زهرا غلامی (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
زهرا غلامی (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱۴۸: | خط ۱۴۸: | ||
=== معیارهای خواستگاری === | === معیارهای خواستگاری === | ||
در فرایند انتخاب همسر در افغانستان، خانوادهها معیارهای مشخصی را مدنظر قرار میدهند. مهمترین این معیارها شامل پایگاه اجتماعی، وضعیت اقتصادی، اعتقادات دینی و اخلاقیات است. خانوادهها بهطور عموم به دنبال همترازی اجتماعی و اقتصادی بین دو خانواده هستند تا سازگاری بیشتری در زندگی زوجین ایجاد شود. در این نظام، خانوادهٔ داماد بهطور معمول | در فرایند انتخاب همسر در افغانستان، خانوادهها معیارهای مشخصی را مدنظر قرار میدهند. مهمترین این معیارها شامل پایگاه اجتماعی، وضعیت اقتصادی، اعتقادات دینی و اخلاقیات است. خانوادهها بهطور عموم به دنبال همترازی اجتماعی و اقتصادی بین دو خانواده هستند تا سازگاری بیشتری در زندگی زوجین ایجاد شود. در این نظام، خانوادهٔ داماد بهطور معمول بهدنبال عروسی است که از نظر اجتماعی همسطح یا پایینتر از خانوادهٔ خود باشد. | ||
همچنین پایبندی به [[ارزشهای دینی]] و فرهنگی از شاخصهای مهم انتخاب محسوب میشود. از سوی دیگر، خانوادهٔ دختر نیز | همچنین پایبندی به [[ارزشهای دینی]] و فرهنگی از شاخصهای مهم انتخاب محسوب میشود. از سوی دیگر، خانوادهٔ دختر نیز بهدنبال دامادی با شغل مناسب، شهرت نیک و وضعیت اقتصادی مطلوب است. ازدواجهای فامیلی و درونگروهی بهدلیل شناخت قبلی از شرایط خانواده طرفین، از اولویت برخوردار است. در این میان، التزام به اصول دینی و اخلاقی برای هر دو طرف از اهمیت ویژهای برخوردار بوده و بهعنوان عاملی کلیدی در تصمیمگیریها مطرح است.<ref>[https://khabarnama.net/blog/1396/01/19/afghan-and-life-partnership-in-afghanistan/ امیری، «تشکیل خانواده جدید؛ از معیارهای انتخاب همسر خانواده پسر تا نوع نگاه خانواده دختر در افغانستان»، وبسایت خبرنامه.]</ref> | ||
=== تفاوتهای جنسیتی در معیارهای انتخاب === | === تفاوتهای جنسیتی در معیارهای انتخاب === | ||
بررسی [[معیارهای انتخاب همسر]] | بررسی [[معیارهای انتخاب همسر]] میان جوانان افغانستان نشاندهندهٔ تفاوتهای معنادار بین دیدگاههای پسران و دختران است. درحالی که ۸۸درصد پسران بر محدودیت روابط اجتماعی دختران تأکید دارند، تنها ۷۰درصد آنان معیارهای ظاهری مانند پوشش، تناسب اندام و [[زیبایی]] را در انتخاب همسر مهم میدانند. در مقابل، دختران بهصورت عمده بر ویژگیهای [[اخلاق|اخلاقی]]، [[صداقت]]، پایگاه اجتماعی و سطح تحصیلات پسران تمرکز دارند و معیارهای ظاهری را کماهمیتتر ارزیابی میکنند. همچنین در زمینهٔ حریم خصوصی، ۸۰درصد پسران خواستار شفافیت کامل در زندگی مشترک هستند، در حالیکه دختران به حفظ حریم خصوصی همسر خود (بهجز در موارد حساس مانند چندهمسری یا روابط غیرمتعارف) اعتقاد دارند. این تفاوتها نشاندهندهٔ نگرشهای متفاوت جنسیتی به ازدواج در جامعهٔ افغانستان است.<ref>[https://khabarnama.net/blog/1396/01/19/afghan-and-life-partnership-in-afghanistan/ امیری، «تشکیل خانواده جدید؛ از معیارهای انتخاب همسر خانواده پسر تا نوع نگاه خانواده دختر در افغانستان»، وبسایت خبرنامه.]</ref> | ||
همچنین در زمینهٔ حریم خصوصی، | |||
=== آداب خوستگاری === | === آداب خوستگاری === | ||
با اولویتبندی گزینههای مورد نظر از سوی خانوادهٔ داماد و جمعبندی دیدگاهها،<ref>عبدالله، شرح قانون مدنی افغانستان (حقوق فامیل)، 1391ش، ص26.</ref> خانوادهٔ داماد به خواستگاری میرود. بهصورت معمول، [[پدر]] و [[مادر]] داماد و در صورت نبود آنها، عمو/ کاکا، عمه یا برادر و خواهر بزرگتر به خواستگاری دختر میروند.<ref>[https://daikondi.blogsky.com/1392/09/24/post-117/آداب-و-رسوم-خواستگاری-و-ازدواج-در-دایکندی شریعتی، «آداب و رسوم خواستگاری و ازدواج در دایکندی»، وبسایت پیام دایکندی.]</ref> در مجلس خواستگاری از اصالت و شایستگی خانوادهها تجلیل شده و از اشتیاق خانوادهٔ داماد برای وصلت با خانوادهٔ عروس سخن گفته میشود و از اشتیاق داماد به عروس کمتر سخن به میان میآید و آرزوی وصلت داماد در لفافه و تعبیرات پر از | با اولویتبندی گزینههای مورد نظر از سوی خانوادهٔ داماد و جمعبندی دیدگاهها،<ref>عبدالله، شرح قانون مدنی افغانستان (حقوق فامیل)، 1391ش، ص26.</ref> خانوادهٔ داماد به خواستگاری میرود. بهصورت معمول، [[پدر]] و [[مادر]] داماد و در صورت نبود آنها، عمو/ کاکا، عمه یا برادر و خواهر بزرگتر به خواستگاری دختر میروند.<ref>[https://daikondi.blogsky.com/1392/09/24/post-117/آداب-و-رسوم-خواستگاری-و-ازدواج-در-دایکندی شریعتی، «آداب و رسوم خواستگاری و ازدواج در دایکندی»، وبسایت پیام دایکندی.]</ref> در مجلس خواستگاری از اصالت و شایستگی خانوادهها تجلیل شده و از اشتیاق خانوادهٔ داماد برای وصلت با خانوادهٔ عروس سخن گفته میشود و از اشتیاق داماد به عروس کمتر سخن به میان میآید و آرزوی وصلت داماد در لفافه و تعبیرات پر از رمزوراز و پیچیده در کلمات کنایهآمیز بیان میشود. خواستگاری برخلاف نامزدی، اگر به نتیجه نرسد یا بعد از توافق بههم زده شود، اثر حقوقی و اجتماعی برای خانوادههای طرفین در پی ندارد.<ref>عبدالله، شرح قانون مدنی افغانستان (حقوق فامیل)، 1391ش، ص26.</ref> | ||
=== موافقت خانوادهٔ عروس === | === موافقت خانوادهٔ عروس === | ||
| خط ۱۶۴: | خط ۱۶۲: | ||
=== نقش کمرنگ دختران در مراسم خواستگاری === | === نقش کمرنگ دختران در مراسم خواستگاری === | ||
در ساختار سنتی خانوادههای افغانستانی، دختران بهطور عموم نقش محدودی در تعیین سرنوشت ازدواج خود دارند. فشارهای خانوادگی و هنجارهای فرهنگی بهصورت غالب آنان را وادار میکند تا برخلاف میل شخصی، به ازدواجهای ترتیبدادهشده توسط خانواده تن دهند. مخالفت با خواست بزرگان خانواده، رفتاری ناپسند تلقی میشود. هرچند در سالهای اخیر، افزایش سطح تحصیلات، گسترش فضای عمومی و نقش رسانههای مجازی تا حدی به تقویت جایگاه دختران در این فرایند کمک کرده است، اما سلطهٔ عام فرهنگ | در ساختار سنتی خانوادههای افغانستانی، دختران بهطور عموم نقش محدودی در تعیین سرنوشت ازدواج خود دارند. فشارهای خانوادگی و هنجارهای فرهنگی بهصورت غالب آنان را وادار میکند تا برخلاف میل شخصی، به ازدواجهای ترتیبدادهشده توسط خانواده تن دهند. مخالفت با خواست بزرگان خانواده، رفتاری ناپسند تلقی میشود. هرچند در سالهای اخیر، افزایش سطح تحصیلات، گسترش فضای عمومی و نقش رسانههای مجازی تا حدی به تقویت جایگاه دختران در این فرایند کمک کرده است، اما سلطهٔ عام فرهنگ خانوادگی، همچنان اصلیترین عامل در تعیین سرنوشت ازدواج محسوب میشود. در این نظام، دختران بهصورت عموم به حاشیه رانده شده و امکان ابرازنظر واقعی و آزادانه در مورد خواستگاران را ندارند.<ref>[https://didpress.com/هرساله-12-میلیون-دختر-زیر-سن-18-وادار-به-ازد/ «هرساله 12 میلیون دختر زیرسن 18 وادار به ازدواج اجباری میشود»، خبرگزاری دید.]</ref> | ||
== مراسم نامزدی در افغانستان == | == مراسم نامزدی در افغانستان == | ||
| خط ۱۷۰: | خط ۱۶۸: | ||
=== آداب نامزدی در افغانستان === | === آداب نامزدی در افغانستان === | ||
مراسم نامزدی با [[آداب]] | مراسم نامزدی با [[آداب]] خاصی آغاز میشود که مهمترین آنها چادراندازی بر سر عروس و پخش شیرینی است. در این دوره، خانوادهٔ داماد موظف به تهیۀ هدایای متعددی بوده که شامل لباسهای فاخر، [[طلا]] و جواهرات، لوازم آرایشی و بهداشتی، کیف و کفش هماهنگ و آجیل و شیرینیهای مرغوب است. این هدایا در مراسمی با حضور اقوام و همراه با [[موسیقی]] به نمایش گذاشته میشود.<ref>رحمانی، راهنمای حقوق خانواده در افغانستان از دیدگاه قانون مدنی و عرف افغانستان، کمیته دفاع از حقوق زنان افغانستان، 1383ش، ص5.</ref> | ||
=== پیامدهای نامزدی === | === پیامدهای نامزدی === | ||
از دیدگاه اجتماعی، نامزدی پیامدهای مهمی دارد. با انجام این رسم، دختر از نظر عرف تحت حمایت خانوادهٔ داماد قرار میگیرد.<ref>رحمانی، راهنمای حقوق خانواده در افغانستان از دیدگاه قانون مدنی و عرف افغانستان، کمیته دفاع از حقوق زنان افغانستان، 1383ش، ص54.</ref> معاشرت زوجین در این دوره بهصورت معمول در بسیاری | از دیدگاه اجتماعی، نامزدی پیامدهای مهمی دارد. با انجام این رسم، دختر از نظر عرف تحت حمایت خانوادهٔ داماد قرار میگیرد.<ref>رحمانی، راهنمای حقوق خانواده در افغانستان از دیدگاه قانون مدنی و عرف افغانستان، کمیته دفاع از حقوق زنان افغانستان، 1383ش، ص54.</ref> معاشرت زوجین در این دوره بهصورت معمول در بسیاری مناطق افغانستان با محدودیتهای شدید و تحت نظارت خانوادهها انجام میپذیرد.<ref>نظامالدین، شرح قانون مدنی افغانستان (حقوق فامیل)، 1391ش، ص61.</ref> | ||
=== فسخ نامزدی در افغانستان === | === فسخ نامزدی در افغانستان === | ||
فسخ نامزدی در بسیاری | فسخ نامزدی در بسیاری مناطق با چالشهایی همراه است، بهگونهای که برای دختران دشواریهای بیشتری در مقایسه با پسران ایجاد میکند.<ref>رحمانی، راهنمای حقوق خانواده در افغانستان از دیدگاه قانون مدنی و عرف افغانستان، کمیته دفاع از حقوق زنان افغانستان، 1383ش، ص54.</ref> براساس قانون مدنی افغانستان، در صورت انصراف از نامزدی، هدیهدهنده حق دارد عین یا قیمت [[هدیه]] را مطالبه کند، مگر اینکه هدیه از بین رفته باشد.<ref>قانون مدنی افغانستان، شماره مسلسل 353، مصوب 1355ش، ماده 64.</ref> بااینحال، در عمل تفاوتهای زیادی بین قانون و عرف وجود دارد. بهطور معمول اگر نامزدی از طرف دختر فسخ شود، هدایا به خانوادهٔ پسر برگردانده میشود، در حالیکه در موارد فسخ از سوی پسر، این الزام کمتر مشاهده میشود.<ref name=":1">رحمانی، راهنمای حقوق خانواده در افغانستان از دیدگاه قانون مدنی و عرف افغانستان، کمیته دفاع از حقوق زنان افغانستان، 1383ش، ص54.</ref> | ||
در سالهای اخیر، تحولات محسوسی در مراسم نامزدی و الگوهای رفتاری جوانان افغانستانی در دوران نامزدی مشاهده میشود که شامل تغییرات در سبک زندگی، روابط اجتماعی و اولویتهای فردی میشود. این دگرگونیها بهویژه در زمینهٔ افزایش مسئولیتپذیری، توجه به ظاهر، حساسیتهای عاطفی و استفاده از فضای مجازی مانند تغییر عکس پروفایل و استفاده از پیامهای عاشقانه نمود بارزی داشته است.<ref>[https://www.mizanonline.ir/fa/news/186244/تغییرات-رفتاری-در-دوران-نامزدی-دختران-و-پسران-افغانستانی «تغییرات رفتاری در دوران نامزدی | در سالهای اخیر، تحولات محسوسی در مراسم نامزدی و الگوهای رفتاری جوانان افغانستانی در دوران نامزدی مشاهده میشود که شامل تغییرات در سبک زندگی، روابط اجتماعی و اولویتهای فردی میشود. این دگرگونیها بهویژه در زمینهٔ افزایش مسئولیتپذیری، توجه به ظاهر، حساسیتهای عاطفی و استفاده از فضای مجازی مانند تغییر عکس پروفایل و استفاده از پیامهای عاشقانه نمود بارزی داشته است.<ref>[https://www.mizanonline.ir/fa/news/186244/تغییرات-رفتاری-در-دوران-نامزدی-دختران-و-پسران-افغانستانی «تغییرات رفتاری در دوران نامزدی دختران و پسران افغانستانی»، خبرگزاری میزان.]</ref> | ||
== مراسم خویشیگری در افغانستان == | == مراسم خویشیگری در افغانستان == | ||
| خط ۱۸۴: | خط ۱۸۲: | ||
=== آداب و رسوم خویشیگری === | === آداب و رسوم خویشیگری === | ||
# مراسم خویشیگری با تشریفاتی خاص برگزار میشود که در آن خانوادهٔ داماد با همراهی نزدیکان و هدایای ویژه به منزل پدر عروس میروند. در بعض | # مراسم خویشیگری با تشریفاتی خاص برگزار میشود که در آن خانوادهٔ داماد با همراهی نزدیکان و هدایای ویژه به منزل پدر عروس میروند. در بعض مناطق، خانوادهٔ عروس با آمادهسازی تخت مخصوصی به نام «تخت شاه» برای داماد و «تخت قودغو» برای مادر، خواهر یا خاله داماد از مهمانان استقبال میکند. پذیرایی با شیرینیهای محلی مانند بوسراغ همراه با موسیقی و رقص انجام میشود. بر روی تختها دستمالهای دستدوزی گرانبها قرار میگیرد که داماد و همراهان برمیدارند و در مقابل هدایایی به آمادهکنندگان تقدیم میکنند. این مراسم با فضایی شاد و همراه با موسیقی محلی ادامه مییابد.<ref>[http://0797525627.blogfa.com/post/33 امید، «رسم و رواجهای مردم جاغوری»، وبلاگ اگر به یاد جاغوری افتادی.]</ref> | ||
# در این مراسم، خانوادهٔ داماد پس از پذیرایی رسمی، هدایای ازدواج شامل شیربها و تحفههای ویژه را به خانوادهٔ عروس تقدیم میکند. این هدایا بهطور عمده شامل پرداخت کامل یا بخشی از [[شیربها]] در حضور | # در این مراسم، خانوادهٔ داماد پس از پذیرایی رسمی، هدایای ازدواج شامل شیربها و تحفههای ویژه را به خانوادهٔ عروس تقدیم میکند. این هدایا بهطور عمده شامل پرداخت کامل یا بخشی از [[شیربها]] در حضور مهمانان، اهدای هدایای خاص برای عروس و مادر وی و تقدیم تحفههایی به نزدیکان داماد است. تمامی این هزینهها بر عهدهٔ خانوادهٔ داماد بوده و از محل شیربها یا منابع مالی داماد تأمین میشود. خانوادهٔ عروس بهصورت عموم سهم مالی قابل توجهی در این مراسم ندارد.<ref>شریعتی، فرهنگ ازدواج در هزارستان، 1392ش.</ref> | ||
# در این بخش از مراسم، خانوادهٔ عروس لباسهای تهیهشده برای داماد را به وی میپوشانند. هدایایی شامل لوازم بهداشتی، ساعت، عینک و دستمال عرقچین نیز به داماد تقدیم میشود. پدر عروس با بستن دستمال گلدوزیشده حاوی پول به کمر داماد، این رسم را تکمیل میکند. | # در این بخش از مراسم، خانوادهٔ عروس لباسهای تهیهشده برای داماد را به وی میپوشانند. هدایایی شامل لوازم بهداشتی، ساعت، عینک و دستمال عرقچین نیز به داماد تقدیم میشود. پدر عروس با بستن دستمال گلدوزیشده حاوی پول به کمر داماد، این رسم را تکمیل میکند. | ||
# حاضران با انداختن حلقههای گل به گردن داماد، ازدواج وی را تبریک میگویند. مهمانان نیز هدایای نقدی اندکی در سینی مخصوص میگذارند. سپس روحانی دعوتشده، صیغه عقد را جاری میسازد که به معنی رسمیت یافتن ازدواج است. خانوادهٔ داماد نیز هدیهای ویژه به عاقد تقدیم میکنند.<ref>[http://0797525627.blogfa.com/post/33 امید، «رسم و رواجهای مردم جاغوری»، وبلاگ اگر به یاد جاغوری افتادی.]</ref> | # حاضران با انداختن حلقههای گل به گردن داماد، ازدواج وی را تبریک میگویند. مهمانان نیز هدایای نقدی اندکی در سینی مخصوص میگذارند. سپس روحانی دعوتشده، صیغه عقد را جاری میسازد که به معنی رسمیت یافتن ازدواج است. خانوادهٔ داماد نیز هدیهای ویژه به عاقد تقدیم میکنند.<ref>[http://0797525627.blogfa.com/post/33 امید، «رسم و رواجهای مردم جاغوری»، وبلاگ اگر به یاد جاغوری افتادی.]</ref> | ||
== مراسم خانهبلدی در افغانستان == | == مراسم خانهبلدی در افغانستان == | ||
خانهبلدی ترکیبی از دو واژهٔ | خانهبلدی ترکیبی از دو واژهٔ خانه و بلد است که به معنای بلدشدن [[خانه]]، یادگرفتن، آموختن و دانا شدن در مورد خانه است.<ref>[https://vajehyab.com/amid/%D8%A8%D9%84%D8%AF معین، فرهنگ فارسی، ذیل واژۀ بلد.]</ref> رسم خانهبلدی یکی از مراسم مهم در فرایند ازدواج در افغانستان محسوب میشود که بهعنوان مجلس معارفه و آگاهیبخشی میان خانوادههای عروس و داماد برگزار میشود. این مراسم پس از مرحلهٔ خویشیگری (توافق اولیه) و پیش از برپایی جشن عروسی انجام میپذیرد. در خلال این مجلس، جزئیات مراسم عروسی ازجمله زمان و مکان برگزاری، همچنین هزینهها و ترتیبات مالی میان طرفین مورد بحث و توافق قرار میگیرد. این رسم علاوهبر تثبیت قراردادهای اجتماعی، نقش مهمی در هماهنگی و برنامهریزی نهایی مراسم ازدواج ایفا میکند.<ref>شریعتی، فرهنگ ازدواج در هزارستان، 1392ش، ص17.</ref> | ||
=== | === آدابورسوم خانهبلدی === | ||
مراسم خانهبلدی از آداب مهم پیش از عروسی در افغانستان محسوب میشود که طی آن دو خانواده به تبادل هدایا میپردازند. در این مراسم که توسط خانوادهٔ داماد برگزار میشود، اقوام عروس شامل پدر، برادران و عموها به ترتیب اهمیت، هدایایی همچون پتو، عمامه، چپن (عبای افغانی)، لباس و دستمالهای گلدوزی شده دریافت میکنند.<ref>[http://0797525627.blogfa.com/post/33 امید، «رسم و رواجهای مردم جاغوری»، | مراسم خانهبلدی از آداب مهم پیش از عروسی در افغانستان محسوب میشود که طی آن دو خانواده به تبادل هدایا میپردازند. در این مراسم که توسط خانوادهٔ داماد برگزار میشود، اقوام عروس شامل پدر، برادران و عموها به ترتیب اهمیت، هدایایی همچون پتو، عمامه، چپن (عبای افغانی)، لباس و دستمالهای گلدوزی شده دریافت میکنند.<ref>[http://0797525627.blogfa.com/post/33 امید، «رسم و رواجهای مردم جاغوری»، وبلاگ اگر به یاد جاغوری افتادی.]</ref> در مقابل، خانوادهٔ دختر نیز هدایای مشابهی را برای اقوام داماد تهیه میکند.<ref>[http://0797525627.blogfa.com/post/33 امید، «رسم و رواجهای مردم جاغوری»، وبلاگ اگر به یاد جاغوری افتادی.]</ref> | ||
تمامی هزینههای مراسم و هدایای ارائه شده توسط خانوادهٔ داماد بر | تمامی هزینههای مراسم و هدایای ارائه شده توسط خانوادهٔ داماد بر عهدۀ داماد است. همچنین هزینههای مربوط به هدایای خانوادهٔ عروس نیز بهصورت غیرمستقیم از محل شیربها تأمین میشود. این مراسم نشاندهندهٔ تعهدات متقابل و پیوندهای خانوادگی میان دو خانواده است.<ref>[https://www.irna.ir/news/83044684/آیین-ازدواج-در-افغانستان-فرآیندی-دشوار-برای-مردان «آیین ازدواج درافغانستان؛ فرایند دشوار برای مردام»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> | ||
=== کارکردهای اجتماعی | === کارکردهای اجتماعی خانهبلدی === | ||
خانهبلدی در افغانستان کارکردهای اجتماعی مهمی دارد. این مراسم با تبادل هدایا، پیوند بین دو خانواده را تقویت و به شناخت متقابل کمک میکند.<ref>شریعتی، فرهنگ ازدواج در هزارستان، 1392ش.</ref> اما امروزه، این سنت | خانهبلدی در افغانستان کارکردهای اجتماعی مهمی دارد. این مراسم با تبادل هدایا، پیوند بین دو خانواده را تقویت و به شناخت متقابل کمک میکند.<ref>شریعتی، فرهنگ ازدواج در هزارستان، 1392ش.</ref> اما امروزه، این سنت تحتتأثیر فشارهای اقتصادی قرار گرفته و به نمایشی از وضعیت مالی تبدیل شده که به نظر کارشناسان این تغییر نشاندهندهٔ تنش بین ساختارهای سنتی و واقعیتهای جدید در جامعۀ افغانستان است.<ref>[https://www.irna.ir/news/83044684/آیین-ازدواج-در-افغانستان-فرآیندی-دشوار-برای-مردان «آیین ازدواج درافغانستان؛ فرایند دشوار برای مردام»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> | ||
== سنت عیدیبردن در افغانستان == | == سنت عیدیبردن در افغانستان == | ||
در افغانستان، رسم عیدیبردن بهعنوان بخشی جداییناپذیر از فرایند ازدواج، در مناسبتهایی مانند [[عید فطر در افغانستان|عید فطر]]، [[عید قربان در افغانستان|قربان]]، [[نوروز در کابل|نوروز]] و [[شب یلدا]] اجرا میشود. خانوادهٔ داماد موظف است هدایایی شامل لباسهای فاخر، زیورآلات طلا، وسایل آرایشی و خوراکیهای متنوع را با بستهبندیهای تجملی به | در افغانستان، رسم عیدیبردن بهعنوان بخشی جداییناپذیر از فرایند ازدواج، در مناسبتهایی مانند [[عید فطر در افغانستان|عید فطر]]، [[عید قربان در افغانستان|قربان]]، [[نوروز در کابل|نوروز]] و [[شب یلدا]] اجرا میشود. خانوادهٔ داماد موظف است هدایایی شامل لباسهای فاخر، زیورآلات طلا، وسایل آرایشی و خوراکیهای متنوع را با بستهبندیهای تجملی به خانۀ عروس تقدیم کند. این آیین که ریشه در سنتهای دیرینه دارد، با حضور جمعی از اعضای خانوادهٔ داماد و همراهی موسیقی و رقص انجام میشود. خانوادۀ عروس نیز متقابلاً هدایایی مانند لباسهای محلی دستدوز را به خانوادۀ داماد اهدا میکند. | ||
در سالهای اخیر، این رسم از کارکرد | در سالهای اخیر، این رسم از کارکرد اولیۀ خود فاصله گرفته و به عرصهای برای رقابتهای اقتصادی و نمایش پایگاه اجتماعی تبدیل شده است. خانوادههای متمول با خرید هدایای گرانقیمت مانند جواهرات و لباسهای متعدد، سعی در تأثیرگذاری بر خانواده عروس دارند، در حالیکه خانوادههای کمدرآمد با محدودیتهای مالی مواجه هستند. این رقابتها منجر به افزایش هزینههای ازدواج شده و فشار اقتصادی قابل توجهی بر خانوادهها، بهویژه دامادها، وارد میکند. | ||
پیامدهای این [[تجملگرایی]] شامل افزایش بدهیهای خانوادگی، تأخیر در ازدواج جوانان و حتی بروز [[افسردگی]] | پیامدهای این [[تجملگرایی]] شامل افزایش بدهیهای خانوادگی، تأخیر در ازدواج جوانان و حتی بروز [[افسردگی]] میان آنها شده است. بااینحال، در مناطق محروم، خانوادهها با سادهسازی این رسم، سعی در حفظ تعادل مالی دارند. این سنت، علیرغم چالشهای اقتصادی، همچنان بهعنوان نمادی از احترام و پیوند اجتماعی در فرهنگ افغانستان باقی مانده است.<ref>[https://www.irna.ir/news/83044684/%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D8%B2%D8%AF%D9%88%D8%A7%D8%AC-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D9%81%D8%B1%D8%A2%DB%8C%D9%86%D8%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%B4%D9%88%D8%A7%D8%B1-%D8%A8%D8%B1%D8%A «آیین ازدواج در افغانستان، فرایندی دشوار برای مردان»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> | ||
== جشن عروسی در افغانستان == | == جشن عروسی در افغانستان == | ||
جشن عروسی در مناطق مختلف و خردهفرهنگهای سراسر افغانستان، متفاوت است. در مناطق مرکزی و هزارهجات به این مراسم «طُوی» گفته میشود و از غنیترین و پیچیدهترین آیینهای اجتماعی این مردم محسوب میشود.<ref>شهرستانی، قاموس لهجهٔ هزارگی، ذیل واژهٔ طوی، 1361ش، ص320.</ref> این مراسم که نقطه اوج فرایند ازدواج است، بهطور معمول در سه تا هفت روز به طول میانجامد و شامل مراحل متعددی میشود. این مراسم در مناطق مرکزی با | جشن عروسی در مناطق مختلف و خردهفرهنگهای سراسر افغانستان، متفاوت است. در مناطق مرکزی و هزارهجات به این مراسم «طُوی» گفته میشود و از غنیترین و پیچیدهترین آیینهای اجتماعی این مردم محسوب میشود.<ref>شهرستانی، قاموس لهجهٔ هزارگی، ذیل واژهٔ طوی، 1361ش، ص320.</ref> این مراسم که نقطه اوج فرایند ازدواج است، بهطور معمول در سه تا هفت روز به طول میانجامد و شامل مراحل متعددی میشود. این مراسم در مناطق مرکزی با آدابورسوم ویژه همراه است: | ||
=== دعوت و استقبال از مهمانان === | === دعوت و استقبال از مهمانان === | ||
فرایند عروسی با | فرایند عروسی با دعوتنامه آغاز میشود که در مناطق روستایی بهصورت شفاهی و توسط قاصدان خانوادهٔ داماد یا تلفنی انجام میگیرد.<ref>شریعتی، فرهنگ ازدواج در هزارستان، 1392ش، ص10.</ref> مهمانان عروسی که به قُوده معروف هستند، ترکیبی از بزرگان قوم، [[جوانی|جوانان]] و [[کودک|کودکان]] هستند. نقش قُودغُو (معمولاً مادر یا خواهر داماد) در هدایت مراسم بسیار کلیدی است.<ref>علیزاده مالستانی، نامهٔ اعمال: زندگینامهٔ خود نوشت، 1400ش، ص70.</ref> | ||
=== مسابقات و بازیهای سنتی === | === مسابقات و بازیهای سنتی === | ||
جشن عروسی با انواع مسابقات و سرگرمیهای محلی همراه است: | جشن عروسی با انواع مسابقات و سرگرمیهای محلی همراه است: | ||
* | * اٌوشد: مسابقه تیراندازی با تفنگ که بین تیمهای خانواده عروس و داماد برگزار میشود؛ | ||
* | * سنگیرگ: بازی پرتاب سنگ به نشانههای دور دست؛ | ||
* | * [[بزکشی در افغانستان|بُزکشی]]: مسابقه سوارکاری که در عروسیهای بزرگ ترتیب داده میشود. برندگان این مسابقات بهطور معمول از سوی خانوادهٔ داماد جایزه دریافت میکنند.<ref>علیزاده مالستانی، نامهٔ اعمال: زندگینامهٔ خود نوشت، 1400ش، ص91.</ref> | ||
=== موسیقی و رقص محلی === | === موسیقی و رقص محلی === | ||
هریک از اقوام افغانستان دارای موسیقی و رقصهای محلی منحصربهفردی است که بیانگر هویت فرهنگی محسوب میشود. این تنوع فرهنگی از رقصهای پشتونها (مانند اتن) و موسیقی هزارگی تا آوازهای تاجیکها و مراسم سنتی [[قوم ازبک|ازبکها]]، غنای فرهنگی افغانستان را به نمایش میگذارد. برای مثال در مناطق هزارهجات ساز دَمبوره بهعنوان یکی از اصلیترین سازهای موسیقی محلی، فضای جشن را غنا میبخشد. این آیین فرهنگی که ریشه در سنتهای دیرین منطقه دارد، با اجرای نغمههای اصیل و اشعار محلی، حال و هوای خاصی به [[مراسم عروسی]] میبخشد. در میان هزارهها هنرمندان محلی با اجرای رَفتهای مختلف مانند شیخ علی، تَگوبَرگ و مالستانی فضای شادی ایجاد میکنند. دیدوخوانی یا ترانهسرایی جمعی زنان و مردان از بخشهای جذاب مراسم است. در گذشته [[منقبتخوانی]] و مداح یا مدیحهخوانی نیز رواج داشته است.<ref>شریعتی، فرهنگ ازدواج در هزارستان، 1392ش، ص16.</ref> | |||
=== آیینهای شب عروسی === | === آیینهای شب عروسی === | ||
شب اصلی عروسی با چندین مراسم خاص همراه است: | شب اصلی عروسی با چندین مراسم خاص همراه است: | ||
* | * نان شَو: مهمانان با غذای محلی مانند نان بُته یا [[شوروا]] پذیرایی میشوند؛ | ||
* | * تخت خینه ([[حنابندان]]): داماد و عروس در مراسمی خاص [[حنا]] میگذارند؛ | ||
* | * ملیدهخوری: صرف غذای مخصوص عروسی که از نان فتیر و روغن حیوانی تهیه میشود.<ref>علیزاده مالستانی، نامهٔ اعمال: زندگینامهٔ خود نوشت، 1400ش، ص71.</ref> | ||
=== مراسم روز عروسی === | === مراسم روز عروسی === | ||
صبح روز عروسی با چند آیین مهم همراه است: | صبح روز عروسی با چند آیین مهم همراه است: | ||
* [[آرایش عروس]] به سبک سنتی | * [[آرایش عروس]] به سبک سنتی چتر زلف؛ | ||
* پوشیدن لباس داماد که شامل لباس محلی کامل با تمام لوازم جانبی است؛ | * پوشیدن لباس داماد که شامل لباس محلی کامل با تمام لوازم جانبی است؛ | ||
* مراسم | * مراسم بیری بورکدو (بدرقهٔ عروس) که با تشریفاتی خاص انجام میشود؛<ref>شریعتی، فرهنگ ازدواج در هزارستان، 1392ش، ص13.</ref> | ||
=== آداب پس از عروسی === | === آداب پس از عروسی === | ||
* | * روی دیدون بیری: دیدار زنان فامیل و همسایه با عروس نو عهد؛ | ||
* | * پاتختی: نمایش دستمال عروسی به مهمانان ویژه به نشانهٔ پاکدامنی؛ | ||
* | * پایوازی: بازدید عروس و داماد از خانهٔ پدر عروس پس از چند روز. | ||
به نظر کارشناسان این مراسم پیچیده و پرجزئیات، | به نظر کارشناسان این مراسم پیچیده و پرجزئیات، نهتنها یک واقعۀ اجتماعی، بلکه نمایشی از فرهنگ غنی و ریشهدار مردم افغانستان است که نسل به نسل منتقل شده و باوجود تغییرات اجتماعی، بسیاری از عناصر اصلی آن حفظ شدهاند.<ref>شریعتی، فرهنگ ازدواج در هزارستان، 1392ش، ص17.</ref> | ||
در سالهای اخیر، گسترش تالارهای مجلل عروسی در شهرهای افغانستان بهعنوان یک پدیدهٔ اجتماعی دیده میشود. این مراکز پذیرایی که بیشتر در مناطق مرکزی شهرها ساخته شده، به یکی از گزینههای اصلی برای برگزاری مراسم ازدواج تبدیل شده است. همزمان، در مناطق روستایی، سنت برگزاری مراسم در منازل شخصی رایج است. | در سالهای اخیر، گسترش تالارهای مجلل عروسی در شهرهای افغانستان بهعنوان یک پدیدهٔ اجتماعی دیده میشود. این مراکز پذیرایی که بیشتر در مناطق مرکزی شهرها ساخته شده، به یکی از گزینههای اصلی برای برگزاری مراسم ازدواج تبدیل شده است. همزمان، در مناطق روستایی، سنت برگزاری مراسم در منازل شخصی رایج است. براساس مشاهدات میدانی، استفاده از این تالارها با هزینههای قابل توجهی همراه بوده که این امر در برخی موارد منجر به تغییر الگوهای سنتی برگزاری مراسم شده است.<ref>[https://www.mizanonline.ir/fa/news/133316/رسومات-غلط-و-هفت-خوان-ازدواج-در-افغانستان «رسومات غلط و هفت خوان ازدواج در افغانستان»، خبرگزاری میزان.]</ref> | ||
== مراسم پایوازی در افغانستان == | == مراسم پایوازی در افغانستان == | ||
پایوازی بهعنوان یکی از رسوم پس از عروسی در افغانستان، چند روز | پایوازی بهعنوان یکی از رسوم پس از عروسی در افغانستان، چند روز پساز مراسم اصلی انجام میشود. در این آیین، عروس و داماد به همراه خویشاوندان به خانهٔ پدر عروس و سپس دیگر بستگان دعوت میشوند.<ref>عابدوف، آداب، آیینها و باورهای مردم افغانستان، 1393ش، ص179.</ref> این رسم در برخی مناطق ایران با عنوان [[پاگشا]] شناخته میشود.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/239482/پاگشا بلوکباشی، «پاگشا»، وبسایت مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی.]</ref> | ||
=== آداب و تشریفات پایوازی === | === آداب و تشریفات پایوازی === | ||
در این مراسم، ابتدا خانوادهٔ پدر عروس با پذیرایی مفصلی از مهمانان استقبال میکند. عروس هدایایی مانند لباس، [[چادر]] و زیورآلات دریافت میکند.<ref>عابدوف، آداب، | در این مراسم، ابتدا خانوادهٔ پدر عروس با پذیرایی مفصلی از مهمانان استقبال میکند. عروس هدایایی مانند لباس، [[چادر]] و زیورآلات دریافت میکند.<ref>عابدوف، آداب، آیینها و باورهای مردم افغانستان، 1393ش، ص179.</ref> هدایای تقدیمی در مراسم پایوازی که با عناوین پاگشایانه، رونما و پیشرو شناخته میشوند، تحولات قابل توجهی را در طول زمان تجربه کرده است. در گذشته، در بعضی مناطق، گاهی پدر عروس متناسب با توان مالی خود، حیوانات مفیدی مانند گاو یا گوسفند شیرده و حتی اسب کرهزا به دختر خود هدیه میداد. این هدایا علاوهبر ارزش مادی، نشاندهندۀ دلبستگی و حمایت خانواده از عروس جوان بود.<ref>عابدوف، آداب، آیینها و باورهای مردم افغانستان، 1393ش، ص180.</ref> در دوران معاصر، این سنت به شکل مدرنتری تداوم یافته و هدایا بهطور عمده شامل لباس کامل برای زوجین و زیورآلات طلا برای عروس است.<ref>[https://youtube.com/watch?v=n9osQNGTq7I&si=LZas4yVC%20nuBeZlE «پایوازی عروس»، وبسایت یوتیوب.]</ref> | ||
مدت اقامت در پایوازی از چند روز تا یک ماه متغیر است. در گذشته، عروس و داماد گاهی تا یک ماه در | مدت اقامت در پایوازی از چند روز تا یک ماه متغیر است. در گذشته، عروس و داماد گاهی تا یک ماه در خانۀ پدر عروس میماندند. با تصویب قانونی در سال ۱۳۹۴ش توسط مجلس سنا، برگزاری این مراسم در هتلها ممنوع شده است.<ref>[http://sagima21.blogfa.com/post/66 سلیم، «مجلس سنا قانون برگزاری مراسم عروسی را تصویب کرد، طویانه بند میشود»، وبلاگ زنان صالح.]</ref> | ||
=== کارکردهای اجتماعی پایوازی === | === کارکردهای اجتماعی پایوازی === | ||
پایوازی موجب تقویت پیوندهای خانوادگی و آشنایی بستگان دو خانواده میشود. همچنین از نظر اقتصادی به تأمین برخی نیازهای زوج جوان کمک میکند.<ref name=":2">[https://www.cgie.org.ir/fa/article/239482/پاگشا بلوکباشی، «پاگشا»، وبسایت مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی.]</ref> | پایوازی موجب تقویت پیوندهای خانوادگی و آشنایی بستگان دو خانواده میشود. همچنین از نظر اقتصادی به تأمین برخی نیازهای زوج جوان کمک میکند.<ref name=":2">[https://www.cgie.org.ir/fa/article/239482/پاگشا بلوکباشی، «پاگشا»، وبسایت مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی.]</ref> بااینحال، تجملگرایی در این مراسم گاهی موجب فشار مالی بر میزبانان میشود.<ref>[http://sagima21.blogfa.com/post/66 سلیم، «مجلس سنا قانون برگزاری مراسم عروسی را تصویب کرد، طویانه بند میشود»، وبلاگ زنان صالح.]</ref> | ||
== عروسی دستهجمعی در افغانستان == | == عروسی دستهجمعی در افغانستان == | ||
[[پرونده:ازدواج-در-افغانستان.jpg|thumb|یک مراسم عروسی دسته جمعی با شرکت ۳۰ زوج در هرات افغانستان؛ ۲۱ می ۲۰۱۶|جایگزین=عروسی دسته جمعی در افغانستان]] | [[پرونده:ازدواج-در-افغانستان.jpg|thumb|یک مراسم عروسی دسته جمعی با شرکت ۳۰ زوج در هرات افغانستان؛ ۲۱ می ۲۰۱۶|جایگزین=عروسی دسته جمعی در افغانستان]] | ||
در عروسی دستهجمعی، مراسم ازدواج تعدادی از زوجهای جوان بهصورت گروهی و در یک سالن برگزار میشود. این کار با هدف تسهیل در امر ازدواج و پایینآمدن هزینههای سنگین مراسم عروسی از سوی نهادهای خیریه همراه با اهدای [[جهیزیه]] و لوازم منزل انجام میشود.<ref>[https://www.samatak.com/funny/tale/شب-زفاف-گروهی-کشور-افغانستان-تصاویر.html «شب زفاف در کشور افغانستان»، وبسایت سماتک.]</ref> تاریخچهٔ عروسی دستهجمعی به عصر [[تیموریان]] برمیگردد و از سوی [[گوهرشاد بیگم|گوهرشادبیگم]] همسر میرزا شاهرخ؛ حاکم تیموری رواج یافته است. در آن | در عروسی دستهجمعی، مراسم ازدواج تعدادی از زوجهای جوان بهصورت گروهی و در یک سالن برگزار میشود. این کار با هدف تسهیل در امر ازدواج و پایینآمدن هزینههای سنگین مراسم عروسی از سوی نهادهای خیریه همراه با اهدای [[جهیزیه]] و لوازم منزل انجام میشود.<ref>[https://www.samatak.com/funny/tale/شب-زفاف-گروهی-کشور-افغانستان-تصاویر.html «شب زفاف در کشور افغانستان»، وبسایت سماتک.]</ref> تاریخچهٔ عروسی دستهجمعی به عصر [[تیموریان]] برمیگردد و از سوی [[گوهرشاد بیگم|گوهرشادبیگم]] همسر میرزا شاهرخ؛ حاکم تیموری رواج یافته است. در آن زمان، این نوع مراسم سالی یکبار در [[روضه سخی|روضهٔ سخی]] [[مزارشریف]] برگزار میشد و عبدالرحمن جامی به دعوت حاکم تیموری خطبهٔ عقد عروسیهای دستهجمعی را جاری میساخت.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=hLVsZP7wwwQ محمدی، «تاریخچۀ دقیق مراسمهای عروسی دستهجمعی در افغانستان»، آشیانه، وبسایت یوتیوب.]</ref> مراسم عروسی دستهجمعی بعداز مدتها وقفه، دوباره درسالهای اخیر بین تعدادی از افراد جامعهٔ افغانستان مرسوم شده است. در سال ۱۳۹۱ش اولین مراسم ازدواج دستهجمعی از سوی خیرین در [[مسجد]] فاطمیهٔ [[قندهار]] برگزار شد.<ref>[http://www.afghanpaper.com/nbody.php?id=64483 «اولین مراسم ازدواج دستهجمعی در قندهار»، شبکۀ اطلاعرسانی افغانستان.]</ref> | ||
=== نهادهای برگزارکنندهٔ عروسی دستهجمعی === | === نهادهای برگزارکنندهٔ عروسی دستهجمعی === | ||
[[مدرسه|مدارس]] دینی،<ref>[https://parstoday.ir/dari/news/afghanistan-i225956 «مراسم ازدواج دستهجمعی 125 زوج جوان در مزارشریف»، وبسایت پارستودی.]</ref> دفاتر [[مرجع دینی|مراجع تقلید]]،<ref>[https://www.irna.ir/news/83044684/%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D8%B2%D8%AF%D9%88%D8%A7%D8%AC-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D9%81%D8%B1%D8%A2%DB%8C%D9%86%D8%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%B4%D9%88%D8%A7%D8%B1-%D8%A8%D8%B1%D8%A «آیین ازدواج در افغانستان، فرایندی دشوار برای مردان»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> بنیاد فرهنگی خیریهٔ [[امام علی]]،<ref>[https://farkhundanews.com/archives/2305 «عروسی دستهجمعی در دشت برچی»، وبسایت فرخنده.]</ref> کمیتهٔ امداد [[امام خمینی]]،<ref>[https://saten.ir/20998/ازدواج-دسته-جمعی-در-افغانستان-به-همت-کم/ «ازدواج دستهجمعی در افغانستان به همت کمیتۀ امداد امام خمینی»، وبسایت ساتین.]</ref> وزارت اطلاعات و فرهنگ افغانستان،<ref>[http://www.afghanirca.com/fa/news/62055 «برگزاری مراسم عروسی دستهجمعی 37 زوج در بامیان»، وبسایت افغانایرکا.]</ref> انجمن فرهنگی وصال کوثر،<ref>[https://memar.press/مراسم-ازدواج-دستهجمعی-۴۴-زوج-در-کابل/ «مراسم ازدواج دستهجمعی 44 زوج در کابل برگزار شد»، خبرگزاری معمار.]</ref> کوثرالقرآن،<ref>[https://www.afghanwomennews.com/برگزاری-مراسم-ازدواج-دسته-جمعی-در-بامی/ «برگزاری مراسم ازدواج دستهجمعی در بامیان؛ 17 زوج به گونۀ دستهجمعی عروسی شان را جشن گرفتند»، خبرگزاری زنان افغانستان.]</ref> نهاد خیریهٔ حبیبیار،<ref>[https://www.payam-aftab.com/fa/news/75772/%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D8%B9%D8%B1%D9%88%D8%B3%DB%8C-%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D9%87-%D8%AC%D9%85%D8%B9%DB%8C-%DB%B3%DB%B5-%D8%B2%D9%88%D8%AC-%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86-%D9%86%DB%8C%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%A8%کریمی، «مراسم عروسی 35 زوج جوان در نیمروز برگزار شد»، خبرگزاری پیام آفتاب.]</ref> بنیاد خیریهٔ ابوالفضل<ref>[https://khabarnama.net/1398/06/why-group-wedding-didnt-changed-to-public-culture/ نظری، «ازدواج دستهجمعی؛ چرا این سبک عروسی به فرهنگ عمومی در افغانستان تبدیل نشده است؟»، وبسایت خبرنامه.]</ref> و بنیاد خیریهٔ شهدای افغانستان،<ref>[https://parstoday.ir/dari/news/afghanistan-i205826 سلطانی، «برگزاری جشن عروسی جمعی دهها زوج جوان در کابل»، وبسایت پارستودی.]</ref> نهادهایی هستند که تا کنون در برپایی مراسم عروسی دستهجمعی مشارکت کردهاند. | [[مدرسه|مدارس]] دینی،<ref>[https://parstoday.ir/dari/news/afghanistan-i225956 «مراسم ازدواج دستهجمعی 125 زوج جوان در مزارشریف»، وبسایت پارستودی.]</ref> دفاتر [[مرجع دینی|مراجع تقلید]]،<ref>[https://www.irna.ir/news/83044684/%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D8%B2%D8%AF%D9%88%D8%A7%D8%AC-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D9%81%D8%B1%D8%A2%DB%8C%D9%86%D8%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%B4%D9%88%D8%A7%D8%B1-%D8%A8%D8%B1%D8%A «آیین ازدواج در افغانستان، فرایندی دشوار برای مردان»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> بنیاد فرهنگی خیریهٔ [[امام علی]]،<ref>[https://farkhundanews.com/archives/2305 «عروسی دستهجمعی در دشت برچی»، وبسایت فرخنده.]</ref> کمیتهٔ امداد [[امام خمینی]]،<ref>[https://saten.ir/20998/ازدواج-دسته-جمعی-در-افغانستان-به-همت-کم/ «ازدواج دستهجمعی در افغانستان به همت کمیتۀ امداد امام خمینی»، وبسایت ساتین.]</ref> وزارت اطلاعات و فرهنگ افغانستان،<ref>[http://www.afghanirca.com/fa/news/62055 «برگزاری مراسم عروسی دستهجمعی 37 زوج در بامیان»، وبسایت افغانایرکا.]</ref> انجمن فرهنگی وصال کوثر،<ref>[https://memar.press/مراسم-ازدواج-دستهجمعی-۴۴-زوج-در-کابل/ «مراسم ازدواج دستهجمعی 44 زوج در کابل برگزار شد»، خبرگزاری معمار.]</ref> کوثرالقرآن،<ref>[https://www.afghanwomennews.com/برگزاری-مراسم-ازدواج-دسته-جمعی-در-بامی/ «برگزاری مراسم ازدواج دستهجمعی در بامیان؛ 17 زوج به گونۀ دستهجمعی عروسی شان را جشن گرفتند»، خبرگزاری زنان افغانستان.]</ref> نهاد خیریهٔ حبیبیار،<ref>[https://www.payam-aftab.com/fa/news/75772/%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D8%B9%D8%B1%D9%88%D8%B3%DB%8C-%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D9%87-%D8%AC%D9%85%D8%B9%DB%8C-%DB%B3%DB%B5-%D8%B2%D9%88%D8%AC-%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86-%D9%86%DB%8C%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%A8%کریمی، «مراسم عروسی 35 زوج جوان در نیمروز برگزار شد»، خبرگزاری پیام آفتاب.]</ref> بنیاد خیریهٔ ابوالفضل<ref>[https://khabarnama.net/1398/06/why-group-wedding-didnt-changed-to-public-culture/ نظری، «ازدواج دستهجمعی؛ چرا این سبک عروسی به فرهنگ عمومی در افغانستان تبدیل نشده است؟»، وبسایت خبرنامه.]</ref> و بنیاد خیریهٔ شهدای افغانستان،<ref>[https://parstoday.ir/dari/news/afghanistan-i205826 سلطانی، «برگزاری جشن عروسی جمعی دهها زوج جوان در کابل»، وبسایت پارستودی.]</ref> نهادهایی هستند که تا کنون در برپایی مراسم عروسی دستهجمعی مشارکت کردهاند. | ||
=== | === آدابورسوم برگزاری عروسی دستهجمعی === | ||
این نوع عروسی در مناسبتهایی مانند | این نوع عروسی در مناسبتهایی مانند سالروز تولد بزرگان دینی چون میلادالنبی، روز [[مبعث]]،<ref>[https://www.avapress.com/fa/news/259423/برگزاری-عروسی-دسته-جمعی-۲۳۰-زوج-جوان-بلخ «برگزاری عروسی دستهجمعی 230 زوج جوان در بلخ»، خبرگزاری صدای افغان (آوا).]</ref> سیزدهم رجب بهمناسبت میلاد امام علی و [[روز پدر در ایران|روز پدر]]، سالروز ازدواج امام علی و [[حضرت فاطمه|فاطمهٔ زهرا]]،<ref>[https://www.avapress.com/fa/gallery/272133/1/%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D8%B4-%D8%AA%D8%B5%D9%88%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%B9%D8%B1%D9%88%D8%B3%DB%8C-%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D9%87-%D8%AC%D9%85%D8%B9%DB%8C-%DB%B6%DB%B0-%D8%B «گزارش تصویری/ برگزاری عروسی دستهجمعی 60 زوج جوان در کابل»، خبرگزاری صدای افغان (آوا).]</ref> [[نیمه شعبان|نیمهٔ شعبان]] و اعیاد اسلامی، برگزار میشود.<ref>[https://sahebkhabar.ir/news/59195234/رونق-عروسی-های-دسته-جمعی-در-افغانستان «رونق عروسیهای دستهجمعی در افغانستان»، وبسایت صاحبخبران.]</ref> مؤسسات خیریهٔ مردمنهاد برای برگزاری مراسم عروسی دستهجمعی، ابتدا از متقاضیان عروسی ثبتنام انجام میدهند؛ سپس بهتعداد زوجها لباسهای یکدست و یکرنگ مخصوص عروسی و مواد اولیهٔ پذیرایی را تدارک میبینند و دعوت مهمانان بهتعداد مشخص انجام میشود.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=72hDyGUT6Pw&pp=ygUy2LHZiNi0INio2LHar9iy2KfYsduMINi52LHZiNiz24wg2K_Ys9iq2Ycg2KzZhdi524w%3D «برگزاری مراسم عروسی دستهجمعی (60) زوج جوان در غرب کابل»، تلویزیون راه فردا، وبسایت یوتیوب.]</ref> | ||
انجمنهای برگزارکنندهٔ این نوع مراسم از سه بخش عمده تشکیل میشوند: انتظامات، تدارکات و فرهنگی، این سه بخش هرکدام در تالار عروسی که معین شده | انجمنهای برگزارکنندهٔ این نوع مراسم از سه بخش عمده تشکیل میشوند: انتظامات، تدارکات و فرهنگی، این سه بخش هرکدام در تالار عروسی که معین شده است، کارهای تزئین و مجلسآرایی مانند آمادهکردن استیج، گلآرایی، نورپردازی زیبا و حرفهای و نظم مراسم، پذیرایی و اجرای برنامههای متنوع جذاب و شاد را به عهده دارد.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=72hDyGUT6Pw&pp=ygUy2LHZiNi0INio2LHar9iy2KfYsduMINi52LHZiNiz24wg2K_Ys9iq2Ycg2KzZhdi524w%3D «برگزاری مراسم عروسی دستهجمعی (60) زوج جوان در غرب کابل»، تلویزیون راه فردا، وبسایت یوتیوب.]</ref> | ||
=== عوامل زمینهساز و اهداف برگزاری عروسی دستهجمعی === | === عوامل زمینهساز و اهداف برگزاری عروسی دستهجمعی === | ||
| خط ۲۷۲: | خط ۲۷۰: | ||
عروسی دستهجمعی در افغانستان دارای کارکردهای اجتماعی و اقتصادی متعددی است که از مهمترین آنها میتوان به موارد زیر اشاره کرد: | عروسی دستهجمعی در افغانستان دارای کارکردهای اجتماعی و اقتصادی متعددی است که از مهمترین آنها میتوان به موارد زیر اشاره کرد: | ||
# '''کاهش هزینههای سنگین ازدواج'''؛ که با اشتراکگذاری مخارج بین چندین زوج، فشار مالی را بهطور قابل توجهی کاهش میدهد. این روش از بدهکاری جوانان در آغاز زندگی مشترک جلوگیری میکند.<ref>[https://khabarnama.net/1398/06/why-group-wedding-didnt-changed-to-public-culture/ نظری، «ازدواج دستهجمعی؛ چرا این سبک عروسی به فرهنگ عمومی در افغانستان تبدیل نشده است؟»، وبسایت خبرنامه.]</ref> | # '''کاهش هزینههای سنگین ازدواج'''؛ که با اشتراکگذاری مخارج بین چندین زوج، فشار مالی را بهطور قابل توجهی کاهش میدهد. این روش از بدهکاری جوانان در آغاز زندگی مشترک جلوگیری میکند.<ref>[https://khabarnama.net/1398/06/why-group-wedding-didnt-changed-to-public-culture/ نظری، «ازدواج دستهجمعی؛ چرا این سبک عروسی به فرهنگ عمومی در افغانستان تبدیل نشده است؟»، وبسایت خبرنامه.]</ref> | ||
# '''تقویت همبستگی | # '''تقویت همبستگی اجتماعی'''؛ از طریق گردهمایی اقوام مختلف در یک مراسم مشترک که موجب تحکیم پیوندهای اجتماعی میشود.<ref>[https://www.farhangpress.af/جشن-عروسی-دسته-جمعی-هفتاد-زوج-در-کابل/ «جشن عروسی دستهجمعی هفتاد زوج در کابل»، خبرگزاری فرهنگ.]</ref> | ||
# '''حفظ فرهنگ اصیل'''؛ با جلوگیری از نفوذ الگوهای فرهنگی بیگانه و ترویج سنتهای بومی در مراسم ازدواج.<ref>[https://www.payam-aftab.com/fa/news/75772/%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D8%B9%D8%B1%D9%88%D8%B3%DB%8C-%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D9%87-%D8%AC%D9%85%D8%B9%DB%8C-%DB%B3%DB%B5-%D8%B2%D9%88%D8%AC-%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86-%D9%86%DB%8C%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%A8% «مراسم عروسی 35 زوج جوان در نیمروز برگزار شد»، خبرگزاری پیام آفتاب.]</ref> | # '''حفظ فرهنگ اصیل'''؛ با جلوگیری از نفوذ الگوهای فرهنگی بیگانه و ترویج سنتهای بومی در مراسم ازدواج.<ref>[https://www.payam-aftab.com/fa/news/75772/%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D8%B9%D8%B1%D9%88%D8%B3%DB%8C-%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D9%87-%D8%AC%D9%85%D8%B9%DB%8C-%DB%B3%DB%B5-%D8%B2%D9%88%D8%AC-%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86-%D9%86%DB%8C%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%A8% «مراسم عروسی 35 زوج جوان در نیمروز برگزار شد»، خبرگزاری پیام آفتاب.]</ref> | ||
# '''تسهیل امر ازدواج برای جوانان؛''' که با حذف موانع مالی، امکان تشکیل خانواده در سنین مناسب را فراهم میسازد و از بسیاری مشکلات اخلاقی و اجتماعی پیشگیری میکند.<ref>[https://fararu.com/fa/news/589607/تصاویر-جشن-عروسی-دستهجمعی-۵۶-زوج-شیعه-در-ک «جشن عروسی دستهجمعی 56 زوج شیعه در کابل»، وبسایت فرارو.]</ref> | # '''تسهیل امر ازدواج برای جوانان؛''' که با حذف موانع مالی، امکان تشکیل خانواده در سنین مناسب را فراهم میسازد و از بسیاری مشکلات اخلاقی و اجتماعی پیشگیری میکند.<ref>[https://fararu.com/fa/news/589607/تصاویر-جشن-عروسی-دستهجمعی-۵۶-زوج-شیعه-در-ک «جشن عروسی دستهجمعی 56 زوج شیعه در کابل»، وبسایت فرارو.]</ref> | ||
| خط ۲۸۲: | خط ۲۸۰: | ||
=== آسیبشناسی مراسم عروسی دستهجمعی === | === آسیبشناسی مراسم عروسی دستهجمعی === | ||
رقابتهای خانوادگی<ref>[https://tolonews.com/fa/afghanistan/برگزاری-عروسی-دسته-جمعی-در-کابل اشرفی، «برگزاری عروسی دستهجمعی در کابل»، وبسایت طلوعنیوز.]</ref> و ننگ اجتماعی از مسائلی است که باعث میشود عدهای از مردم و جوانان، مراسم عروسی خود را بهصورت دستهجمعی برگزار نکنند. این افراد گمان میکنند اینشکل برگزاری عروسی درشأن آنها نیست و باعث میشود از سوی دیگران تحقیر شوند، در | رقابتهای خانوادگی<ref>[https://tolonews.com/fa/afghanistan/برگزاری-عروسی-دسته-جمعی-در-کابل اشرفی، «برگزاری عروسی دستهجمعی در کابل»، وبسایت طلوعنیوز.]</ref> و ننگ اجتماعی از مسائلی است که باعث میشود عدهای از مردم و جوانان، مراسم عروسی خود را بهصورت دستهجمعی برگزار نکنند. این افراد گمان میکنند اینشکل برگزاری عروسی درشأن آنها نیست و باعث میشود از سوی دیگران تحقیر شوند، در صورتیکه این رسم بهدلیل کاهش هزینه و جلوگیری از اسراف، رضایت بیشتر زوجها و خانوادههای آنها را بهدنبال دارد.<ref>[https://khabarnama.net/1398/06/why-group-wedding-didnt-changed-to-public-culture/ نظری، «ازدواج دستهجمعی؛ چرا این سبک عروسی به فرهنگ عمومی در افغانستان تبدیل نشده است؟»، وبسابت خبرنامه.]</ref> | ||
=== ازدواج دستهجمعی افغانستانیها در ایران === | === ازدواج دستهجمعی افغانستانیها در ایران === | ||
| خط ۲۸۹: | خط ۲۸۷: | ||
== هزینههای ازدواج در افغانستان == | == هزینههای ازدواج در افغانستان == | ||
=== شیربها === | === شیربها === | ||
[[شیربها]] که در خردهفرهنگهای افغانستان با نامهای دیگری مانند گَله، قلین، ولور، طویانه و پیشکش نیز یاد میشود<ref>عبدالله، شرح قانون مدنی افغانستان (حقوق فامیل)، | [[شیربها]] که در خردهفرهنگهای افغانستان با نامهای دیگری مانند گَله، قلین، ولور، طویانه و پیشکش نیز یاد میشود<ref>عبدالله، شرح قانون مدنی افغانستان (حقوق فامیل)، 1391ش، ص24.</ref> مبلغی است که داماد به خانوادهٔ عروس پرداخت میکند. این مبلغ گاه صرف تهیهٔ جهیزیه میشود، اما بیشتر بهطور مستقیم به خانوادهٔ عروس داده میشود. علاوهبر شیربها، هزینههای دیگری مانند لباس، مراسم نامزدی و عروسی نیز بر عهدهٔ داماد است. دولت افغانستان با تصویب قانونی، پرداخت شیربها را ممنوع اعلام کرده است.<ref>قانون مراسم عروسی، نمبرمسلسل 1280، مصوب 1396ش.</ref> در این قانون، پرداخت پول با عنوان شیربها، گَله، قلین، ولور، طویانه و پیشکش، ممنوع شده است.<ref>قانون مراسم عروسی، نمبرمسلسل 1280، مصوب 1396ش.</ref> | ||
=== مهریه === | === مهریه === | ||
[[مهریه]] | [[مهریه]] براساس سنت اسلامی، در خانوادههای افغانستانی مرسوم است، اما این سنت دینی از چارچوبهای شرعی فاصله گرفته و تاحد زیادی تابع مقررات و سنن عرفی و آدابورسوم اجتماعی شده است. مطالعات نشان میدهد که اغلب زنان از مهریهٔ خود، نوع و مقدار آن اطلاع نداشتهاند و مانند اصل عقد ازدواج، خواست آنها در نظرگرفته نشده یا در تصمیمگیریهای بزرگان فامیل شریک نبودهاند.<ref>رحمانی، راهنمای حقوق خانواده درافغانستان ازدیدگاه قانون مدنی وعرف افغانستان، کمیته دفاع ازحقوق زنان افغانستان، (روزنه)، 1383ش، ص104.</ref> | ||
در عرف اجتماعی افغانستان، مالکیت زن بر مهریه به رسمیت شناخته نمیشود و زنان نیز مهریهٔ خود را مطالبه نمیکنند. هزینههایی که تحت عنوان شیربها از داماد گرفته | در عرف اجتماعی افغانستان، مالکیت زن بر مهریه به رسمیت شناخته نمیشود و زنان نیز مهریهٔ خود را مطالبه نمیکنند. هزینههایی که تحت عنوان شیربها از داماد گرفته میشود، بهطور کامل تحت مالکیت پدر عروس قرار میگیرد، اما از تعیین مهر قابل توجه که بهعنوان ضمانت مالی و اجرایی پیوند زوجیت، چشمپوشی میشود.<ref>رحمانی، راهنمای حقوق خانواده درافغانستان ازدیدگاه قانون مدنی وعرف افغانستان، کمیته دفاع ازحقوق زنان افغانستان، (روزنه)، 1383ش، ص106.</ref> | ||
=== جهیزیه === | === جهیزیه === | ||
[[جهیزیه]] از لوازم اصلی ازدواج در خانوادههای افغانستانیها است. جهاز عروس | [[جهیزیه]] از لوازم اصلی ازدواج در خانوادههای افغانستانیها است. جهاز عروس براساس فرهنگ و نیازمندیهای هر منطقه، تدارک میشود. جهیزیه بهطور معمول به همان وسایل مورد نیاز خانهٔ عروس گفته میشود که از سوی داماد یا خانوادهٔ عروس (در صورت گرفتن اخذ شیربها یا گَله از داماد)، تهیه میشود. ظروف مورد نیاز غذاخوری، وسایل [[آشپزی]]، بسترخواب (رختخواب)، کمد یا بکس (صندوق)، فرش از جنس گلیم یا قالی، وسایل تزئین اتاق عروس، چند دست لباس برای عروس، زیورآلات و سایر وسایل مورد نیاز، مجموعهٔ اقلامی است که جهاز عروس را تشکیل میدهد. البته در برخی مناطق روستایی، گوسفند یا گاو شیری را نیز بهعنوان جهاز عروس در نظر میگیرند. در موارد نادری، عروس را بدون جهاز به خانۀ شوهر میفرستند. در چنین مواردی براساس توافق خانوادۀ عروس و داماد، گَله یا شیر بهای کمتر، از داماد گرفته میشود و در عوض، عروس را با دایرکردن جشن کوچک عروسی و بدون تدارک جهاز، به خانۀ شوهر میفرستند.<ref>«طویانه درافغانستان؛ قیمت دختران ازیک صدهزارافغانی تاچهارصد هزارافغانی»، وبسایت خبرنامه.</ref> | ||
=== نفقه === | === نفقه === | ||
[[نفقه]] شامل تأمین نیازهای اساسی زن مانند [[خوراک]]، پوشاک، مسکن و درمان است.<ref>رحمانی، راهنمای حقوق خانواده درافغانستان ازدیدگاه قانون مدنی وعرف افغانستان، کمیته دفاع ازحقوق زنان افغانستان (روزنه)، | [[نفقه]] شامل تأمین نیازهای اساسی زن مانند [[خوراک]]، پوشاک، مسکن و درمان است.<ref>رحمانی، راهنمای حقوق خانواده درافغانستان ازدیدگاه قانون مدنی وعرف افغانستان، کمیته دفاع ازحقوق زنان افغانستان (روزنه)، 1383ش، ص106.</ref> قانون مدنی افغانستان نفقه را متناسب با توان مالی شوهر تعیین کرده است.<ref>قانون مدنی افغانستان، ماده 118، شماره مسلسل 353، مصوب 1355ش.</ref> در فرهنگ جامعهٔ افغانستان نیز نفقهٔ زوجه براساس نوع درآمد و سطح زندگی شوهر و خانوادۀ او فراهم میشود.<ref>عبدالله، شرح قانون مدنی افغانستان (حقوق فامیل)، 1391ش، ص17.</ref> هزینههای درمانی زن بهطور کامل بر عهدهٔ شوهر است و در ازدواجهای چندهمسری بهطور معمول چند همسر در یک [[خانه]] زندگی میکنند که این امر، گاهی موجب تنش میشود.<ref>[https://aftabnews.ir/fa/news/621294/فرزندان-اولین-قربانیان-چندهمسری «فرزندان؛ اولین قربانیان چندهمسری»، خبرگزاری آفتاب.]</ref> | ||
== پانویس == | == پانویس == | ||
| خط ۳۰۸: | خط ۳۰۶: | ||
{{آغاز منابع}} | {{آغاز منابع}} | ||
* قرآن کریم | * قرآن کریم | ||
* «آیین ازدواج در افغانستان»، خبرگزاری | * «آیین ازدواج در افغانستان»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ انتشار: ۷ مهر ۱۳۹۷ش. | ||
* «آیین ازدواج در افغانستان، فرایندی دشوار برای مردان»، خبرگزاری | * «آیین ازدواج در افغانستان، فرایندی دشوار برای مردان»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: ۴ مهر ۱۳۰۷ش. | ||
* اشرفی، نبیلا، «برگزاری عروسی دستهجمعی در کابل»، وبسایت طلوعنیوز، تاریخ درج مطلب: ۲۲ ثور (فروردین) ۱۳۹۶ش. | |||
* «افزایش ازدواج اجباری بهعلت بسته شدن مکاتب دخترانه»، وبسایت طلوع نیوز، تاریخ درج مطلب: ۱۷ سرطان ۱۴۰۱ش. | |||
* اکبری، زهرا، «ازدواج موقت چالشی فراروی خانواده»، وبسایت روزنامه صبح کابل، تاریخ درج مطلب: ۳ جولای ۲۰۲۰م. | |||
* امیری، سکینه، «تشکیل خانواده جدید؛ از معیارهای انتخاب همسر خانواده پسر تا نوع نگاه خانواده دختر در افغانستان»، وبسایت خبرنامه، تاریخ درج مطلب: ۱۹ فروردین ۱۳۹۶ش. | |||
* «اولین مراسم ازدواج دستهجمعی در قندهار»، شبکهٔ اطلاعرسانی افغانستان، تاریخ درج مطلب: ۲۳ دی ۱۳۹۲ش. | |||
* احسانی، میرزاحسین، «رسم و رسوم غلط و هفتخوان ازدواج در افغانستان»، خبرگزاری فارسی، تاریخ درج مطلب: ۲۱ بهمن ۱۳۹۴ش. | * احسانی، میرزاحسین، «رسم و رسوم غلط و هفتخوان ازدواج در افغانستان»، خبرگزاری فارسی، تاریخ درج مطلب: ۲۱ بهمن ۱۳۹۴ش. | ||
* «ازدواج اجباری»، وبسایت مصاحب، تاریخ درج مطلب: ۲۵ مهر ۱۴۰۰ش. | |||
* «ازدواج اجباری یا تحمیلی و انواع آن»، وبسایت بنیاد وکلا، تاریخ درج مطلب: ۱۵ تیر ۱۴۰۱ش. | * «ازدواج اجباری یا تحمیلی و انواع آن»، وبسایت بنیاد وکلا، تاریخ درج مطلب: ۱۵ تیر ۱۴۰۱ش. | ||
* «ازدواج دستهجمعی در افغانستان به همت کمیتهٔ امداد امام خمینی»، وبسایت ساتین، تاریخ درج مطلب: ۱ اردیبهشت ۱۳۹۳ش. | * «ازدواج دستهجمعی در افغانستان به همت کمیتهٔ امداد امام خمینی»، وبسایت ساتین، تاریخ درج مطلب: ۱ اردیبهشت ۱۳۹۳ش. | ||
* «ازدواج از طریق فیسبوک چه پیامدهایی دارد؟»، خبرگزاری پژواک، تاریخ درج مطلب: ۲۰ ژانویهٔ ۲۰۱۶م. | * «ازدواج از طریق فیسبوک چه پیامدهایی دارد؟»، خبرگزاری پژواک، تاریخ درج مطلب: ۲۰ ژانویهٔ ۲۰۱۶م. | ||
* «ازدواجهای اجباری و زیر سن همچنان عامل افزایش خشونت در جامعه افغانستان»، خبرگزاری شفقنا، تاریخ درج مطلب: ۱۲ جولای ۲۰۱۹م. | * «ازدواجهای اجباری و زیر سن همچنان عامل افزایش خشونت در جامعه افغانستان»، خبرگزاری شفقنا، تاریخ درج مطلب: ۱۲ جولای ۲۰۱۹م. | ||
* اشنایدر، ایرنه، پیشرفتهای اخیر در قانون خانوادة افغانستان، ترجمه کوهیفر و کاظمی، مجله حقوقی دادگستری، سال ۷۴، شمارهٔ ۱۷، زمستان ۱۳۸۹ش. | * اشنایدر، ایرنه، پیشرفتهای اخیر در قانون خانوادة افغانستان، ترجمه کوهیفر و کاظمی، مجله حقوقی دادگستری، سال ۷۴، شمارهٔ ۱۷، زمستان ۱۳۸۹ش. | ||
* امید، غلامرضا، «رسم و رواجهای مردم جاغوری»، وبلاگ اگر به یاد جاغوری افتادی، تاریخ درج مطلب: ۲۷ اردیبهشت ۱۳۹۱ش. | * امید، غلامرضا، «رسم و رواجهای مردم جاغوری»، وبلاگ اگر به یاد جاغوری افتادی، تاریخ درج مطلب: ۲۷ اردیبهشت ۱۳۹۱ش. | ||
* «برگزاری مراسم ازدواج دستهجمعی در بامیان؛ ۱۷ زوج به گونهٔ دستهجمعی عروسیشان را جشن گرفتند»، خبرگزاری زنان افغانستان، تاریخ درج مطلب: ۱۸ جوزا (خرداد) ۱۴۰۲ش. | * «برگزاری مراسم ازدواج دستهجمعی در بامیان؛ ۱۷ زوج به گونهٔ دستهجمعی عروسیشان را جشن گرفتند»، خبرگزاری زنان افغانستان، تاریخ درج مطلب: ۱۸ جوزا (خرداد) ۱۴۰۲ش. | ||
* «برگزاری مراسم عروسی دستهجمعی ۳۷ زوج در بامیان»، وبسایت افغانایرکا، تاریخ درج مطلب: ۳۰ عقرب (آبان) ۱۳۹۶ش. | * «برگزاری مراسم عروسی دستهجمعی ۳۷ زوج در بامیان»، وبسایت افغانایرکا، تاریخ درج مطلب: ۳۰ عقرب (آبان) ۱۳۹۶ش. | ||
* «برگزاری عروسی دستهجمعی ۲۳۰ زوج جوان در بلخ»، خبرگزاری صدای افغان (آوا)، تاریخ درج مطلب: ۱۴ میزان (مهر) ۱۴۰۱ش. | * «برگزاری عروسی دستهجمعی ۲۳۰ زوج جوان در بلخ»، خبرگزاری صدای افغان (آوا)، تاریخ درج مطلب: ۱۴ میزان (مهر) ۱۴۰۱ش. | ||
* «برگزاری مراسم عروسی دستهجمعی (۶۰) زوج جوان در غرب کابل»، تلویزیون راه فردا، وبسایت یوتیوب، تاریخ بازدید: ۱ آبان ۱۴۰۲ش. | * «برگزاری مراسم عروسی دستهجمعی (۶۰) زوج جوان در غرب کابل»، تلویزیون راه فردا، وبسایت یوتیوب، تاریخ بازدید: ۱ آبان ۱۴۰۲ش. | ||
* «برنامه محور: بررسی فرهنگ بد دادن دختران در افغانستان»، | * «برنامه محور: بررسی فرهنگ بد دادن دختران در افغانستان»، وبسایت طلوعنیوز، تاریخ درج مطلب: ۲ آبان ۱۳۹۵ش. | ||
* بلوکباشی، علی، «پاگشا»، دانشنامه فرهنگ مردم ایران در وبسایت مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، تاریخ درج مطلب: ۱۲ دی ۱۳۹۸ش. | * بلوکباشی، علی، «پاگشا»، دانشنامه فرهنگ مردم ایران در وبسایت مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، تاریخ درج مطلب: ۱۲ دی ۱۳۹۸ش. | ||
* «تغییرات رفتاری در دوران نامزدی دختران و پسران افغانستانی»، خبرگزاری میزان، تاریخ درج مطلب: ۲۷ خرداد ۱۳۹۵ش. | * «تغییرات رفتاری در دوران نامزدی دختران و پسران افغانستانی»، خبرگزاری میزان، تاریخ درج مطلب: ۲۷ خرداد ۱۳۹۵ش. | ||
* «جشن عروسی دستهجمعی ۵۶ زوج شیعه در کابل»، وبسایت فرارو، تاریخ درج مطلب: ۹ آذر ۱۴۰۱ش. | * «جشن عروسی دستهجمعی ۵۶ زوج شیعه در کابل»، وبسایت فرارو، تاریخ درج مطلب: ۹ آذر ۱۴۰۱ش. | ||
* «جشن عروسی دستهجمعی هفتاد زوج در کابل»، خبرگزاری فرهنگ، تاریخ درج مطلب: ۲۵ جوزا (خرداد) ۱۴۰۱ش. | * «جشن عروسی دستهجمعی هفتاد زوج در کابل»، خبرگزاری فرهنگ، تاریخ درج مطلب: ۲۵ جوزا (خرداد) ۱۴۰۱ش. | ||
* جمعی از نویسندگان، «رابطه عملکرد شبکههای اجتماعی مجازی با شیوههای همسرگزینی»، پژوهشنامه مددکاری اجتماعی، سال ششم، شمارهٔ ۱۹، بهار ۱۳۹۸ش. | * جمعی از نویسندگان، «رابطه عملکرد شبکههای اجتماعی مجازی با شیوههای همسرگزینی»، پژوهشنامه مددکاری اجتماعی، سال ششم، شمارهٔ ۱۹، بهار ۱۳۹۸ش. | ||
* حسینی، مرضیه، «معیارهای گزینش خانوادهها برای انتخاب عروس و داماد»، خبرگزاری بانوان افغانستان، تاریخ درج مطلب: ۳۰ آبان ۱۴۰۱ش. | * حسینی، مرضیه، «معیارهای گزینش خانوادهها برای انتخاب عروس و داماد»، خبرگزاری بانوان افغانستان، تاریخ درج مطلب: ۳۰ آبان ۱۴۰۱ش. | ||
* «حکم نکاح به نیت طلاق و نکاح مسیار چیست»، اسلام کوئست نت، تاریخ درج مطلب: ۲۲ اردیبهشت ۱۳۹۲ش | * «حکم نکاح به نیت طلاق و نکاح مسیار چیست»، وبسایت اسلام کوئست نت، تاریخ درج مطلب: ۲۲ اردیبهشت ۱۳۹۲ش. | ||
* دیبرا ج اسمیت، تصامیم، علایق و تنوع: رسوم ازدواج درافغانستان، واحد تحقیق و ارزیابی افغانستان، کابل، ۱۳۸۷ش. | * دیبرا ج اسمیت، تصامیم، علایق و تنوع: رسوم ازدواج درافغانستان، واحد تحقیق و ارزیابی افغانستان، کابل، ۱۳۸۷ش. | ||
* «رجب و گلاندام، زوجی از قوم هزاره و پشتون، در زندان طالبان»، اندیپیندینت فارسی، تاریخ درج مطلب: ۱۶ تیر ۱۴۰۱ش. | |||
* رحمانی، سید عبدالوهاب، «راهنمای حقوق خانواده در افغانستان ازدیدگاه قانون مدنی و عرف افغانستان»، کمیته دفاع از حقوق زنان افغانستان (روزنه)، ۱۳۸۳ش. | * رحمانی، سید عبدالوهاب، «راهنمای حقوق خانواده در افغانستان ازدیدگاه قانون مدنی و عرف افغانستان»، کمیته دفاع از حقوق زنان افغانستان (روزنه)، ۱۳۸۳ش. | ||
* رضایی، مهری، «چالشهای ازدواج در افغانستان»، هفتهنامه نیمرخ، تاریخ بارگذاری: ۲۷ سرطان ۱۴۰۰ش. | * رضایی، مهری، «چالشهای ازدواج در افغانستان»، هفتهنامه نیمرخ، تاریخ بارگذاری: ۲۷ سرطان ۱۴۰۰ش. | ||
* «رقابتهای خانوادهگی؛ دلیل چندهمسری و نرخ بلند فرزندآوری در افغانستان»، وبسایت روزنامهٔ ۸ صبح، تاریخ درج مطلب: ۱۳ خرداد ۱۴۰۳ش. | * «رقابتهای خانوادهگی؛ دلیل چندهمسری و نرخ بلند فرزندآوری در افغانستان»، وبسایت روزنامهٔ ۸ صبح، تاریخ درج مطلب: ۱۳ خرداد ۱۴۰۳ش. | ||
* «رونق عروسیهای دستهجمعی در افغانستان»، وبسایت صاحبخبران، تاریخ درج مطلب: ۲۱ اسفند ۱۴۰۱ش. | * «رونق عروسیهای دستهجمعی در افغانستان»، وبسایت صاحبخبران، تاریخ درج مطلب: ۲۱ اسفند ۱۴۰۱ش. | ||
* «رهبر طالبان: اجبار دختران به ازدواج، خیرات رواجی برای اموات و مصارف گزاف پس از حج منع است»، وبسایت روزنامه اطلاعات روز، تاریخ بارگزاری: ۲۹ اسفند/ حوت ۱۴۰۳ش. | * «رهبر طالبان: اجبار دختران به ازدواج، خیرات رواجی برای اموات و مصارف گزاف پس از حج منع است»، وبسایت روزنامه اطلاعات روز، تاریخ بارگزاری: ۲۹ اسفند/ حوت ۱۴۰۳ش. | ||
* سرخسی، شمسالدین محمد بن سهل، المبسوط، مصر، مطبعه السعاده، بیتا. | * سرخسی، شمسالدین محمد بن سهل، المبسوط، مصر، مطبعه السعاده، بیتا. | ||
* سلطانی، زهرا، «برگزاری جشن عروسی جمعی دهها زوج جوان در کابل»، وبسایت پارستودی، تاریخ درج مطلب: ۲۰ حوت (سفند) ۱۴۰۱ش. | * سلطانی، زهرا، «برگزاری جشن عروسی جمعی دهها زوج جوان در کابل»، وبسایت پارستودی، تاریخ درج مطلب: ۲۰ حوت (سفند) ۱۴۰۱ش. | ||
| خط ۳۵۶: | خط ۳۴۷: | ||
* شریعتی، حفیظالله، فرهنگ ازدواج در هزارستان، مرکز تحقیقات رایانهای قائمیه اصفهان (نشر دیجیتالی)، ۱۳۹۲ش. | * شریعتی، حفیظالله، فرهنگ ازدواج در هزارستان، مرکز تحقیقات رایانهای قائمیه اصفهان (نشر دیجیتالی)، ۱۳۹۲ش. | ||
* شریعتی، حفیظالله، «آدابورسوم خواستگاری و ازدواج در دایکندی»، وبسایت پیام دایکندی، تاریخ درج مطلب: ۲۴ آذر ۱۳۹۲ش. | * شریعتی، حفیظالله، «آدابورسوم خواستگاری و ازدواج در دایکندی»، وبسایت پیام دایکندی، تاریخ درج مطلب: ۲۴ آذر ۱۳۹۲ش. | ||
* «شکایت یک مادر از بیتوجهی به اختطاف و ازدواج اجباری نواسه خردسالش»، | * «شکایت یک مادر از بیتوجهی به اختطاف و ازدواج اجباری نواسه خردسالش»، وبسایت طلوعنیوز، تاریخ درج مطلب: ۲۷ حوت ۱۳۹۶ش. | ||
* شهرستانی، علیاکبر، قاموس لهجه هزارگی، کابل، پوهنتون کابل، ۱۳۶۱ش. | * شهرستانی، علیاکبر، قاموس لهجه هزارگی، کابل، پوهنتون کابل، ۱۳۶۱ش. | ||
* صادقی، فیروز، «ازدواج زیر سن هنوز در افغانستان قربانی میگیرد»، خبرگزاری خامهپرس، تاریخ درج مطلب: ۱۳ نوامبر ۲۰۲۱م. | * صادقی، فیروز، «ازدواج زیر سن هنوز در افغانستان قربانی میگیرد»، خبرگزاری خامهپرس، تاریخ درج مطلب: ۱۳ نوامبر ۲۰۲۱م. | ||
