نظام جمهوری اسلامی ایران: تفاوت میان نسخه‌ها

واژه جمهوری در لغت از جمهور به‌معنای تودۀ مردم گرفته شده است.<ref>* انوری، فرهنگ بزرگ سخن، ۱۳۸۲ش، ج3، ص۲۱۸۷.</ref> در اصطلاح علوم سیاسی، جمهوری به حکومتی گفته می‌شود که در آن حاکمیت در اختیار مردم است و رئیس‌جمهور به‌طور مستقیم یا غیرمستقیم توسط مردم برای مدتی معین انتخاب می‌شود<ref group="دیدگاه">امکان استفاده از منابع موثق تر هم در این زمینه است. جمهور در اصلاح افلاطون هم به همین معنا بود؟ آیا دموکراسی به معنای حاکمیت مردم است؟ یا حاکمیت افراد؟ جمهور و فرد یکی است؟</ref>.<ref>شکیبا، فرهنگ سیاسی، بی‌تا، ص۱۸۶–۱۸۷.</ref> از ویژگی‌های این نوع حکومت، غیرموروثی‌بودن مقام ریاست کشور، محدودبودن مدت زمامداری و مسئولیت رییس‌جمهور در برابر مردم است<ref group="دیدگاه">نویسنده در مقام تعریف جمهور به صورت عام است یا از دیدگاه امام خمینی؟ یعنی این سه ویژگی جمهور فقط از دیدگاه امام خمینی است یا عام؟</ref>.<ref>منصورنژاد، جمهوریت از نگاه امام‌خمینی، 1377ش، ص۶۵۱.</ref> بر پایه همین معنا<ref group="دیدگاه">این تقارن سازی یک نوع استنتاج را می رساند</ref> پژوهشگران نظام جمهوری اسلامی ایران را بر اساس نظریه ولایت فقیه معادل مردم‌سالاری دینی دانسته‌اند و مردم‌سالاربودن آن را در ابعادی چون نقش تأسیسی و نظارتی مردم در استقرار نظام، مشارکت در انتخابات و همه‌پرسی‌ها، حق نظارت بر حاکمان و محوریت خدمت به مردم متجلی می‌دانند؛ به گونه‌ای که مشروعیت الهی حکومت بدون مقبولیت و مشارکت مردمی قدرت اجرایی نمی‌یابد<ref group="دیدگاه">از منابع متقن تر استفاده شود بهتر است. در این زمینه مقاله علمی پژوهشی و کتاب زیاد است. </ref>.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/6450/9526/114660/%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C_%DB%8C%D8%A7_%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85_%D8%B3%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%B1%DB%8C_%D8%AF%DB%8C%D9%86%DB%8C «جمهوری اسلامی یا مردم سالاری دینی»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref><ref group="دیدگاه">شما بحث را با جمهور شروع کرده اید. در تعریف نظام جمهوری اسلامی ایران هم سعی کرده ید که همین واژه را تعریف کنید. در حالیکه این مدخل مرکب از سه عنصر نظام، جمهور، اسلام و ایران است. در تعریف باید هرسه لحاظ شود. </ref>

نظام جمهوری اسلامی، ساختار سیاسی حاکم بر ایران است<ref group="دیدگاه">این «ساختار سیاسی حاکم بر ایران است که» تعریف مجدد است و قلم فرسایی. موتانی و پاکستان قبل از ایران نبوده است؟ بهتر نیست که به اجمال به تاریخچه کلی آن هم اشاره شود؟</ref> که پس از پیروزی انقلاب ۱۳۵۷ پایه‌گذاری شد.<ref>عیوضی، درآمدی تحلیلی بر انقلاب اسلامی ایران، ۱۳۹۱ش، ص۱۵۸.</ref> این نظام طی همه‌پرسی برگزارشده در ۱۰ و ۱۱ فروردین ۱۳۵۸، با مشارکت 98.2% از واجدان شرایط و رأی موافق بیش از 97% از مجموع آرای مأخوذه (از کل 20,438,422 رأی)، به رسمیت شناخته شد.<ref>ملک‌افضلی اردکانی، مختصر حقوق اساسی و آشنایی با قانون اساسی، ۱۳۹۱ش، ص۳۱.</ref> در پی اعلام نتایج، سید روح‌الله خمینی در ۱۲ فروردین، استقرار رسمی این نظام را اعلام کرد.<ref>روزها و رویدادها، ۱۳۷۸ش‌، ج‌۱، ص‌۸۱.</ref> پیشینهٔ طرح نظام جمهوری در ایران به دوره‌های پیشین (مانند عصر پهلوی اول و تحولات پیش از کودتای ۱۳۳۲) بازمی‌گردد، اما آن طرح‌ها به دلایلی نظیر فقدان پایگاه اجتماعی و ناسازگاری با بستر مذهبی جامعه ناکام ماندند.<ref group="دیدگاه">بهتر نیست که این اول بیاید؟</ref> در جریان انقلاب ۱۳۵۷، الگوی جمهوری اسلامی با هدف تلفیق مؤلفه‌های حاکمیت مردمی بر سرنوشت خویش و اجرای احکام اسلامی تبیین و تثبیت شد.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/4261038/%D8%B3%DB%8C%D8%B1-%D8%AA%D8%B7%D9%88%D8%B1-%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%DA%86%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%AA%D8%B1%DB%8C-%D9%86%D8%B8%D8%B1%DB%8C%D9%87-%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C «سیر تطور «جمهوری در تاریخ ایران/ چرایی برتری نظریه جمهوری اسلامی»، خبرگزاری مهر.] </ref><ref group="دیدگاه">وقتی منابع علمی وجود دارد به این نوع مقالات به خبرگزاری ها مقبول نیست. </ref><ref group="دیدگاه">در زمان مطرح شدن اسم نظام، دیدگاهای مختلفی وجود داشته است. آیا لازم نیست که به آنها هم اشاره شود؟ لازم نیست که فرمایش امام خمینی که گفت جمهوری اسلامی نه یک کلمه کم و نه یک کلمه زیاد هم درج شود؟ نکته دیگری که پشینه شاید بشود آورد بحث حکومت اسلامی است. ایده حکومت اسلامی به عنوان یک گفتمان سابقه طولانی دارد. حضرت امام هم بحث حکومت اسلامی را تا پیش از پیروزی انقلاب دنبال می کرد. </ref>