بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۷: خط ۷:


== تاریخچه ==
== تاریخچه ==
اگرچه واردات [[ابریشم]] در [[دوره اشکانیان|دورۀ اشکانیان]] آغاز شد، اما تولید و کاربرد آن در دوره ساسانی رونق گرفت. موقعیت جغرافیایی ایران در مسیر [[جاده ابریشم]] و شرایط اقلیمی مناسب، موجب گسترش [[نوغانداری]] در مناطق شمالی از جمله [[گیلان]]، [[مازندران]] و [[گلستان|گرگان]] شد.<ref>[https://sanatafarinan.ir/مسیرصنعت-تولید-ابریشم-درایران/ «مسیر صنعت تولید ابریشم در ایران»، وب‌سایت صنعت‌آفرینان امداد.]</ref> هم‌زمان با شکوفایی ابریشم‌بافی، هنر ابریشم‌دوزی نیز در ایران رواج یافت. قدیمی‌ترین نمونهٔ موجود از ابریشم‌دوزی که در [[موزه ایران باستان]] نگهداری می‌شود، متعلق به سال ۴۵۱ هجری قمری در [[دوره سلجوقیان|دورۀ سلجوقیان]] است. علاوه بر آثار موجود در مجموعه‌های هنری، در سال‌های اخیر نمونه‌هایی از ابریشم‌دوزی‌های تاریخی در شهر [[ری]] نیز کشف شده است.<ref>[https://www.beytoote.com/art/handicrafts/familiarity-silk1-embroidery.html «آشنایی با هنر ابریشم‌کشی و ابریشم‌دوزی»، وب‌سایت بیتوته.]</ref>
اگرچه واردات [[ابریشم]] در [[دوره اشکانیان|دورۀ اشکانیان]] آغاز شد، اما تولید و کاربرد آن در دوره ساسانی رونق گرفت. موقعیت جغرافیایی ایران در مسیر [[جاده ابریشم]] و شرایط اقلیمی مناسب، موجب گسترش [[نوغانداری]] در مناطق شمالی از جمله [[گیلان]]، [[مازندران]] و [[گلستان|گرگان]] شد.<ref>[https://sanatafarinan.ir/مسیرصنعت-تولید-ابریشم-درایران/ «مسیر صنعت تولید ابریشم در ایران»، وب‌سایت صنعت‌آفرینان امداد.]</ref> هم‌زمان با شکوفایی [[ابریشم‌بافی]]، هنر ابریشم‌دوزی نیز در ایران رواج یافت. قدیمی‌ترین نمونهٔ موجود از ابریشم‌دوزی که در [[موزه ایران باستان]] نگهداری می‌شود، متعلق به سال ۴۵۱ هجری قمری در [[دوره سلجوقیان|دورۀ سلجوقیان]] است. علاوه بر آثار موجود در مجموعه‌های هنری، در سال‌های اخیر نمونه‌هایی از ابریشم‌دوزی‌های تاریخی در شهر [[ری]] نیز کشف شده است.<ref>[https://www.beytoote.com/art/handicrafts/familiarity-silk1-embroidery.html «آشنایی با هنر ابریشم‌کشی و ابریشم‌دوزی»، وب‌سایت بیتوته.]</ref>


==دورۀ شکوفایی==
=== دورۀ شکوفایی ===
دورۀ صفویه دوران شکوفایی تولید ابریشم و ابریشم‌دوزی در [[ایران]] بود. در این عصر، میزان تولید سالانه ابریشم خام به ۳،۰۰۰ تن می‌رسید که ۶۰ تا ۷۰ درصد آن در [[گیلان]] تأمین می‌شد. ابریشم اصلی‌ترین کالای استراتژیک و صادراتی ایران در این دوره محسوب می‌شد. کاربرد [[پارچه|پارچه‌های]] ابریشمی فراتر از [[پوشاک]] بود و برای ثبت رویدادهای درباری، صحنه‌های [[رزم و بزم]] و به‌عنوان [[دیپلماسی|هدایای دیپلماتیک]] به‌کار می‌رفت. مرغوب‌ترین ابریشم‌های تولیدی این دوره بر پایه کیفیت عبارت بودند از: '''ا'''بریشم میلانی، لاجی (خرواری) و لاهیجانی.<ref>[https://sanatafarinan.ir/مسیرصنعت-تولید-ابریشم-درایران/ «مسیر صنعت تولید ابریشم در ایران»، وب‌سایت صنعت‌آفرینان امداد.]</ref>
دورۀ صفویه دوران شکوفایی تولید ابریشم و ابریشم‌دوزی در [[ایران]] بود. در این عصر، میزان تولید سالانه ابریشم خام به ۳،۰۰۰ تن می‌رسید که ۶۰ تا ۷۰ درصد آن در [[گیلان]] تأمین می‌شد. ابریشم اصلی‌ترین کالای استراتژیک و صادراتی ایران در این دوره محسوب می‌شد. کاربرد [[پارچه|پارچه‌های]] ابریشمی فراتر از [[پوشاک]] بود و برای ثبت رویدادهای درباری، صحنه‌های [[رزم و بزم]] و به‌عنوان [[دیپلماسی|هدایای دیپلماتیک]] به‌کار می‌رفت. مرغوب‌ترین ابریشم‌های تولیدی این دوره بر پایه کیفیت عبارت بودند از: '''ا'''بریشم میلانی، لاجی (خرواری) و لاهیجانی.<ref>[https://sanatafarinan.ir/مسیرصنعت-تولید-ابریشم-درایران/ «مسیر صنعت تولید ابریشم در ایران»، وب‌سایت صنعت‌آفرینان امداد.]</ref>


خط ۱۶: خط ۱۶:


== دوخت‌های رایج در ابریشم‌دوزی ==
== دوخت‌های رایج در ابریشم‌دوزی ==
ابریشم‌دوزی با استفاده از تکنیک‌های متنوعی اجرا می‌شود که هر کدام ویژگی‌های بصری متمایزی به اثر می‌بخشند. مهم‌ترین این روش‌ها عبارتند از:
ابریشم‌دوزی با استفاده از تکنیک‌های متنوعی اجرا می‌شود که هر کدام ویژگی‌های بصری متمایزی به اثر می‌بخشند. مهم‌ترین این روش‌ها عبارت‌اند از:


* '''[[ساقه‌دوزی]]''': این تکنیک برای ایجاد خطوط نازک و ظریف کاربرد دارد. در این روش، سوزن با فواصل حدود ۵ میلی‌متر در پارچه فرو رفته و در هر مرحله از نیمهٔ بخیهٔ قبلی خارج می‌شود تا ردیفی پیوسته و برجسته شکل بگیرد.
* '''[[ساقه‌دوزی]]''': این تکنیک برای ایجاد خطوط نازک و ظریف کاربرد دارد. در این روش، سوزن با فواصل حدود ۵ میلی‌متر در پارچه فرو رفته و در هر مرحله از نیمهٔ بخیهٔ قبلی خارج می‌شود تا ردیفی پیوسته و برجسته شکل بگیرد.