]</ref>
===تهدیدهای نوین و فراملی===
# بحران‌های زیست‌محیطی و اقلیمی: خشکسالی، کم‌آبی و تغییرات اقلیمی با ایجاد مهاجرت‌های گسترده و اجباری، موجب خالی شدن مناطق مرزی از سکنه و تراکم بی‌رویۀ جمعیت در مقصد می‌شود که خود زمینه‌ساز تنش‌های قومی و رقابت بر سر منابع محدود است.<ref>[https://www.tejaratefarda.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-14/23987-%D8%AC%D8%A7%D8%A8%D9%87-%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%AC%D9%85%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D8%AA%D9%87%D8%A «جابه‌جایی جمعیت و تهدیدهای امنیتی»، خبرگزاری تجارت فردا.]</ref>
# بیماری‌های همه‌گیر: شیوع ویروس‌های فراگیر مانند کووید-۱۹، علاوه بر تهدید جانی، با ایجاد بحران‌های اقتصادی، خطر گرسنگی و کاهش دسترسی برابر به مراقبت‌های بهداشتی، ابعاد روانی و شغلی امنیت اجتماعی را به چالش می‌کشد.<ref>[https://www.magiran.com/paper/2283778/%D8%AA%D8%B9%D9%87%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA-%D9%87%D8%A7-%D9%88-%D8%AD%D9%82-%D8%A8%D8%B1%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%D8%AA-%D9%88-%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8 کوشا و دیگران، «تعهدات دولت‌ها و حق بر سلامت و امنیت اجتماعی از منظر حقوق بین‌الملل با تأکید بر ویروس کووید 19»، 1400ش، چکیده.]</ref>
# تهدیدات سایبری و شبکه‌های اجتماعی: فضای مجازی از طریق ترویج هویت‌های جعلی و الگوهای رفتاری معارض، موجب تضعیف هویت ملی و تغییر نظام ارزش‌های بومی می‌شود. این بستر با تغییر سبک زندگی، به گسست نهاد خانواده و ایجاد شکاف نسلی دامن زده و از منظر ساختاری، با تحریک گسل‌های قومی و مذهبی، منجر به بی‌اعتمادی نسبت به ارکان قدرت می‌گردد؛ همچنین شکل‌گیری ادبیات گفتاری جدید در این فضا، تهدیدی برای زبان و کتابت رسمی محسوب می‌شود. بر اساس مطالعات، قابلیت تهدیدزایی این شبکه‌ها بیش از آنکه ذاتی باشد، ناشی از ضعف در سیاست‌گذاری منسجم، نقایص زیرساختی و به‌روز نبودن قوانین و سیستم‌های ارزیابی است.<ref>[https://jpas.ihu.ac.ir/article%20201072.html ندری و بخشایش، «بررسی تأثیر شبکه‌های اجتماعی مجازی بر امنیت اجتماعی ج.1. ایران با رویکرد سیاستگذاری»، پ1397ش، ص149-150.]</ref>
===تهدیدهای چندبعدی===
بحران‌هایی نظیر جنگ رمضان الگوی بارزی از تهدیدهای انباشته هستند. در این وضعیت، جامعه همزمان با تهدیدهای جانی (صدمات فیزیکی)، مالی (تخریب مسکن و اموال)، روانی (فشارهای ناشی از جنگ) و هویتی (گسست از شبکه‌های خویشاوندی) روبرو می‌شود. چنین بحران‌هایی علاوه بر آسیب‌دیدگان مستقیم، جامعۀ میزبان را نیز با خطر گسست اعتماد، کاهش همبستگی و بروز ناامنی‌های ثانویه مواجه می‌سازد که بازسازی آن نیازمند رویکردهای حمایتی همه‌جانبه است.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6805327/%D9%85%D8%A7%D9%85%D9%88%D8%B1%DB%8C%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D9%85%DA%A9-%D8%A8%D9%87-%D8%A2%D8%B3%DB%8C%D8%A8-%D8%A «مأموریت‌های ویژۀ اجتماعی برای کمک به آسیب‌دیدگان جنگ رمضان»، خبرگزاری مهر.]</ref>
==وضعیت تطبیقی امنیت اجتماعی در ایران و جهان==
بررسی شاخص‌های بین‌المللی نظیر «شاخص جهانی صلح»<ref>GPI.</ref>  نشان‌دهندۀ تفاوت‌های ساختاری در سطح ایمنی و آرامش جوامع مختلف است. وضعیت امنیت اجتماعی در مقیاس جهانی را می‌توان در سه محور خلاصه کرد:
===کشورهای پیشرو و الگوهای پایدار===
# تمرکز در اروپا: قارۀ اروپا آرام‌ترین منطقۀ جهان شناخته می‌شود؛ به‌طوری‌که کشورهایی نظیر ایسلند، دانمارک، ایرلند و اتریش همواره در صدر فهرست‌های امنیتی قرار دارند.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/550078/%D8%A7%D9%85%D9%86%E2%80%8C%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%D9%86%DB%8C%D8%A7-%DA%A9%D8%AF%D8%A7%D9%85%D9%86%D8%AF «امن‌ترین کشورهای دنیا کدامند؟»، خبرگزاری عصر ایران.]  </ref>
# شاخص‌های برتری: کشور ایسلند بیش از یک دهه است که جایگاه امن‌ترین کشور جهان را حفظ کرده است. این ثبات ناشی از نرخ ناچیز جرم و جنایت، برابری جنسیتی، نرخ پایین فقر و انسجام اجتماعی بالا است.
# امنیت در سایر مناطق: در خارج از اروپا، کشورهای نیوزلند، کانادا و ژاپن به‌دلیل ثبات سیاسی و رفاه اجتماعی و در خاورمیانه کشورهایی مانند قطر، امارات و کویت، بالاترین سطح امنیت اجتماعی را به خود اختصاص داده‌اند.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/872624/%D8%A7%DB%8C%D8%B3%D9%84%D9%86%D8%AF-%D8%A7%D9%85%D9%86%E2%80%8C%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D9%88-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D9%86%D8%A7%D8%A7%D9%85%D9%86%E2%80%8C%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-% «ایسلند امن‌ترین و افغانستان ناامن‌ترین کشورهای جهان/ ایران و آمریکا در چه جایگاهی هستند؟»، خبرگزاری عصر ایران.]</ref>
===جایگاه ایران و مقایسه با سایر قدرت‌ها===
# رتبه بین‌المللی: طبق آمارهای جهانی صلح، رتبۀ امنیت اجتماعی ایران در سال‌های اخیر بین ۱۲۹ تا ۱۴۱ (از میان ۱۶۳ کشور) نوسان داشته است.
# تحلیل تطبیقی: رتبۀ ایران در شاخص‌های کلی صلح و ایمنی، در طیفی نزدیک به کشورهایی مانند آمریکا (رتبه ۱۲۹ در سال ۲۰۲۲م) و برزیل قرار گرفته است؛ با این تفاوت که در آمریکا نرخ بالای خشونت‌های مسلحانه و در ایران و خاورمیانه، تنش‌های سیاسی و فشارهای اقتصادی از عوامل تأثیرگذار بر رتبه امنیتی بوده‌اند.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/872624/%D8%A7%DB%8C%D8%B3%D9%84%D9%86%D8%AF-%D8%A7%D9%85%D9%86%E2%80%8C%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D9%88-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D9%86%D8%A7%D8%A7%D9%85%D9%86%E2%80%8C%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-% «ایسلند امن‌ترین و افغانستان ناامن‌ترین کشورهای جهان/ ایران و آمریکا در چه جایگاهی هستند؟»، خبرگزاری عصر ایران.]</ref>
===کانون‌های ناامنی و بحران‌های نوین===
# مناطق بحرانی: کشورهایی نظیر افغانستان، سوریه، یمن و عراق به‌دلیل درگیری‌های داخلی طولانی‌مدت و فروپاشی زیرساخت‌های مدنی، در رتبه‌های آخر امنیت اجتماعی جهان قرار دارند.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/872624/%D8%A7%DB%8C%D8%B3%D9%84%D9%86%D8%AF-%D8%A7%D9%85%D9%86%E2%80%8C%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D9%88-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D9%86%D8%A7%D8%A7%D9%85%D9%86%E2%80%8C%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-% «ایسلند امن‌ترین و افغانستان ناامن‌ترین کشورهای جهان/ ایران و آمریکا در چه جایگاهی هستند؟»، خبرگزاری عصر ایران.]</ref> 
# تهدیدهای نوظهور: جنگ‌های اخیر مانند بحران اوکراین و پیامدهای اقتصادی آن نظیر تورم جهانی، علاوه بر تهدیدات جانی، با کاهش قدرت خرید و رفاه عمومی، امنیت اجتماعی را حتی در کشورهای باثبات نیز تحت تأثیر قرار داده است.<ref>[https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86-62/4125016-%D8%A7%D9%85%D9%86-%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86-%DA%A9%D8%AC%D8%A7%D8%B3%D8%AA «امن‌ترین کشور جهان کجاست»، خبرگزاری دنیای اقتصاد.]</ref>


متن زیر را چک کنید و استنادات را درج کنید. فقط آدرس منابع علمی مرتبط با هر مطلب را بیاورید و نیازی به درج آدرس آیات و... نیست.
ضمنا سعی کنید از منابع بیشتری برای تقویت این بخش کمک بگیرید تا  قوت و اتقان مطالب بالا برود
'''۱. عوامل ساختاری (اقتصادی و سیاسی):'''
'''امنیت اقتصادی:''' شامل اشتغال پایدار، کاهش فقر، توزیع عادلانه ثروت، رشد اقتصادی، حمایت از کسب‌وکارها و پایداری در برابر شوک‌های اقتصادی.
'''امنیت سیاسی:''' حاکمیت قانون، رعایت حقوق شهروندی، دسترسی برابر به عدالت، ثبات سیاسی و حفظ آزادی‌های مشروع و مشارکت سیاسی.
'''۲. عوامل اجتماعی و مدنی:'''
'''امنیت فیزیکی:''' محافظت از جان و مال در برابر جرائم، خشونت و بحران‌ها.
'''سرمایه اجتماعی:''' شامل نظم اجتماعی، اعتماد متقابل مردم به یکدیگر و به حاکمیت، مشارکت مردمی و حمایت‌های متقابل اجتماعی.
'''انسجام و وحدت:''' برادری و همبستگی اجتماعی که زمینه‌ساز حل بسیاری از بحران‌هاست.
'''۳. عوامل حاکمیتی و حقوقی:'''
'''اجرای قانون و عدالت:''' اجرای قوانین کیفری (از جمله حدود و قصاص در جوامع اسلامی)، مبارزه با فساد و مواد مخدر، و جلوگیری از گرانی.
'''مدیریت افکار عمومی و رسانه:''' رصد و کنترل رسانه‌ها، جلوگیری از شایعه‌پراکنی و اخبار کذب، و پرهیز از ایجاد التهاب در جامعه.
'''توسعه و پیشرفت:''' تلاش حاکمیت برای توسعه علم و تحقق عدالت همه‌جانبه.
'''۴. عوامل مذهبی، اخلاقی و فرهنگی:'''
'''اخلاق‌مداری و دین‌داری:''' ترویج فضایل اخلاقی (وفای به عهد، حسن خلق، پرهیز از دروغ و غیبت)، افزایش ایمان که به آرامش روان و جامعه کمک می‌کند.
'''تکافل اجتماعی (رسیدگی به نیازمندان):''' انفاق، قرض‌الحسنه، مهلت به بدهکاران و فعالیت گروه‌های جهادی برای محرومیت‌زدایی.
'''نظارت همگانی:''' اجرای فریضه امر به معروف و نهی از منکر.
'''صلح‌محوری:''' ترویج گذشت، فروخوردن خشم، پرهیز از خشونت و اصلاح ذات‌البین.</ref>==
مهم‌ترین عوامل تأثیرگذار بر امنیت اجتماعی عبارتند از:
# امنیت فیزیکی: محافظت از جان، سلامت و اموال در برابر جرم، خشونت، بلایای طبیعی و تهدیدات فناوری.
# امنیت اقتصادی: شامل اشتغال پایدار، کاهش فقر، توزیع عادلانۀ ثروت و عدالت اقتصادی است. عوامل مؤثر بر آن عبارتند از ایجاد فرصت‌های شغلی و درآمد مناسب (اشتغال و درآمد)، توسعۀ اقتصادی پایدار و استقرار زیرساخت‌های قوی (رشد اقتصادی)، فراهم کردن محیط مناسب برای رشد کسب‌وکارها و کارآفرینی (حمایت از کسب‌وکارها)، کاهش تفاوت‌های اقتصادی و توزیع عادلانۀ ثروت (کاهش فقر) و همچنین حفظ استقرار اقتصادی و مقابله با شوک‌های داخلی و خارجی (پایداری اقتصادی).
# امنیت سیاسی: شامل حاکمیت قانون، حقوق شهروندی، دسترسی به عدالت، ثبات سیاسی است. از جمله عوامل مؤثر بر آن عبارتند از اجرای عادلانۀ قوانین برای همه افراد و نهادها (پایبندی به قانون)، اطمینان از حقوق سیاسی، مدنی و اجتماعی شهروندان (حقوق شهروندی)، دسترسی عادلانه و مساوی به سیستم قضایی (دسترسی به عدالت)، ایجاد فرصت‌های مشارکت سیاسی و حفظ آزادی بیان (حمایت از نظام سیاسی دموکراتیک) و همچنین حفظ استقرار نظام سیاسی در برابر تهدیدات داخلی و خارجی (پایداری سیاسی).<ref>[https://mydejban.com/%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA/#:~:text=%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA%20%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C%20%D8%A8%D9%87%20%D9%88%D8%B6%D8%B9%DB%8C%D8%AA%D. «امنیت اجتماعی چیست؟»، وب‌سایت دژبان.]</ref>
# نظم اجتماعی و نبود جرم.
# حمایت‌های متقابل اجتماعی.
# اعتماد مردم به یکدیگر و به دولت.
# مشارکت مردمی در امور جمعی.<ref>صالحی امیری، امنیت اجتماعی، 1391ش، ص120-126.</ref>
# رسیدگی به نیازمندان: خداوند مومنان را به رسیدگی به نیازمندان امر کرده است.<ref>سورۀ بقره، آیۀ 77.</ref>  از جمله راه‌های کمک به نیازمندان انفاق،<ref>سورۀ بقره، آیۀ 254.</ref>  قرض‌الحسنه<ref>سورۀ تغابن، آیات 17-18.</ref>  و مهلت به بدهکار است.<ref>سورۀ بقره، آیات 280-281.</ref>
# تشکیل گروه‌های جهادی: برای خدمت به محرومان.<ref>سورۀ بقره، آیۀ 218.</ref> رهبر شهید انقلاب این حرکت را مایۀ خدمت‌رسانی مستقیم به میلیون‌ها نفر و بهره‌مندی مادی و معنوی آنها دانسته‌اند.<ref>[https://qhs.isu.ac.ir/article%2077674.html اسمعیلی حسین‌آبادی و دیگران، «تأثیر ایمان در تحقق امنیت اجتماعی از منظر قرآن کریم و روایات اهل‌بیت علیهم‌السلام»، 1404ش، ص233.]</ref>
# صلح‌محوری: شامل اصلاح میان افراد،<ref>سورۀ حجرات، آیات 9-10.</ref>  فروخوردن خشم<ref>سورۀ آل عمران، آیات 143-144؛ سورۀ اعراف، آیۀ 199.</ref>  و پرهیز از خونریزی.<ref>سورۀ نساء، آیۀ 92.</ref>
# وظایف حکومتی: اجرای حکم قصاص،<ref>سورۀ بقره، آیات 178-179.</ref>  حدود شرعی،<ref>سورۀ نور، آیات 2 و 4.</ref>  مبارزه با مواد روانگردان،<ref>دیلمی، ارشاد القلوب، 1412ق، ج1، ص133.</ref>  برخورد با مفسدان،<ref>سورۀ مائده، آیات 33 و 38.</ref>  کنترل رسانه (شامل پرهیز از سخنانی که دشمن سوءاستفاده کند،<ref>سورۀ بقره، آیۀ 104.</ref>  پرهیز از دامن زدن به شیطنت‌های رسانه‌ای،<ref>سورۀ نساء، آیۀ 140.</ref>  رصد و کنترل رسانه‌ها،<ref>سورۀ انعام، آیات 112-113.</ref>  عدم انتشار تمام اخبار،<ref>سورۀ نساء، آیۀ 83.</ref>  بررسی صحت اخبار،<ref>سورۀ حجرات، آیۀ 6.</ref>  پرهیز از دنبال کردن رسانه‌های دروغگو،<ref>سورۀ قلم، آیۀ 8.</ref>  پرهیز از پخش شایعه و اخبار بدون سند<ref>کلینی، الکافی، 1407ق، ج۱، ص۴۶.</ref> )، تحقق عدالت،<ref>طوسی، الامالی، 1414ق، ج12، ص14.</ref>  توسعۀ علم<ref>ابن‌ابی‌حدید، شرح نهج‌البلاغه لابن ابی‌الحدید، 1404ق، ج20، ص613.</ref>  و جلوگیری از گرانی.<ref>کلینی، الکافی، 1423ق، ج5، ص134.</ref>
# افزایش ایمان و دینداری: شامل برقراری محبت و مودت در جامعه،<ref>سورۀ مریم، آیۀ 96.</ref>  اصلاح امور<ref>سورۀ محمد، آیۀ 2.</ref>  و آرامش در جامعه.<ref>سورۀ فتح، آیۀ 104.</ref>
# امربه‌معروف و نهی‌ازمنکر.<ref>[https://qhs.isu.ac.ir/article%2077674.html اسمعیلی حسین‌آبادی و دیگران، «تأثیر ایمان در تحقق امنیت اجتماعی از منظر قرآن کریم و روایات اهل‌بیت علیهم‌السلام»، 1404ش، ص241.]</ref>
# وحدت جامعه: وقتی همۀ جامعه خود را برادر و خواهر دینی بدانند، بسیاری از مشکلات حل و امنیت اجتماعی محقق می‌شود.<ref>[https://qhs.isu.ac.ir/article%2077674.html اسمعیلی حسین‌آبادی و دیگران، «تأثیر ایمان در تحقق امنیت اجتماعی از منظر قرآن کریم و روایات اهل‌بیت علیهم‌السلام»، 1404ش، ص241.]</ref> 
# اخلاق‌مداری: با افزایش ایمان در جامعه، افعال پسندیدۀ شرعی و عقلی افزایش یافته و امنیت اجتماعی محقق می‌شود.<ref>[https://qhs.isu.ac.ir/article%2077674.html اسمعیلی حسین‌آبادی و دیگران، «تأثیر ایمان در تحقق امنیت اجتماعی از منظر قرآن کریم و روایات اهل‌بیت علیهم‌السلام»، 1404ش، ص242.]</ref>  از جمله مصادیق اخلاق‌مداری در جامعه عبارتند از وفای به عهد،<ref>سورۀ مؤمنون، آیات 1 و 8.</ref>  عدم آزار پیروان ادیان دیگر، خوش‌رفتاری با همسر، پرهیز از سوءظن، تکبر، دروغ، تجسس، غیبت، حسادت، و حفظ حقوق همسایه.<ref>[https://qhs.isu.ac.ir/article%2077674.html اسمعیلی حسین‌آبادی و دیگران، «تأثیر ایمان در تحقق امنیت اجتماعی از منظر قرآن کریم و روایات اهل‌بیت علیهم‌السلام»، 1404ش، ص245-246.]</ref> 
==تهدیدهای امنیت اجتماعی==
==تهدیدهای امنیت اجتماعی==
تهدیدهای امنیت اجتماعی آن دسته از عواملی هستند که می‌توانند منافع حیاتی یا ارزش‌های مطلوب یک ملت را با چالش جدی مواجه کند.<ref>بوزان، مردم، دولت‌ها و هراس، ۱۳۷۸ش، ص۱۶۴.</ref>  هرگاه تهدیدها علیه امنیت عمومی با انگیزۀ لطمه به هویت گروه اجتماعی انجام شود، تهدید علیه امنیت اجتماعی تلقی می‌شود. <ref>[https://journals.ut.ac.ir/article%2055728.html شایگان، «تهدیدهای امنیت اجتماعی از دیدگاه مقام معظم رهبری»، 1392ش، ص249.]</ref>
تهدیدهای امنیت اجتماعی آن دسته از عواملی هستند که می‌توانند منافع حیاتی یا ارزش‌های مطلوب یک ملت را با چالش جدی مواجه کند.<ref>بوزان، مردم، دولت‌ها و هراس، ۱۳۷۸ش، ص۱۶۴.</ref>  هرگاه تهدیدها علیه امنیت عمومی با انگیزۀ لطمه به هویت گروه اجتماعی انجام شود، تهدید علیه امنیت اجتماعی تلقی می‌شود. <ref>[https://journals.ut.ac.ir/article%2055728.html شایگان، «تهدیدهای امنیت اجتماعی از دیدگاه مقام معظم رهبری»، 1392ش، ص249.]</ref>