ابرابزار |
|||
| خط ۲: | خط ۲: | ||
حریم زنانه در معماری، راهکار هوشمندانه ایرانیان برای پاسداشت کرامت و تأمین امنیت روانی زنان در خانهها است. اصولی مانند درونگرایی، سلسلهمراتب فضایی با تفکیک اندرونی و بیرونی و طراحی جزئیاتی مانند هشتی، کوبههای جنسیتی و جایگیری عمیق آشپزخانه، همگی با هدف ایجاد فضاهایی امن و همراه با آرامش برای زنان بوده است. با ورود معماری مدرن و الگوهای برونگرا، این اصول به حاشیه رانده شد و جای خود را به فضاهای باز، پنجرههای بیحجاب و آپارتمانهای فاقد سلسلهمراتب داد که پیامدهایی چون نقض حریم خصوصی، کاهش امنیت و آرامش روانی زنان و تضعیف هویت فرهنگی را در پی داشت. امروزه بازتعریف خلاقانه این مفهوم، با استفاده از راهکارهایی مانند سلسلهمراتب هوشمند ورود، مرزبندیهای انعطافپذیر، کنترل دید با فناوریهای مدرن، میتواند به خلق فضاهای انسانیتر و پایدار در معماری کمک کند. | حریم زنانه در معماری، راهکار هوشمندانه ایرانیان برای پاسداشت کرامت و تأمین امنیت روانی زنان در خانهها است. اصولی مانند درونگرایی، سلسلهمراتب فضایی با تفکیک اندرونی و بیرونی و طراحی جزئیاتی مانند هشتی، کوبههای جنسیتی و جایگیری عمیق آشپزخانه، همگی با هدف ایجاد فضاهایی امن و همراه با آرامش برای زنان بوده است. با ورود معماری مدرن و الگوهای برونگرا، این اصول به حاشیه رانده شد و جای خود را به فضاهای باز، پنجرههای بیحجاب و آپارتمانهای فاقد سلسلهمراتب داد که پیامدهایی چون نقض حریم خصوصی، کاهش امنیت و آرامش روانی زنان و تضعیف هویت فرهنگی را در پی داشت. امروزه بازتعریف خلاقانه این مفهوم، با استفاده از راهکارهایی مانند سلسلهمراتب هوشمند ورود، مرزبندیهای انعطافپذیر، کنترل دید با فناوریهای مدرن، میتواند به خلق فضاهای انسانیتر و پایدار در معماری کمک کند. | ||
==خاستگاه تاریخی== | == مفهومشناسی == | ||
واژهٔ حریم به معنای پیرامون و گرداگرد خانه<ref>[https://vajehyab.com/moein/حریم?q=حریم معین، فرهنگ معین، ذیل واژه حریم].</ref> در فرهنگ ایرانی به محدودهای اشاره میکند که ورود یا نظارت دیگران در آن ممنوع است و نیاز به دفاع دارد.<ref>[https://journals.iau.ir/article_534495.html حیاتی و همکاران، «تأثیر اصل حریم زنان بر معماری خانههای ایرانی براساس آموزههای اسلامی»، 1396ش، ص49.]</ref> حریم زنانه در معماری و شهرسازی، قلمرویی برای پاسداشت حرمت زن است که هرگونه تعرض به آن، نقض هویت او بهشمار میآید.<ref>[https://www.sid.ir/paper/206168/fa#downloadbottom طوفان، «بررسی رابطۀ مفهوم حریم زنانه با آفرینش فضای ورودی در معماری ایران»، 1390ش، ص127.]</ref> این مفهوم بهوضوح در قالب تأمین امنیت و آرامش زنان در حریم خانه متجلی میشود، بهگونهای که این قلمرو، فضایی اختصاصی و محافظتشده است.<ref>[https://www.sid.ir/paper/527459/fa کاظمزاده رائف و میردریکوندی، «بازشناسی چگونگی محرمیت در خانۀ سنتی ایرانی با تأکید بر مظاهر حریم خصوصی در عناصر معماری نمونۀ موردی: خانۀ رسولیان یزد»، 1399ش، ص2.]</ref> | |||
== خاستگاه تاریخی == | |||
تاریخ ششهزارساله معماری ایرانی، داستان خلق فضاهایی است که در آنها حریم خانواده به دقت طراحی و محافظت میشده است. اوج این هنر را در خانههای درونگرای حیاطدار دورههای مختلف میتوان دید. این خانهها با سازماندهی فضاها پیرامون یک حیاط مرکزی، دنیایی خصوصی میساختند که مانند دژی امن، خانواده را از هیاهوی بیرون جدا میکرد. این رویکرد، تنها یک انتخاب زیباییشناختی نبود، بلکه بازتابی از یک جهانبینی فرهنگی و دینی بود که بر محوریت خانواده، عفاف و حفظ روابط محرمیت استوار بود.<ref>[https://wir.fatemiyehshiraz.ac.ir/article_725751.html?lang=fa شیردل و همکاران، «بازآفزینی اصل حریم و محرمیت در طراحی مسکن معاصر با تأکید بر جایگاه ارزشی زنان در اسلام»، 1404ش، ص28.]</ref> | تاریخ ششهزارساله معماری ایرانی، داستان خلق فضاهایی است که در آنها حریم خانواده به دقت طراحی و محافظت میشده است. اوج این هنر را در خانههای درونگرای حیاطدار دورههای مختلف میتوان دید. این خانهها با سازماندهی فضاها پیرامون یک حیاط مرکزی، دنیایی خصوصی میساختند که مانند دژی امن، خانواده را از هیاهوی بیرون جدا میکرد. این رویکرد، تنها یک انتخاب زیباییشناختی نبود، بلکه بازتابی از یک جهانبینی فرهنگی و دینی بود که بر محوریت خانواده، عفاف و حفظ روابط محرمیت استوار بود.<ref>[https://wir.fatemiyehshiraz.ac.ir/article_725751.html?lang=fa شیردل و همکاران، «بازآفزینی اصل حریم و محرمیت در طراحی مسکن معاصر با تأکید بر جایگاه ارزشی زنان در اسلام»، 1404ش، ص28.]</ref> | ||
==مولفههای کلیدی حریم در معماری سنتی== | == مولفههای کلیدی حریم در معماری سنتی == | ||
معماری ایرانی برای تحقق حریم، از اصول و عناصری استفاده میکرد که در نهایت، فضایی لایهلایه و سلسلهمراتبی خلق مینمود. هدف نهایی این طراحیها، فراهم آوردن پناهگاهی امن بود که در آن، زنان بتوانند با آرامش خاطر، نقشهای متعدد خود در خانواده را ایفا کنند، بدون اینکه حریم شخصی و کرامت آنان نقض شود.<ref>[https://wir.fatemiyehshiraz.ac.ir/article_725751.html?lang=fa شیردل و همکاران، «بازآفزینی اصل حریم و محرمیت در طراحی مسکن معاصر با تأکید بر جایگاه ارزشی زنان در اسلام»، 1404ش، ص32-34.]</ref> | معماری ایرانی برای تحقق حریم، از اصول و عناصری استفاده میکرد که در نهایت، فضایی لایهلایه و سلسلهمراتبی خلق مینمود. هدف نهایی این طراحیها، فراهم آوردن پناهگاهی امن بود که در آن، زنان بتوانند با آرامش خاطر، نقشهای متعدد خود در خانواده را ایفا کنند، بدون اینکه حریم شخصی و کرامت آنان نقض شود.<ref>[https://wir.fatemiyehshiraz.ac.ir/article_725751.html?lang=fa شیردل و همکاران، «بازآفزینی اصل حریم و محرمیت در طراحی مسکن معاصر با تأکید بر جایگاه ارزشی زنان در اسلام»، 1404ش، ص32-34.]</ref> | ||
===درونگرایی=== | |||
=== درونگرایی === | |||
دیوارهای بلند بیرونی و روزنهایی رو به حیاط داخلی،<ref>[https://kb.hozehonari.ir/fa/news/87453/راهکارهای-قرآنی-در-معماری-بناهای-ایرانی-اسلامی «راهکارهای قرآنی در معماری بناهای ایرانی- اسلامی»، حوزۀ هنری انقلاب اسلامی استان تهران، هنرهای تجسمی.]</ref> ارتباط بصری مستقیم با فضای عمومی را قطع میکرد<ref>[https://sid.ir/paper/1004659/fa رحیمی و همکاران، «بررسی حریم شخصی در فضاهای باز خانههای سنتی مازندران با استفاده از تکنیک نحو فضا»، 1400ش، ص67.]</ref> و حصار اولیه امنیت را میساخت.<ref>[https://wir.fatemiyehshiraz.ac.ir/article_725751.html?lang=fa شیردل و همکاران، «بازآفزینی اصل حریم و محرمیت در طراحی مسکن معاصر با تأکید بر جایگاه ارزشی زنان در اسلام»، 1404ش، ص35.]</ref> | دیوارهای بلند بیرونی و روزنهایی رو به حیاط داخلی،<ref>[https://kb.hozehonari.ir/fa/news/87453/راهکارهای-قرآنی-در-معماری-بناهای-ایرانی-اسلامی «راهکارهای قرآنی در معماری بناهای ایرانی- اسلامی»، حوزۀ هنری انقلاب اسلامی استان تهران، هنرهای تجسمی.]</ref> ارتباط بصری مستقیم با فضای عمومی را قطع میکرد<ref>[https://sid.ir/paper/1004659/fa رحیمی و همکاران، «بررسی حریم شخصی در فضاهای باز خانههای سنتی مازندران با استفاده از تکنیک نحو فضا»، 1400ش، ص67.]</ref> و حصار اولیه امنیت را میساخت.<ref>[https://wir.fatemiyehshiraz.ac.ir/article_725751.html?lang=fa شیردل و همکاران، «بازآفزینی اصل حریم و محرمیت در طراحی مسکن معاصر با تأکید بر جایگاه ارزشی زنان در اسلام»، 1404ش، ص35.]</ref> | ||
===سلسلهمراتب فضایی=== | |||
=== سلسلهمراتب فضایی === | |||
مسیر ورود به خانه، سفری تدریجی از فضای عمومی به خصوصی بود.<ref>[https://sid.ir/paper/1004659/fa رحیمی و همکاران، «بررسی حریم شخصی در فضاهای باز خانههای سنتی مازندران با استفاده از تکنیک نحو فضا»، 1400ش، ص67.]</ref> هشتی، دالان و حیاط مراحل این سفر بودند که با پیچوخمهای حسابشده، مانع از دید مستقیم به درون میشدند.<ref>[https://psp.journals.pnu.ac.ir/article_4399.html غفوریان و همکاران، «گونهشناسی سازمان فضایی و سلسلهمراتب ورود در خانههای ایرانی با تأکید بر محرمیت»، 1396ش، ص137.]</ref> در داخل نیز، تفکیک اندرونی (فضای خصوصی خانواده و زنان) و بیرونی (فضای پذیرایی از مهمانان) حکمفرما بود.<ref>[https://www.jgfs.ir/article_197022.html رئیسی و همکاران، «چیستی ترجمان کالبدی مفهوم زوجیت در معماری مسکن»، 1402ش، ص148-147.]</ref> | مسیر ورود به خانه، سفری تدریجی از فضای عمومی به خصوصی بود.<ref>[https://sid.ir/paper/1004659/fa رحیمی و همکاران، «بررسی حریم شخصی در فضاهای باز خانههای سنتی مازندران با استفاده از تکنیک نحو فضا»، 1400ش، ص67.]</ref> هشتی، دالان و حیاط مراحل این سفر بودند که با پیچوخمهای حسابشده، مانع از دید مستقیم به درون میشدند.<ref>[https://psp.journals.pnu.ac.ir/article_4399.html غفوریان و همکاران، «گونهشناسی سازمان فضایی و سلسلهمراتب ورود در خانههای ایرانی با تأکید بر محرمیت»، 1396ش، ص137.]</ref> در داخل نیز، تفکیک اندرونی (فضای خصوصی خانواده و زنان) و بیرونی (فضای پذیرایی از مهمانان) حکمفرما بود.<ref>[https://www.jgfs.ir/article_197022.html رئیسی و همکاران، «چیستی ترجمان کالبدی مفهوم زوجیت در معماری مسکن»، 1402ش، ص148-147.]</ref> | ||
===هوشمندی در جزئیات=== | |||
=== هوشمندی در جزئیات === | |||
در معماری ایرانی، از کوچکترین تا بزرگترین عناصر، حامل پیام حریم بودند. دربهای دولنگه با دو نوع کوبه (بم برای مردان و ظریف برای زنان) وسیلهای برای اعلام جنسیت مراجعهکننده بود. آشپزخانه، قلمرو بیچونوچرای زنان، در عمیقترین نقطه خانه و دور از دید مهمانان جای میگرفت. موقعیت پنجرهها نیز به گونهای بود که اشراف به فضای خصوصی همسایه یا کوچه ممکن نباشد. | در معماری ایرانی، از کوچکترین تا بزرگترین عناصر، حامل پیام حریم بودند. دربهای دولنگه با دو نوع کوبه (بم برای مردان و ظریف برای زنان) وسیلهای برای اعلام جنسیت مراجعهکننده بود. آشپزخانه، قلمرو بیچونوچرای زنان، در عمیقترین نقطه خانه و دور از دید مهمانان جای میگرفت. موقعیت پنجرهها نیز به گونهای بود که اشراف به فضای خصوصی همسایه یا کوچه ممکن نباشد. | ||
# '''ورودیها؛''' در معماری سنتی ایران، با طراحی غیرمستقیم و سلسلهمراتبی شامل هشتی، دالان و حیاط، دید مستقیم به داخل خانه محدود<ref>[https://psp.journals.pnu.ac.ir/article_4399.html غفوریان و همکاران، «گونهشناسی سازمان فضایی و سلسلهمراتب ورود در خانههای ایرانی با تأکید بر محرمیت»، 1396ش، ص137.]</ref> و ورود ناگهانی نامحرمان ناممکن میشد. این جداسازی فضاها حریمپذیری و محرمیت را تقویت کرده و امنیت زنان را تضمین میکرد.<ref>[https://www.sid.ir/paper/206168/fa#downloadbottom طوفان، «بررسی رابطۀ مفهوم حریم زنانه با آفرینش فضای ورودی در معماری ایران»، 1390ش، ص135-132.]</ref> | # '''ورودیها؛''' در معماری سنتی ایران، با طراحی غیرمستقیم و سلسلهمراتبی شامل هشتی، دالان و حیاط، دید مستقیم به داخل خانه محدود<ref>[https://psp.journals.pnu.ac.ir/article_4399.html غفوریان و همکاران، «گونهشناسی سازمان فضایی و سلسلهمراتب ورود در خانههای ایرانی با تأکید بر محرمیت»، 1396ش، ص137.]</ref> و ورود ناگهانی نامحرمان ناممکن میشد. این جداسازی فضاها حریمپذیری و محرمیت را تقویت کرده و امنیت زنان را تضمین میکرد.<ref>[https://www.sid.ir/paper/206168/fa#downloadbottom طوفان، «بررسی رابطۀ مفهوم حریم زنانه با آفرینش فضای ورودی در معماری ایران»، 1390ش، ص135-132.]</ref> | ||
# '''دربهای ورودی؛''' در معماری، دربها بهگونهای طراحی میشدند تا هم از دید مستقیم به داخل جلوگیری کنند و هم روبهروی هم قرار نگیرند.<ref>[https://jria.iust.ac.ir/article-1-351-fa.html مؤمنی و ناصری، «بررسی ابزارها و روشهای ایجاد محرمیت در خانۀ زینتالملک شیراز منطبق بر آیات و روایات اسلامی»، 1394ش، ص21.]</ref> درب دو لنگه، نماد مرزبندی جنسیتی فضا بود. لنگهٔ راست با کوبهای بم مخصوص مردان و لنگهٔ چپ با حلقهای ظریف مخصوص زنان و کوبیدن همزمان هر دو، نشاندهندهٔ حضور کل خانواده در پشت در بود.<ref>[https://www.jgfs.ir/article_197022.html رئیسی و همکاران، «چیستی ترجمان کالبدی مفهوم زوجیت در معماری مسکن»، 1402ش، ص154.]</ref> | # '''دربهای ورودی؛''' در معماری، دربها بهگونهای طراحی میشدند تا هم از دید مستقیم به داخل جلوگیری کنند و هم روبهروی هم قرار نگیرند.<ref>[https://jria.iust.ac.ir/article-1-351-fa.html مؤمنی و ناصری، «بررسی ابزارها و روشهای ایجاد محرمیت در خانۀ زینتالملک شیراز منطبق بر آیات و روایات اسلامی»، 1394ش، ص21.]</ref> درب دو لنگه، نماد مرزبندی جنسیتی فضا بود. لنگهٔ راست با کوبهای بم مخصوص مردان و لنگهٔ چپ با حلقهای ظریف مخصوص زنان و کوبیدن همزمان هر دو، نشاندهندهٔ حضور کل خانواده در پشت در بود.<ref>[https://www.jgfs.ir/article_197022.html رئیسی و همکاران، «چیستی ترجمان کالبدی مفهوم زوجیت در معماری مسکن»، 1402ش، ص154.]</ref> | ||
| خط ۲۴: | خط ۲۷: | ||
# اتاقها؛''' جداسازی اتاقها با دوری از دید مستقیم، ضمن امکان حضور غریبهها، همزمان حریم بانوان و احترام مهمانان را حفظ میکرد.<ref>[https://journals.iau.ir/article_534495.html حیاتی و همکاران، «تأثیر اصل حریم زنان بر معماری خانههای ایرانی براساس آموزههای اسلامی»، 1396ش، ص58.]</ref> | # اتاقها؛''' جداسازی اتاقها با دوری از دید مستقیم، ضمن امکان حضور غریبهها، همزمان حریم بانوان و احترام مهمانان را حفظ میکرد.<ref>[https://journals.iau.ir/article_534495.html حیاتی و همکاران، «تأثیر اصل حریم زنان بر معماری خانههای ایرانی براساس آموزههای اسلامی»، 1396ش، ص58.]</ref> | ||
==چالش حذف حریم== | == چالش حذف حریم == | ||
با ورود الگوهای معماری مدرن و تغییر سبک زندگی، اصول حریمساز معماری سنتی به تدریج کمرنگ شد.<ref>[https://www.yjc.ir/fa/news/8741010/اثر-حجاب-بر-معماری-ایرانی-اسلامی «اثر حجاب بر معماری ایرانی- اسلامی»، وبسایت باشگاه خبرنگاران جوان.]</ref> برونگرایی جای درونگرایی را گرفت، سلسلهمراتب فضایی حذف شد و آپارتمانهایی با پلانهای باز و پنجرههای بزرگ و بیحجاب رو به معبر عمومی، رایج گردید.<ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1391/11/02/14649/آسیب-شناسی-معماری-مدرن-تعارضات-آپارتمان-نشینی-با-سبک-زندگی-اسلامی «آسیبشناسی معماری مدرن/ تعارضات آپارتماننشینی با سبک زندگی اسلامی»، خبرگزاری تسنیم.]</ref> این تحول، که گاهی با تقلید کورکورانه از الگوهای غربی همراه بود، پیامدهای قابل توجهی داشت: | با ورود الگوهای معماری مدرن و تغییر سبک زندگی، اصول حریمساز معماری سنتی به تدریج کمرنگ شد.<ref>[https://www.yjc.ir/fa/news/8741010/اثر-حجاب-بر-معماری-ایرانی-اسلامی «اثر حجاب بر معماری ایرانی- اسلامی»، وبسایت باشگاه خبرنگاران جوان.]</ref> برونگرایی جای درونگرایی را گرفت، سلسلهمراتب فضایی حذف شد و آپارتمانهایی با پلانهای باز و پنجرههای بزرگ و بیحجاب رو به معبر عمومی، رایج گردید.<ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1391/11/02/14649/آسیب-شناسی-معماری-مدرن-تعارضات-آپارتمان-نشینی-با-سبک-زندگی-اسلامی «آسیبشناسی معماری مدرن/ تعارضات آپارتماننشینی با سبک زندگی اسلامی»، خبرگزاری تسنیم.]</ref> این تحول، که گاهی با تقلید کورکورانه از الگوهای غربی همراه بود، پیامدهای قابل توجهی داشت: | ||
* احساس ناامنی و نقض حریم خصوصی: قرارگیری فضای نشیمن در مجاورت پنجرههای مشرف به خیابان یا آپارتمان روبهرو، حس خلوت و امنیت را کاهش داد.<ref>[https://psp.journals.pnu.ac.ir/article_4399.html غفوریان و همکاران، «گونهشناسی سازمان فضایی و سلسلهمراتب ورود در خانههای ایرانی با تأکید بر محرمیت»، 1396ش، ص141-139.]</ref> | * احساس ناامنی و نقض حریم خصوصی: قرارگیری فضای نشیمن در مجاورت پنجرههای مشرف به خیابان یا آپارتمان روبهرو، حس خلوت و امنیت را کاهش داد.<ref>[https://psp.journals.pnu.ac.ir/article_4399.html غفوریان و همکاران، «گونهشناسی سازمان فضایی و سلسلهمراتب ورود در خانههای ایرانی با تأکید بر محرمیت»، 1396ش، ص141-139.]</ref> | ||
| خط ۳۱: | خط ۳۴: | ||
* فاصله از هویت فرهنگی: معماری یکسان و بیهویت، ارتباط ساکنان را با ارزشهای فرهنگی عمیق معماری ایرانی-اسلامی گسست.<ref>[https://wir.fatemiyehshiraz.ac.ir/article_725751.html?lang=fa شیردل و همکاران، «بازآفزینی اصل حریم و محرمیت در طراحی مسکن معاصر با تأکید بر جایگاه ارزشی زنان در اسلام»، 1404ش، ص26.]</ref> | * فاصله از هویت فرهنگی: معماری یکسان و بیهویت، ارتباط ساکنان را با ارزشهای فرهنگی عمیق معماری ایرانی-اسلامی گسست.<ref>[https://wir.fatemiyehshiraz.ac.ir/article_725751.html?lang=fa شیردل و همکاران، «بازآفزینی اصل حریم و محرمیت در طراحی مسکن معاصر با تأکید بر جایگاه ارزشی زنان در اسلام»، 1404ش، ص26.]</ref> | ||
==بازتعریف معماری حریمساز== | == بازتعریف معماری حریمساز == | ||
امروزه ضرورت بازاندیشی در مفهوم حریم در معماری معاصر بیش از هر زمان دیگری احساس میشود. رویکرد نوین، نه بازگشت صرف به گذشته، بلکه بازآفرینی خلاقانه اصول حریم در قالبهای جدید است. راهکارهای معاصر میتوانند شامل موارد زیر باشند: | امروزه ضرورت بازاندیشی در مفهوم حریم در معماری معاصر بیش از هر زمان دیگری احساس میشود. رویکرد نوین، نه بازگشت صرف به گذشته، بلکه بازآفرینی خلاقانه اصول حریم در قالبهای جدید است. راهکارهای معاصر میتوانند شامل موارد زیر باشند: | ||
* سلسلهمراتب هوشمند: طراحی مسیر ورود و خروج در آپارتمانها به گونهای که فضای خصوصی بلافاصله در معرض دید نباشد.<ref>[https://wir.fatemiyehshiraz.ac.ir/article_725751.html?lang=fa شیردل و همکاران، «بازآفزینی اصل حریم و محرمیت در طراحی مسکن معاصر با تأکید بر جایگاه ارزشی زنان در اسلام»، 1404ش، ص26-38.]</ref> | * سلسلهمراتب هوشمند: طراحی مسیر ورود و خروج در آپارتمانها به گونهای که فضای خصوصی بلافاصله در معرض دید نباشد.<ref>[https://wir.fatemiyehshiraz.ac.ir/article_725751.html?lang=fa شیردل و همکاران، «بازآفزینی اصل حریم و محرمیت در طراحی مسکن معاصر با تأکید بر جایگاه ارزشی زنان در اسلام»، 1404ش، ص26-38.]</ref> | ||
| خط ۳۸: | خط ۴۱: | ||
* طراحی نماهای مسئولانه: پرهیز از پنجرههای تمامشیشهای بدون محافظ در طبقات همکف و طراحی بالکنهای خصوصی با رعایت حریم بصری. | * طراحی نماهای مسئولانه: پرهیز از پنجرههای تمامشیشهای بدون محافظ در طبقات همکف و طراحی بالکنهای خصوصی با رعایت حریم بصری. | ||
* احیای مفهوم حیاط: خلق حیاطهای مرکزی، تراسهای خصوصی محصور یا پاسیوها در مجتمعهای مسکونی به عنوان قلب تنفسگاه خانوادگی.<ref>[https://wir.fatemiyehshiraz.ac.ir/article_725751.html?lang=fa شیردل و همکاران، «بازآفزینی اصل حریم و محرمیت در طراحی مسکن معاصر با تأکید بر جایگاه ارزشی زنان در اسلام»، 1404ش، ص26.]</ref> | * احیای مفهوم حیاط: خلق حیاطهای مرکزی، تراسهای خصوصی محصور یا پاسیوها در مجتمعهای مسکونی به عنوان قلب تنفسگاه خانوادگی.<ref>[https://wir.fatemiyehshiraz.ac.ir/article_725751.html?lang=fa شیردل و همکاران، «بازآفزینی اصل حریم و محرمیت در طراحی مسکن معاصر با تأکید بر جایگاه ارزشی زنان در اسلام»، 1404ش، ص26.]</ref> | ||
== پانویس == | == پانویس == | ||
{{پانویس}} | {{پانویس}} | ||
== منابع == | == منابع == | ||
{{آغاز منابع}} | |||
* «اثر حجاب بر معماری ایرانی- اسلامی»، وبسایت باشگاه خبرنگاران جوان، تاریخ درج مطلب: ۵ خرداد ۱۴۰۳ش. | * «اثر حجاب بر معماری ایرانی- اسلامی»، وبسایت باشگاه خبرنگاران جوان، تاریخ درج مطلب: ۵ خرداد ۱۴۰۳ش. | ||
* آزاد ارمکی، مرضیه، «آپارتماننشینی و آشپزخانه در ایران»، مطالعات فرهنگی و ارتباطات، دورهٔ ۹، شمارهٔ ۳۱، ۱۳۹۱ش. | * آزاد ارمکی، مرضیه، «آپارتماننشینی و آشپزخانه در ایران»، مطالعات فرهنگی و ارتباطات، دورهٔ ۹، شمارهٔ ۳۱، ۱۳۹۱ش. | ||
| خط ۵۷: | خط ۶۲: | ||
* مؤمنی، کوروش و ناصری، ندا، «بررسی ابزارها و روشهای ایجاد محرمیت در خانهٔ زینتالملک شیراز منطبق بر آیات و روایات اسلامی»، فصلنامهٔ پژوهشهای معماری اسلامی، شمارهٔ نهم، سال سوم، زمستان ۱۳۹۴ش. | * مؤمنی، کوروش و ناصری، ندا، «بررسی ابزارها و روشهای ایجاد محرمیت در خانهٔ زینتالملک شیراز منطبق بر آیات و روایات اسلامی»، فصلنامهٔ پژوهشهای معماری اسلامی، شمارهٔ نهم، سال سوم، زمستان ۱۳۹۴ش. | ||
* «نقش معماری در بهبود حریم خصوصی در آپارتمانهای شهری»، وبسایت مهدی حجازی، تاریخ درج مطلب: ۲۹ دی ۱۴۰۳ش. | * «نقش معماری در بهبود حریم خصوصی در آپارتمانهای شهری»، وبسایت مهدی حجازی، تاریخ درج مطلب: ۲۹ دی ۱۴۰۳ش. | ||
{{پایان منابع}} | |||
