مهدی مهدوی (بحث | مشارکت‌ها)
صفحه‌ای تازه حاوی «300px|thumb|left|حسینیه اعظم زنجان '''<big>حسینیه</big>'''؛ مکان ویژه‌ای برای سوگواری مذهبی شیعیان ==تعریف== دهخدا حُسَینیَه را به خانه‌ای که مخصوص اقامه عزای حسین بن علی بن ابی‌طالب است معنا کرده است.<ref>دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژه ح...» ایجاد کرد
 
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۶: خط ۶:
حسینیه در اصطلاح، اسم نسبتی است که روی مکان گذاشته شده است. یعنی محلی که منتسب به حسین است و در آن مراسم سوگواری، نوحه‌خوانی و مرثیه‌سرایی امام حسین و یارانش برگزار می‌شود.<ref>[https://aghigh.ir/fa/news/43008/%D9%88%DB%8C%DA%98%DA%AF%DB%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%86%D9%85%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D9%88-%D9%85%D8%B9%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%DB%8C%D9%87-%D9%87%D8%A7-%D9%88-%D8%AA%DA%A9%D8%A7%DB%8C%D8%A7 «ویژگی‌های نمادی و معماری حسینیه‌ها و تکایا»، عقیق پایگاه اطلاع‌رسانی محافل مذهبی، ۱۳ آذر ۱۳۹۳.]</ref>  
حسینیه در اصطلاح، اسم نسبتی است که روی مکان گذاشته شده است. یعنی محلی که منتسب به حسین است و در آن مراسم سوگواری، نوحه‌خوانی و مرثیه‌سرایی امام حسین و یارانش برگزار می‌شود.<ref>[https://aghigh.ir/fa/news/43008/%D9%88%DB%8C%DA%98%DA%AF%DB%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%86%D9%85%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D9%88-%D9%85%D8%B9%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%DB%8C%D9%87-%D9%87%D8%A7-%D9%88-%D8%AA%DA%A9%D8%A7%DB%8C%D8%A7 «ویژگی‌های نمادی و معماری حسینیه‌ها و تکایا»، عقیق پایگاه اطلاع‌رسانی محافل مذهبی، ۱۳ آذر ۱۳۹۳.]</ref>  
<br>
<br>
در متون کهن، واژه حسینیه وجود ندارد. به نظر می‌رسد حسینیه در امتداد ساختار واژه‌های مسجد، زاویه و تکیه، بازتولید شده است؛ برخی زمان این بازتولید را عصر صفوی دانسته‌اند که برای نخستین بار در حوزه فرهنگی شیعیان ایران به‌وجود آمده است.<ref>فقیهی، آل‌بویه و اوضاع زمان ایشان، ۱۳۵۷ش، ص۴۶۶.</ref> وجه تمایز حسینیه از تکیه آن است که در تکیه‌ها معمولا سکویی برای اجرای تعزیه وجود داشته و محل تعزیه‌خوانی بوده است اما در حسینیه‌ها معمولا چنین سکویی وجود ندارد و فقط محل سینه‌زنی و عزاداری است.<ref>سلطان‌زاده، نائین: شهر هزاره‌های تاریخی، 1362ش، ص182.</ref>  
در متون کهن، واژه حسینیه وجود ندارد. به نظر می‌رسد حسینیه در امتداد ساختار واژه‌های مسجد، زاویه و [[تکیه]]، بازتولید شده است؛ برخی زمان این بازتولید را عصر صفوی دانسته‌اند که برای نخستین بار در حوزه فرهنگی شیعیان ایران به‌وجود آمده است.<ref>فقیهی، آل‌بویه و اوضاع زمان ایشان، ۱۳۵۷ش، ص۴۶۶.</ref> وجه تمایز حسینیه از تکیه آن است که در تکیه‌ها معمولا سکویی برای اجرای تعزیه وجود داشته و محل تعزیه‌خوانی بوده است اما در حسینیه‌ها معمولا چنین سکویی وجود ندارد و فقط محل سینه‌زنی و عزاداری است.<ref>سلطان‌زاده، نائین: شهر هزاره‌های تاریخی، 1362ش، ص182.</ref>  
<br>
<br>
در مناطق مختلف شیعه‌نشین، نام‌گذاری مکان‌های ویژه عزاداری برای امام حسین، تابع مناسبات و ادبیات محلی است. شیعیان عمان و بحرین از واژه مأتم، شیعیان پاکستان و شبه‌قاره از واژه امام‌باره، عاشورخانه و عزاخانه و در افغانستان از واژه منبر استفاده می‌کنند.<ref>توسلی، حسینیه‌ها ـ تکایا ـ مصلی‌ها در معماری ایران، ۱۳۶۶ش، ج۱، ص۸۲؛ جانب اللهی، تأثیر اماکن مذهبی بر بافت محلات سنتی شهرستان تفت، ۱۳۶۶ش، ص۱۵ـ۲۰؛ د.اسلام، چاپ دوم، ذیل"Imam-bara"؛ دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، ذیل “اِمامْ‌باره”؛ دایرةالمعارف جهان اسلام آکسفورد، ذیل واژه حسینیه؛ تاسی، ۵۳؛ فرهنگ، جامعه‌شناسی و مردم‌شناسی شیعیان افغانستان،1380ش، ص۳۰۸ـ۳۱۸؛ ولی، المساجد فی الاسلام، ص۱۲۵ـ۱۲۶.</ref> در ایرانِ معاصر غالب مکان‌هایی که برای برگزاری مراسم عزاداری امام حسین بنا می‌شود، حسینیه نامیده می‌شوند و حتی نام تکیه‌ها را در بازسازی به حسینیه تغییر می‌دهند.<ref>معتمدی، عزاداری سنتی، ۱۳۷۸ش، ج۱، ص۵۱۰؛ شاطری، واژه‌نامه محرم، ۱۳۸۳ش، ص۳۳.</ref>
در مناطق مختلف شیعه‌نشین، نام‌گذاری مکان‌های ویژه عزاداری برای امام حسین، تابع مناسبات و ادبیات محلی است. شیعیان عمان و بحرین از واژه مأتم، شیعیان پاکستان و شبه‌قاره از واژه امام‌باره، عاشورخانه و عزاخانه و در افغانستان از واژه منبر استفاده می‌کنند.<ref>توسلی، حسینیه‌ها ـ تکایا ـ مصلی‌ها در معماری ایران، ۱۳۶۶ش، ج۱، ص۸۲؛ جانب اللهی، تأثیر اماکن مذهبی بر بافت محلات سنتی شهرستان تفت، ۱۳۶۶ش، ص۱۵ـ۲۰؛ د.اسلام، چاپ دوم، ذیل"Imam-bara"؛ دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، ذیل “اِمامْ‌باره”؛ دایرةالمعارف جهان اسلام آکسفورد، ذیل واژه حسینیه؛ تاسی، ۵۳؛ فرهنگ، جامعه‌شناسی و مردم‌شناسی شیعیان افغانستان،1380ش، ص۳۰۸ـ۳۱۸؛ ولی، المساجد فی الاسلام، ص۱۲۵ـ۱۲۶.</ref> در ایرانِ معاصر غالب مکان‌هایی که برای برگزاری مراسم عزاداری امام حسین بنا می‌شود، حسینیه نامیده می‌شوند و حتی نام تکیه‌ها را در بازسازی به حسینیه تغییر می‌دهند.<ref>معتمدی، عزاداری سنتی، ۱۳۷۸ش، ج۱، ص۵۱۰؛ شاطری، واژه‌نامه محرم، ۱۳۸۳ش، ص۳۳.</ref>