رهبر جمهوری اسلامی ایران: تفاوت میان نسخه‌ها

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر تفاوت با ویرایش جدیدتر ←

دیداریویکی‌متن

@@ خط ۲۹: / خط ۲۹: @@
 در صورت تعدد افراد واجد شرایط، کسی که دارای بینش فقهی و سیاسی قوی‌تر باشد مقدم است.<ref>[https://rc.majlis.ir/fa/law/show/133631 «قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران - فصل هشتم ‎: رهبر یا شورای رهبری - اصل ۱۰۷ الی ۱۱۲»، وب‌سایت مرکز پژوهش‌های مجلس.]</ref>
-== وظایف و اختیارات<ref group="دیدگاه">در این بخش هم فکر میکنم نیاز به کمی تحلیل داریم:
+== وظایف و اختیارات ==
+سید روح‌الله خمینی با طرح ولایت مطلقه فقیه، اختیارات ولی فقیه را هم‌طراز اختیارات حکومت پیامبر و ائمه دانسته و آن را از احکام اولیۀ اسلامی شمرده است که در مواقع لزوم بر احکام فرعی چون نماز و روزه مقدّم می‌شود.<ref>اختری‌نژاد، «بررسی تحلیل فقهی و حقوقی اختیارات رهبری (ولی فقیه) در قانون اساسی بر مبنای نظریه امام خمینی (ره)»، 1398ش، ص59.</ref> بر این اساس در نظام جمهوری اسلامی ایران، رهبری نه به‌عنوان مدیری اجرایی که به‌عنوان مرکز ثقل و هماهنگ‌کنندۀ کلان قوای سه‌گانه تعریف شده است. فلسفۀ تفکیک اختیارات رهبری از وظایف قوای سه‌گانه بر این اصل استوار است که رهبر نباید وارد جزئیات امور اجرایی شود، بلکه نقش او هدایت راهبردی، نظارت عالی و حل تعارضات ساختاری است<ref>هاشمی، حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران، 1384ش، ج2، ص67.</ref> و بر همین مبنا، اختیارات وی در قانون اساسی به شرح ذیل آمده است:
-رهبر وارد جزئیات میشود یا نه؟
-نقش اصلی رهبری نظارت و راهبری و کلان است؟
-فلسفه ای که پشت این فهرست خوابیده؟
-این لیست قطعا لازمه ولی یک یا دو بند تحلیل این وظایف هم به نظرم لازم باشد</ref> ==
-امام خمینی با طرح ولایت مطلقه فقیه، اختیارات ولی فقیه را هم‌طراز اختیارات حکومت پیامبر و ائمه دانسته و آن را از احکام اولیۀ اسلامی شمرده است که در مواقع لزوم بر احکام فرعی چون نماز و روزه مقدّم می‌شود.<ref>اختری‌نژاد، «بررسی تحلیل فقهی و حقوقی اختیارات رهبری (ولی فقیه) در قانون اساسی بر مبنای نظریه امام خمینی (ره)»، 1398ش، ص59.</ref> بر این اساس در نظام جمهوری اسلامی ایران، رهبری نه به‌عنوان مدیری اجرایی که به‌عنوان مرکز ثقل و هماهنگ‌کنندۀ کلان قوای سه‌گانه تعریف شده است. فلسفۀ تفکیک اختیارات رهبری از وظایف قوای مجریه، مقننه و قضائیه بر این اصل استوار است که رهبر نباید وارد جزئیات امور اجرایی شود، بلکه نقش او هدایت راهبردی، نظارت عالی و حل تعارضات ساختاری است<ref>هاشمی، حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران، 1384ش، ج2، ص67.</ref> و بر همین مبنا، اختیارات وی در قانون اساسی به شرح ذیل  آمده است:
 * تعیین سیاست‌های کلی نظام پس از مشورت با مجمع تشخیص مصلحت نظام؛
 * نظارت بر حسن اجرای سیاست‌های کلی نظام؛
@@ خط ۶۵: / خط ۵۷: @@
 == شیوه تعامل با قوای سه‌گانه ==
 در ساختار سیاسی جمهوری اسلامی ایران، رهبری جایگاهی فراتر از قوای سه‌گانه دارد، اما این جایگاه به‌معنای دخالت در ادارهٔ روزمرهٔ امور نیست. رهبر نقش هماهنگ‌کنندهٔ راهبردی و صیانت‌گر جهت‌گیری‌های کلی جامعه را ایفا می‌کند. قوای سه‌گانه هر یک مسئول پاسخگویی به نیازهای عینی مردم هستند، اما در مواقع بروز اختلاف یا انحراف از ارزش‌های بنیادین، رهبر جمهوری اسلامی به‌عنوان مرجع بازتعریف اولویت‌ها و حفظ انسجام ملی عمل می‌کند. بر اساس قانون، رهبری نیز در این ساختار از نظارت قانونی بری نیست و ماندگاری مشروعیت او به پایبندی به همان ارزش‌های مشترک جامعه وابسته است.<ref>[https://www.siasatrooz.ir/images/magazine/0003/files/atfl00000657-0003.pdf «چگونگي رابطه و تعامل رهبری با قوای سه‌گانه»، وب‌سایت سیاست روز.]</ref>
+== بیعت با رهبر ==
+در نظام حقوقی جمهوری اسلامی ایران، نقش مردم در فرآیند رهبری از طریق دو مفهوم بیعت و انتخابات تبیین می‌شود. بر اساس دیدگاه انتصابی (تعیین توصیفی)، رهبر از سوی امام معصوم به صورت غیرمستقیم و با بیان شرایط، منصوب شده است و مردم نقشی در جعل مقام رهبری ندارند. وظیفه مردم، شناخت مصداق فقیه واجد شرایط از طریق مراجعه به خبرگان منتخب خود است. در این چارچوب، بیعت نقشی در مشروعیت بخشی به رهبر ندارد، بلکه زمینه‌ساز تحکیم ارکان حکومت، ایجاد همدلی میان رهبر و جامعه، و اعلام پذیرش عمومی ولایت فقیه محسوب می‌شود. در عصر حاضر، مصداق عملی بیعت، از طریق شرکت در انتخابات خبرگان و اعلام آری یا خیر به رهبر منتخب تحقق می‌یابد، زیرا شیوه سنتی دست دادن برای همه مردم امکانپذیر نیست. به این ترتیب، انتخابات امروزین جایگزین بیعت مصطلح نشده، بلکه ابزاری برای اعلام پشتیبانی از رهبر منصوب الهی است.<ref>فاکر میبدی، «بیعت و نقش آن در حکومت اسلامی»، 1376ش، ص200-203.
+</ref>
 == رهبران جمهوری اسلامی ایران ==
@@ خط ۱۰۶: / خط ۱۰۳: @@
 * شاهرخی، سید حامد، «نقش مردم در حکومت اسالمی از نگاه مقام معظم رهبری و شهید صدر»، فصلنامه علمی تخصصی فرهنگ پژوهش، شمارۀ 12، 1391ش.
 * شفیعی‌فر، محمد، «جایگاه ولایت فقیه در حقوق اساسى جمهورى اسلامى ایران»، مجلۀ حکومت اسلامی، شمارۀ 13، 1378ش.
+* فاکر میبدی، محمد، «بیعت و نقش آن در حکومت اسلامی»، فصلنامه حکومت اسلامی، شمارۀ 5، 1376ش.
 * «قانون‏ اساسی‏ جمهوری اسلامی ایران»، وب‌سایت مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، تاریخ بازدید: 14 شهریور 1405ش.
 * «قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران - فصل هشتم ‎: رهبر یا شورای رهبری - اصل ۱۰۷ الی ۱۱۲»، وب‌سایت مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، تاریخ بازدید: 14 شهریور 1405ش.