قناعت: تفاوت میان نسخه‌ها

خط ۷۷:

* نوری، حسین، مستدرک الوسائل، قم، مؤسسة آل البیت، ۱۴۰۸ق.

+++++

[[پرونده:0239.jpg|جایگزین= بوستان سعدی- مسعود کاشانی|بندانگشتی|بوستان سعدی به خط رکن‌الدین مسعود کاشانی]]

<big>'''قناعت اقتصادی؛'''</big> اکتفا‌کردن به‌اندازۀ نیاز از مادیات و رضایت از داشته‌ها.

[[قناعت اقتصادی]] یکی از خصایص نیکو در انسان و سفارش‌شده در آموزه‌های دینی است. افراد قانع با الگو‌گیری از سبک زندگی ائمه و پیشوایان دینی، از مادیات برای رفع نیاز استفاده کرده و آن را ابزاری برای رسیدن به سعادت اخروی قرار می‌دهند. ترویج قناعت اقتصادی در جامعۀ [[مسلمان]]، در تقابل با فرهنگ [[مصرف‌گرایی]] و تظاهری بیگانه، موجب تقویت [[هویت ملی]] و فرهنگ اصیلی ایرانی می‌شود.

==مفهوم‌شناسی==

[[قناعت]] به‌معنای بسنده‌‌کردن و راضی‌شدن به سهم و قسمت خود، <ref>[https://vajehyab.com/dehkhoda/%D9%82%D9%86%D8%A7%D8%B9%D8%AA دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژۀ قناعت.]</ref> در اصطلاح به‌معنای اکتفا کردن به‌اندازه نیاز از مادیات بوده و در مقابل [[حرص]] و زیاده‌طلبی به‌کار می‌رود.<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/%D9%82%D9%86%D8%A7%D8%B9%D8%AA «قناعت»، وب‌سایت دانشنامۀ اسلامی.]</ref>

==نشانه‌های فرد قانع==

در آموزه‌های دینی و احادیث متعددی از جمله نشانه‌های فرد قانع را همت بلند و شکرگذاری دانسته‌اند. این افراد در قبال چیزی که خداوند به آنها می‌دهد هر چند‌ اندک، همواره شاکر بوده و اظهار رضایت و خشنودی می‌کنند. آنها کمتر به اعتراض، ایراد و خشم برای دستیابی به مادیات می‌پردازند؛ <ref>[https://kayhan.ir/fa/news/281596/%D9%82%D9%86%D8%A7%D8%B9%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AE%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%B1%D9%87 «قناعت در سیره امام خمینی»، وب‌سایت کیهان.]</ref> اما قناعت اقتصادی به‌معنای کم‌کاری و تنبلی نیست، بلکه فرد قانع همواره در حال تلاش برای کسب روزی حلال است با این ویژگی که در مقابل کم‌وکاست مادیات در زندگی خللی در [[اخلاق]]، [[ایمان]] و رفتار وی ایجاد نمی‌شود.<ref>[https://www.hawzahnews.com/news/465766/%D9%82%D9%86%D8%A7%D8%B9%D8%AA-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D8%B9%D9%86%D8%A7%DB%8C-%D9%81%D9%82%D8%B1-%D9%88-%D8%AA%D9%86%D8%A8%D9%84%DB%8C-%D9%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D9%85%D8%AA%D9%82%DB%8C%D9%86-%D9%86%D8%B3%D8%A8%D8%AA-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D8%B4%DA%A9%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85 «قناعت به‌معنای فقر و تنبلی نیست/ متقین نسبت به مشکلات مردم دغدغه دارند»، خبرگزاری رسمی حوزه.]</ref>

==اهمیت قناعت اقتصادی در آموزه‌های اهل‌بیت==

قناعت اقتصادی از فضایل اخلاقی مورد تاکید اسلام و از ویژگی‌های افراد با [[ایمان]] و با فضیلت است که سبب قرب‌ الهی می‌شود.<ref>[https://kayhan.ir/fa/news/281596/%D9%82%D9%86%D8%A7%D8%B9%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AE%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%B1%D9%87 «قناعت در سیره امام خمینی»، وب‌سایت کیهان.]</ref> در برخی روایات بهترین‌های امت [[حضرت محمد|رسول خدا]]، قناعت‌کنندگان و بدترین آنها، طمع‌کاران معرفی شده‌اند.<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/%D9%82%D9%86%D8%A7%D8%B9%D8%AA «قناعت»، وب‌سایت دانشنامۀ اسلامی.]</ref> ائمه همواره در زندگی خود از زیاده‌روی و اتلاف وقت در مادیات پرهیز کرده و امت خود را به پیروی از این سیره ترغیب کرده‌اند. [[امام علی بن موسی|امام رضا]] حتی دور افکندن هسته [[خرما|خرما‌]] را از جمله کارهای نادرست دانسته است.<ref>[https://isu.ac.ir/content/12044/%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%B5%D8%B1%D9%81-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%B1%D8%B6%D8%A7--%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85 «بایسته‌های مصرف اقتصادی از دیدگاه امام رضا»، وب‌سایت دانشگاه امام صادق.]</ref>

این امر سبب می‌شود انسان از متاع ناچیز دنیا چشم پوشیده و مادیات را فقط در حد رفع نیاز استفاده کند.<ref>[https://kayhan.ir/fa/news/281596/%D9%82%D9%86%D8%A7%D8%B9%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AE%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%B1%D9%87 «قناعت در سیره امام خمینی»، وب‌سایت کیهان.]</ref> [[امام علی]] در جایگاه حاکم اسلامی، قناعت پیشه کرده و از زیاده‌روی در [[مصرف]] بیت‌المال پرهیز می‌کرد. در آموزه‌های دینی استفاده از معیشت به حد کفایت و قناعت‌کردن در [[زندگی]] به‌عنوان یکی از مهم‌ترین راهکارهای پیشرفت و ترقی در زندگی افراد و جامعه معرفی شده است.<ref>. نراقی، جامع السعادات، بی‌تا، ج2، ص104.</ref> همچنین در روایات متعددی صفت قناعت نشان‌دهندۀ کمال عقل انسان دانسته شده و فرد قانع را عاقل خوانده‌اند.<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/%D9%82%D9%86%D8%A7%D8%B9%D8%AA «قناعت»، وب‌سایت دانشنامۀ اسلامی.]</ref>

==قناعت در سبک زندگی ایرانیان==

قناعت اقتصادی و پرهیز از مصرف‌گرایی یکی از خصیصه‌های نیکو در سبک زندگی ایرانیان بوده که در گذشته نسبت به عصر جدید رونق بیشتری داشته است. در گذشته افراد با اتکا به داشته‌های‌اندک خود در کنار یکدیگر با [[امید]] و انگیزه، زندگی می‌کردند. آنها اسراف، [[تجمل‌گرایی]] و میل به مصرف‌‌گرایی بیهوده و زیاده از حد تعادل را ناهنجار می‌دانستند. [[خانواده|خانواده‌های]] ایرانی بر این اساس به [[تربیت]] و پرورش فرزندان خود می‌پرداختند.<ref>[https://ircud.ir/fa/content/283700 عزیزی‌مهر، «فرهنگ اقتصادی ایرانیان»، وب‌سایت مرکز رصد فرهنگی کشور.]</ref> [[امام خمینی]]، که بسیاری از ایرانیان، سبک زندگی او را الگوی خویش قرار داده‌اند، با الگوگیری از سبک زندگی و سیرۀ پیشوایان دینی، زندگی خود را بر پایۀ قناعت بنا نهاده بود. برخی، همین سبک زندگی را زمینه‌ساز تحول و [[انقلاب اسلامی]] دانسته‌اند. از جمله جلوه‌های قناعت در زندگی او [[ساده‌زیستی]]، میانه‌روی، دوری از تجملات، حساسیت بر اسراف و اهتمام به صرفه‌جویی است.<ref>[https://kayhan.ir/fa/news/281596/%D9%82%D9%86%D8%A7%D8%B9%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AE%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%B1%D9%87 «قناعت در سیره امام خمینی»، وب‌سایت کیهان.]</ref>

[[پرونده:585541.png|جایگزین= دیوان اشعار حکیم ناصر خسرو قبادیانی به اهتمام مجتبی مینوی و مهدی محقق|بندانگشتی|دیوان اشعار حکیم ناصر خسرو قبادیانی به اهتمام مجتبی مینوی و مهدی محقق]]

==قناعت اقتصادی در سبک زندگی جدید==

امروزه با وجود اینکه افراد به‌لحاظ مادیات غنی به‌نظر می‌رسند؛ اما به داشته‌های خود راضی نبوده و همواره بیش از آن را طلب می‌کنند. افراد گرایش بیشتری به مادیات پیدا کرده و زندگی خود را بر مبنای دستیابی بی‌حدوحصر به مادیات تعریف کرده‌اند. غرق‌شدن در زندگی مادی سبب شده که طمع و زیاده‌طلبی جایگزین قناعت در سبک زندگی آنها شود.<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/%D9%82%D9%86%D8%A7%D8%B9%D8%AA «قناعت»، وب‌سایت دانشنامۀ اسلامی.]</ref> چشم ‌و هم‌چشمی در عصر جدید یکی از مهم‌ترین عوامل از بین برندۀ قناعت در سبک زندگی خانواده‌های [[ایران|ایرانی]] است که سبب برهم زدن توازن در زندگی مشترک و اختلال در [[روابط خانوادگی]]، خویشاوندی و دوستانه شده است.<ref>[https://rasekhoon.net/lifestyle/show/1411967/%D9%82%D9%86%D8%A7%D8%B9%D8%AA-%D9%88-%D8%A2%D8%AB%D8%A7%D8%B1-%D8%A2%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C رستمی چورتی، «قناعت و آثار آن در زندگی»، وب‌سایت راسخون.]</ref>

==قناعت در ادبیات فارسی==

قناعت در ادبیات فارسی بسیار مورد توجه بوده و شاعران بسیاری دربارۀ آن شعر سروده‌اند، مانند این سروده از [[رودکی]]:

{{شعر جدید

| شاعر =

| متن =

با داده قناعت کن و با داد بزی\\در بند تکلف مرو، آزاد بزی

در بِه ز خودی نظر مکن، غصه مخور\\در کم ز خودی نظر کن و شاد بزی<ref>[https://ganjoor.net/roodaki/robaeer/sh37 رودکی، رباعیات، رباعی شمارۀ 37، وب‌سایت گنجور.]</ref>

}}

در دیوان [[ناصر خسرو]] نیز چنین آمده است:

{{شعر جدید

| شاعر =

| متن =

جهان را دیدم و خلق آزمودم\\به هر میدان درون جستم مجالی

نه مالی دیدم افزون از قناعت\\نه از پرهیز برتر احتیالی<ref>[https://ganjoor.net/naserkhosro/divann/ghaside-naser/sh268 ناصرخسرو، دیوان اشعار، قصاید، قصیدۀ شمارۀ 268، وب‌سایت گنجور.]</ref>

}}

و [[سعدی شیرازی]] در [[گلستان (کتاب)|گلستان]] این چنین گفته است:

{{شعر جدید

| شاعر =

| متن =

قناعت کن‌ای نفس بر‌اندکی\\که سلطان و درویش بینی یکی<ref>[https://ganjoor.net/saadi/boostan/bab6/sh2 سعدی، بوستان، باب ششم در قناعت، بخش2، حکایت، وب‌سایت گنجور.]</ref>

}}

==پیامدهای مثبت قناعت اقتصادی==

[[پرونده:6443.png|جایگزین=دیوان رودکی سمرقندی -براساس نسخه سعید نفیسی|بندانگشتی|دیوان رودکی سمرقندی -براساس نسخه سعید نفیسی]]

برخلاف تصور عموم افراد جامعه‌ی که پول و ثروت را مهم‌ترین عامل بی‌نیازی می‌دانند، در آموزه‌های [[دین|دینی]]، قناعت نماد بی‌نیازی و عین ثروت است. افرادی که شعلۀ طمع را در خود روشن کرده‌اند، اگر [[طلا]] و جواهر انبوهی هم در اختیار داشته باشند، باز خود را محتاج [[پول]] بیشتر می‌دانند.<ref>[https://rasekhoon.net/lifestyle/show/1411967/%D9%82%D9%86%D8%A7%D8%B9%D8%AA-%D9%88-%D8%A2%D8%AB%D8%A7%D8%B1-%D8%A2%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C رستمی چورتی، «قناعت و آثار آن در زندگی»، وب‌سایت راسخون.]</ref> قناعت و پرهیز از زیاده‌خواهی از جمله عواملی است که انسان را از صفات رذیله‌ای مانند [[حرص]] و طمع، [[دروغ]]، خودخواهی و دلبستگی به امور مادی مبرا ساخته و زندگی توام با آرامش روان را برای افراد به‌وجود می‌آورد. همبستگی میان قناعت و آرامش روانی امری مشهود است که در آثار و روایات متعدد به آن اشاره شده است.<ref>[https://www.sid.ir/paper/217450/fa جنتی و کلانتری، «همبستگی قناعت و آرامش روان از منظر امام علی در نهج‌البلاغه»، 1391ش، ص27-28.]</ref>

از جمله پیامدهای مثبت قناعت در جامعه و سبک زندگی ایرانی عبارت‌اند از:

#بسنده کردن افراد به‌اندازۀ نیاز و ضرورت و نطلبیدن مازاد بر آن؛

#خودکفایی کشور از لحاظ اقتصادی و حفظ [[آبرو|آبروی]] سیاسی؛ <ref>. محمدی ری‌شهری، میزان الحکمه، 1389ش، ج8، ص281-283.</ref>

#سرکوب نفس اماره و گرایش به خواسته‌های نفسانی؛ <ref>[https://www.sid.ir/paper/217450/fa جنتی و کلانتری، «همبستگی قناعت و آرامش روان از منظر امام علی در نهج‌البلاغه»، 1391ش، ص27-28.]</ref>

#تقویت روحیۀ غنا و بی‌نیازی در افراد؛

#آسودگی در زندگی؛ <ref>[https://wiki.ahlolbait.com/%D9%82%D9%86%D8%A7%D8%B9%D8%AA «قناعت»، وب‌سایت دانشنامۀ اسلامی.]</ref>

#تقویت [[عزت نفس|عزت‌نفس]] فردی و اجتماعی؛

#افزایش آرامش و آسایش در [[خانواده]] و جامعه؛ <ref>[https://kayhan.ir/fa/news/281596/%D9%82%D9%86%D8%A7%D8%B9%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AE%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%B1%D9%87 «قناعت در سیره امام خمینی»، وب‌سایت کیهان.]</ref>

#تقویت ایمان و [[اخلاق]] در فرد و جامعه؛

#برقراری تعادل و عدالت در جامعه؛

#کاهش چشم و هم‌چشمی و حس دنیا‌طلبی؛

#افزایش روابط خانوادگی؛ <ref>[https://rasekhoon.net/lifestyle/show/1411967/%D9%82%D9%86%D8%A7%D8%B9%D8%AA-%D9%88-%D8%A2%D8%AB%D8%A7%D8%B1-%D8%A2%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C رستمی چورتی، «قناعت و آثار آن در زندگی»، وب‌سایت راسخون.]</ref>

#کاهش فقر اخلاقی و اجتماعی؛

#عزّت و سرفرازی ملت؛

#میانه‌روی در کسب‌و‌کار: قناعت موجب می‌شود انسان در کسب و کارش متعادل بوده و فرصتی را به کار، [[خانواده]]، [[عبادت]] و کسب فضایل اخلاقی و [[تفریح]] و استراحت اختصاص دهد.<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/%D9%82%D9%86%D8%A7%D8%B9%D8%AA «قناعت»، وب‌سایت دانشنامۀ اسلامی.]</ref>

#در روایات متعددی اشاره شده که قناعت سبب رضایت خداوند، سبکی حساب در روز قیامت، بی‌نیازی از مردم و اعطای [[حیات در قرآن و حدیث|حیات طیبه]] به فرد می‌شود.<ref>. محمدی ری‌شهری، میزان الحکمه، 1389ش، ج8، ص281-283</ref>

==پانویس==

==منابع==

*«بایسته‌های مصرف اقتصادی از دیدگاه امام رضا»، وب‌سایت دانشگاه امام صادق، تاریخ درج مطلب: 9 خرداد 1401ش.

*جنتی، لیلا و کلانتری، ابراهیم، «همبستگی قناعت و آرامش روان از منظر امام علی در نهج‌البلاغه»، نشریۀ پژوهش‌نامه اخلاق، شمارۀ 17، 1391ش

*دهخدا، علی‌اکبر، لغت‌نامه، وب‌سایت واژه‌یاب، تاریخ بازدید: 8 خرداد 1403ش.

*رستمی چورتی، سجاد، «قناعت و آثار آن در زندگی»، وب‌سایت راسخون، 4 بهمن 1397ش.

*رودکی، رباعیات، وب‌سایت گنجور، تاریخ بازدید: 8 خرداد 1403ش.

*سعدی، مصلح‌الدین، بوستان، وب‌سایت گنجور، تاریخ بازدید: 8 خرداد 1403ش.

*عزیزی‌مهر، خیام، «فرهنگ اقتصادی ایرانیان»، وب‌سایت مرکز رصد فرهنگی کشور، تاریخ درج مطلب: 19 آبان 1400ش.

*«قناعت به‌معنای فقر و تنبلی نیست/ متقین نسبت به مشکلات مردم دغدغه دارند»، خبرگزاری رسمی حوزه، تاریخ درج مطلب: 12 خرداد 1403ش.

*«قناعت»، وب‌سایت دانشنامۀ اسلامی، تاریخ بازدید: 8 خرداد 1403ش.

*محمدی ری‌شهری، محمد، میزان الحکمه، قم، موسسه علمی فرهنگی‌ دار الحدیث، 1389ش.

*ناصرخسرو، دیوان اشعار، وب‌سایت گنجور، تاریخ بازدید: 8 خرداد 1403ش.

*نراقی، ملامهدی، جامع السعادات، بیروت، موسسه الاعلمی للمطبوعات، بی‌تا.

@@ خط ۷۷: / خط ۷۷: @@
 * نوری، حسین، مستدرک الوسائل، قم، مؤسسة آل البیت، ۱۴۰۸ق.
 {{آغاز منابع}}
++++++
+[[پرونده:0239.jpg|جایگزین= بوستان سعدی- مسعود کاشانی|بندانگشتی|بوستان سعدی به خط رکن‌الدین مسعود کاشانی]]
+<big>'''قناعت اقتصادی؛'''</big> اکتفا‌کردن به‌اندازۀ نیاز از مادیات و رضایت از داشته‌ها.
+[[قناعت اقتصادی]] یکی از خصایص نیکو در انسان و سفارش‌شده در آموزه‌های دینی است. افراد قانع با الگو‌گیری از سبک زندگی ائمه و پیشوایان دینی، از مادیات برای رفع نیاز استفاده کرده و آن را ابزاری برای رسیدن به سعادت اخروی قرار می‌دهند. ترویج قناعت اقتصادی در جامعۀ [[مسلمان]]، در تقابل با فرهنگ [[مصرف‌گرایی]] و تظاهری بیگانه، موجب تقویت [[هویت ملی]] و فرهنگ اصیلی ایرانی می‌شود.
+==مفهوم‌شناسی==
+[[قناعت]] به‌معنای بسنده‌‌کردن و راضی‌شدن به سهم و قسمت خود، <ref>[https://vajehyab.com/dehkhoda/%D9%82%D9%86%D8%A7%D8%B9%D8%AA دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژۀ قناعت.]</ref> در اصطلاح به‌معنای اکتفا کردن به‌اندازه نیاز از مادیات بوده و در مقابل [[حرص]] و زیاده‌طلبی به‌کار می‌رود.<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/%D9%82%D9%86%D8%A7%D8%B9%D8%AA «قناعت»،  وب‌سایت دانشنامۀ اسلامی.]</ref>
+==نشانه‌های فرد قانع==
+در آموزه‌های دینی و احادیث متعددی از جمله نشانه‌های فرد قانع را همت بلند و شکرگذاری دانسته‌اند. این افراد در قبال چیزی که خداوند به آنها می‌دهد هر چند‌ اندک، همواره شاکر بوده و اظهار رضایت و خشنودی می‌کنند. آنها کمتر به اعتراض، ایراد و خشم برای دستیابی به مادیات می‌پردازند؛ <ref>[https://kayhan.ir/fa/news/281596/%D9%82%D9%86%D8%A7%D8%B9%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AE%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%B1%D9%87 «قناعت در سیره امام خمینی»،  وب‌سایت کیهان.]</ref> اما قناعت اقتصادی به‌معنای کم‌کاری و تنبلی نیست، بلکه فرد قانع همواره در حال تلاش برای کسب روزی حلال است با این ویژگی که در مقابل کم‌وکاست مادیات در زندگی خللی در [[اخلاق]]، [[ایمان]] و رفتار وی ایجاد نمی‌شود.<ref>[https://www.hawzahnews.com/news/465766/%D9%82%D9%86%D8%A7%D8%B9%D8%AA-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D8%B9%D9%86%D8%A7%DB%8C-%D9%81%D9%82%D8%B1-%D9%88-%D8%AA%D9%86%D8%A8%D9%84%DB%8C-%D9%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D9%85%D8%AA%D9%82%DB%8C%D9%86-%D9%86%D8%B3%D8%A8%D8%AA-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D8%B4%DA%A9%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85 «قناعت به‌معنای فقر و تنبلی نیست/ متقین نسبت به مشکلات مردم دغدغه دارند»،  خبرگزاری رسمی حوزه.]</ref>
+==اهمیت قناعت اقتصادی در آموزه‌های اهل‌بیت==
+قناعت اقتصادی از فضایل اخلاقی مورد تاکید اسلام و از ویژگی‌های افراد با [[ایمان]] و با فضیلت است که سبب قرب‌ الهی می‌شود.<ref>[https://kayhan.ir/fa/news/281596/%D9%82%D9%86%D8%A7%D8%B9%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AE%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%B1%D9%87 «قناعت در سیره امام خمینی»،  وب‌سایت کیهان.]</ref> در برخی روایات بهترین‌های امت [[حضرت محمد|رسول خدا]]، قناعت‌کنندگان و بدترین آنها، طمع‌کاران معرفی شده‌اند.<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/%D9%82%D9%86%D8%A7%D8%B9%D8%AA «قناعت»،  وب‌سایت دانشنامۀ اسلامی.]</ref> ائمه همواره در زندگی خود از زیاده‌روی و اتلاف وقت در مادیات پرهیز کرده و امت خود را به پیروی از این سیره ترغیب کرده‌اند. [[امام علی بن موسی|امام رضا]] حتی دور افکندن هسته [[خرما|خرما‌]] را از جمله کارهای نادرست دانسته است.<ref>[https://isu.ac.ir/content/12044/%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%B5%D8%B1%D9%81-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%B1%D8%B6%D8%A7--%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85 «بایسته‌های مصرف اقتصادی از دیدگاه امام رضا»،  وب‌سایت دانشگاه امام صادق.]</ref>
+این امر سبب می‌شود انسان از متاع ناچیز دنیا چشم پوشیده و مادیات را فقط در حد رفع نیاز  استفاده کند.<ref>[https://kayhan.ir/fa/news/281596/%D9%82%D9%86%D8%A7%D8%B9%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AE%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%B1%D9%87 «قناعت در سیره امام خمینی»،  وب‌سایت کیهان.]</ref> [[امام علی]] در جایگاه حاکم اسلامی، قناعت پیشه کرده و از زیاده‌روی در [[مصرف]] بیت‌المال پرهیز می‌کرد. در آموزه‌های دینی استفاده از معیشت به حد کفایت و قناعت‌کردن در [[زندگی]] به‌عنوان یکی از مهم‌ترین راهکارهای پیشرفت و ترقی در زندگی افراد و جامعه معرفی شده است.<ref>. نراقی، جامع السعادات، بی‌تا، ج2، ص104.</ref> همچنین در روایات متعددی صفت قناعت نشان‌دهندۀ کمال عقل انسان دانسته شده و فرد قانع را عاقل خوانده‌اند.<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/%D9%82%D9%86%D8%A7%D8%B9%D8%AA «قناعت»،  وب‌سایت دانشنامۀ اسلامی.]</ref>
+==قناعت در سبک زندگی ایرانیان==
+قناعت اقتصادی و پرهیز از مصرف‌گرایی یکی از خصیصه‌های نیکو در سبک زندگی ایرانیان بوده که در گذشته نسبت به عصر جدید رونق بیشتری داشته است. در گذشته افراد با اتکا به داشته‌های‌اندک خود در کنار یکدیگر با [[امید]] و انگیزه، زندگی می‌کردند. آنها اسراف، [[تجمل‌گرایی]] و میل به مصرف‌‌گرایی بیهوده و زیاده از حد تعادل را ناهنجار می‌دانستند. [[خانواده|خانواده‌های]] ایرانی بر این اساس به [[تربیت]] و پرورش فرزندان خود می‌پرداختند.<ref>[https://ircud.ir/fa/content/283700 عزیزی‌مهر، «فرهنگ اقتصادی ایرانیان»،  وب‌سایت مرکز رصد فرهنگی کشور.]</ref> [[امام خمینی]]، که بسیاری از ایرانیان، سبک زندگی او را الگوی خویش قرار داده‌اند، با الگوگیری از سبک زندگی و سیرۀ پیشوایان دینی، زندگی خود را بر پایۀ قناعت بنا نهاده بود. برخی، همین سبک زندگی را زمینه‌ساز تحول و [[انقلاب اسلامی]] دانسته‌اند. از جمله جلوه‌های قناعت در زندگی او [[ساده‌زیستی]]، میانه‌روی، دوری از تجملات، حساسیت بر اسراف و اهتمام به صرفه‌جویی است.<ref>[https://kayhan.ir/fa/news/281596/%D9%82%D9%86%D8%A7%D8%B9%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AE%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%B1%D9%87 «قناعت در سیره امام خمینی»،  وب‌سایت کیهان.]</ref>
+[[پرونده:585541.png|جایگزین= دیوان اشعار حکیم ناصر خسرو قبادیانی به اهتمام مجتبی مینوی و مهدی محقق|بندانگشتی|دیوان اشعار حکیم ناصر خسرو قبادیانی به اهتمام مجتبی مینوی و مهدی محقق]]
+==قناعت اقتصادی در سبک زندگی جدید==
+امروزه با وجود اینکه افراد به‌لحاظ مادیات غنی به‌نظر می‌رسند؛ اما به داشته‌های خود راضی نبوده و همواره بیش از آن را طلب می‌کنند. افراد گرایش بیشتری به مادیات پیدا کرده و زندگی خود را بر مبنای دستیابی بی‌حدوحصر به مادیات تعریف کرده‌اند. غرق‌شدن در زندگی مادی سبب شده که طمع و زیاده‌طلبی جایگزین قناعت در سبک زندگی آنها شود.<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/%D9%82%D9%86%D8%A7%D8%B9%D8%AA «قناعت»،  وب‌سایت دانشنامۀ اسلامی.]</ref> چشم ‌و هم‌چشمی در عصر جدید یکی از مهم‌ترین عوامل از بین برندۀ قناعت در سبک زندگی خانواده‌های [[ایران|ایرانی]] است که سبب برهم زدن توازن در زندگی مشترک و اختلال در [[روابط خانوادگی]]، خویشاوندی و دوستانه شده است.<ref>[https://rasekhoon.net/lifestyle/show/1411967/%D9%82%D9%86%D8%A7%D8%B9%D8%AA-%D9%88-%D8%A2%D8%AB%D8%A7%D8%B1-%D8%A2%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C رستمی چورتی، «قناعت و آثار آن در زندگی»،  وب‌سایت راسخون.]</ref>
+==قناعت در ادبیات فارسی==
+قناعت در ادبیات فارسی بسیار مورد توجه بوده و شاعران بسیاری دربارۀ آن شعر سروده‌اند، مانند این سروده از [[رودکی]]:
+{{شعر جدید
+       | شاعر =
+       | متن =
+با داده قناعت کن و با داد بزی\\در بند تکلف مرو، آزاد بزی
+در بِه ز خودی نظر مکن، غصه مخور\\در کم ز خودی نظر کن و شاد بزی<ref>[https://ganjoor.net/roodaki/robaeer/sh37 رودکی، رباعیات، رباعی شمارۀ 37، وب‌سایت گنجور.]</ref>
+       }}
+در دیوان [[ناصر خسرو]] نیز چنین آمده است:
+  {{شعر جدید
+       | شاعر =
+       | متن =
+جهان را دیدم و خلق آزمودم\\به هر میدان درون جستم مجالی
+نه مالی دیدم افزون از قناعت\\نه از پرهیز برتر احتیالی<ref>[https://ganjoor.net/naserkhosro/divann/ghaside-naser/sh268 ناصرخسرو، دیوان اشعار، قصاید، قصیدۀ شمارۀ 268، وب‌سایت گنجور.]</ref>
+       }}
+و [[سعدی شیرازی]] در [[گلستان (کتاب)|گلستان]] این چنین گفته است:
+  {{شعر جدید
+       | شاعر =
+       | متن =
+قناعت کن‌ای نفس بر‌اندکی\\که سلطان و درویش بینی یکی<ref>[https://ganjoor.net/saadi/boostan/bab6/sh2 سعدی، بوستان، باب ششم در قناعت، بخش2، حکایت، وب‌سایت گنجور.]</ref>
+       }}
+==پیامدهای مثبت قناعت اقتصادی==
+[[پرونده:6443.png|جایگزین=دیوان رودکی سمرقندی -براساس نسخه سعید نفیسی|بندانگشتی|دیوان رودکی سمرقندی -براساس نسخه سعید نفیسی]]
+برخلاف تصور عموم افراد جامعه‌ی که پول و ثروت را مهم‌ترین عامل بی‌نیازی می‌دانند، در آموزه‌های [[دین|دینی]]، قناعت نماد بی‌نیازی و عین ثروت است. افرادی که شعلۀ طمع را در خود روشن کرده‌اند، اگر [[طلا]] و جواهر انبوهی هم در اختیار داشته باشند، باز خود را محتاج [[پول]] بیشتر می‌دانند.<ref>[https://rasekhoon.net/lifestyle/show/1411967/%D9%82%D9%86%D8%A7%D8%B9%D8%AA-%D9%88-%D8%A2%D8%AB%D8%A7%D8%B1-%D8%A2%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C رستمی چورتی، «قناعت و آثار آن در زندگی»،  وب‌سایت راسخون.]</ref> قناعت و پرهیز از زیاده‌خواهی از جمله عواملی است که انسان را از صفات رذیله‌ای مانند [[حرص]] و طمع، [[دروغ]]، خودخواهی و دلبستگی به امور مادی مبرا ساخته و زندگی توام با آرامش روان را برای افراد به‌وجود می‌آورد. همبستگی میان قناعت و آرامش روانی امری مشهود است که در آثار و روایات متعدد به آن اشاره شده است.<ref>[https://www.sid.ir/paper/217450/fa جنتی و کلانتری، «همبستگی قناعت و آرامش روان از منظر امام علی در نهج‌البلاغه»،  1391ش، ص27-28.]</ref>
+از جمله پیامدهای مثبت قناعت در جامعه و سبک زندگی ایرانی عبارت‌اند از:
+#بسنده کردن افراد به‌اندازۀ نیاز و ضرورت و نطلبیدن مازاد بر آن؛
+#خودکفایی کشور از لحاظ اقتصادی و حفظ [[آبرو|آبروی]] سیاسی؛ <ref>. محمدی ری‌شهری، میزان الحکمه، 1389ش، ج8، ص281-283.</ref>
+#سرکوب نفس اماره و گرایش به خواسته‌های نفسانی؛ <ref>[https://www.sid.ir/paper/217450/fa جنتی و کلانتری، «همبستگی قناعت و آرامش روان از منظر امام علی در نهج‌البلاغه»،  1391ش، ص27-28.]</ref>
+#تقویت روحیۀ غنا و بی‌نیازی در افراد؛
+#آسودگی در زندگی؛ <ref>[https://wiki.ahlolbait.com/%D9%82%D9%86%D8%A7%D8%B9%D8%AA «قناعت»،  وب‌سایت دانشنامۀ اسلامی.]</ref>
+#تقویت [[عزت نفس|عزت‌نفس]] فردی و اجتماعی؛
+#افزایش آرامش و آسایش در [[خانواده]] و جامعه؛ <ref>[https://kayhan.ir/fa/news/281596/%D9%82%D9%86%D8%A7%D8%B9%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AE%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%B1%D9%87 «قناعت در سیره امام خمینی»،  وب‌سایت کیهان.]</ref>
+#تقویت ایمان و [[اخلاق]] در فرد و جامعه؛
+#برقراری تعادل و عدالت در جامعه؛
+#کاهش چشم و هم‌چشمی و حس دنیا‌طلبی؛
+#افزایش روابط خانوادگی؛ <ref>[https://rasekhoon.net/lifestyle/show/1411967/%D9%82%D9%86%D8%A7%D8%B9%D8%AA-%D9%88-%D8%A2%D8%AB%D8%A7%D8%B1-%D8%A2%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C رستمی چورتی، «قناعت و آثار آن در زندگی»،  وب‌سایت راسخون.]</ref>
+#کاهش فقر اخلاقی و اجتماعی؛
+#عزّت و سرفرازی ملت؛
+#میانه‌روی در کسب‌و‌کار: قناعت موجب می‌شود انسان در کسب و کارش متعادل بوده و فرصتی را به کار، [[خانواده]]، [[عبادت]] و کسب فضایل اخلاقی و [[تفریح]] و استراحت اختصاص دهد.<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/%D9%82%D9%86%D8%A7%D8%B9%D8%AA «قناعت»،  وب‌سایت دانشنامۀ اسلامی.]</ref>
+#در روایات متعددی اشاره شده که قناعت سبب رضایت خداوند، سبکی حساب در روز قیامت، بی‌نیازی از مردم و اعطای [[حیات در قرآن و حدیث|حیات طیبه]] به فرد می‌شود.<ref>. محمدی ری‌شهری، میزان الحکمه، 1389ش، ج8، ص281-283</ref>
+==پانویس==
+{{پانویس}}
+==منابع==
+*«بایسته‌های مصرف اقتصادی از دیدگاه امام رضا»،  وب‌سایت دانشگاه امام صادق، تاریخ درج مطلب: 9 خرداد 1401ش.
+*جنتی، لیلا و کلانتری، ابراهیم، «همبستگی قناعت و آرامش روان از منظر امام علی در نهج‌البلاغه»،  نشریۀ پژوهش‌نامه اخلاق، شمارۀ 17، 1391ش
+*دهخدا، علی‌اکبر، لغت‌نامه، وب‌سایت واژه‌یاب، تاریخ بازدید: 8 خرداد 1403ش.
+*رستمی چورتی، سجاد، «قناعت و آثار آن در زندگی»،  وب‌سایت راسخون، 4 بهمن 1397ش.
+*رودکی، رباعیات، وب‌سایت گنجور، تاریخ بازدید: 8 خرداد 1403ش.
+*سعدی، مصلح‌الدین، بوستان، وب‌سایت گنجور، تاریخ بازدید: 8 خرداد 1403ش.
+*عزیزی‌مهر، خیام، «فرهنگ اقتصادی ایرانیان»،  وب‌سایت مرکز رصد فرهنگی کشور، تاریخ درج مطلب: 19 آبان 1400ش.
+*«قناعت به‌معنای فقر و تنبلی نیست/ متقین نسبت به مشکلات مردم دغدغه دارند»،  خبرگزاری رسمی حوزه، تاریخ درج مطلب: 12 خرداد 1403ش.
+*«قناعت»،  وب‌سایت دانشنامۀ اسلامی، تاریخ بازدید: 8 خرداد 1403ش.
+*محمدی ری‌شهری، محمد، میزان الحکمه، قم، موسسه علمی فرهنگی‌ دار الحدیث، 1389ش.
+*ناصرخسرو، دیوان اشعار، وب‌سایت گنجور، تاریخ بازدید: 8 خرداد 1403ش.
+*نراقی، ملامهدی، جامع السعادات، بیروت، موسسه الاعلمی للمطبوعات، بی‌تا.