| خط ۱: | خط ۱: | ||
رهبر جمهوری اسلامی ایران؛ | رهبر جمهوری اسلامی ایران؛ رهبر جمهوری اسلامی ایران؛ عالیترین مقام رسمی کشور و فرمانده کل نیروهای مسلح که بر اساس نظریه ولایت فقیه، توسط مجلس خبرگان رهبری برگزیده میشود. | ||
رهبر جمهوری اسلامی ایران، بالاترین مقام رسمی کشور و فرمانده کل نیروهای مسلح است. این جایگاه برپایۀ نظریۀ «ولایت فقیه» در نظام مردمسالاری دینی تعریف شده و شخص متصدی آن توسط مجلس خبرگان رهبری انتخاب میشود. رهبر ضمن برخورداری از اختیارات گسترده در زمینۀ تعیین سیاستهای کلان و نظارت بر قوا، در برابر قوانین با سایر افراد کشور مساوی است و امکان نظارت، عزل یا برکناری وی توسط مجلس خبرگان پیشبینی شده است. | رهبر جمهوری اسلامی ایران، بالاترین مقام رسمی کشور و فرمانده کل نیروهای مسلح است. این جایگاه برپایۀ نظریۀ «ولایت فقیه» در نظام مردمسالاری دینی تعریف شده و شخص متصدی آن توسط مجلس خبرگان رهبری انتخاب میشود. رهبر ضمن برخورداری از اختیارات گسترده در زمینۀ تعیین سیاستهای کلان و نظارت بر قوا، در برابر قوانین با سایر افراد کشور مساوی است و امکان نظارت، عزل یا برکناری وی توسط مجلس خبرگان پیشبینی شده است. | ||
| خط ۱۲۳: | خط ۱۲۳: | ||
رهبری در نظام جمهوری اسلامی، نقشی فراقوهای و فرادستی دارد. رهبر ضمن تعیین جهتگیری کلی نظام در سطوح راهبردی، بر عملکرد قوای سهگانه نظارت کرده و در مواقع بروز اختلاف یا بحران به عنوان مرجع نهایی حل اختلاف وارد عمل میشود. رهبر با تعیین فرماندهان عالی نظامی و انتظامی، کنترل نیروهای مسلح را در اختیار دارد و با نصب و عزل روسای قوه قضائیه و صداوسیما، بر دو رکن مهم حاکمیت نیز نظارت میکند. همچنین با تعیین سیاستهای کلی نظام و نظارت بر اجرای آن، چهارچوب فعالیت قوای سهگانه را تعیین مینماید. | رهبری در نظام جمهوری اسلامی، نقشی فراقوهای و فرادستی دارد. رهبر ضمن تعیین جهتگیری کلی نظام در سطوح راهبردی، بر عملکرد قوای سهگانه نظارت کرده و در مواقع بروز اختلاف یا بحران به عنوان مرجع نهایی حل اختلاف وارد عمل میشود. رهبر با تعیین فرماندهان عالی نظامی و انتظامی، کنترل نیروهای مسلح را در اختیار دارد و با نصب و عزل روسای قوه قضائیه و صداوسیما، بر دو رکن مهم حاکمیت نیز نظارت میکند. همچنین با تعیین سیاستهای کلی نظام و نظارت بر اجرای آن، چهارچوب فعالیت قوای سهگانه را تعیین مینماید. | ||
== تمایز | == تمایز با شاه و دیکتاتور == | ||
به نظر پژوهشگران رهبری در جمهوری اسلامی ایران از حیث مبنای مشروعیت، نحوۀ دسترسی به قدرت، محدودیت مشروط به بقای شرایط، جایگاه برابر در برابر قانون و وجود نهاد نظارتی مستقل، با نظامهای دیکتاتوری و سلطنتی تفاوت بنیادین دارد. برای مثال در نظام جمهوری اسلامی ایران، بر خلاف نظامهای دیکتاتوری که در آنها قدرت سیاسی در دست یک فرد یا حزب متمرکز شده، نظارتهای مردمی حذف میشود و حاکم خود را فراتر از قانون دانسته و هیچ نهادی را در برابر خود به رسمیت نمیشناسد،<ref>[https://www.hawzahnews.com/news/1091038/%D9%88%D9%84%DB%8C-%D9%81%D9%82%DB%8C%D9%87-%DA%86%D9%87-%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%88%D8%AA%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D9%BE%D8%A7%D8%AF%D8%B4%D8%A7%D9%87-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF «ولی فقیه چه تفاوتی با پادشاه دارد؟»، خبرگزاری رسمی حوزه][https://farsnews.ir/Culture/1671524431000662185/%D9%88%D9%84%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D9%85%D8%B7%D9%84%D9%82%D9%87-%D9%81%D9%82%DB%8C%D9%87-%DA%86%D9%87-%D9%86%D8%B3%D8%A8%D8%AA%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%AF%DB%8C%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%AA%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF «ولایت مطلقه فقیه چه نسبتی با دیکتاتوری دارد؟»، خبرگزاری فارس.]</ref> رهبر همچون سایر شهروندان در برابر قوانین مساوی است (اصل ۱۰۷ قانون اساسی)<ref>[https://rc.majlis.ir/fa/content/iran_constitution «قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران»، وبسایت مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی.]</ref> و تصمیمات او باید بر اساس موازین شرعی و مصالح عمومی جامعه باشد. افزون بر این، مجلس خبرگان رهبری بهعنوان ناظر بر عملکرد رهبر، صلاحیت عزل وی را در صورت ناتوانی یا فقدان شرایط دارد (اصل ۱۱۱ قانون اساسی).<ref>[https://rc.majlis.ir/fa/content/iran_constitution «قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران»، وبسایت مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی.]</ref> همچنین در مقایسه با نظام سلطنتی پیشین که در آن شاه قدرت خود را از طریق وراثت و موقعیت خانوادگی کسب میکرد و قدرت را امتیازی ذاتی و مادامالعمر تلقی مینمود، رهبر جمهوری اسلامی بر اساس شایستگیهای علمی (فقاهت) و عملی (عدالت، تقوا و مدیریت) و با انتخاب غیرمستقیم مردم (توسط مجلس خبرگان) به مقام خود میرسد و این جایگاه مشروط به بقای شرایط و صفات بوده و فاقد هرگونه جنبه وراثتی است.<ref>[https://www.hawzahnews.com/news/1091038/%D9%88%D9%84%DB%8C-%D9%81%D9%82%DB%8C%D9%87-%DA%86%D9%87-%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%88%D8%AA%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D9%BE%D8%A7%D8%AF%D8%B4%D8%A7%D9%87-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF «ولی فقیه چه تفاوتی با پادشاه دارد؟»، خبرگزاری رسا.]</ref> به باور بنیانگذار جمهوری اسلامی، ولایت فقیه نه تنها مستلزم دیکتاتوری نیست، بلکه خود مانعی در برابر استبداد محسوب میشود، زیرا حاکم اسلامی خود را نیز تابع قانون میداند و حکومت را وظیفه میشمارد، نه امتیاز.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/52823/%D9%BE%D8%A7%D8%B3%D8%AE-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AE%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C%22%D8%B1%D9%87%22-%D8%A8%D9%87-%D9%BE%D8%B1%D8%B3%D8%B4%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%D8%A8-%D9%88%D9%84%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D9%81%D9%82%DB%8C%D9%87?rcIds=79542,86326,81835,81694 «پاسخ امام خمینی(ره) به پرسشهایی در باب ولایت فقیه»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.]</ref> | به نظر پژوهشگران رهبری در جمهوری اسلامی ایران از حیث مبنای مشروعیت، نحوۀ دسترسی به قدرت، محدودیت مشروط به بقای شرایط، جایگاه برابر در برابر قانون و وجود نهاد نظارتی مستقل، با نظامهای دیکتاتوری و سلطنتی تفاوت بنیادین دارد. برای مثال در نظام جمهوری اسلامی ایران، بر خلاف نظامهای دیکتاتوری که در آنها قدرت سیاسی در دست یک فرد یا حزب متمرکز شده، نظارتهای مردمی حذف میشود و حاکم خود را فراتر از قانون دانسته و هیچ نهادی را در برابر خود به رسمیت نمیشناسد،<ref>[https://www.hawzahnews.com/news/1091038/%D9%88%D9%84%DB%8C-%D9%81%D9%82%DB%8C%D9%87-%DA%86%D9%87-%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%88%D8%AA%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D9%BE%D8%A7%D8%AF%D8%B4%D8%A7%D9%87-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF «ولی فقیه چه تفاوتی با پادشاه دارد؟»، خبرگزاری رسمی حوزه][https://farsnews.ir/Culture/1671524431000662185/%D9%88%D9%84%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D9%85%D8%B7%D9%84%D9%82%D9%87-%D9%81%D9%82%DB%8C%D9%87-%DA%86%D9%87-%D9%86%D8%B3%D8%A8%D8%AA%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%AF%DB%8C%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%AA%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF «ولایت مطلقه فقیه چه نسبتی با دیکتاتوری دارد؟»، خبرگزاری فارس.]</ref> رهبر همچون سایر شهروندان در برابر قوانین مساوی است (اصل ۱۰۷ قانون اساسی)<ref>[https://rc.majlis.ir/fa/content/iran_constitution «قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران»، وبسایت مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی.]</ref> و تصمیمات او باید بر اساس موازین شرعی و مصالح عمومی جامعه باشد. افزون بر این، مجلس خبرگان رهبری بهعنوان ناظر بر عملکرد رهبر، صلاحیت عزل وی را در صورت ناتوانی یا فقدان شرایط دارد (اصل ۱۱۱ قانون اساسی).<ref>[https://rc.majlis.ir/fa/content/iran_constitution «قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران»، وبسایت مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی.]</ref> همچنین در مقایسه با نظام سلطنتی پیشین که در آن شاه قدرت خود را از طریق وراثت و موقعیت خانوادگی کسب میکرد و قدرت را امتیازی ذاتی و مادامالعمر تلقی مینمود، رهبر جمهوری اسلامی بر اساس شایستگیهای علمی (فقاهت) و عملی (عدالت، تقوا و مدیریت) و با انتخاب غیرمستقیم مردم (توسط مجلس خبرگان) به مقام خود میرسد و این جایگاه مشروط به بقای شرایط و صفات بوده و فاقد هرگونه جنبه وراثتی است.<ref>[https://www.hawzahnews.com/news/1091038/%D9%88%D9%84%DB%8C-%D9%81%D9%82%DB%8C%D9%87-%DA%86%D9%87-%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%88%D8%AA%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D9%BE%D8%A7%D8%AF%D8%B4%D8%A7%D9%87-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF «ولی فقیه چه تفاوتی با پادشاه دارد؟»، خبرگزاری رسا.]</ref> به باور بنیانگذار جمهوری اسلامی، ولایت فقیه نه تنها مستلزم دیکتاتوری نیست، بلکه خود مانعی در برابر استبداد محسوب میشود، زیرا حاکم اسلامی خود را نیز تابع قانون میداند و حکومت را وظیفه میشمارد، نه امتیاز.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/52823/%D9%BE%D8%A7%D8%B3%D8%AE-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AE%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C%22%D8%B1%D9%87%22-%D8%A8%D9%87-%D9%BE%D8%B1%D8%B3%D8%B4%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%D8%A8-%D9%88%D9%84%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D9%81%D9%82%DB%8C%D9%87?rcIds=79542,86326,81835,81694 «پاسخ امام خمینی(ره) به پرسشهایی در باب ولایت فقیه»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.]</ref> | ||
