نظام جمهوری اسلامی ایران: تفاوت میان نسخه‌ها

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر تفاوت با ویرایش جدیدتر ←

دیداریویکی‌متن

@@ خط ۲۰۹: / خط ۲۰۹: @@
 == اپوزیسیون نظام جمهوری اسلامی ایران ==
 اپوزیسیون نظام جمهوری اسلامی ایران سابقه‌ای همزاد با تأسیس این نظام دارد و تاکنون نزدیک به ۳۶ گروه با هدف براندازی جمهوری اسلامی اعلام موجودیت کرده‌اند. به نظر پژوهشگران اکثریت قاطع گروه‌های آن پیرو یا متأثر از اندیشه‌های مارکسیستی-کمونیستی و با انشعابات متعدد داخلی مواجه بوده‌اند. قدیمی‌ترین این گروه‌ها عبارتند از حزب دموکرات کردستان ایران (۱۳۲۴ش)، سازمان مجاهدین خلق (۱۳۴۴ش) و کومله (۱۳۴۲ش).<ref>[https://www.eghtesadnews.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-57/611191-%D8%BA%D8%B1%D9%88%D8%A8-%D8%A7%D9%BE%D9%88%D8%B2%DB%8C%D8%B3%DB%8C%D9%88%D9%86-%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%BA%D8%B1%D8%A8 «غروب اپوزیسیون جمهوری اسلامی در غرب!»، وب‌سایت اقتصاد نیوز.]</ref> برخی از این گروه‌ها از جمله مجاهدین خلق با انجام عملیات‌های تروریسی متعدد در سال‌های نخستین پس از پیروزی انقلاب، به مقابله مسلحانه با نظام جمهوری اسلامی پرداخته‌اند و چهره‌های سرشناس نظام از جمله [[سید محمد حسین بهشتی|سید محمد حسینی بهشتی]]، [[محمدعلی رجایی]] را ترور کرده‌ است.<ref>[https://irdc.ir/fa/news/9879/%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87-%DB%B4%DB%B5-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D8%AA%D8%B1%D9%88%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C «مروری بر تاریخچه ۴۵ سال ترور در جمهوری اسلامی»، وب‌سایت مرکز اسناد انقلاب اسلامی.]</ref> بر اساس تحلیل‌ها، در حال‌حاضر اکثریت اعضای این گروه‌ها در خارج از کشور زندگی می‌کنند و فعالیت آنان بیشتر به صدور بیانیه، برگزاری کنگره و گاه اقدامات تروریستی خلاصه می‌شود. گروه‌های مسلح کرد نیز بر اثر توافق امنیتی ایران و عراق (۱۴۰۲ش) خلع سلاح شده و مقر خود را از نزدیکی مرز ایران از دست داده‌اند. مجاهدین خلق نیز پس از اخراج از فرانسه، عراق و آلبانی، در حال‌حاضر در تکاپوی یافتن کشوری جدید برای اسکان است. در دهۀ نود نیز گروه‌های تازه‌تأسیسی مانند «شورای ملی تصمیم ایران» با شعار گذار از جمهوری اسلامی و «فرشگرد» با محوریت رضا پهلوی شکل گرفته‌اند.<ref>[https://www.eghtesadnews.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-57/611191-%D8%BA%D8%B1%D9%88%D8%A8-%D8%A7%D9%BE%D9%88%D8%B2%DB%8C%D8%B3%DB%8C%D9%88%D9%86-%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%BA%D8%B1%D8%A8 «غروب اپوزیسیون جمهوری اسلامی در غرب!»، وب‌سایت اقتصاد نیوز.]</ref>رضا پهلوی در جریان [[اغتشاشات دی ۱۴۰۴]]<nowiki/>ش با صدور فراخوان، به تشدید خشونت‌ها و تبدیل تجمعات اعتراضی به درگیری‌های مسلحانه دامن زد.<ref>[[نتیجه فراخوان رضا پهلوی چه بود؟|«نتیجه فراخوان رضا پهلوی چه بود؟»، خبرگزاری مهر.]]</ref>
+== دستاوردها و چالش‌های نظام جمهوری اسلامی ایران ==
+=== دستاوردها ===
+به باور برخی تحلیلگران، نظام جمهوری اسلامی ایران در چهار دهه اخیر دستاوردهای قابل توجهی در حوزه‌های گوناگون داشته است. برای مثال قانون اساسی مبتنی بر مشارکت عمومی تدوین شده و نهادهای سیاسی برخاسته از آرای عمومی استقرار یافته‌ است. در حوزۀ سلامت، میانگین امید به زندگی از ۵۵ به بیش از ۷۶ سال افزایش یافته، بیماری فلج اطفال ریشه‌کن شده، شمار پزشکان متخصص از ۷ هزار به ۷۲ هزار نفر رسیده و ایران به قطب درمانی منطقه تبدیل شده است. در حوزۀ آموزش عالی و فناوری، پوشش تحصیلی از حدود ۱۷۵ هزار به بیش از ۴ میلیون و ۸۰۰ هزار نفر افزایش یافته، ایران در فناوری هسته‌ای در جمع ۵ کشور برتر جهان قرار گرفته و در علوم نانو و زیست‌فناوری رتبه‌های اول منطقه را کسب کرده است. از نظر زیرساخت‌ها و رفاه، طول راه‌های کشور از ۴۶ هزار به ۲۸۰ هزار کیلومتر افزایش یافته، ۱۰۰درصد روستاهای بالای ۱۰ خانوار به برق دسترسی دارند، ۹۰درصد مردم از گاز طبیعی بهره‌مند شده‌اند و ۹۵درصد جمعیت به شبکه بهداشت دسترسی دارند. در حوزۀ صنعت و اقتصاد، تولید فولاد ۵۰ برابر، صادرات غیرنفتی ۵۷ برابر و محصولات پتروشیمی ۳۳ برابر رشد داشته و سهم صنعت در تولید ناخالص ملی از ۱۶ به ۴۰ درصد رسیده است. در بخش کشاورزی، تولیدات ۷/۶ برابر شده و خودکفایی ۹۰درصدی در مواد غذایی حاصل شده است. در حوزۀ ورزش، شمار فدراسیون‌ها از ۲۰ به ۵۱ و کرسی‌های بین‌المللی از ۳ به بیش از ۱۷۰ افزایش یافته است.<ref>[https://hawzah.net/fa/goharenab/View/82478/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D9%87%D9%85-%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%88%D8%B1%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D9%86%D8%A7%D8%AA-%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8 «نگاهی به مهم ترین دستاوردهای انقلاب در بیانات رهبر انقلاب»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref>
+=== چالش‌ها و نارضایتی‌ها ===
+در مقابل، برخی پژوهشگران و نهادهای تحلیلی بر مشکلات و نارضایتی‌های قابل توجهی اشاره دارند. به گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس، درصد فقرا از ۳۰درصد در  ۱۴۰۰ش به ۳۶ درصد در سال ۱۴۰۳ش افزایش یافته و حدود ۵/۸ میلیون نفر به جمعیت فقیران اضافه شده است. به گفته تحلیلگران، حداقل دستمزد کارگران همواره از نرخ تورم مزمن (بیش از ۳۰ درصد در دهه اخیر) عقب مانده و پدیده «شاغلین فقیر» ظهور کرده است. همچنین جمعیت حاشیه‌نشینان از ۱۰ میلیون نفر در سال ۱۳۹۵ش به ۱۴ میلیون نفر در سال ۱۴۰۰ش رسیده است.<ref>[https://fararu.com/fa/news/938927/%D8%AF%D8%B1%D8%B5%D8%AF-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87-%D8%A8%D9%87-%D9%86%D9%88%D8%B9%DB%8C-%D8%A7%D8%B8%D9%87%D8%A7%D8%B1-%D9%86%D8%A7%D8%B1%D8%B6%D8%A7%DB%8C%D8%AA%DB%8C-%D9%85%DB%8C-%DA%A9%D9%86%D9%86%D8%AF-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%81%D9%82%DB%8C%D8%B1%D8%AA%D8%B1-%D8%B4%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D9%86%D8%AF «۹۲ درصد جامعه به نوعی اظهار نارضایتی می‌کنند/ مردم ایران فقیرتر شده‌اند»، خبرگزاری فرارو.]</ref> بر اساس برخی نظرسنجی‌ها، ۸۵<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/704354/%D9%A8%D9%A5-%D8%AF%D8%B1%D8%B5%D8%AF-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D9%86%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%B6%DB%8C-%D9%87%D8%B3%D8%AA%D9%86%D8%AF-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85-%D9%88-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA-%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%88%D8%AA%DB%8C-%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D9%86%D8%AF «٨٥ درصد مردم ناراضی هستند/ برای مردم، نظام و دولت تفاوتی ندارند»، وب‌سایت عصر ایران.]</ref> تا ۹۲درصد<ref>[https://fararu.com/fa/news/938927/%D8%AF%D8%B1%D8%B5%D8%AF-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87-%D8%A8%D9%87-%D9%86%D9%88%D8%B9%DB%8C-%D8%A7%D8%B8%D9%87%D8%A7%D8%B1-%D9%86%D8%A7%D8%B1%D8%B6%D8%A7%DB%8C%D8%AA%DB%8C-%D9%85%DB%8C-%DA%A9%D9%86%D9%86%D8%AF-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%81%D9%82%DB%8C%D8%B1%D8%AA%D8%B1-%D8%B4%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D9%86%D8%AF «۹۲ درصد جامعه به نوعی اظهار نارضایتی می‌کنند/ مردم ایران فقیرتر شده‌اند»، خبرگزاری فرارو.]</ref> مردم به نحوی اظهار نارضایتی کرده‌اند و مهم‌ترین مشکلات عنوان‌شده، مسائل اقتصادی (فقر، بیکاری، گرانی، نابرابری و تبعیض) بوده است. تحلیلگران علل ساختاری این مشکلات را شامل تحریم‌های بین‌المللی، ناکارآمدی سیاست خارجی در استفاده از ظرفیت‌های اقتصاد جهانی، و کژکارکردی نظام حکمرانی سیاسی و اقتصادی دانسته‌اند. برخی نیز بر لزوم گفت‌وگوی دولت با معترضان و بازنگری در سیاست‌های داخلی و خارجی برای کاهش نارضایتی‌ها تأکید کرده‌اند.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/704354/%D9%A8%D9%A5-%D8%AF%D8%B1%D8%B5%D8%AF-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D9%86%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%B6%DB%8C-%D9%87%D8%B3%D8%AA%D9%86%D8%AF-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85-%D9%88-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA-%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%88%D8%AA%DB%8C-%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D9%86%D8%AF «٨٥ درصد مردم ناراضی هستند/ برای مردم، نظام و دولت تفاوتی ندارند»، وب‌سایت عصر ایران.]</ref>
 == روز جمهوری اسلامی ==
@@ خط ۲۸۲: / خط ۲۹۰: @@
 * «نگاهی به مهم ترین دستاوردهای انقلاب در بیانات رهبر انقلاب»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: 10 بهمن 1401ش.
 * نوری، جواد و مرتضوی‌نژاد، یاسمن، «نقش حقوقی مردم در حاکمیت جمهوری اسلامی ایران»، مجلۀ مطالعات علوم سیاسی، حقوق و فقه، شمارۀ 1، 1404ش.
+* «۹۲ درصد جامعه به نوعی اظهار نارضایتی می‌کنند/ مردم ایران فقیرتر شده‌اند»، خبرگزاری فرارو، تاریخ درج مطلب: 15 دی 1404ش.
+* «٨٥ درصد مردم ناراضی هستند/ برای مردم، نظام و دولت تفاوتی ندارند»، وب‌سایت عصر ایران، تاریخ درج مطلب: 27 آذر 1398ش.
 {{پایان منابع}}