خط ۷۳: خط ۷۳:


== نوآوری‌ها ==
== نوآوری‌ها ==
# پایه‌گذاری روش علمی: بیرونی نخستین دانشمندی بود که ریاضیات را به‌عنوان زبان و ابزار اصلی تحلیل در علوم طبیعی به کار بست و روشی ترکیبی از برهان ریاضی و تجربه حسی را بنیان نهاد.
{| class="wikitable"
# تدوین اصول نقشه‌کشی: او برای تسطیح کره بر سطح مستوی، قواعد نوین نقشه‌های استوانه‌ای را ابداع کرد که تا امروز در کارتوگرافی جهانی کاربرد دارد.
!دستاورد
# کشف چاه‌های آرتزین: وی قبل از دانشمندان اروپایی، علل فوران آب از چاه‌های تحت فشار (آرتزین) را در کتاب «الآثار الباقیه» به‌طور علمی توضیح داد.
!توضیح
# احیای گاهشماری باستانی: بیرونی با دقت بی‌نظیر، سیستم‌های گاهشماری ایرانیان باستان، خوارزمیان و سغدیان را ثبت و تحلیل کرد.
|-
# اختراع ابزارهای رصدی: او بیش از ده نوع ابزار نجومی ازجمله آلت برنج برای رؤیت هلال اختراع کرد که در کتاب «تحدید نهایات الاماکن» شرح داده شده‌اند.
|پایه‌گذاری روش علمی
# تعیین تاریخ دقیق [[ساسانیان]]: با مطالعهٔ کتاب «شاپورگان» مانی، موفق به کشف و ثبت دقیق تاریخ تأسیس سلسلهٔ ساسانی شد.
|به‌کارگیری ریاضیات به‌عنوان زبان تحلیل در علوم طبیعی و تلفیق برهان ریاضی با تجربهٔ حسی.
# معرفی ریاضیات هندی: او سیستم اعداد و محاسبات هندی را به جهان اسلام معرفی کرد و پایه‌ای برای تحول ریاضیات فراهم آورد.
|-
# آزمایش علمی الماس: با آزمایش عملی بر روی یک سگ، ادعای سمی بودن الماس را رد کرد و نشان داد که این باور فاقد پایه علمی است.
|تدوین اصول نقشه‌کشی
# کشف خاصیت زمرد: طی آزمایشی ۹ ماهه بر روی یک افعی، افسانهٔ کور شدن چشم مار با نگاه به زمرد را باطل اعلام کرد.
|ابداع قواعدی برای تسطیح کره بر سطح مستوی و توسعهٔ نقشه‌های استوانه‌ای در کارتوگرافی.
# کشف نقش داریوش در کانال سوئز: او نخستین کسی بود که ثابت کرد حفر کانال سوئز به دستور داریوش هخامنشی انجام شده است.
|-
# محاسبات طول جغرافیایی: از پدیدهٔ خسوف برای اندازه‌گیری دقیق اختلاف طول جغرافیایی بین دو نقطه استفاده کرد.
|کشف چاه‌های آرتزین
# محاسبهٔ فاصلهٔ شهرها: روشی برای تعیین فاصله بین دو شهر براساس مختصات جغرافیایی آنها ابداع کرد.
|توضیح علمی علت فوران آب از چاه‌های تحت فشار پیش از طرح آن در اروپا.
# اندازه‌گیری قطر زمین: با روش انحطاط افق، موفق به محاسبهٔ قطر کره زمین شد.
|-
# تعیین ارتفاع کوه‌ها: روش علمی دقیقی برای اندازه‌گیری ارتفاع کوه‌ها ارائه داد.
|احیای گاه‌شماری‌های باستانی
# محاسبهٔ وزن مخصوص: با اختراع آلت مخروطی، وزن مخصوص ۱۸ فلز و کانی را اندازه گرفت و مفهوم چگالی را پایه‌گذاری کرد.<ref>[http://pajuhesh.irc.ir/product/magazine/show.text/id/1336/order/112 «نوآوری‌های ابوریحان بیرونی»، وب‌سایت ادارۀ کل پژوهش‌های اسلامی رسانه.]</ref>
|ثبت و تحلیل نظام‌های تقویمی ایرانیان باستان، خوارزمیان و سغدیان.
# برای نخستین‌بار در شیمی، وزن مخصوص (چگالی) هجده نوع سنگ و فلز گران‌بها را تعیین کرد.
|-
# برای نخستین‌بار، اصطلاحات دارویی و نام‌گذاری داروها از زبان یونانی به زبان‌های عربی و فارسی را ترجمه کرد.
|اختراع ابزارهای رصدی
# دربارهٔ زمان پیدایش جهان، چگونگی پدیدآمدن لایهٔ سطحی زمین و تبدیل دریاها به خشکی نیز اظهارنظر کرد.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/3282/4762/39132/کیمیای-دانش-تولد-ابوریحان-بیرونی مهکام، «کیمیای دانش؛ تولد ابوریحان بیرونی»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref>
|طراحی و معرفی بیش از ده ابزار نجومی برای رؤیت هلال.
|-
|تعیین تاریخ ساسانیان
|تعیین تاریخ تأسیس سلسلهٔ ساسانی با مطالعهٔ متون مانوی، از جمله «شاپورگان».
|-
|معرفی ریاضیات هندی
|معرفی نظام اعداد و شیوه‌های محاسبات هندی به جهان اسلام.
|-
|آزمایش علمی دربارهٔ الماس
|رد باور سمی بودن الماس از طریق آزمایش عملی.
|-
|بررسی ویژگی [[زمرد]]
|انجام آزمایش طولانی‌مدت و رد باور عامیانه دربارهٔ تأثیر زمرد بر مار.
|-
|بررسی منشأ [[کانال سوئز]]
|طرح این دیدگاه که حفر کانال میان نیل و دریای سرخ به فرمان [[داریوش هخامنشی]] انجام شده است.
|-
|محاسبات طول جغرافیایی
|استفاده از پدیدهٔ خسوف برای اندازه‌گیری اختلاف طول جغرافیایی میان نقاط مختلف.
|-
|تعیین فاصلهٔ شهرها
|ارائهٔ روشی برای محاسبهٔ فاصلهٔ میان شهرها بر پایهٔ مختصات جغرافیایی.
|-
|اندازه‌گیری قطر زمین
|محاسبهٔ قطر کرهٔ زمین با بهره‌گیری از روش انحطاط افق.
|-
|اندازه‌گیری ارتفاع کوه‌ها
|ارائهٔ روشی علمی برای تعیین ارتفاع کوه‌ها.
|-
|اندازه‌گیری وزن مخصوص
|سنجش وزن مخصوص ۱۸ فلز و کانی با ابزار مخروطی و طرح مفهوم چگالی برای اولین بار.<ref>[http://pajuhesh.irc.ir/product/magazine/show.text/id/1336/order/112 «نوآوری‌های ابوریحان بیرونی»، وب‌سایت ادارۀ کل پژوهش‌های اسلامی رسانه.]</ref>
|-
|ترجمهٔ اصطلاحات دارویی
|انتقال و معادل‌یابی اصطلاحات دارویی یونانی به عربی و فارسی.
|-
|دیدگاه‌های زمین‌شناختی
|طرح دیدگاه‌هایی دربارهٔ پیدایش جهان، شکل‌گیری لایهٔ سطحی زمین و تبدیل دریاها به خشکی.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/3282/4762/39132/کیمیای-دانش-تولد-ابوریحان-بیرونی مهکام، «کیمیای دانش؛ تولد ابوریحان بیرونی»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref>
|}


== نقش ابوریحان بیرونی در فرهنگ و تمدن اسلامی ==
== نقش ابوریحان بیرونی در فرهنگ و تمدن اسلامی ==