بدون خلاصۀ ویرایش |
اصلاح هندسه بحث |
||
| خط ۲۷: | خط ۲۷: | ||
| آثار مرتبط = | | آثار مرتبط = | ||
}} | }} | ||
'''ازدواج در آیین هندو؛''' انگارههای آیین هندو | '''ازدواج در آیین هندو؛''' آداب و انگارههای ازدواج هندوها بر اساس آیین هندو. | ||
[[ازدواج]] | در آیین هندو، [[ازدواج]] فریضهای مذهبی است و بسیاری از مراسم دینی تنها با ازدواج امکانپذیر میشود. متون مقدس هندی، [[زن]] و [[مرد]] را کاملکننده یکدیگر میدانند و مرد بیزن را مطرود جامعه تلقی میکنند. [[سن ازدواج]] در دورهها و مناطق مختلف متفاوت بوده است؛ در برخی دورانها [[کودکهمسری|ازدواج کودکان]] رایج بود، در حالی که متون کهنتر ازدواج پیش از ۱۶ یا ۱۷ سالگی را توصیه نمیکردند. رایجترین نوع [[انتخاب همسر|همسرگزینی]]، ازدواج درونطبقاتی (کاستی) است، اما در شرایط خاص ازدواج میانطبقاتی نیز صورت میگرفت. انواع همسرگزینی شامل تقدیم [[دختر]] به داماد آموزشدیده، خرید عروس، [[ازدواج اجباری|ازدواج اجباری]] به صورت ربودن، اغفال و ازدواج عاشقانه در میان طبقات مختلف رواج داشت. [[مراسم عروسی]] هندوها بیشتر مذهبی است و شامل مجلس [[نامزدی]]، برگزاری جشن در روزی خوشیُمن، تقدیم حلقه گل، هفت بار چرخش به دور آتش مقدس و خواندن سرودهای مذهبی توسط روحانی میشود. تهیه [[جهیزیه]] بر عهده خانواده دختر است و گاه شأن زن در خانواده شوهر به مقدار جهیزیه سنجیده میشد. زن هندو معمولاً از اموال پدری و همسری [[ارث]] نمیبرد، اما در جایگاه [[مادر]] منزلت ویژهای دارد و در [[تربیت دینی کودک|آموزش دینی فرزندان]] نقش مهمی ایفا میکند. درباره [[چندهمسری]]، مواضع گوناگونی وجود داشته؛ قانون سنتی تا چهار همسر را برای مرد مجاز میدانست، اما در دوره ودایی [[تکهمسری]] رواج داشت و قانوننامه مانو نیز ترجیح را بر داشتن یک زن مینهد. [[نازایی]]، دخترزایی یا رفتارهای نادرست زن از مواردی بود که مرد میتوانست بدون [[طلاق]]، همسر دیگری برگزیند. | ||
== جایگاه ازدواج در آیین هندو == | == جایگاه ازدواج در آیین هندو == | ||
براساس متون فلسفی و اوپهنیشدها (از متون مقدس هندویی) زن و مرد، نیمههای برابر و کاملکنندهٔ همدیگر هستند.<ref>[https://adyannews.com/22076/جایگاه-زن-در-هندوئیسم-و-اسلام/ «جایگاه زن در هندوئیسم و اسلام»، وبسایت ادیاننیوز.]</ref> اگرچه برخی متون دینی، زندگی مرتاضانه و مراقبههای معنوی را تشویق میکنند، اما اکثر متون مقدس، تشکیل | براساس متون فلسفی و اوپهنیشدها (از متون مقدس هندویی) زن و مرد، نیمههای برابر و کاملکنندهٔ همدیگر هستند.<ref>[https://adyannews.com/22076/جایگاه-زن-در-هندوئیسم-و-اسلام/ «جایگاه زن در هندوئیسم و اسلام»، وبسایت ادیاننیوز.]</ref> اگرچه برخی متون دینی، زندگی مرتاضانه و مراقبههای معنوی را تشویق میکنند، اما اکثر متون مقدس، تشکیل خانواده را فریضهای مذهبی بهشمار آوردهاند. قانوننامهٔ مانو، مرد بیزن را مطرود جامعه و فاقد شأن و [[منزلت اجتماعی]] میداند. [[بکارت]] طولانی را نیز مایهٔ ننگ و سرافکندگی دختران دانسته و جایگاه چندانی برای رهبانیتگزینی زنان با هدف رسیدن به کمال قائل نیست. براساس باور رایج، برخی آیینها تنها با ازدواج امکانپذیر است؛ مانند مراسم مذهبی «اهدا یا قربانی بدن» که زن و مرد هندو در مقطعی از زندگی باید آن را انجام دهند و انجام دِین شرعی نسبت به اجداد که با تولید نسل ادا میشود.<ref>غلامی و حاجیاسماعیلی، زن و خانواده در ادیان با رویکرد تطبیقی، 1398ش، ص266-267.</ref> | ||
از میان خدابانوان هندو، سرسوتی، همسر برهما و خدابانوی ادبیات، شعر، موسیقی و سخن است که به رفع موانع ازدواج جوانان کمک میکند. پاروتی نیز تجسم انرژیهای مؤنث، شیوه و الگوی زن آرمانی هندوان است. او زنی مهربان و همسری فداکار است که وظیفهٔ تغییر سبک زندگی مرتاضانه بهسمت زندگی دنیوی را عهدهدار است.<ref>غلامی و حاجیاسماعیلی، زن و خانواده در ادیان با رویکرد تطبیقی، 1398ش، ص248-249.</ref> | از میان خدابانوان هندو، سرسوتی، همسر برهما و خدابانوی ادبیات، شعر، موسیقی و سخن است که به رفع موانع ازدواج جوانان کمک میکند. پاروتی نیز تجسم انرژیهای مؤنث، شیوه و الگوی زن آرمانی هندوان است. او زنی مهربان و همسری فداکار است که وظیفهٔ تغییر سبک زندگی مرتاضانه بهسمت زندگی دنیوی را عهدهدار است.<ref>غلامی و حاجیاسماعیلی، زن و خانواده در ادیان با رویکرد تطبیقی، 1398ش، ص248-249.</ref> | ||
== سن ازدواج == | == سن ازدواج == | ||
در متون گوناگون آیین هندو و نیز در دورهها و مناطق مختلف، رویکردهای متفاوتی | در متون گوناگون آیین هندو و نیز در دورهها و مناطق مختلف، رویکردهای متفاوتی به [[سن ازدواج]] وجود داشته است؛ برای مثال، در برخی مناطق، دختران و پسران نوزاد به عقد یکدیگر درآورده میشوند. هدف از ازدواج در این سن وابسته کردن دختر و پسر به زندگی مشترک از دوران [[کودکی]] است. در آموزههای ودهای، ازدواج دختران در سنین پایینتر از شانزده یا هفدهسالگی توصیه نمیشود. در دورهٔ حماسی، فشارهای جدی جامعه برای ازدواج در نه تا ده سالگی آغاز شد. در دوران معاصر از [[کودکهمسری|ازدواج کودکان]] ممانعت شده، اما در عین حال سن ازدواج در مناطق شهری هند رو به افزایش است. مطابق آموزههای آیین هندو اگر پدر یا قیم، تا سه سال پساز رسیدن دختر به سن ازدواج، او را شوهر ندهد، مرتکب گناه بزرگی شده است. بهتصریح متون دینی آیین هندو، مرد هنگامیکه دوران تعلیم و مطالعهٔ متون مذهبی را گذرانده باشد، میتواند ازدواج کند.<ref>غلامی و حاجیاسماعیلی، زن و خانواده در ادیان با رویکرد تطبیقی، 1398ش، ص268 و 273.</ref> | ||
== همسرگزینی == | == همسرگزینی == | ||
رایجترین نوع ازدواج بین پیروان آیین هندو، انتخاب همسر بهصورت درونطبقاتی (کاستی) بود و در شرایط بسیار خاص، ازدواج | رایجترین نوع ازدواج بین پیروان آیین هندو، [[انتخاب همسر]] بهصورت درونطبقاتی (کاستی) بود و در شرایط بسیار خاص، ازدواج میانکاستی نیز صورت میگرفت.<ref>جعفری و دهقانیزاده، زن، ازدواج و خانواده در دین هندویی، 1398ش، ص39.</ref> مراسم آشنایی و [[خواستگاری]] برای انتخاب همسر، گاه دارای آداب خاصی بود.<ref>[https://jrs.srbiau.ac.ir/article_5233.html لطیفی، «آداب و احکام ازدواج در دین هندویی»، 1386ش، ص190.]</ref> در برخی فرهنگها خواستگاری از سوی خانوادهٔ دختر انجام میپذیرفت؛<ref>[https://jt.ntb.iau.ir/article_685910.html حقپرست و ابراهیم، «آیین ازدواج در دین هندویی شیوایی»، 1400ش، ص11.]</ref> طبق قانوننامهٔ مانو اگر تا سه سال پس از رسیدن به سن ازدواج، دختر شوهر داده نمیشد، او آزاد بود همسری برای خود برگزیند. در دورههایی از تاریخ نیز، در جشنی با نام سامانا، دختران و پسران میتوانستند با اختیار خود همسری برای خویش انتخاب کنند.<ref>غلامی و حاجیاسماعیلی، زن و خانواده در ادیان با رویکرد تطبیقی، 1398ش، ص269.</ref> | ||
در میان پیروان آیین هندو به تناسب کاست، | در میان پیروان آیین هندو به تناسب کاست، چند گونه [[انتخاب همسر|همسرگزینی]] رایج بود که برخی از آنها به طبقات خاصی اختصاص داشت. تقدیم [[دختر]] به داماد آموزشدیده یا روحانی مسئول قربانی، خرید عروس، [[ازدواج اجباری|ازدواج اجباری]] بهصورت ربوده شدن، عدم تمایل یا اغفال و ازدواج عاشقانه از گونههای همسرگزینی بود.<ref>جعفری و دهقانیزاده، زن، ازدواج و خانواده در دین هندویی، 1398ش، ص33ـ38.</ref> براساس برخی متون و در برهههایی از تاریخ، طالع و تقدیر نقش بسیار مهمی در ازدواج دو فرد ایفا میکرد.<ref>غلامی و حاجیاسماعیلی، زن و خانواده در ادیان با رویکرد تطبیقی، 1398ش، ص269.</ref> | ||
== مراسم ازدواج == | == مراسم ازدواج == | ||
مناسک و باورهای مربوط به [[ازدواج]] بهمرور زمان در آیین هندو به وجود آمده و دیدگاه و رفتار یکسانی در زمینهٔ ازدواج در ادوار، مناطق و مناسک گوناگون وجود ندارد. در نظام کاستی هندوئیسم، هر طبقه شامل برهمنان، کَشتریهها، ویشیهها، شوذرهها و نجسها، در زمینههای مختلف ازجمله ازدواج، قوانین عرفی و حقوقی خاص خود را دارند.<ref>غلامی و حاجیاسماعیلی، زن و خانواده در ادیان با رویکرد تطبیقی، 1398ش، ص244-252.</ref> | مناسک و باورهای مربوط به [[ازدواج]] بهمرور زمان در [[آیین هندو]] به وجود آمده و دیدگاه و رفتار یکسانی در زمینهٔ ازدواج در ادوار، مناطق و مناسک گوناگون وجود ندارد. در نظام کاستی هندوئیسم، هر طبقه شامل برهمنان، کَشتریهها، ویشیهها، شوذرهها و نجسها، در زمینههای مختلف ازجمله ازدواج، قوانین عرفی و حقوقی خاص خود را دارند.<ref>غلامی و حاجیاسماعیلی، زن و خانواده در ادیان با رویکرد تطبیقی، 1398ش، ص244-252.</ref> | ||
[[مراسم عروسی]] میان هندوان، وجههٔ مذهبی دارد. برگزاری آیین ازدواج بهطور کلی از مجلس [[نامزدی]]، جشن عروسی در یک روز خوشیُمن، تقدیم حلقهٔ گل از سوی عروس و داماد به یکدیگر، تحویل دادن عروس به داماد، قرار دادن دست عروس در دست داماد، هفت بار چرخش به دور آتش مقدس بههمراه خواندن وردها و سرودهای مذهبی توسط روحانی هندو، تشکیل شده است.<ref>غلامی و حاجیاسماعیلی، زن و خانواده در ادیان با رویکرد تطبیقی، 1398ش، ص269-270؛ [https://jrs.srbiau.ac.ir/article_5233.html لطیفی، «آداب و احکام ازدواج در دین هندویی»، 1386ش، ص193ـ198]؛ [https://jt.ntb.iau.ir/article_685910.html حقپرست و ابراهیم، «آیین ازدواج در دین هندویی شیوایی»، 1400ش، ص13ـ16].</ref> نحوهٔ برگزاری مراسم با توجه به مذهب، طبقه، موقعیت اجتماعی و میزان تمکن مالی و منطقه تفاوت دارد. | [[مراسم عروسی]] میان هندوان، وجههٔ مذهبی دارد. برگزاری آیین ازدواج بهطور کلی از مجلس [[نامزدی]]، جشن عروسی در یک روز خوشیُمن، تقدیم حلقهٔ گل از سوی عروس و داماد به یکدیگر، تحویل دادن عروس به داماد، قرار دادن دست عروس در دست داماد، هفت بار چرخش به دور آتش مقدس بههمراه خواندن وردها و سرودهای مذهبی توسط روحانی هندو، تشکیل شده است.<ref>غلامی و حاجیاسماعیلی، زن و خانواده در ادیان با رویکرد تطبیقی، 1398ش، ص269-270؛ [https://jrs.srbiau.ac.ir/article_5233.html لطیفی، «آداب و احکام ازدواج در دین هندویی»، 1386ش، ص193ـ198]؛ [https://jt.ntb.iau.ir/article_685910.html حقپرست و ابراهیم، «آیین ازدواج در دین هندویی شیوایی»، 1400ش، ص13ـ16].</ref> نحوهٔ برگزاری مراسم با توجه به مذهب، طبقه، موقعیت اجتماعی و میزان تمکن مالی و منطقه تفاوت دارد. | ||
== زن هندو پس از ازدواج == | == زن هندو پس از ازدواج == | ||
تهیهٔ [[جهیزیه]] در آیین هندو، بر عهدهٔ [[خانواده|خانوادهٔ]] دختر بوده و اهمیت آن تا حدی بود که گاه شأن دختر در خانوادهٔ همسر، با مقدار جهیزیه سنجیده میشد. کارشناسان معتقدند که یکی از دلایل تمایل نداشتن خانوادهها به دختر داشتن، همین مسئله بود. [[زن]] در خانواده عهدهدار امور مالی نبود و از اموال | تهیهٔ [[جهیزیه]] در آیین هندو، بر عهدهٔ [[خانواده|خانوادهٔ]] دختر بوده و اهمیت آن تا حدی بود که گاه شأن دختر در خانوادهٔ همسر، با مقدار جهیزیه سنجیده میشد. کارشناسان معتقدند که یکی از دلایل تمایل نداشتن خانوادهها به دختر داشتن، همین مسئله بود. [[زن]] در خانواده عهدهدار امور مالی نبود و از اموال پدر و همسر ارث نمیبرد. آنچه در حماسهها و متون آمده، تأکید بر حمایت مرد از زن و نقش خدمتگزاری زن برای مرد و فداکاری برای کسب رضایت شوهر است. زن هندو، در جایگاه [[مادری]] دارای منزلت خاصی بوده و همراه با استادان دینی، نقش مهمی در [[تربیت دینی کودک|آموزش دینی فرزندان]] ایفا میکند.<ref>غلامی و حاجیاسماعیلی، زن و خانواده در ادیان با رویکرد تطبیقی، 1398ش، ص257-258 و 271-273.</ref> | ||
== چندهمسری در آیین هندو == | == چندهمسری در آیین هندو == | ||
در مقاطع مختلف تاریخ آیین هندو، مواضع گوناگونی در مورد [[چندهمسری]] وجود داشته است. مطابق قانون سنتی، مردان میتوانستند تا چهار همسر اختیار کنند.<ref>[https://jt.ntb.iau.ir/article_685910.html حقپرست و ابراهیم، «آیین ازدواج در دین هندویی شیوایی»، 1400ش، ص18.]</ref> در برخی مقاطع تعدد زوجات در جامعهٔ هند بهویژه بین بزرگان رواج داشته، اما بهتدریج مذموم و گاه ممنوع شده است؛ برای مثال، در دورهٔ ودهای، [[تکهمسری]] رواج داشت. در قانوننامه مانو نیز تصریح شده ترجیح بر این است که مرد بیش از یک زن اختیار نکند. از مواردی که مرد میتوانست بدون طلاق زن، همسر دیگری اختیار کند، این بود که زن [[شراب]] مینوشید یا بیمار، سرکش و پرخاشگر میشد.<ref>غلامی و حاجیاسماعیلی، زن و خانواده در ادیان با رویکرد تطبیقی، 1398ش، ص275.</ref> [[نازایی]] و دخترزایی نیز از موارد مجاز برای ازدواج مجدد مرد بود.<ref>جعفری و دهقانیزاده، زن، ازدواج و خانواده در دین هندویی، 1398ش، ص21.</ref> در یکی از متون هندویی نیز از چندشوهری یکی از زنان اسطورهای هندو یاد شده است.<ref>هولم و بوکر، زن در ادیان بزرگ جهان، 1384ش، ص127.</ref> | در مقاطع مختلف تاریخ آیین هندو، مواضع گوناگونی در مورد [[چندهمسری]] وجود داشته است. مطابق قانون سنتی، مردان میتوانستند تا چهار همسر اختیار کنند.<ref>[https://jt.ntb.iau.ir/article_685910.html حقپرست و ابراهیم، «آیین ازدواج در دین هندویی شیوایی»، 1400ش، ص18.]</ref> در برخی مقاطع [[تعدد زوجات]] در جامعهٔ هند بهویژه بین بزرگان رواج داشته، اما بهتدریج مذموم و گاه ممنوع شده است؛ برای مثال، در دورهٔ ودهای، [[تکهمسری]] رواج داشت. در قانوننامه مانو نیز تصریح شده ترجیح بر این است که مرد بیش از یک زن اختیار نکند. از مواردی که مرد میتوانست بدون طلاق زن، همسر دیگری اختیار کند، این بود که زن [[شراب]] مینوشید یا بیمار، سرکش و پرخاشگر میشد.<ref>غلامی و حاجیاسماعیلی، زن و خانواده در ادیان با رویکرد تطبیقی، 1398ش، ص275.</ref> [[نازایی]] و دخترزایی نیز از موارد مجاز برای ازدواج مجدد مرد بود.<ref>جعفری و دهقانیزاده، زن، ازدواج و خانواده در دین هندویی، 1398ش، ص21.</ref> در یکی از متون هندویی نیز از چندشوهری یکی از زنان اسطورهای هندو یاد شده است.<ref>هولم و بوکر، زن در ادیان بزرگ جهان، 1384ش، ص127.</ref> | ||
== پانویس == | == پانویس == | ||
