محمداسحاق فیاض: تفاوت میان نسخه‌ها

محمد اسحاق فیاض، از دانش‌آموختگان [[سید ابوالقاسم خویی]] و از عالمان معروف [[شیعه]] در [[افغانستان]] است. او، باتربیت شاگردان و انجام خدمات فراوان اجتماعی، فرهنگی، علمی و مذهبی، از محبوبیت و جایگاه اجتماعی خاصی نزد مردم برخوردار است.

اسحاق فیاض، فرزند محمدرضا از [[قوم هزاره]]، در سال 1309ش، در روستای «صوبۀ» جاغوری از توابع ولایت [[غزنی]]، در یک خانوادۀ مذهبی به‌دنیا آمد. او، خواندن و نوشتن را در پنج‌سالگی از [[مکتب‌خانه|مکتب‌خانۀ]] زادگاه خود آغاز و دروس مقدماتی [[آموزش علوم دینی در افغانستان|علوم دینی]] را در مدرسۀ علمیۀ حوتقُل جاغوری، نزد [[قربانعلی وحیدی]] و رمضانعلی شریفی فراگرفت.<ref>ناصری، مشاهیر تشیع در افغانستان، 1379ش، ج1، ص131؛ [https://fa.wikishia.net/view/ «محمد اسحاق فیاض»، ویکی شیعه].</ref>

فیاض، برای ادامۀ تحصیل عازم [[ایران]] و [[عراق]] شد. او، مدت یک‌سال در [[مشهد]] تحصیل کرد و سپس به عراق رفت. دروس حوزوی را در [[نجف]] از محضر اساتیدی همچون محمد علی مدرس افغانی، اسدالله مدنی، علی آقا فلسفی و مجتبی لنکرانی آموخت. فیاض، از سن 20 سالگی به‌مدت 15 سال در درس خارج سید ابوالقاسم خویی شرکت کرد. او، در این دوره، از شاگردان برجسۀ خویی بود و در شورای استفتای او نیز فعالیت می‌کرد.<ref>[https://www.noorsoft.org/fa/Mostabser/View/ «زندگی‌نامة محمد اسحاق فیاض»، سایت مرکز تحقیقات کامپیوتری نور].</ref>  

فیاض، شاگردان فراوانی تربیت کرد که برخی از آنها از عالمان و مدرسان شناخته شده هستند، همچون هاشم صالحی مدرس، نادر مهدوی، علی رفیعی، علی مروج وغلام‌حسین اخلاقی.<ref>[http://pajoohe.ir/ صادقی، «محمد اسحاق فیاض»، دانشنامه پژوهه پژوهشگاه باقرالعلوم.]</ref>  

==سیرۀ اخلاقی==

فیاض، از شهرت علمی پرهیز می‌کند. او در زمان حیات خویی حاضر نشد اعلام مرجعیت کرده و توضیح المسائل خود را چاپ و منتشر کند.<ref>[https://fa.wikishia.net/view/ «محمد اسحاق فیاض»، ویکی شیعه.]</ref>  بعد از فوت خویی نیز از پذیرش مرجعیت و نشر توضیح المسائل خودداری کرد و مردم را به تقلید از [[آیت‌الله سیستانی]] سفارش می‌کرد.<ref>ناصری، مشاهیر تشیع در افغانستان، 1379ش، ج1، ص133</ref>  فیاض، خوش‌برخورد و نسبت به سادات بسیار متواضع است و توجه خاصی به توسل به اهل‌بیت دارد.<ref> [http://pajoohe.ir/ صادقی، «محمد اسحاق فیاض»، دانشنامه پژوهه پژوهشگاه باقرالعلوم.]</ref>  

فیاض، جایگاه علمی بالایی نزد مراجع [[قم]] و [[نجف]] دارد. وی، از افراد فعال و مورداطمینان آیت‌الله خویی بود. در شورای استفتاء مسئول استفتاءات او، و در امور حج نمایندۀ تام‌الاختیار و در سفرهای دور و نزدیک، همواره در کنار خویی بود. فیاض در میان علما و طلاب [[حوزه علمیه|حوزه‌های علمیه]] نیز شناخته‌ شده است. او، از هم‌دوره‌های مراجعی همچون [[سید محمدباقر صد]]<nowiki/>ر، [[آقا جواد تبریزی]]، [[وحید خراسانی]] و [[سید علی سیستانی]] است.<ref>ناصری، مشاهیر تشیع در افغانستان، 1379ش، ج1، ص131؛ [https://fa.wikishia.net/view/ «محمد اسحاق فیاض»، ویکی شیعه].</ref>   

فیاض در میان [[شیعیان افغانستان]] و [[عراق]] و به‌عنوان یک [[مرجع تقلید]]، جایگاه ویژه‌ای دارد. دفاتر او در [[نجف]]، [[قم]]، [[تهران]]، [[مشهد]]، غزنی، [[کابل]]، [[هرات]]، مزار شریف در [[بلخ]] و کویتة [[پاکستان]] نشانگر مقبولیت او نزد مردم است.<ref>[https://hawzah.net/fa/Mostabser/View/63731/ «فیاض محمد اسحاق»، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.]</ref>  معرفی او، به‌عنوان شخصیت جهان [[اسلام]] میان [[شیعه]] و سنی، نشان از جایگاهی علمی بالای او، در مراکز معتبر جهان اسلام دارد.<ref>[https://www.shia-news.com/ آیت‌الله فیاض به عنوان شخصیت برتر جهان اسلام برگزیده شد»، شیعه نیوز.]</ref>

سید ابوالقاسم خویی، فیاض را نور چشم، دانشمند، علامه، محقق و فاضل می‌دانست.<ref>«[https://www.noorsoft.org/fa/Mostabser/View/ زندگی‌نامة محمد اسحاق فیاض»، سایت مرکز تحقیقات کامپیوتری نور.]</ref>  سید محمد صدر، فیاض را از مراجع اعلم دانسته و به مقلدان خود سفارش می‌کرد که بعد از فوت او، از اسحاق فیاض تقلید کند.<ref>[https://fa.wikinoor.ir/wiki/ فیاض، محمد اسحاق»، ویکی‌نور.]</ref>  به اعتقاد عیسی محقق خراسانی، فیاض از مفاخر حوزه‌های علمیه و از مراجع بزرگ تقلید است.<ref>محقق خراسانی،1389ق، المؤالفون الافغانیون المعاصرون، ص33.</ref>  

فیاض، تاکنون بیش از 40 اثر در موضوعات [[فقه اسلامی]]، اصولی، اجتماعی و سیاسی نوشته است. محاضرات فی اصول الفقه، تعلیقة علی العروة الوثقی، منهاج الصالحین، احکام البنوک، منهج الحکومة الاسلامیه، موقع المراة فی النظام السیاسی الاسلامی، المسائل الطبیة و توضیح المسایل از جمله آثار اسحاق فیاض است.<ref>[https://fa.wikishia.net/view/ «محمد اسحاق فیاض»، ویکی شیعه.]</ref>  

* علمی: اسحاق فیاض، از زمان تحصیل در [[حوزه علیمه نجف|حوزۀ علیمۀ نجف]] تاکنون به تدریس، تألیف و تربیت شاگردان علوم دینی پرداخته است. او ده سال به تدریس سطوح عالی حوزه در نجف مشغول و از سال 1356ش، تدریس درس خارج فقه و اصول فقه را آغاز کرد و تاکنون ادامه دارد.<ref>[https://fa.wikishia.net/view/ «محمد اسحاق فیاض»، ویکی شیعه.]</ref>

 

* اجتماعی: تأسیس بنیاد خیریه و توزیع [[پول]]، مواد سوختی و غذایی موردنیاز همچون [[آرد]]، [[برنج]]، [[روغن]] و شکر میان مردم و خانواده‌های فقیر، در هرات، کابل، مزار شریف، [[بامیان]]، غزنی،<ref>[https://www.shia-news.com/ کمک به خانوده‌های نیاز مند توسط بنیاد خیریة آیت الله فیاض »، شیعه نیوز؛ شبکه تمدن.]</ref>  ساخت و تعمیر شفاخانه (بیمارستان) و کلینیک (درمانگاه) در مناطق متعدد و محروم [[افغانستان]]، همچون شفاخانۀ 70 بسترخاتم المرسلین غزنی و شفاخانة علی‌ابن ابیطالب انگوری بخشی از فعالیت‌های اجتماعی محمد اسحاق فیاض است.<ref> [https://www.avapress.com/fa/news/129898/ «ساخت شفاخانة 70بستر حضرت خاتم المرسلین غزنی توسط آیت الله اسحاق فیاض»، خبرگزاری صدای افغان (آوا]).</ref>

 

* فرهنگی: تأسیس حوزۀ علمیة امام صادق در کویتة پاکستان و [[مسجد|مسجدی]] در شهر کراچی ازجمله فعالیت‌های فرهنگی محمد اسحاق فیاض است.<ref>[http://pajoohe.ir/ صادقی، «محمد اسحاق فیاض»، دانشنامه پژوهه پژوهشگاه باقرالعلوم].</ref>

فیاض، در برخی مسائل اجتماعی نظرات خاصی دارد. او، در حاکم اسلامی اعلمیت را شرط می‌داند و معتقد است که روحانیت نباید در امور سیاسی دخالت کنند. فیاض فعالیت زنان در همۀ مشاغل و پست‌‌های دولتی را جایز<ref>[https://hawzah.net/fa/Mostabser/View/63731/ «فیاض محمد اسحاق»، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.]</ref>  و در قضاوت و مرجعیت زن جایز می‌داند.<ref>[https://aftabnews.ir/fa/news/511871 آیت الله فیاض، من فرق بین زن و مرد نمی‌دانم»، خبرگزازی افتاب].</ref>  او، [[بلوغ دختران]] را اتمام 13 سال قمری می‌داند.<ref>[https://fa.wikishia.net/view/ «محمد اسحاق فیاض»، ویکی شیعه.]</ref>

 

محمد اسحاق فیاض در 14 خرداد 1405ش در سن ۹۶ سالگی در یکی از بیمارستان های بغداد درگذشت.<ref>[https://www.irna.ir/news/86173163/%D8%A2%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D9%81%DB%8C%D8%A7%D8%B6-%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA «آیت الله فیاض درگذشت»، خبرگزاری ایرنا.]</ref>