بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۱: خط ۱:
{{جعبه اطلاعات مفهوم
{{جعبه اطلاعات مفهوم
| تصویر            =   
| تصویر            =امنیت اجتماعی.jpg  
| زیرنویس تصویر    =   
| زیرنویس تصویر    =حضور زنان تهرانی در فضاهای عمومی شهری در ساعات شب  
| image_alt        =
| image_alt        =حضور زنان تهرانی در فضاهای عمومی شهری در ساعات شب
| فایل پادکست      =امنیت اجتماعی.ogg   
| فایل پادکست      =امنیت اجتماعی.ogg   
| حجم فایلپادکست    =9/69
| حجم فایلپادکست    =9/69
خط ۶۹: خط ۶۹:


== ابعاد و مصادیق امنیت اجتماعی ==
== ابعاد و مصادیق امنیت اجتماعی ==
[[پرونده:امنیت اجتماعی۳.jpg|جایگزین=اجرای طرح ارتقاء امنیت اجتماعی محله محور در زاهدان|بندانگشتی|اجرای طرح ارتقاء امنیت اجتماعی محله محور در زاهدان، مرداد ۱۴۰۳ش]]
امنیت اجتماعی دارای دو بُعد عینی و ذهنی است. برای بعد عینی امنیت اجتماعی شاخص‌های قابل اندازه‌گیری مانند نرخ جرم، آمار بزهکاری و میزان خشونت ذکر شده است. بعد ذهنی به معنای ارزیابی افراد از ایمنی محیط زندگی‌شان ازجمله فضاهای عمومی و روابط اجتماعی است. امنیت اجتماعی زمانی به‌صورت کامل برقرار است که هم خطر عینی آسیب به حداقل رسیده باشد و هم احساس ذهنی تهدید جای خود را به آرامش دهد.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1135781/fa عبدی و دیگران، «شناسایی ابعاد و شاخص‌های امنیت اجتماعی»، 1402ش،  ص161.]</ref> پژوهشگران این مصادیق مختلف امنیت اجتماعی را توصیف کرده‌اند:
امنیت اجتماعی دارای دو بُعد عینی و ذهنی است. برای بعد عینی امنیت اجتماعی شاخص‌های قابل اندازه‌گیری مانند نرخ جرم، آمار بزهکاری و میزان خشونت ذکر شده است. بعد ذهنی به معنای ارزیابی افراد از ایمنی محیط زندگی‌شان ازجمله فضاهای عمومی و روابط اجتماعی است. امنیت اجتماعی زمانی به‌صورت کامل برقرار است که هم خطر عینی آسیب به حداقل رسیده باشد و هم احساس ذهنی تهدید جای خود را به آرامش دهد.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1135781/fa عبدی و دیگران، «شناسایی ابعاد و شاخص‌های امنیت اجتماعی»، 1402ش،  ص161.]</ref> پژوهشگران این مصادیق مختلف امنیت اجتماعی را توصیف کرده‌اند:
{| class="wikitable"
{| class="wikitable"
خط ۹۹: خط ۱۰۰:


=== عوامل اقتصادی ===
=== عوامل اقتصادی ===
# [[اشتغال پایدار]] و درآمد کافی: [[کاهش فقر]] و ناامنی معیشتی، کاهش انگیزه‌های ارتکاب جرم‌های خرد و رفتارهای فرصت‌طلبانه.
# [[پرونده:امنیت اجتماعی۲.png|جایگزین= فروشگاه با امکان خرید کالابرگ|بندانگشتی|نمایی از یک فروشگاه که در آن امکان خرید با کالابرگ فراهم است.]][[اشتغال پایدار]] و درآمد کافی: [[کاهش فقر]] و ناامنی معیشتی، کاهش انگیزه‌های ارتکاب جرم‌های خرد و رفتارهای فرصت‌طلبانه.
# توزیع عادلانهٔ درآمد و [[توزیع ثروت|ثروت]]: کاهش احساس محرومیت نسبی و تنش‌های طبقاتی، افزایش اعتماد نهادی و میان‌فردی.
# توزیع عادلانهٔ درآمد و [[توزیع ثروت|ثروت]]: کاهش احساس محرومیت نسبی و تنش‌های طبقاتی، افزایش اعتماد نهادی و میان‌فردی.
# حمایت از کسب‌وکارهای خرد و مشاغل غیررسمی: کاهش وابستگی به فعالیت‌های غیرقانونی و حاشیه‌نشینی اقتصادی.<ref>[https://mydejban.com/امنیت-اجتماعی-چیست/#:~:text=امنیت%20اجتماعی%20به%20%D9%88%D8%B6%D8%B9%DB%8C%D8%AA%D. «امنیت اجتماعی چیست؟»، وب‌سایت دژبان.]</ref>
# حمایت از کسب‌وکارهای خرد و مشاغل غیررسمی: کاهش وابستگی به فعالیت‌های غیرقانونی و حاشیه‌نشینی اقتصادی.<ref>[https://mydejban.com/امنیت-اجتماعی-چیست/#:~:text=امنیت%20اجتماعی%20به%20%D9%88%D8%B6%D8%B9%DB%8C%D8%AA%D. «امنیت اجتماعی چیست؟»، وب‌سایت دژبان.]</ref>
خط ۱۰۹: خط ۱۱۰:


=== عوامل اجتماعی و سرمایه‌ای ===
=== عوامل اجتماعی و سرمایه‌ای ===
[[پرونده:امنیت اجتماعی۱.jpg|جایگزین=سامانه گزارشگران فساد سازمان بازرسی کل کشور|بندانگشتی|سامانه گزارشگران فساد سازمان بازرسی کل کشور]]
# اعتماد متقابل میان مردم و حاکمیت: تسهیل همکاری‌های جمعی، کاهش هزینه‌های نظارت رسمی، افزایش [[تاب‌آوری]] جامعه در بحران‌ها.<ref>صالحی امیری، امنیت اجتماعی، 1391ش، ص120-126.</ref>
# اعتماد متقابل میان مردم و حاکمیت: تسهیل همکاری‌های جمعی، کاهش هزینه‌های نظارت رسمی، افزایش [[تاب‌آوری]] جامعه در بحران‌ها.<ref>صالحی امیری، امنیت اجتماعی، 1391ش، ص120-126.</ref>
# مشارکت شهروندی در نظارت عمومی: پوشش خلأهای نظارتی نهادهای رسمی، کاهش فرصت‌های ارتکاب جرم از طریق حضور فعال شهروندان در فضاهای عمومی؛ همانند تجربهٔ همیاری مردمی در رویدادهایی مانند [[جنگ رمضان]].<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6786242/الگوی-ایرانی-امنیت-اجتماعی «الگوی ایرانی، امنیت اجتماعی»، خبرگزاری مهر.]</ref>
# مشارکت شهروندی در نظارت عمومی: پوشش خلأهای نظارتی نهادهای رسمی، کاهش فرصت‌های ارتکاب جرم از طریق حضور فعال شهروندان در فضاهای عمومی؛ همانند تجربهٔ همیاری مردمی در رویدادهایی مانند [[جنگ رمضان]].<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6786242/الگوی-ایرانی-امنیت-اجتماعی «الگوی ایرانی، امنیت اجتماعی»، خبرگزاری مهر.]</ref>
خط ۱۲۸: خط ۱۳۰:


=== تهدیدهای ساختاری و نهادی ===
=== تهدیدهای ساختاری و نهادی ===
[[پرونده:امنیت اجتماعی۴.jpg|جایگزین=حاشیه‌نشینی در منطقه حصیر آباد اهواز|بندانگشتی|حاشیه‌نشینی در اهواز، خیابان فرعی یکم منطقه حصیر آباد]]
# ناکارآمدی نهادهای اجرایی و قضایی: تضعیف [[حاکمیت قانون]]، کاهش [[اعتماد عمومی]]، افزایش احساس بی‌حمایتی و گسترش فضای [[بزهکاری]].
# ناکارآمدی نهادهای اجرایی و قضایی: تضعیف [[حاکمیت قانون]]، کاهش [[اعتماد عمومی]]، افزایش احساس بی‌حمایتی و گسترش فضای [[بزهکاری]].
# فساد و تبعیض سیستماتیک: گسست میان مردم و حاکمیت، کاهش مشروعیت نظام سیاسی، افزایش رفتارهای فرصت‌طلبانه.<ref>عدل، «نقش زنان و امنیت اجتماعی»، 1386ش، ص11-12.</ref>
# فساد و تبعیض سیستماتیک: گسست میان مردم و حاکمیت، کاهش مشروعیت نظام سیاسی، افزایش رفتارهای فرصت‌طلبانه.<ref>عدل، «نقش زنان و امنیت اجتماعی»، 1386ش، ص11-12.</ref>