نظام جمهوری اسلامی ایران: تفاوت میان نسخه‌ها

واژه جمهوری در لغت از جمهور به‌معنای تودۀ مردم گرفته شده است.<ref>* انوری، فرهنگ بزرگ سخن، ۱۳۸۲ش، ج3، ص۲۱۸۷.</ref> جمهوری در معنای لغوی و اصطلاحی، تنها بیانگر شکل حکومت است و ناظر به محتوا یا ماهیت آن نیست.<ref>قاضى شریعت پناهى، حقوق اساسی و نهادهای سیاسی، 1368ش، ص557.[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/9534/%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C%D8%AA-%D9%88-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%AA-%D8%AA%D8%B6%D8%A7%D8%AF-%DB%8C%D8%A7-%D8%AA%D9%88%D8%A7%D9%81%D9%82 ارسطا، «جمهوریت و اسلامیت؛ تضاد یا توافق؟»، 1382ش، ص11-12.]</ref> این اصطلاح از نظر حقوقی و علوم سیاسی، به رژیمی اطلاق می‌شود که در رأس قوه مجریه آن، فرد یا افرادی انتخابی قرار داشته باشند و جانشینی در آن موروثی نباشد. عناصر اصلی تشکیل‌دهنده جمهوری عبارتند از: انتخاب بودن رئیس حکومت توسط مردم (مستقیم یا غیرمستقیم)، محدود و موقت بودن مدت ریاست، غیرموروثی بودن این جایگاه و مسئول بودن رئیس حکومت در برابر اعمال خود. جمهوری لزوماً به معنای دموکراسی نیست و می‌تواند بر انواع نظام‌های غیرسلطنتی از جمله دیکتاتوری‌های غیرموروثی نیز اطلاق گردد.)در اصطلاح علوم سیاسی، جمهوری به حکومتی گفته می‌شود که در آن حاکمیت در اختیار مردم است و رئیس‌جمهور به‌طور مستقیم یا غیرمستقیم توسط مردم برای مدتی معین انتخاب می‌شود<ref group="دیدگاه">امکان استفاده از منابع موثق تر هم در این زمینه است. جمهور در اصلاح افلاطون هم به همین معنا بود؟ آیا دموکراسی به معنای حاکمیت مردم است؟ یا حاکمیت افراد؟ جمهور و فرد یکی است؟</ref>.<ref>شکیبا، فرهنگ سیاسی، بی‌تا، ص۱۸۶–۱۸۷.</ref> از ویژگی‌های این نوع حکومت، غیرموروثی‌بودن مقام ریاست کشور، محدودبودن مدت زمامداری و مسئولیت رییس‌جمهور در برابر مردم است<ref group="دیدگاه">نویسنده در مقام تعریف جمهور به صورت عام است یا از دیدگاه امام خمینی؟ یعنی این سه ویژگی جمهور فقط از دیدگاه امام خمینی است یا عام؟</ref>.<ref>منصورنژاد، جمهوریت از نگاه امام‌خمینی، 1377ش، ص۶۵۱.</ref> بر پایه همین معنا<ref group="دیدگاه">این تقارن سازی یک نوع استنتاج را می رساند</ref> پژوهشگران نظام جمهوری اسلامی ایران را بر اساس نظریه ولایت فقیه معادل مردم‌سالاری دینی دانسته‌اند و مردم‌سالاربودن آن را در ابعادی چون نقش تأسیسی و نظارتی مردم در استقرار نظام، مشارکت در انتخابات و همه‌پرسی‌ها، حق نظارت بر حاکمان و محوریت خدمت به مردم متجلی می‌دانند؛ به گونه‌ای که مشروعیت الهی حکومت بدون مقبولیت و مشارکت مردمی قدرت اجرایی نمی‌یابد<ref group="دیدگاه">از منابع متقن تر استفاده شود بهتر است. در این زمینه مقاله علمی پژوهشی و کتاب زیاد است. </ref>.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/6450/9526/114660/%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C_%DB%8C%D8%A7_%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85_%D8%B3%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%B1%DB%8C_%D8%AF%DB%8C%D9%86%DB%8C «جمهوری اسلامی یا مردم سالاری دینی»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref><ref group="دیدگاه">شما بحث را با جمهور شروع کرده اید. در تعریف نظام جمهوری اسلامی ایران هم سعی کرده ید که همین واژه را تعریف کنید. در حالیکه این مدخل مرکب از سه عنصر نظام، جمهور، اسلام و ایران است. در تعریف باید هرسه لحاظ شود. </ref>