ایران‌پدیا

جزایر سه‌گانه خلیج فارس: تفاوت میان نسخه‌ها

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌ترتفاوت با ویرایش جدیدتر ←
دیداریویکی‌متن
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۵۵: خط ۵۵:
اعتبار این یادداشت تفاهم توسط مراجع قضایی بین‌المللی نیز مورد تأیید قرار گرفته است. این سند دو بار در سال‌های ۱۹۷۲م و ۱۹۸۰م در دادگاه‌های آمریکا و انگلیس مطرح شده که هر بار از نظر حقوقی، صحت و اعتبار آن تأیید شده است. اجرای بی‌وقفه تفاهم‌نامه پس از امضا، گواهی بر اعتبار و سندیت آن است. بر این اساس، ابوموسی دیگر یک جزیرۀ مورد مناقشه نیست؛ چرا که مناقشۀ اصلی مربوط به دورۀ ۱۹۰۴ تا ۱۹۷۱م بود که با استرداد جزایر به ایران خاتمه یافت.<ref>[https://www.ensani.ir/file/download/article/1735632765-6773a77d4c7d7-10173-14-5.pdf فرهمندزاده، «مروری بر حاکمیت بر جزایر سه‌گانه، ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک از منظر حقوق بین‌الملل»، ۱۴۰۱ش، ص۲۱۹-۲۲۰.]</ref>
اعتبار این یادداشت تفاهم توسط مراجع قضایی بین‌المللی نیز مورد تأیید قرار گرفته است. این سند دو بار در سال‌های ۱۹۷۲م و ۱۹۸۰م در دادگاه‌های آمریکا و انگلیس مطرح شده که هر بار از نظر حقوقی، صحت و اعتبار آن تأیید شده است. اجرای بی‌وقفه تفاهم‌نامه پس از امضا، گواهی بر اعتبار و سندیت آن است. بر این اساس، ابوموسی دیگر یک جزیرۀ مورد مناقشه نیست؛ چرا که مناقشۀ اصلی مربوط به دورۀ ۱۹۰۴ تا ۱۹۷۱م بود که با استرداد جزایر به ایران خاتمه یافت.<ref>[https://www.ensani.ir/file/download/article/1735632765-6773a77d4c7d7-10173-14-5.pdf فرهمندزاده، «مروری بر حاکمیت بر جزایر سه‌گانه، ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک از منظر حقوق بین‌الملل»، ۱۴۰۱ش، ص۲۱۹-۲۲۰.]</ref>


'''مفاد قرارداد ۱۹۷۱م:''' در پی توافق سال ۱۹۷۱م، حاکمیت کامل ایران بر جزیره ابوموسی تثبیت و حفظ شد. بر اساس یادداشت تفاهم همان سال، ایران حق اتخاذ هرگونه اقدام ضروری برای تأمین امنیت جزیره را برای خود محفوظ داشت. در عین حال، توافقاتی در حوزه‌های اداری، اقتصادی و مالی با شیخ‌نشین شارجه صورت پذیرفت. ازجمله اینکه ساکنان عرب پیشین جزیره، اجازه ماندن یافتند و شارجه مجاز شد برای نظم‌دهی به امور آنان یک پاسگاه پلیس محلی دایر کند. در بخش اقتصادی، ایران موافقت کرد شارجه از درآمدهای نفتی جزیره بهره‌مند شود و همچنین حقوق ماهیگیری برابر برای اتباع دو طرف در آب‌های پیرامون جزیره برقرار شود. علاوه بر این، ایران متعهد به ارائه کمک‌های مالی بلاعوض به شارجه شد. در مورد جزایر تنب بزرگ و کوچک که در نزدیکی سواحل ایران و در بخش خط منصف قرار دارند، بر پایه یک تفاهم شفاهی میان ایران و بریتانیا، حاکمیت ایران بر این جزایر نیز اعاده و به رسمیت شناخته شد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/869188/%d9%87%d9%81%d8%aa-%d9%87%d8%b2%d8%a7%d8%b1-%d8%b3%d8%a7%d9%84-%d8%ad%d8%a7%da%a9%d9%85%db%8c%d8%aa-%d8%a7%db%8c%d8%b1%d8%a7%d9%86-%d8%a8%d8%b1-%d8%ac%d8%b2%d8%a7%db%8c%d8%b1-%d8%aa%d9%86%d8%a8-%d9%88-%d8%a7%d8%a8%d9%88%d9%85%d9%88%d8%b3%db%8c جعفری ولدانی، «هفت هزار سال حاکمیت ایران بر جزایر تنب و ابوموسی»، 1385ش، ص18-19.]</ref> بر اساس این توافق، مسئولیت کامل امنیت و دفاع از جزیره و همچنین استقرار نیروهای ایرانی در آن به ایران واگذار شد.<ref>[https://farsnews.ir/Farshr/1764476157266142925/%D8%B1%D9%88%D8%B2%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%AD%D8%A7%DA%A9%D9%85%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1-%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D8%B3%D9%87-%DA%AF%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%AA%D8%AB%D8%A8%DB%8C%D8%AA-%D8%B4%D8%AF عادلی، «روزی که حاکمیت ایران بر جزایر سه‌گانه تثبیت شد»، خبرگزاری فارس.]</ref> مفاد این توافق عبارت است از:
'''مفاد قرارداد ۱۹۷۱م:''' در پی توافق سال ۱۹۷۱م، حاکمیت کامل ایران بر جزیره ابوموسی تثبیت و حفظ شد. بر اساس یادداشت تفاهم همان سال، ایران حق اتخاذ هرگونه اقدام ضروری برای تأمین امنیت جزیره را برای خود محفوظ داشت. در عین حال، توافقاتی در حوزه‌های اداری، اقتصادی و مالی با شیخ‌نشین شارجه صورت پذیرفت. در مورد جزایر تنب بزرگ و کوچک که در نزدیکی سواحل ایران و در بخش خط منصف قرار دارند، بر پایه یک تفاهم شفاهی میان ایران و بریتانیا، حاکمیت ایران بر این جزایر نیز اعاده و به رسمیت شناخته شد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/869188/%d9%87%d9%81%d8%aa-%d9%87%d8%b2%d8%a7%d8%b1-%d8%b3%d8%a7%d9%84-%d8%ad%d8%a7%da%a9%d9%85%db%8c%d8%aa-%d8%a7%db%8c%d8%b1%d8%a7%d9%86-%d8%a8%d8%b1-%d8%ac%d8%b2%d8%a7%db%8c%d8%b1-%d8%aa%d9%86%d8%a8-%d9%88-%d8%a7%d8%a8%d9%88%d9%85%d9%88%d8%b3%db%8c جعفری ولدانی، «هفت هزار سال حاکمیت ایران بر جزایر تنب و ابوموسی»، 1385ش، ص18-19.]</ref> هرچند فقدان قرارداد مکتوب درباره این تنب بزرگ و کوچک زمینه ابهام و اختلاف شده است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/22635/%D9%88%D8%B6%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82%DB%8C-%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D8%B3%D9%87-%DA%AF%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82-%D8%A8%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%D9%84-%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%87%D8%A7 حجت‌زاده، «وضعیت حقوقی جزایر سه‌گانه خلیج فارس از دیدگاه حقوق بین‌الملل دریاها»، ۱۳۸۰ش، ص۷۴-۷۵.]</ref>
 
بر اساس این توافق، مسئولیت کامل امنیت و دفاع از جزیره و همچنین استقرار نیروهای ایرانی در آن به ایران واگذار شد.<ref>[https://farsnews.ir/Farshr/1764476157266142925/%D8%B1%D9%88%D8%B2%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%AD%D8%A7%DA%A9%D9%85%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1-%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D8%B3%D9%87-%DA%AF%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%AA%D8%AB%D8%A8%DB%8C%D8%AA-%D8%B4%D8%AF عادلی، «روزی که حاکمیت ایران بر جزایر سه‌گانه تثبیت شد»، خبرگزاری فارس.]</ref> مفاد این توافق عبارت است از:


# نیروهای ایرانی وارد جزیره ابوموسی می‌شوند. این نیروها در مناطقی که روی نقشه پیوست مشخص شده، مستقر خواهند شد.
# نیروهای ایرانی وارد جزیره ابوموسی می‌شوند. این نیروها در مناطقی که روی نقشه پیوست مشخص شده، مستقر خواهند شد.
خط ۶۶: خط ۶۸:
=== عملیات اجرایی ===
=== عملیات اجرایی ===
پس از ۲۴ ساعت از اعلام توافق شارجه با ایران دربارۀ ابوموسی<ref>[https://www.ensani.ir/file/download/article/1735632765-6773a77d4c7d7-10173-14-5.pdf فرهمندزاده، «مروری بر حاکمیت بر جزایر سه‌گانه، ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک از منظر حقوق بین‌الملل»، ۱۴۰۱ش، ص۲۲۰.]</ref> در صبح روز ۹ آذر ۱۳۵۰ش، نیروهای ارتش ایران در جزایر تنب بزرگ، تنب کوچک و ابوموسی مستقر شدند و پرچم ایران بر بلندترین نقطه ابوموسی یعنی کوه حلوا برافراشته شد. در جزیره تنب بزرگ، با تحریک عوامل خارجی از رأس‌الخیمه و عراق، پلیس محلی به نیروهای ایرانی تیراندازی کرد. در این درگیری سه نظامی ایرانی شهید و یک نفر زخمی شد. یک نفر از افراد محلی نیز توسط نیروهای ایران کشته شد.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1119102/%D8%AC%D8%B2%D8%A6%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D9%BE%D8%B3%E2%80%8C%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D8%B3%D9%87%E2%80%8C%DA%AF%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%DB%B5%DB%B4-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D9%BE%DB%8C%D8%B4-%D8%B4%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D9%81-%D8%AE%DB%8C%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D9%86%E2%80%8C%D9%87%D8%A7 «جزئیات بازپس‌گیری جزایر سه‌گانه در ۵۴ سال پیش/ شادی ایرانیان در کف خیابان‌ها»، وب‌سایت تحلیلی خبری عصر ایران.]</ref>
پس از ۲۴ ساعت از اعلام توافق شارجه با ایران دربارۀ ابوموسی<ref>[https://www.ensani.ir/file/download/article/1735632765-6773a77d4c7d7-10173-14-5.pdf فرهمندزاده، «مروری بر حاکمیت بر جزایر سه‌گانه، ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک از منظر حقوق بین‌الملل»، ۱۴۰۱ش، ص۲۲۰.]</ref> در صبح روز ۹ آذر ۱۳۵۰ش، نیروهای ارتش ایران در جزایر تنب بزرگ، تنب کوچک و ابوموسی مستقر شدند و پرچم ایران بر بلندترین نقطه ابوموسی یعنی کوه حلوا برافراشته شد. در جزیره تنب بزرگ، با تحریک عوامل خارجی از رأس‌الخیمه و عراق، پلیس محلی به نیروهای ایرانی تیراندازی کرد. در این درگیری سه نظامی ایرانی شهید و یک نفر زخمی شد. یک نفر از افراد محلی نیز توسط نیروهای ایران کشته شد.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1119102/%D8%AC%D8%B2%D8%A6%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D9%BE%D8%B3%E2%80%8C%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D8%B3%D9%87%E2%80%8C%DA%AF%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%DB%B5%DB%B4-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D9%BE%DB%8C%D8%B4-%D8%B4%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D9%81-%D8%AE%DB%8C%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D9%86%E2%80%8C%D9%87%D8%A7 «جزئیات بازپس‌گیری جزایر سه‌گانه در ۵۴ سال پیش/ شادی ایرانیان در کف خیابان‌ها»، وب‌سایت تحلیلی خبری عصر ایران.]</ref>
=== علت‌های اختلاف ===
اختلاف اصلی بین اشغال ابوموسی و دو تنب به قرارداد منعقده میان ایران و شارجه در مورد جزیره ابوموسی و عدم وجود قراردادی میان ایران و راس‌الخیمه در خصوص تنب کوچک و تنب بزرگ مربوط می‌شود.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/22635/%D9%88%D8%B6%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82%DB%8C-%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D8%B3%D9%87-%DA%AF%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82-%D8%A8%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%D9%84-%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%87%D8%A7 حجت‌زاده، «وضعیت حقوقی جزایر سه‌گانه خلیج فارس از دیدگاه حقوق بین‌الملل دریاها»، ۱۳۸۰ش، ص۷۴-۷۵.]</ref>


== آثار تولید شده در مورد جزایر سه‌گانه خلیج فارس ==
== آثار تولید شده در مورد جزایر سه‌گانه خلیج فارس ==
برگرفته از «https://iranpedia.net/wiki/جزایر_سه‌گانه_خلیج_فارس»