|
|
| خط ۷۳: |
خط ۷۳: |
|
| |
|
| == نوآوریها == | | == نوآوریها == |
| # پایهگذاری روش علمی: بیرونی نخستین دانشمندی بود که ریاضیات را بهعنوان زبان و ابزار اصلی تحلیل در علوم طبیعی به کار بست و روشی ترکیبی از برهان ریاضی و تجربه حسی را بنیان نهاد.
| | {| class="wikitable" |
| # تدوین اصول نقشهکشی: او برای تسطیح کره بر سطح مستوی، قواعد نوین نقشههای استوانهای را ابداع کرد که تا امروز در کارتوگرافی جهانی کاربرد دارد.
| | !دستاورد |
| # کشف چاههای آرتزین: وی قبل از دانشمندان اروپایی، علل فوران آب از چاههای تحت فشار (آرتزین) را در کتاب «الآثار الباقیه» بهطور علمی توضیح داد.
| | !توضیح |
| # احیای گاهشماری باستانی: بیرونی با دقت بینظیر، سیستمهای گاهشماری ایرانیان باستان، خوارزمیان و سغدیان را ثبت و تحلیل کرد.
| | |- |
| # اختراع ابزارهای رصدی: او بیش از ده نوع ابزار نجومی ازجمله آلت برنج برای رؤیت هلال اختراع کرد که در کتاب «تحدید نهایات الاماکن» شرح داده شدهاند.
| | |پایهگذاری روش علمی |
| # تعیین تاریخ دقیق [[ساسانیان]]: با مطالعهٔ کتاب «شاپورگان» مانی، موفق به کشف و ثبت دقیق تاریخ تأسیس سلسلهٔ ساسانی شد.
| | |بهکارگیری ریاضیات بهعنوان زبان تحلیل در علوم طبیعی و تلفیق برهان ریاضی با تجربهٔ حسی. |
| # معرفی ریاضیات هندی: او سیستم اعداد و محاسبات هندی را به جهان اسلام معرفی کرد و پایهای برای تحول ریاضیات فراهم آورد.
| | |- |
| # آزمایش علمی الماس: با آزمایش عملی بر روی یک سگ، ادعای سمی بودن الماس را رد کرد و نشان داد که این باور فاقد پایه علمی است.
| | |تدوین اصول نقشهکشی |
| # کشف خاصیت زمرد: طی آزمایشی ۹ ماهه بر روی یک افعی، افسانهٔ کور شدن چشم مار با نگاه به زمرد را باطل اعلام کرد.
| | |ابداع قواعدی برای تسطیح کره بر سطح مستوی و توسعهٔ نقشههای استوانهای در کارتوگرافی. |
| # کشف نقش داریوش در کانال سوئز: او نخستین کسی بود که ثابت کرد حفر کانال سوئز به دستور داریوش هخامنشی انجام شده است.
| | |- |
| # محاسبات طول جغرافیایی: از پدیدهٔ خسوف برای اندازهگیری دقیق اختلاف طول جغرافیایی بین دو نقطه استفاده کرد.
| | |کشف چاههای آرتزین |
| # محاسبهٔ فاصلهٔ شهرها: روشی برای تعیین فاصله بین دو شهر براساس مختصات جغرافیایی آنها ابداع کرد.
| | |توضیح علمی علت فوران آب از چاههای تحت فشار پیش از طرح آن در اروپا. |
| # اندازهگیری قطر زمین: با روش انحطاط افق، موفق به محاسبهٔ قطر کره زمین شد.
| | |- |
| # تعیین ارتفاع کوهها: روش علمی دقیقی برای اندازهگیری ارتفاع کوهها ارائه داد.
| | |احیای گاهشماریهای باستانی |
| # محاسبهٔ وزن مخصوص: با اختراع آلت مخروطی، وزن مخصوص ۱۸ فلز و کانی را اندازه گرفت و مفهوم چگالی را پایهگذاری کرد.<ref>[http://pajuhesh.irc.ir/product/magazine/show.text/id/1336/order/112 «نوآوریهای ابوریحان بیرونی»، وبسایت ادارۀ کل پژوهشهای اسلامی رسانه.]</ref>
| | |ثبت و تحلیل نظامهای تقویمی ایرانیان باستان، خوارزمیان و سغدیان. |
| # برای نخستینبار در شیمی، وزن مخصوص (چگالی) هجده نوع سنگ و فلز گرانبها را تعیین کرد.
| | |- |
| # برای نخستینبار، اصطلاحات دارویی و نامگذاری داروها از زبان یونانی به زبانهای عربی و فارسی را ترجمه کرد.
| | |اختراع ابزارهای رصدی |
| # دربارهٔ زمان پیدایش جهان، چگونگی پدیدآمدن لایهٔ سطحی زمین و تبدیل دریاها به خشکی نیز اظهارنظر کرد.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/3282/4762/39132/کیمیای-دانش-تولد-ابوریحان-بیرونی مهکام، «کیمیای دانش؛ تولد ابوریحان بیرونی»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.]</ref>
| | |طراحی و معرفی بیش از ده ابزار نجومی برای رؤیت هلال. |
| | |- |
| | |تعیین تاریخ ساسانیان |
| | |تعیین تاریخ تأسیس سلسلهٔ ساسانی با مطالعهٔ متون مانوی، از جمله «شاپورگان». |
| | |- |
| | |معرفی ریاضیات هندی |
| | |معرفی نظام اعداد و شیوههای محاسبات هندی به جهان اسلام. |
| | |- |
| | |آزمایش علمی دربارهٔ الماس |
| | |رد باور سمی بودن الماس از طریق آزمایش عملی. |
| | |- |
| | |بررسی ویژگی [[زمرد]] |
| | |انجام آزمایش طولانیمدت و رد باور عامیانه دربارهٔ تأثیر زمرد بر مار. |
| | |- |
| | |بررسی منشأ [[کانال سوئز]] |
| | |طرح این دیدگاه که حفر کانال میان نیل و دریای سرخ به فرمان [[داریوش هخامنشی]] انجام شده است. |
| | |- |
| | |محاسبات طول جغرافیایی |
| | |استفاده از پدیدهٔ خسوف برای اندازهگیری اختلاف طول جغرافیایی میان نقاط مختلف. |
| | |- |
| | |تعیین فاصلهٔ شهرها |
| | |ارائهٔ روشی برای محاسبهٔ فاصلهٔ میان شهرها بر پایهٔ مختصات جغرافیایی. |
| | |- |
| | |اندازهگیری قطر زمین |
| | |محاسبهٔ قطر کرهٔ زمین با بهرهگیری از روش انحطاط افق. |
| | |- |
| | |اندازهگیری ارتفاع کوهها |
| | |ارائهٔ روشی علمی برای تعیین ارتفاع کوهها. |
| | |- |
| | |اندازهگیری وزن مخصوص |
| | |سنجش وزن مخصوص ۱۸ فلز و کانی با ابزار مخروطی و طرح مفهوم چگالی برای اولین بار.<ref>[http://pajuhesh.irc.ir/product/magazine/show.text/id/1336/order/112 «نوآوریهای ابوریحان بیرونی»، وبسایت ادارۀ کل پژوهشهای اسلامی رسانه.]</ref> |
| | |- |
| | |ترجمهٔ اصطلاحات دارویی |
| | |انتقال و معادلیابی اصطلاحات دارویی یونانی به عربی و فارسی. |
| | |- |
| | |دیدگاههای زمینشناختی |
| | |طرح دیدگاههایی دربارهٔ پیدایش جهان، شکلگیری لایهٔ سطحی زمین و تبدیل دریاها به خشکی.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/3282/4762/39132/کیمیای-دانش-تولد-ابوریحان-بیرونی مهکام، «کیمیای دانش؛ تولد ابوریحان بیرونی»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.]</ref> |
| | |} |
|
| |
|
| == نقش ابوریحان بیرونی در فرهنگ و تمدن اسلامی == | | == نقش ابوریحان بیرونی در فرهنگ و تمدن اسلامی == |