آغوش مادر: تفاوت میان نسخهها
زهرا غلامی (بحث | مشارکتها) ابرابزار |
|||
| خط ۸: | خط ۸: | ||
== آثار مراقبت آغوشی == | == آثار مراقبت آغوشی == | ||
نیازمندی فرزند به آغوش مادر در دوران نوزادی و کودکی، بهدلیل شدت کنش و واکنش عاطفی، بیشتر از سایر دورانهای زندگی است.<ref>منصور و دادستان، روانشناسی ژنتیک، 1374ش، ج2، ص 122 و ص 121.</ref> بر اساس مطالعات پزشکی و روانشناختی، مراقبت آغوشی و تماس فیزیکی مادر و کودک، دارای پیامدهای اثباتشدهای است که در سه محور کلی طبقهبندی میشود: | |||
== | === زیستی و درمانی === | ||
* کاهش نرخ مرگومیر نوزادان؛ | |||
* تقلیل زمان بستری نوزاد در بیمارستان؛ | |||
* افزایش سلامت فیزیولوژیکی و زیستی کودک؛<ref>[http://ijnr.ir/article-1-1304-fa.html فرامرزی و همکاران، «اثربخشی شیوه مراقبت آغوشی مادرانه (KMC (نوزادان با وزن کم بر میزان سازگاری مادران»، 1392ش، ص32.]</ref> | |||
* تسریع روند تکامل و وزنگیری (بهویژه در نوزادان نارس)؛<ref>[http://ijnr.ir/article-1-1304-fa.html فرامرزی و همکاران، «اثربخشی شیوه مراقبت آغوشی مادرانه (KMC (نوزادان با وزن کم بر میزان سازگاری مادران»، 1392ش، ص29.]</ref> | |||
* عملکرد بهعنوان مسکن طبیعی (ترشح هورمونها از طریق تحریک گیرندههای پوستی) جهت کاهش درد در روندهای درمانی.<ref>[https://article.tebyan.net/67627/آرامش-در-آغوش-مادر «آرامش در آغوش مادر»، وبسایت تبیان.]</ref> | |||
=== عاطفی و روانی === | |||
* تأمین امنیت روانی کودک؛<ref>[http://ijnr.ir/article-1-1304-fa.html فرامرزی و همکاران، «اثربخشی شیوه مراقبت آغوشی مادرانه (KMC (نوزادان با وزن کم بر میزان سازگاری مادران»، 1392ش، ص29.]</ref> | |||
* تقویت پیوند عاطفی مادر و فرزند؛ | |||
* بهبود جو روانی خانواده.<ref>[http://ijnr.ir/article-1-1304-fa.html . فرامرزی و همکاران، «اثربخشی شیوه مراقبت آغوشی مادرانه (KMC (نوزادان با وزن کم بر میزان سازگاری مادران»، 1392ش، ص32.]</ref> | |||
=== رشد و توسعهٔ شناختی === | |||
* ارتقای سلامت ذهنی؛ | |||
* افزایش اعتمادبهنفس؛<ref>[https://saednews.com/fa/post/tasire-agushe-madar-bar-salamate-jesmi-va-ravaniye-nozad «تأثیر آغوش مادر بر سلامت جسمی و روانی نوزاد»، وبسایت ساعد نیوز.]</ref> | |||
* تقویت رشد شناختی و عاطفی؛<ref>[https://farzandportal.ir/9946/او-را-در-آغوش-بگیرید/ «او را در آغوش بگیرید»، وبسایت فرزند پرتال.]</ref> | |||
* زمینهسازی برای استقلال رفتاری<ref>[https://www.ofoghclinic.ir/blog/آغوش-مادر-و-استقلال-کودکان «آغوش مادر و استقلال کودکان»، وبسایت مرکز کاردرمانی افق.]</ref> و مسئولیتپذیری فرد در خردسالی و بزرگسالی.<ref>منصور و دادستان، روانشناسی ژنتیک، 1374ش، ج2، ص 122.</ref> | |||
== تأثیر آغوش مادر بر سلامت جسمی و روحی مادر == | == تأثیر آغوش مادر بر سلامت جسمی و روحی مادر == | ||
[[پرونده:آغوش مادر۱.jpg|جایگزین=نقاشی مادر فلسطینی اثر لیلا تیمورینژاد|بندانگشتی|نقاشی مادر فلسطینی اثر لیلا تیمورینژاد]] | [[پرونده:آغوش مادر۱.jpg|جایگزین=نقاشی مادر فلسطینی اثر لیلا تیمورینژاد|بندانگشتی|نقاشی مادر فلسطینی اثر لیلا تیمورینژاد]] | ||
علاوه بر | مراقبت آغوشی علاوه بر تأثیرات مثبت بر نوزاد، نقش بسزایی در ارتقای سلامت جسمی و روانی مادر ایفا میکند. از منظر روانشناختی، برقراری این ارتباط فیزیکی و عاطفی مانع از شکلگیری احساس بیکفایتی، بیگانگی و اضطراب شده<ref>[http://ijnr.ir/article-1-1304-fa.html فرامرزی و همکاران، «اثربخشی شیوه مراقبت آغوشی مادرانه (KMC (نوزادان با وزن کم بر میزان سازگاری مادران»، 1392ش، ص31.]</ref> و بهویژه در موارد [[زایمان زودرس]]، به کاهش احساس گناه و پیشگیری از بروز افسردگی پس از زایمان کمک شایانی میکند.<ref>[https://www.beytoote.com/baby/chick/maternal2-care-arms.html «آغوش مادر بهترین مکان برای نوزاد نارس»، وبسایت بیتوته.]</ref> افزون بر این، از حیث فیزیولوژیک، در آغوش گرفتن کودک موجب ترشح هورمون اکسیتوسین در بدن مادر میشود که این فرایند زیستی بهطور مستقیم در تسهیل و تداوم تولید شیر مؤثر است.<ref>[https://www.beytoote.com/baby/chick/maternal2-care-arms.html «آغوش مادر بهترین مکان برای نوزاد نارس»، وبسایت بیتوته.]</ref> | ||
== نقش تربیتی آغوش مادر == | == نقش تربیتی آغوش مادر == | ||
مراقبتهای مادرانه در دورههای بارداری و شیردهی، نقش بنیادینی در روند پرورش، [[تربیت]] و سلامت فرزند ایفا میکند.<ref>[https://www.javanonline.ir/fa/news/1038483/بهترین-تربیت-در-آغوش-پرمهر-مادر-است «بهترین تربیت در آغوش پرمهر مادر است»، جوان آنلاین.]</ref> برقراری این ارتباط نزدیک فیزیکی، علاوه بر ایجاد پیوند عمیق عاطفی و روانی میان مادر و نوزاد، از طریق محرکهای حسی نظیر شنیدن صدای قلب مادر، موجب القای حس آرامش و امنیت زیستی در کودک میشود.<ref>قائمی، نقش مادر در تربیت، 1370ش، ص71.</ref> افزون بر کارکردهای فیزیولوژیک و روانی، این تعاملات مستمر عاطفی در بستر آغوش مادر، پایهای برای شکلگیری نخستین الگوهای تربیتی محسوب شده و فضای مناسبی را جهت انتقال هنجارها، درونیسازی ارزشهای اخلاقی و پرورش شالودههای هویتی و شناختی کودک فراهم میسازد.<ref>امینی، اسلام و تعلیم و تربیت، 1391ش، ص320.</ref> | |||
== پیامدهای منفی عدم بهرهمندی فرزند از آغوش مادر == | == پیامدهای منفی عدم بهرهمندی فرزند از آغوش مادر == | ||
محرومیت کودک از ارتباط فیزیکی و آغوش مادر، خواه به دلیل تغییرات سبک زندگی نظیر اشتغال مادران و سپردن کودکان به مراکز نگهداری موقت،<ref>بشیری، اشتغال زوجین و آثار و پیامدهای آن بر فرزندان، 1386ش، ج2، ص101.</ref> و خواه بر اثر رویکردهای محدودکنندهٔ پرورشی ازجمله پیشگیری از وابستگی و بغلیشدن نوزاد،<ref>[https://saednews.com/fa/post/tasire-agushe-madar-bar-salamate-jesmi-va-ravaniye-nozad «تأثیر آغوش مادر بر سلامت جسمی و روانی نوزاد»، وبسایت ساعد نیوز.]</ref> پیامدهای نامطلوب گستردهای بر روند رشد شناختی، عاطفی و اجتماعی فرزند به همراه دارد. از منظر روانشناختی، این خلأ عاطفی موجب تشدید اضطراب جدایی (بهویژه در سنین ۶ تا ۱۸ ماهگی)،<ref>[https://www.ofoghclinic.ir/blog/آغوش-مادر-و-استقلال-کودکان «آغوش مادر و استقلال کودکان»، وبسایت مرکز کاردرمانی افق.]</ref> اختلالات خواب، ترسهای مرضی (فوبیا)،<ref>بشیری، اشتغال زوجین و آثار و پیامدهای آن بر فرزندان، 1386ش، ج2، ص107.</ref> بروز رفتارهای تهاجمی و ناهنجاریهای رفتاری میشود.<ref>[https://ijn.iums.ac.ir/article-1-1179-fa.pdf روحانی و همکاران، «بررسی درجۀ اضطراب جدایی مادری در زنان شاغلی که اولین فرزند خود را به مهدهای کودک وابسته به دانشگاههای علوم پزشکی شهر تهران میسپارند، سال 1372»، 1374ش، ص48.]</ref> افزون بر این، کاهش سطح ارتباط جسمانی با مادر، به شکلگیری احساس بیاعتمادی نسبت به محیط پیرامون میانجامد. در بلندمدت، این محرومیتها علاوه بر ایجاد چالش در انتقال هنجارها و ارزشهای تربیتی خانواده،<ref>بشیری، اشتغال زوجین و آثار و پیامدهای آن بر فرزندان، 1386ش، ج2، ص101.</ref> در دوران نوجوانی و بزرگسالی به صورت ناتوانی در ابراز صحیح عواطف، اختلال در برقراری روابط اجتماعی و خانوادگی، و بروز پیامدهای روانی و جسمانی نمود پیدا میکند.<ref>[https://www.kanoon.ir/Article/103128 «آغوش گرم مادر برای فرزندان معجزه میکند»، وبسایت kanoon.]</ref> | |||
== پانویس == | == پانویس == | ||
نسخهٔ ۱۹ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۱۰:۱۹
آغوش مادر؛ پناهگاهی میان دو دست مادر برای آرامش و رشد فرزند.
نیاز فرزند به آغوش مادر از مهمترین نیازهای حسی و ادراکی کودک است. قرارگرفتن کودک در این موقعیت، سبب افزایش درخواست شیرخوردن و ایمنی کودک در مقابل ابتلاء به بیماریهای مختلف جسمی میشود. قرار گرفتن نوزاد در آغوش مادر، از یکسو حس رضایتمندی و کاهش اضطراب مادر را بههمراه دارد و از سوی دیگر موجب بهینهسازی رشد جسمی، هوشی و عاطفی کودک میشود.
مراقبت آغوشی مادرانه
بر اساس مستندات علمی، یکی از شیوههای مراقبت از نوزادان زودرس یا نارس، مراقبت آغوشی مادرانه یا مراقبت مادرانه کانگرویی است که از سال ۱۹۷۸م بازشناسی شد و مورد توجه پژوهشگران قرار گرفت. در این روش کودک بر روی قفسه سینه مادر قرار گرفته و بهطور مداوم از شیر مادر تغذیه میکند.[۱]
آثار مراقبت آغوشی
نیازمندی فرزند به آغوش مادر در دوران نوزادی و کودکی، بهدلیل شدت کنش و واکنش عاطفی، بیشتر از سایر دورانهای زندگی است.[۲] بر اساس مطالعات پزشکی و روانشناختی، مراقبت آغوشی و تماس فیزیکی مادر و کودک، دارای پیامدهای اثباتشدهای است که در سه محور کلی طبقهبندی میشود:
زیستی و درمانی
- کاهش نرخ مرگومیر نوزادان؛
- تقلیل زمان بستری نوزاد در بیمارستان؛
- افزایش سلامت فیزیولوژیکی و زیستی کودک؛[۳]
- تسریع روند تکامل و وزنگیری (بهویژه در نوزادان نارس)؛[۴]
- عملکرد بهعنوان مسکن طبیعی (ترشح هورمونها از طریق تحریک گیرندههای پوستی) جهت کاهش درد در روندهای درمانی.[۵]
عاطفی و روانی
رشد و توسعهٔ شناختی
- ارتقای سلامت ذهنی؛
- افزایش اعتمادبهنفس؛[۸]
- تقویت رشد شناختی و عاطفی؛[۹]
- زمینهسازی برای استقلال رفتاری[۱۰] و مسئولیتپذیری فرد در خردسالی و بزرگسالی.[۱۱]
تأثیر آغوش مادر بر سلامت جسمی و روحی مادر
مراقبت آغوشی علاوه بر تأثیرات مثبت بر نوزاد، نقش بسزایی در ارتقای سلامت جسمی و روانی مادر ایفا میکند. از منظر روانشناختی، برقراری این ارتباط فیزیکی و عاطفی مانع از شکلگیری احساس بیکفایتی، بیگانگی و اضطراب شده[۱۲] و بهویژه در موارد زایمان زودرس، به کاهش احساس گناه و پیشگیری از بروز افسردگی پس از زایمان کمک شایانی میکند.[۱۳] افزون بر این، از حیث فیزیولوژیک، در آغوش گرفتن کودک موجب ترشح هورمون اکسیتوسین در بدن مادر میشود که این فرایند زیستی بهطور مستقیم در تسهیل و تداوم تولید شیر مؤثر است.[۱۴]
نقش تربیتی آغوش مادر
مراقبتهای مادرانه در دورههای بارداری و شیردهی، نقش بنیادینی در روند پرورش، تربیت و سلامت فرزند ایفا میکند.[۱۵] برقراری این ارتباط نزدیک فیزیکی، علاوه بر ایجاد پیوند عمیق عاطفی و روانی میان مادر و نوزاد، از طریق محرکهای حسی نظیر شنیدن صدای قلب مادر، موجب القای حس آرامش و امنیت زیستی در کودک میشود.[۱۶] افزون بر کارکردهای فیزیولوژیک و روانی، این تعاملات مستمر عاطفی در بستر آغوش مادر، پایهای برای شکلگیری نخستین الگوهای تربیتی محسوب شده و فضای مناسبی را جهت انتقال هنجارها، درونیسازی ارزشهای اخلاقی و پرورش شالودههای هویتی و شناختی کودک فراهم میسازد.[۱۷]
پیامدهای منفی عدم بهرهمندی فرزند از آغوش مادر
محرومیت کودک از ارتباط فیزیکی و آغوش مادر، خواه به دلیل تغییرات سبک زندگی نظیر اشتغال مادران و سپردن کودکان به مراکز نگهداری موقت،[۱۸] و خواه بر اثر رویکردهای محدودکنندهٔ پرورشی ازجمله پیشگیری از وابستگی و بغلیشدن نوزاد،[۱۹] پیامدهای نامطلوب گستردهای بر روند رشد شناختی، عاطفی و اجتماعی فرزند به همراه دارد. از منظر روانشناختی، این خلأ عاطفی موجب تشدید اضطراب جدایی (بهویژه در سنین ۶ تا ۱۸ ماهگی)،[۲۰] اختلالات خواب، ترسهای مرضی (فوبیا)،[۲۱] بروز رفتارهای تهاجمی و ناهنجاریهای رفتاری میشود.[۲۲] افزون بر این، کاهش سطح ارتباط جسمانی با مادر، به شکلگیری احساس بیاعتمادی نسبت به محیط پیرامون میانجامد. در بلندمدت، این محرومیتها علاوه بر ایجاد چالش در انتقال هنجارها و ارزشهای تربیتی خانواده،[۲۳] در دوران نوجوانی و بزرگسالی به صورت ناتوانی در ابراز صحیح عواطف، اختلال در برقراری روابط اجتماعی و خانوادگی، و بروز پیامدهای روانی و جسمانی نمود پیدا میکند.[۲۴]
پانویس
- ↑ . فرامرزی و همکاران، «اثربخشی شیوه مراقبت آغوشی مادرانه (KMC (نوزادان با وزن کم بر میزان سازگاری مادران»، 1392ش، ص31.
- ↑ منصور و دادستان، روانشناسی ژنتیک، 1374ش، ج2، ص 122 و ص 121.
- ↑ فرامرزی و همکاران، «اثربخشی شیوه مراقبت آغوشی مادرانه (KMC (نوزادان با وزن کم بر میزان سازگاری مادران»، 1392ش، ص32.
- ↑ فرامرزی و همکاران، «اثربخشی شیوه مراقبت آغوشی مادرانه (KMC (نوزادان با وزن کم بر میزان سازگاری مادران»، 1392ش، ص29.
- ↑ «آرامش در آغوش مادر»، وبسایت تبیان.
- ↑ فرامرزی و همکاران، «اثربخشی شیوه مراقبت آغوشی مادرانه (KMC (نوزادان با وزن کم بر میزان سازگاری مادران»، 1392ش، ص29.
- ↑ . فرامرزی و همکاران، «اثربخشی شیوه مراقبت آغوشی مادرانه (KMC (نوزادان با وزن کم بر میزان سازگاری مادران»، 1392ش، ص32.
- ↑ «تأثیر آغوش مادر بر سلامت جسمی و روانی نوزاد»، وبسایت ساعد نیوز.
- ↑ «او را در آغوش بگیرید»، وبسایت فرزند پرتال.
- ↑ «آغوش مادر و استقلال کودکان»، وبسایت مرکز کاردرمانی افق.
- ↑ منصور و دادستان، روانشناسی ژنتیک، 1374ش، ج2، ص 122.
- ↑ فرامرزی و همکاران، «اثربخشی شیوه مراقبت آغوشی مادرانه (KMC (نوزادان با وزن کم بر میزان سازگاری مادران»، 1392ش، ص31.
- ↑ «آغوش مادر بهترین مکان برای نوزاد نارس»، وبسایت بیتوته.
- ↑ «آغوش مادر بهترین مکان برای نوزاد نارس»، وبسایت بیتوته.
- ↑ «بهترین تربیت در آغوش پرمهر مادر است»، جوان آنلاین.
- ↑ قائمی، نقش مادر در تربیت، 1370ش، ص71.
- ↑ امینی، اسلام و تعلیم و تربیت، 1391ش، ص320.
- ↑ بشیری، اشتغال زوجین و آثار و پیامدهای آن بر فرزندان، 1386ش، ج2، ص101.
- ↑ «تأثیر آغوش مادر بر سلامت جسمی و روانی نوزاد»، وبسایت ساعد نیوز.
- ↑ «آغوش مادر و استقلال کودکان»، وبسایت مرکز کاردرمانی افق.
- ↑ بشیری، اشتغال زوجین و آثار و پیامدهای آن بر فرزندان، 1386ش، ج2، ص107.
- ↑ روحانی و همکاران، «بررسی درجۀ اضطراب جدایی مادری در زنان شاغلی که اولین فرزند خود را به مهدهای کودک وابسته به دانشگاههای علوم پزشکی شهر تهران میسپارند، سال 1372»، 1374ش، ص48.
- ↑ بشیری، اشتغال زوجین و آثار و پیامدهای آن بر فرزندان، 1386ش، ج2، ص101.
- ↑ «آغوش گرم مادر برای فرزندان معجزه میکند»، وبسایت kanoon.
منابع
- «آرامش در آغوش مادر»، وبسایت تبیان، تاریخ بازدید: ۲۴ آبان ۱۴۰۱ش.
- «آغوش گرم مادر برای فرزندان معجزه میکند»، وبسایت kanoon، تاریخ بازدید: ۲۳ آبان ۱۴۰۱ش.
- «آغوش مادر بهترین مکان برای نوزاد نارس»، وبسایت بیتوته، تاریخ بازدید: ۲۳ آبان ۱۴۰۱ش.
- «آغوش مادر و استقلال کودکان»، وبسایت مرکز کاردرمانی افق، تاریخ بازدید: ۲۴ آبان ۱۴۰۱ش.
- امینی، ابراهیم، اسلام و تعلیم و تربیت، قم، بوستان کتاب، ۱۳۹۱ش.
- «او را در آغوش بگیرید»، وبسایت فرزند پرتال، تاریخ بازدید: ۲۴ آبان ۱۴۰۱ش.
- بشیری، اشتغال زوجین و آثار و پیامدهای آن بر فرزندان، برگرفته از کتاب تقویت نظام خانواده و آسیبشناسی آن، قم، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، چاپ دوم، ۱۳۸۶ش.
- «بهترین تربیت در آغوش پرمهر مادر است»، جوان آنلاین، تاریخ بازدید: ۲۴ آبان ۱۴۰۱ش.
- «تأثیر آغوش مادر بر سلامت جسمی و روانی نوزاد»، وبسایت ساعد نیوز، تاریخ بازدید: ۲۳ آبان ۱۴۰۱ش.
- روحانی، کاملیا و همکاران، «بررسی درجهٔ اضطراب جدایی مادری در زنان شاغلی که اولین فرزند خود را به مهدهای کودک وابسته به دانشگاههای علوم پزشکی شهر تهران میسپارند، سال ۱۳۷۲»، نشریه پرستاری ایران، ۱۳۷۴ش.
- فرامرزی و همکاران، «اثربخشی شیوه مراقبت آغوشی مادرانه (KMC (نوزادان با وزن کم بر میزان سازگاری مادران»، پژوهش پرستاری، شماره ۴، ۱۳۹۲ش.
- قائمی، علی، نقش مادر در تربیت، بیجا. ۱۳۷۰ش.
- منصور، محمود و دادستان، پریرخ، روانشناسی ژنتیک، تهران، رشد، چاپ دوم، ۱۳۷۴ش.